ਸ਼੍ਰਵਣਾਦੇਵ ਸਤਤਂ ਪੁਂਸ੍ਤ੍ਵਮਸ੍ਯ ਭਵਿष੍ਯਤਿ । ਇਤ੍ਯੁਕ੍ਤ੍ਵਾ ਚ ਤਿਰੋਧਾਨਂ ਗਚ੍ਛਤਃਸ੍ਮ ਸ਼ਿਵੇਸ਼੍ਵਰੌ
ਸਿਰਫ਼ ਸੁਣਨ ਨਾਲ ਹੀ, ਇਹ ਮੁੰਡਾ ਹਮੇਸ਼ਾ ਆਪਣੀ ਮਰਦਾਨਗੀ ਵਾਪਸ ਲੈ ਲਵੇਗਾ—ਇਹ ਕਹਿ ਕੇ, ਸ਼ਿਵ ਜੀ ਤੇ ਪਾਰਵਤੀ ਜੀ ਅਚਾਨਕ ਅੱਖਾਂ ਅੱਗੋਂ ਗਾਇਬ ਹੋ ਗਏ।
ਵਸਿष੍ਠਸ੍ਤਾਂ ਦਿਸ਼ਂ ਨਤ੍ਵਾ ਸਮਾਗਤ੍ਯਾਸ਼੍ਰਮਂ ਨਿਜਮ੍ । ਸਮਾਹੂਯ ਚ ਸੁਦ੍ਯੁਮ੍ਨਂ ਦੇਵ੍ਯਾਰਾਧਨਮਾਦਿਸ਼ਤ੍
ਵਸੀਸ਼ਠ ਜੀ ਨੇ ਉਸ ਪਾਸੇ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਕੇ ਆਪਣੇ ਆਸ਼ਰਮ ਵੱਲ ਵਾਪਸ ਆ ਕੇ, ਸੁਦਯੁਮਨ ਨੂੰ ਬੁਲਾ ਕੇ, ਮਾਤਾ ਦੀ ਭਗਤੀ ਕਰਨ ਲਈ ਆਖਿਆ।
ਆਸ਼੍ਵਿਨਸ੍ਯ ਸਿਤੇ ਪਕ੍ਸ਼ੇ ਸਂਪੂਜ੍ਯ ਜਗਦਂਬਿਕਾਮ੍ । ਨਵਰਾਤ੍ਰਵਿਧਾਨੇਨ ਸ਼੍ਰਾਵਯਾਮਾਸ ਭੂਪਤਿਮ੍
ਆਸ਼ਵਿਨ ਮਹੀਨੇ ਦੇ ਚੜ੍ਹਦੇ ਪੱਖ ਵਿੱਚ, ਨਵਰਾਤਰੇ ਦੇ ਢੰਗ ਨਾਲ, ਉਸ ਨੇ ਜਗਤ ਮਾਤਾ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਰਾਜੇ ਨੂੰ ਉਹ ਸਾਰੀ ਕਥਾ ਸੁਣਾਈ।
ਸ਼੍ਰੁਤ੍ਵਾ ਭਕ੍ਤ੍ਯਾਪਿ ਸੁਦ੍ਯੁਮ੍ਨਃ ਸ਼੍ਰੀਮਦ੍ਭਾਗਵਤਾਮृਤਮ੍ । ਪ੍ਰਣਮ੍ਯਾਭ੍ਯਰ੍ਚ੍ਯ ਚ ਗੁਰੁਂ ਲੇਭੇ ਪੁਂਸ੍ਤ੍ਵਂ ਨਿਰਂਤਰਮ੍
ਸੁਦਯੁਮਨ ਨੇ ਭਗਤੀ ਨਾਲ ਭਾਗਵਤ ਜੀ ਦੀ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਵਰਗੀ ਕਥਾ ਸੁਣ ਕੇ, ਆਪਣੇ ਗੁਰੂ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਕੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਉਚਿਤ ਸੇਵਾ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਲਗਾਤਾਰ ਮਰਦਾਨਗੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਲਈ।
ਰਾਜ੍ਯਾਸਨੇऽਭਿषਿਕ੍ਤਸ੍ਤੁ ਵਸਿष੍ਠੇਨ ਮਹਰ੍षਿਣਾ । ਭੁਵਂ ਸ਼ਸ਼ਾਸ ਧਰ੍ਮੇਣ ਪ੍ਰਜਾਸ਼੍ਚੈਵਾਨੁਰਂਜਯਨ੍
ਵਸੀਸ਼ਠ ਮਹਾਰਿਸ਼ੀ ਨੇ ਜਦੋਂ ਉਸ ਨੂੰ ਰਾਜਗੱਦੀ ਉੱਤੇ ਬਿਠਾਇਆ, ਉਹ ਧਰਮ ਨਾਲ ਧਰਤੀ ਦਾ ਰਾਜ ਕਰਦਾ ਰਿਹਾ ਅਤੇ ਆਪਣੀਆਂ ਪ੍ਰਜਾਵਾਂ ਨੂੰ ਖੁਸ਼ ਰੱਖਦਾ ਸੀ।
ਈਜੇ ਚ ਵਿਵਿਧੈਰ੍ਯਜ੍ਞੈਃ ਸਂਪੂਰ੍ਣਵਰਦਕ੍ਸ਼ਿਣੈਃ । ਪੁਤ੍ਰੇषੁ ਰਾਜ੍ਯਂ ਸਂਦਿਸ਼੍ਯ ਪ੍ਰਾਪ ਦੇਵ੍ਯਾਃ ਸਲੋਕਤਾਮ੍
ਉਸ ਨੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਯੱਗ ਕੀਤੇ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਪੂਰੀ ਦਿਲੋਂ ਦਾਨ ਦਿੱਤੇ। ਫਿਰ ਰਾਜਪਾਟ ਪੁੱਤਰਾਂ ਨੂੰ ਦੇ ਕੇ, ਮਾਤਾ ਦੇ ਚਰਨਾਂ ਵਿੱਚ ਉਹੀ ਲੋਕ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਲਿਆ।
ਇਤਿ ਕਥਿਤਮਸ਼ੇषਂ ਸੇਤਿਹਾਸਂ ਚ ਵਿਪ੍ਰਾ ਯਦਿ ਪਠਤਿ ਸੁਭਕ੍ਤ੍ਯਾ ਮਾਨਵੋ ਵਾ ਸ਼ृਣੋਤਿ । ਸ ਇਹ ਸਕਲਕਾਮਾਨ੍ਪ੍ਰਾਪ੍ਯ ਦੇਵ੍ਯਾਃ ਪ੍ਰਸਾਦਾਤ੍ਪਰਮਮृਤਮਥਾਨ੍ਤੇ ਯਾਤਿ ਦੇਵ੍ਯਾਃ ਸਲੋਕਮ੍
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਜੇ ਕੋਈ ਵਿਅਕਤੀ ਜਾਂ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਭਗਤੀ ਨਾਲ ਇਹ ਸਾਰੀ ਇਤਿਹਾਸਕ ਕਥਾ ਪੜ੍ਹਦਾ ਜਾਂ ਸੁਣਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਮਾਤਾ ਦੀ ਕਿਰਪਾ ਨਾਲ ਇੱਥੇ ਸਾਰੇ ਮਨਚਾਹੇ ਫਲ ਪਾਉਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਆਖਿਰਕਾਰ ਮਾਤਾ ਦੇ ਲੋਕ ਤੇ ਪਰਮ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ।
ਅਥ ਚਤੁਰ੍ਥੋऽਧ੍ਯਾਯਃ ਸੂਤ ਉਵਾਚ। ਇਤਿ ਸ਼੍ਰੁਤ੍ਵਾ ਕਥਾਂ ਦਿਵ੍ਯਾਂ ਵਿਚਿਤ੍ਰਾਂ ਕੁਂਭਸਂਭਵਃ । ਸ਼ੁਸ਼੍ਰੂषੁਃ ਪੁਨਰਾਹੇਦਂ ਵਿਸ਼ਾਖਂ ਵਿਨਯਾਨ੍ਵਿਤਃ
ਸੂਤ ਜੀ ਨੇ ਆਖਿਆ: ਇਹ ਅਚੰਭੇ ਵਾਲੀ ਤੇ ਦਿਵਯ ਕਥਾ ਸੁਣ ਕੇ, ਕੁੰਭਸੰਭਵ ਨੇ ਫਿਰ ਸੁਣਨ ਦੀ ਇੱਛਾ ਨਾਲ ਨਿਮਰਤਾ ਨਾਲ ਵਿਸ਼ਾਖਾ ਨੂੰ ਪੁੱਛਿਆ।
ਅਗਸ੍ਤ੍ਯ ਉਵਾਚ। ਦੇਵਸੇਨਾਪਤੇ . ਦੇਵ ਵਿਚਿਤ੍ਰੇਯਂ ਸ਼੍ਰੁਤਾ ਕਥਾ । ਪੁਨਰਨ੍ਯਚ੍ਚ ਮਾਹਾਤ੍ਮ੍ਯਂ ਵਦ ਭਾਗਵਤਸ੍ਯ ਮੇ
ਅਗਸਤ ਜੀ ਨੇ ਆਖਿਆ: ਦੇਵਸੈਨਾ ਦੇ ਸੇਨਾ ਪਤੀ, ਮੈਂ ਇਹ ਅਜੀਬ ਤੇ ਚਮਤਕਾਰੀ ਕਥਾ ਸੁਣ ਲਈ ਹੈ। ਹੁਣ ਮੈਨੂੰ ਭੀ ਭਾਗਵਤ ਜੀ ਦੇ ਵੱਡੇ ਮਹਾਤਮ ਦੀ ਹੋਰ ਵੀ ਗੱਲ ਦੱਸੋ।
ਸ੍ਕਨ੍ਦ ਉਵਾਚ। ਮਿਤ੍ਰਾਵਰੁਣਸਂਭੂਤ ਮੁਨੇ ਸ਼ृਣੁ ਕਥਾਮਿਮਾਮ੍ । ਯਤ੍ਰੈਕਦੇਸ਼ ਮਹਿਮਾ ਪ੍ਰੋਕ੍ਤਾ ਭਾਗਵਤਸ੍ਯ ਤੁ
ਸਕੰਦ ਜੀ ਨੇ ਆਖਿਆ: ਮਿਤ੍ਰਾਵਰੁਣ ਤੋਂ ਪੈਦਾ ਹੋਏ ਰਿਸ਼ੀ ਜੀ, ਇਹ ਕਥਾ ਸੁਣੋ, ਜਿਸ ਵਿਚ ਭਾਗਵਤ ਜੀ ਦੀ ਮਹਿਮਾ ਦਾ ਇਕ ਹਿੱਸਾ ਦੱਸਿਆ ਗਿਆ ਹੈ।
ਵਰ੍ਣ੍ਯਤੇ ਧਰ੍ਮਵਿਸ੍ਤਾਰੋ ਗਾਯਤ੍ਰੀਮਧਿਕृਤ੍ਯ ਚ । ਗਾਯਤ੍ਰ੍ਯਾ ਮਹਿਮਾ ਯਤ੍ਰ ਤਦ੍ਭਾਗਵਤਮਿष੍ਯਤੇ
ਇਸ ਵਿੱਚ ਧਰਮ ਦੀ ਵਿਸਥਾਰ ਨਾਲ ਗੱਲ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ, ਜਿਸ ਦਾ ਕੇਂਦਰ ਗਾਇਤਰੀ ਮਾਤਾ ਹੈ। ਇੱਥੇ ਗਾਇਤਰੀ ਦੀ ਮਹਿਮਾ ਦੱਸੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਜੋ ਭਾਗਵਤ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਭਗਵਤ੍ਯਾ ਇਦਂ ਯਸ੍ਮਾਤ੍ਤਸ੍ਮਾਦ੍ਭਾਗਵਤਂ ਵਿਦੁਃ । ਬ੍ਰਹ੍ਮਵਿष੍ਣੁਸ਼ਿਵਾਰਾਧ੍ਯਾ ਪਰਾ ਭਗਵਤੀ ਹਿ ਸਾ
ਕਿਉਂਕਿ ਇਹ ਸਭ ਕੁਝ ਮਾਤਾ ਦਾ ਹੈ, ਇਸ ਲਈ ਇਸ ਨੂੰ ਭਾਗਵਤ ਆਖਦੇ ਹਨ। ਉਹ ਪਰਮ ਮਾਤਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਦੀ ਬ੍ਰਹਮਾ, ਵਿਸ਼ਨੁ ਤੇ ਸ਼ਿਵ ਵੀ ਪੂਜਾ ਕਰਦੇ ਹਨ।
ऋਤਵਾਗਿਤਿ ਵਿਖ੍ਯਾਤੋ ਮੁਨਿਰਾਸੀਨ੍ਮਹਾਮਤਿਃ । ਤਸ੍ਯ ਪੁਤ੍ਰੋऽਭਵਤ੍ਕਾਲੇ ਗਣ੍ਡਾਨ੍ਤੇ ਪੌष੍ਣਭਾਨ੍ਤਿਮੇ
ਇੱਕ ਮਹਾਨ ਬੁੱਧੀ ਵਾਲੇ ਰਿਸ਼ੀ, ਜਿਸ ਦਾ ਨਾਮ ਰਿਤਵਾਕ ਸੀ, ਬੜੀ ਪ੍ਰਸਿੱਧੀ ਨਾਲ ਰਹਿੰਦਾ ਸੀ। ਸਮੇਂ ਆਉਣ ਤੇ, ਪੌਸ਼ ਮਹੀਨੇ ਦੇ ਅੰਤ ਵਿੱਚ, ਉਸ ਦੇ ਘਰ ਪੁੱਤਰ ਪੈਦਾ ਹੋਇਆ।
ਸ ਤਸ੍ਯ ਜਾਤਕਰ੍ਮਾਦਿ ਕ੍ਰਿਯਾਸ਼੍ਚਕ੍ਰੇ ਯਥਾਵਿਧਿ । ਚੂਡੋਪਨਯਨਾਦੀਂਸ਼੍ਚ ਸਂਸ੍ਕਾਰਾਨਪਿ ਸੋऽਕਰੋਤ੍
ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੇ ਪੁੱਤਰ ਲਈ ਜਨਮ ਸਮੇਂ ਦੀਆਂ ਸਾਰੀਆਂ ਰਸਮਾਂ, ਚੂੜਾ ਤੇ ਜਨੇਉ ਆਦਿਕ ਸਾਰੇ ਸੰਸਕਾਰ ਢੰਗ ਨਾਲ ਕਰਵਾਏ।
ਯਤ ਆਰਭ੍ਯ ਜਾਤੋऽਸੌ ਪੁਤ੍ਰਸ੍ਤਸ੍ਯ ਮਹਾਤ੍ਮਨਃ । ਤਤ ਏਵਾਥ ਸ ਮੁਨਿਃ ਸ਼ੋਕਰੋਗਾਕੁਲੋऽਭਵਤ੍
ਜਦੋਂ ਤੋਂ ਉਹ ਪੁੱਤਰ ਉਸ ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀ ਦੇ ਘਰ ਪੈਦਾ ਹੋਇਆ, ਉਸ ਵੇਲੇ ਤੋਂ ਹੀ ਉਹ ਰਿਸ਼ੀ ਚਿੰਤਾ ਤੇ ਬਿਮਾਰੀ ਨਾਲ ਘਿਰ ਗਿਆ।
ਰੋषਲੋਭਪਰੀਤਾਤ੍ਮਾ ਤਥਾ ਮਾਤਾਪਿ ਤਸ੍ਯ ਚ । ਬਹੁਰਾਗਾਰ੍ਦਿਤਾ ਨਿਤ੍ਯਂ ਸ਼ੁਚਾ ਦੁਃਖੀਕृਤਾ ਭृਸ਼ਮ੍
ਉਸ ਦਾ ਮਨ ਤੇ ਉਸ ਦੀ ਮਾਂ ਦਾ ਵੀ ਮਨ, ਗੁੱਸੇ ਤੇ ਲਾਲਚ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਰਹਿੰਦਾ ਸੀ। ਮਾਂ ਹਮੇਸ਼ਾ ਵੱਡੇ ਮੋਹ ਵਿਚ ਫਸੀ ਰਹਿੰਦੀ ਤੇ ਚਿੰਤਾ ਤੇ ਦੁੱਖ ਨਾਲ ਪੀੜਤ ਰਹਿੰਦੀ ਸੀ।
ऋਤਵਾਕ੍ਸ ਮੁਨਿਸ਼੍ਚਿਨ੍ਤਾਮਵਾਪ ਭृਸ਼ਦੁਃਖਿਤਃ । ਕਿਮੇਤਤਤ੍ਕਾਰਣਂ ਜਾਤਂ ਪੁਤ੍ਰੋ ਮੇऽਤ੍ਯਂਤਦੁਰ੍ਮਤਿਃ
ਰਿਤਵਾਕ ਰਿਸ਼ੀ ਬਹੁਤ ਦੁਖੀ ਹੋ ਕੇ ਸੋਚਣ ਲੱਗ ਪਿਆ: 'ਇਹ ਮੇਰਾ ਪੁੱਤਰ ਇੰਨਾ ਮਾੜਾ ਕਿਉਂ ਹੋ ਗਿਆ?'
ਕਸ੍ਯਚਿਨ੍ਮੁਨਿਪੁਤ੍ਰਸ੍ਯ ਬਲਾਤ੍ਪਤ੍ਨੀਂ ਜਹਾਰ ਚ । ਮੇਨੇ ਸ਼ਿਕ੍ਸ਼ਾਂ ਪਿਤੁਰ੍ਨਾਸੌ ਨ ਚ ਮਾਤੁਰ੍ਵਿਮੂਢਧੀਃ
ਉਸ ਨੇ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਰਿਸ਼ੀ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਦੀ ਪਤਨੀ ਨੂੰ ਜਬਰ ਨਾਲ ਚੱਕ ਲਿਆ। ਉਹ ਆਪਣੇ ਪਿਓ ਜਾਂ ਮਾਂ ਦੀ ਸਿੱਖਿਆ ਨੂੰ ਵੀ ਨਹੀਂ ਮੰਨਦਾ, ਉਸ ਦਾ ਮਨ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਭਟਕਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ।
ਤਤੋ ਵਿषਣ੍ਣਚਿਤ੍ਤਸ੍ਤੁ ऋਤਵਾਗਬ੍ਰਵੀਦਿਦਮ੍ । ਅਪੁਤ੍ਰਤਾ ਵਰਂ ਨॄਣਾਂ ਨ ਕਦਾਚਿਤ੍ਕੁਪੁਤ੍ਰਤਾ
ਫਿਰ, ਮਨ ਵਿਚ ਗਹਿਰੀ ਉਦਾਸੀ ਨਾਲ, ਰਿਤਵਾਕ ਨੇ ਆਖਿਆ: ਮਨੁੱਖ ਲਈ ਇਹੋ ਚੰਗਾ ਹੈ ਕਿ ਪੁੱਤਰ ਹੀ ਨਾ ਹੋਵੇ, ਪਰ ਮਾੜਾ ਪੁੱਤਰ ਕਦੇ ਵੀ ਨਾ ਹੋਵੇ।
ਪਿਤॄਨ੍ਕੁਪੁਤ੍ਰਃ ਸ੍ਵਰ੍ਯਾਤਾਨ੍ਨਿਰਯੇ ਪਾਤਯਤ੍ਯਪਿ । ਯਾਵਜ੍ਜੀਵੇਤ੍ਸਦਾ ਪਿਤ੍ਰੋਃ ਕੇਵਲਂ ਦੁਃਖਦਾਯਕਃ
ਮਾੜਾ ਪੁੱਤਰ ਆਪਣੇ ਪਿਉ-ਦਾਦਿਆਂ ਨੂੰ ਸੁਰਗ ਤੋਂ ਨਰਕ ਵਿਚ ਸੁੱਟ ਦਿੰਦਾ ਹੈ; ਜਿੰਨਾ ਚਿਰ ਉਹ ਜੀਉਂਦਾ ਹੈ, ਮਾਪਿਆਂ ਨੂੰ ਸਿਰਫ ਦੁੱਖ ਹੀ ਦਿੰਦਾ ਹੈ।
ਪਿਤ੍ਰੋਰ੍ਦੁਃਖਾਯ ਧਿਗ੍ਜਨ੍ਮ ਕੁਪੁਤ੍ਰਸ੍ਯ ਚ ਪਾਪਿਨਃ । ਸੁਹृਦਾਂ ਨੋਪਕਾਰਾਯ ਨਾਪਕਾਰਾਯ ਵੈਰਿਣਾਮ੍
ਪਾਪੀ ਪੁੱਤਰ ਦਾ ਜਨਮ ਮਾਪਿਆਂ ਲਈ ਦੁੱਖ ਹੀ ਲਿਆਉਂਦਾ ਹੈ; ਉਹ ਮਿੱਤਰਾਂ ਦੀ ਭਲਾਈ ਨਹੀਂ ਕਰਦਾ ਤੇ ਦੁਸ਼ਮਣਾਂ ਨੂੰ ਵੀ ਕੋਈ ਨੁਕਸਾਨ ਨਹੀਂ ਪਹੁੰਚਾਉਂਦਾ।
ਧਨ੍ਯਾਸ੍ਤੇ ਮਾਨਵਾ ਲੋਕੇ ਸੁਪੁਤ੍ਰੋ ਯਦ੍ਗृਹੇ ਸ੍ਥਿਤਃ । ਪਰੋਪਕਾਰਸ਼ੀਲਸ਼੍ਚ ਪਿਤੁਰ੍ਮਾਤੁਃ ਸੁਖਾਵਹਃ
ਉਹ ਮਨੁੱਖ ਭਾਗਾਂ ਵਾਲੇ ਹਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਘਰ ਵਿਚ ਚੰਗਾ ਪੁੱਤਰ ਵੱਸਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਹੋਰਾਂ ਦੀ ਸੇਵਾ ਕਰਦਾ ਹੈ ਤੇ ਪਿਉ-ਮਾਂ ਨੂੰ ਖੁਸ਼ੀ ਦਿੰਦਾ ਹੈ।
ਕੁਪੁਤ੍ਰੇਣ ਕੁਲਂ ਨष੍ਟਂ ਕੁਪੁਤ੍ਰੇਣ ਹਤਂ ਯਸ਼ਃ । ਕੁਪੁਤ੍ਰੇਣੇਹ ਚਾਮੁਤ੍ਰ ਦੁਃਖਂ ਨਿਰਯਯਾਤਨਾਃ
ਮਾੜੇ ਪੁੱਤਰ ਕਰਕੇ ਪਰਿਵਾਰ ਨਾਸ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਇੱਜ਼ਤ ਮਿੱਟ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਤੇ ਇੱਥੇ ਵੀ ਤੇ ਅੱਗੇ ਵੀ ਦੁੱਖ ਤੇ ਨਰਕ ਦੇ ਸਜ਼ਾ ਮਿਲਦੀ ਹੈ।
ਕੁਪੁਤ੍ਰੇਣਾਨ੍ਵਯੋ ਨष੍ਟੋ ਜਨ੍ਮ ਨष੍ਟਂ ਕੁਭਾਰ੍ਯਯਾ । ਕੁਭੋਜਨੇਨ ਦਿਵਸਃ ਕੁਮਿਤ੍ਰੇਣ ਸੁਖਂ ਕੁਤਃ
ਮਾੜੇ ਪੁੱਤਰ ਨਾਲ ਵੰਸ਼ ਮੁੱਕ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਮਾੜੀ ਵਹੁਟੀ ਨਾਲ ਜਨਮ ਵਿਅਰਥ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਮਾੜੇ ਖਾਣ ਨਾਲ ਦਿਨ ਖਰਾਬ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਤੇ ਝੂਠੇ ਮਿੱਤਰ ਨਾਲ ਖੁਸ਼ੀ ਕਿੱਥੋਂ ਮਿਲੇ।
ਸ੍ਕਨ੍ਦ ਉਵਾਚ। ਏਵਂ ਦੁष੍ਟਸ੍ਯ ਪੁਤ੍ਰਸ੍ਯ ਦੁष੍ਟੈਰਾਚਰਣੈਰ੍ਮੁਨਿਃ । ਤਪ੍ਯਮਾਨੋऽਨਿਸ਼ਂ ਕਾਲੇ ਗਤ੍ਵਾ ਗਰ੍ਗਮਪृਚ੍ਛਤ
ਸਕੰਦ ਨੇ ਆਖਿਆ: ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਆਪਣੇ ਮਾੜੇ ਪੁੱਤਰ ਦੀ ਮਾੜੀ ਚਾਲਾਂ ਕਰਕੇ, ਉਹ ਮੁਨੀ ਹਰ ਵੇਲੇ ਦੁਖੀ ਰਹਿੰਦਾ ਸੀ, ਤੇ ਇਕ ਦਿਨ ਗਰਗ ਕੋਲ ਗਿਆ ਤੇ ਪੁੱਛਿਆ।
ऋਤਵਾਗੁਵਾਚ। ਭਗਵਂਸ੍ਤ੍ਵਾਮਹਂ ਪ੍ਰष੍ਟੁਮਿਚ੍ਛਾਮਿ ਵਦ ਤਤ੍ਪ੍ਰਭੋ । ਜ੍ਯੋਤਿਃਜ੍ਞਾਸ੍ਤ੍ਰਸ੍ਯ ਚਾਚਾਰ੍ਯ ਪੁਤ੍ਰਦੌਃਸ਼ੀਲ੍ਯਕਾਰਣਮ੍
ਰਿਤਵਾਕ ਨੇ ਆਖਿਆ: ਭਗਵਨ, ਮੈਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਪੁੱਛਣਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹਾਂ—ਕਿਰਪਾ ਕਰਕੇ ਦੱਸੋ, ਜੋਤਿਸ਼ ਵਿਦਿਆ ਅਨੁਸਾਰ ਮੇਰੇ ਪੁੱਤਰ ਦੀ ਮਾੜੀ ਸੋਭਾ ਦਾ ਕਾਰਨ ਕੀ ਹੈ?
ਗੁਰੁਸ਼ੁਸ਼੍ਰੂषਯਾ ਵੇਦਾ ਅਧੀਤਾ ਵਿਧਿਵਨ੍ਮਯਾ । ਬ੍ਰਹ੍ਮਚਾਰਿਵ੍ਰਤਂ ਤੀਰ੍ਤ੍ਵਾ ਵਿਵਾਹੋ ਵਿਧਿਵਤ੍ਕृਤਃ
ਗੁਰੂ ਦੀ ਸੇਵਾ ਕਰਕੇ, ਮੈਂ ਢੰਗ ਨਾਲ ਵੇਦ ਪੜ੍ਹੇ ਹਨ; ਬਚਨਬੱਧ ਰਹਿ ਕੇ, ਵਿਆਹ ਵੀ ਰੀਤ ਅਨੁਸਾਰ ਕੀਤਾ ਹੈ।
ਭਾਰ੍ਯਯਾ ਸਹ ਗਾਰ੍ਹਸ੍ਥ੍ਯਧਰ੍ਮਸ਼੍ਚਾਨੁष੍ਠਿਤੋऽਨਿਸ਼ਮ੍ । ਪਂਚਯਜ੍ਞਵਿਧਾਨਂ ਚ ਮਯਾऽਕਾਰਿ ਯਥਾਵਿਧਿ
ਆਪਣੀ ਪਤਨੀ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ, ਮੈਂ ਘਰ-ਗ੍ਰਿਹਸਥੀ ਦੇ ਫਰਜ ਹਮੇਸ਼ਾ ਨਿਭਾਏ ਹਨ, ਤੇ ਪੰਜ ਯਜਨਾਂ ਦੀ ਰੀਤ ਵੀ ਪੂਰੀ ਕੀਤੀ ਹੈ।
ਨਰਕਾਦ੍ਬਿਭ੍ਯਤਾ ਵਿਪ੍ਰ ਨ ਤੁ ਕਾਮਸੁਖੇਚ੍ਛਯਾ । ਗਰ੍ਭਾਧਾਨਂ ਚ ਵਿਧਿਵਤ੍ਪੁਤ੍ਰਪ੍ਰਾਪ੍ਤ੍ਯੈ ਮਯਾ ਕृਤਮ੍
ਨਰਕ ਤੋਂ ਡਰ ਕੇ, ਨਾ ਕਿ ਸੁਖ ਦੀ ਇੱਛਾ ਕਰਕੇ, ਮੈਂ ਪੁੱਤਰ ਦੀ ਪ੍ਰਾਪਤੀ ਲਈ ਗਰਭਾਧਾਨ ਦੀ ਰਸਮ ਢੰਗ ਨਾਲ ਕੀਤੀ ਸੀ।
ਪੁਤ੍ਰੋऽਯਂ ਮਮ ਦੋषੇਣ ਮਾਤੁਰ੍ਦੋषੇਣ ਵਾ ਮੁਨੇ । ਜਾਤੋ ਦੁਃਖਾਵਹਃ ਪਿਤ੍ਰੋਰ੍ਦੁਃਸ਼ੀਲੋ ਬਂਧੁਸ਼ੋਕਦਃ
ਮੁਨੀ ਜੀ, ਇਹ ਮੇਰਾ ਪੁੱਤਰ ਮੇਰੀ ਜਾਂ ਇਸ ਦੀ ਮਾਂ ਦੀ ਭੁੱਲ ਕਰਕੇ ਦੁੱਖਦਾਇਕ ਜਨਮਿਆ ਹੈ, ਮਾੜੀ ਸੋਭਾ ਵਾਲਾ ਤੇ ਸਾਰੇ ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰਾਂ ਨੂੰ ਵੀ ਦੁੱਖ ਦੇਣ ਵਾਲਾ ਹੈ।