ਭਾਗੀਰਥੀ ਮਰ੍ਤ੍ਯਲੋਕੇ ਪਾਤਾਲੇ ਭੋਗਵਤ੍ਯਪਿ । ਤ੍ਰਿਲੋਕਵਾਹਿਨੀ ਦੇਵੀ ਸ੍ਥਾਨਤ੍ਰਯਨਿਵਾਸਿਨੀ
ਮਰਤੀਆਂ ਵਿਚ ਭਾਗੀਰਥੀ, ਪਾਤਾਲ ਵਿਚ ਭੋਗਵਤੀ, ਤੇ ਤਿੰਨ ਲੋਕਾਂ ਵਿਚ ਵਹਿੰਦੀ ਹੋਈ, ਦੇਵੀ ਤਿੰਨ ਥਾਵਾਂ ਵਿਚ ਵੱਸਦੀ ਹੈ।
ਭੂਰ੍ਲੋਕਸ੍ਥਾ ਤ੍ਵਮੇਵਾਸਿ ਧਰਿਤ੍ਰੀ ਲੋਕਧਾਰਿਣੀ । ਭੁਵੋ ਲੋਕੇ ਵਾਯੁਸ਼ਕ੍ਤਿਃ ਸ੍ਵਰ੍ਲੋਕੇ ਤੇਜਸਾਂ ਨਿਧਿਃ
ਭੂਲੋਕ ਵਿਚ ਤੁਸੀਂ ਹੀ ਧਰਤੀ ਹੋ, ਜੋ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਥਾਂ ਦਿੰਦੀ ਹੈ। ਭਵਲੋਕ ਵਿਚ ਤੁਸੀਂ ਵਾਯੂ ਦੀ ਸ਼ਕਤੀ ਹੋ, ਤੇ ਸਵਲੋਕ ਵਿਚ ਰੋਸ਼ਨੀ ਦਾ ਖਜਾਨਾ ਹੋ।
ਮਹਰ੍ਲੋਕੇ ਮਹਾਸਿਦ੍ਧਿਰ੍ਜਨਲੋਕੇ ਜਨੇਤ੍ਯਪਿ । ਤਪਸ੍ਵਿਨੀ ਤਪੋਲੋਕੇ ਸਤ੍ਯਲੋਕੇ ਤੁ ਸਤ੍ਯਵਾਕ੍
ਮਹਰਲੋਕ ਵਿਚ ਤੁਸੀਂ ਵੱਡੀ ਸਿਧੀ ਹੋ, ਜਨਲੋਕ ਵਿਚ ਮਾਂ ਹੋ, ਤਪੋਲੋਕ ਵਿਚ ਤਪਸਵੀ ਹੋ, ਤੇ ਸਤ੍ਯਲੋਕ ਵਿਚ ਸੱਚ ਬੋਲਣ ਵਾਲੀ ਹੋ।
ਕਮਲਾ ਵਿष੍ਣੁਲੋਕੇ ਚ ਗਾਯਤ੍ਰੀ ਬ੍ਰਹ੍ਮਲੋਕਦਾ । ਰੁਦ੍ਰਲੋਕੇ ਸ੍ਥਿਤਾ ਗੌਰੀ ਹਰਾਰ੍ਧਾਙ੍ਗਨਿਵਾਸਿਨੀ
ਵਿਸ਼ਨੁ ਦੇ ਲੋਕ ਵਿਚ ਤੁਸੀਂ ਕਮਲਾ ਹੋ, ਬ੍ਰਹਮਾ ਦੇ ਲੋਕ ਵਿਚ ਗਾਇਤਰੀ ਹੋ, ਤੇ ਰੁਦਰ ਦੇ ਲੋਕ ਵਿਚ ਗੌਰੀ ਹੋ, ਜੋ ਹਰਾ ਦੇ ਅੱਧੇ ਸਰੀਰ ਵਿਚ ਵੱਸਦੀ ਹੈ।
ਅਹਮੋ ਮਹਤਸ਼੍ਚੈਵ ਪ੍ਰਕृਤਿਸ੍ਤ੍ਵਂ ਹਿ ਗੀਯਸੇ । ਸਾਮ੍ਯਾਵਸ੍ਥਾਤ੍ਮਿਕਾ ਤ੍ਵਂ ਹਿ ਸ਼ਬਲਬ੍ਰਹ੍ਮਰੂਪਿਣੀ
ਮੈਂ ਮਹਾਨ ਹਾਂ, ਤੇ ਤੁਸੀਂ ਪ੍ਰਕ੍ਰਿਤੀ ਵਜੋਂ ਗਾਈ ਜਾਂਦੀ ਹੋ। ਤੁਸੀਂ ਸਮਤਾ ਦੀ ਅਵਸਥਾ ਹੋ, ਤੇ ਰੰਗ-ਬਿਰੰਗੇ ਬ੍ਰਹਮ ਰੂਪ ਵਾਲੀ ਹੋ।
ਤਤਃ ਪਰਾ ਪਰਾ ਸ਼ਕ੍ਤਿਃ ਪਰਮਾ ਤ੍ਵਂ ਹਿ ਗੀਯਸੇ । ਇਚ੍ਛਾਸ਼ਕ੍ਤਿਃ ਕ੍ਰਿਯਾਸ਼ਕ੍ਤਿਰ੍ਜ੍ਞਾਨਸ਼ਕ੍ਤਿਸ੍ਤ੍ਰਿਸ਼ਕ੍ਤਿਦਾ
ਇਸ ਲਈ, ਤੁਸੀਂ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚੀ, ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਸ਼ਕਤੀ ਹੋ, ਤੇ ਪਰਮ ਸ਼ਕਤੀ ਵਜੋਂ ਗਾਈ ਜਾਂਦੀ ਹੋ। ਤੁਸੀਂ ਇੱਛਾ, ਕਰਮ ਤੇ ਗਿਆਨ ਦੀ ਸ਼ਕਤੀ ਹੋ, ਤੇ ਤਿੰਨ ਸ਼ਕਤੀਆਂ ਦੇਣ ਵਾਲੀ ਹੋ।
ਗਙ੍ਗਾ ਚ ਯਮੁਨਾ ਚੈਵ ਵਿਪਾਸ਼ਾ ਚ ਸਰਸ੍ਵਤੀ । ਸਰਯੂਰ੍ਦੇਵਿਕਾ ਸਿਨ੍ਧੁਰ੍ਨਰ੍ਮਦੈਰਾਵਤੀ ਤਥਾ
ਤੁਸੀਂ ਗੰਗਾ, ਯਮੁਨਾ, ਵਿਪਾਸ਼ਾ, ਸਰਸਵਤੀ, ਸਰਯੂ, ਦੇਵਿਕਾ, ਸਿੰਧੂ, ਨਰਮਦਾ ਤੇ ਇਰਾਵਤੀ ਹੋ।
ਗੋਦਾਵਰੀ ਸ਼ਤਦ੍ਰੂਸ਼੍ਚ ਕਾਵੇਰੀ ਦੇਵਲੋਕਗਾ । ਕੌਸ਼ਿਕੀ ਚਨ੍ਦ੍ਰਭਾਗਾ ਚ ਵਿਤਸ੍ਤਾ ਚ ਸਰਸ੍ਵਤੀ
ਗੋਦਾਵਰੀ, ਸ਼ਤਦ੍ਰੂ, ਕਾਵੇਰੀ ਜੋ ਦੇਵ ਲੋਕ ਵਿਚ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਕੌਸ਼ਿਕੀ, ਚੰਦਰਭਾਗਾ, ਵਿਤਸਤਾ ਤੇ ਸਰਸਵਤੀ।
ਗਣ੍ਡਕੀ ਤਾਪਿਨੀ ਤੋਯਾ ਗੋਮਤੀ ਵੇਤ੍ਰਵਤ੍ਯਪਿ । ਇਡਾ ਚ ਪਿਙ੍ਗਲਾ ਚੈਵ ਸੁषੁਮ੍ਣਾ ਚ ਤृਤੀਯਕਾ
ਗੰਡਕੀ, ਤਾਪਿਨੀ, ਤੋਯਾ, ਗੋਮਤੀ, ਤੇ ਵੈਤਰਵਤੀ ਵੀ। ਇਡਾ, ਪਿੰਗਲਾ ਤੇ ਸੁਸ਼ੁਮਨਾ, ਜੋ ਤੀਜੀ ਹੈ।
ਗਾਨ੍ਧਾਰੀ ਹਸ੍ਤਿਜਿਹ੍ਵਾ ਚ ਪੂषਾਪੂषਾ ਤਥੈਵ ਚ । ਅਲਮ੍ਬੁषਾ ਕੁਹੂਸ਼੍ਚੈਵ ਸ਼ਙ੍ਖਿਨੀ ਪ੍ਰਾਣਵਾਹਿਨੀ
ਗਾਂਧਾਰੀ, ਹਸਤੀਜਿਹਵਾ, ਪੂਸ਼ਾਪੂਸ਼ਾ, ਅਲੰਬੁਸ਼ਾ, ਕੁਹੂ, ਸ਼ੰਖਿਨੀ ਤੇ ਪ੍ਰਾਣ ਵਹਾਉਣ ਵਾਲੀ।
ਨਾਡੀ ਚ ਤ੍ਵਂ ਸ਼ਰੀਰਸ੍ਥਾ ਗੀਯਸੇ ਪ੍ਰਾਕ੍ਤਨੈਰ੍ਬੁਧੈਃ । ਹृਤ੍ਪਦ੍ਮਸ੍ਥਾ ਪ੍ਰਾਣਸ਼ਕ੍ਤਿਃ ਕਣ੍ਠਸ੍ਥਾ ਸ੍ਵਪ੍ਨਨਾਯਿਕਾ
ਤੂੰ ਹੀ ਸਰੀਰ ਅੰਦਰ ਨਾੜੀ ਵਜੋਂ ਵੱਸਦੀ ਹੈਂ, ਜਿਸ ਦੀ ਪੁਰਾਣੇ ਗਿਆਨੀਆਂ ਨੇ ਵਡਿਆਈ ਕੀਤੀ। ਤੂੰ ਦਿਲ ਦੇ ਕਮਲ ਵਿਚ ਵੱਸਣ ਵਾਲੀ ਪ੍ਰਾਣ ਸ਼ਕਤੀ ਹੈਂ, ਤੇ ਗਲੇ ਵਿਚ ਸੁਪਨੇ ਵਾਂਗ ਰਾਜ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਮਾਲਕਣ ਹੈਂ।
ਤਾਲੁਸ੍ਥਾ ਤ੍ਵਂ ਸਦਾਧਾਰਾ ਬਿਨ੍ਦੁਸ੍ਥਾ ਬਿਨ੍ਦੁਮਾਲਿਨੀ । ਮੂਲੇ ਤੁ ਕੁਣ੍ਡਲੀਸ਼ਕ੍ਤਿਰ੍ਵ੍ਯਾਪਿਨੀ ਕੇਸ਼ਮੂਲਗਾ
ਤੂੰ ਹਮੇਸ਼ਾ ਤਾਲੂ ਵਿਚ ਆਸਰਾ ਬਣ ਕੇ ਵੱਸਦੀ ਹੈਂ, ਬਿੰਦੂ ਵਿਚ ਬਿੰਦੂਮਾਲਾ ਵਾਂਗ ਵੱਸਦੀ ਹੈਂ। ਜੜ੍ਹ ਵਿਚ ਤੂੰ ਕੁੰਡਲਨੀ ਸ਼ਕਤੀ ਵਜੋਂ ਹੈਂ, ਤੇ ਕੇਸਾਂ ਦੀ ਜੜ੍ਹ ਤੱਕ ਤੂੰ ਪਸਰੀ ਹੋਈ ਹੈਂ।
ਸ਼ਿਖਾਮਧ੍ਯਾਸਨਾ ਤ੍ਵਂ ਹਿ ਸ਼ਿਖਾਗ੍ਰੇ ਤੁ ਮਨੋਨ੍ਮਨੀ । ਕਿਮਨ੍ਯਦ੍ਬਹੁਨੋਕ੍ਤੇਨ ਯਤ੍ਕਿਞ੍ਚਿਜ੍ਜਗਤੀਤ੍ਰਯੇ
ਤੂੰ ਸਿਰ ਦੀ ਮੱਧ ਵਿਚ ਬੈਠੀ ਹੋਈ ਹੈਂ, ਤੇ ਸਿਰ ਦੀ ਚੋਟੀ ਉੱਤੇ ਮਨ ਤੋਂ ਪਰੇ ਵੱਸਦੀ ਹੈਂ। ਹੋਰ ਵਧੇਰੇ ਕੀ ਕਹੀਏ? ਤਿੰਨ ਲੋਕਾਂ ਵਿਚ ਜੋ ਕੁਝ ਵੀ ਹੈ—
ਤਤ੍ਸਰ੍ਵਂ ਤ੍ਵਂ ਮਹਾਦੇਵਿ ਸ਼੍ਰਿਯੇ ਸਨ੍ਧ੍ਯੇ ਨਮੋऽਸ੍ਤੁ ਤੇ । ਇਤੀਦਂ ਕੀਰ੍ਤਿਤਂ ਸ੍ਤੋਤ੍ਰਂ ਸਨ੍ਧ੍ਯਾਯਾਂ ਬਹੁਪੁਣ੍ਯਦਮ੍
ਉਹ ਸਭ ਕੁਝ, ਹੇ ਮਹਾਂਦੇਵੀ, ਤੂੰ ਆਪ ਹੀ ਹੈਂ। ਹੇ ਮੰਗਲਮਈ ਸੰਧਿਆ, ਤੈਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ। ਇਹ ਸੰਧਿਆ ਦਾ ਇਹ ਸਤੋਤ੍ਰ, ਜੋ ਵੱਡੀ ਪੂਣੀ ਦੇਣ ਵਾਲਾ ਹੈ, ਇਥੇ ਕਿਹਾ ਗਿਆ।
ਮਹਾਪਾਪਪ੍ਰਸ਼ਮਨਂ ਮਹਾਸਿਦ੍ਧਿਵਿਧਾਯਕਮ੍ । ਯ ਇਦਂ ਕੀਰ੍ਤਯੇਤ੍ਸ੍ਤੋਤ੍ਰਂ ਸਨ੍ਧ੍ਯਾਕਾਲੇ ਸਮਾਹਿਤਃ
ਇਹ ਵੱਡੇ ਪਾਪਾਂ ਨੂੰ ਦੂਰ ਕਰਦਾ ਹੈ ਤੇ ਵੱਡੀਆਂ ਸਿੱਧੀਆਂ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ਜੋ ਕੋਈ ਵੀ ਸੰਧਿਆ ਵੇਲੇ ਧਿਆਨ ਨਾਲ ਇਹ ਸਤੋਤ੍ਰ ਪੜ੍ਹਦਾ ਹੈ—
ਅਪੁਤ੍ਰਃ ਪ੍ਰਾਪ੍ਨੁਯਾਤ੍ਯੁਤ੍ਰਂ ਧਨਾਰ੍ਥੀ ਧਨਮਾਪ੍ਨੁਯਾਤ੍ । ਸਰ੍ਵਤੀਰ੍ਥਤਪੋਦਾਨਯਜ੍ਞਯੋਗਫਲਂ ਲਭੇਤ੍
ਜਿਸ ਕੋਲ ਪੁੱਤਰ ਨਹੀਂ, ਉਹ ਪੁੱਤਰ ਪਾ ਲੈਂਦਾ ਹੈ; ਜੋ ਧਨ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਉਹਨੂੰ ਧਨ ਮਿਲ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਉਹ ਸਾਰੇ ਤੀਰਥ, ਤਪ, ਦਾਨ, ਯਜ, ਤੇ ਜੋਗ ਦੇ ਫਲ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ।
ਭੋਗਾਨ੍ਭੁਕ੍ਤ੍ਵਾ ਚਿਰਂ ਕਾਲਮਨ੍ਤੇ ਮੋਕ੍ਸ਼ਮਵਾਪ੍ਨੁਯਾਤ੍ । ਤਪਸ੍ਵਿਭਿਃ ਕृਤਂ ਸ੍ਤੋਤ੍ਰਂ ਸ੍ਨਾਨਕਾਲੇ ਤੁ ਯਃ ਪਠੇਤ੍
ਲੰਮਾ ਸਮਾਂ ਸੁਖ ਭੋਗ ਕੇ, ਅੰਤ ਵਿਚ ਮੁਕਤੀ ਮਿਲ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਜੋ ਕੋਈ ਵੀ ਇਹ ਸਤੋਤ੍ਰ, ਜੋ ਤਪਸਵੀਆਂ ਨੇ ਬਣਾਇਆ, ਨ੍ਹਾਉਣ ਵੇਲੇ ਪੜ੍ਹਦਾ ਹੈ—
ਯਤ੍ਰ ਕੁਤ੍ਰ ਜਲੇ ਮਗ੍ਨਃ ਸਨ੍ਧ੍ਯਾਮਜ੍ਜਨਜਂ ਫਲਮ੍ । ਲਭਤੇ ਨਾਤ੍ਰ ਸਨ੍ਦੇਹਃ ਸਤ੍ਯਂ ਸਤ੍ਯਂ ਚ ਨਾਰਦ
ਜਿੱਥੇ ਵੀ ਪਾਣੀ ਵਿਚ ਡੁੱਬਿਆ ਹੋਵੇ, ਉਹ ਸੰਧਿਆ ਦੇ ਸਮੇਂ ਨ੍ਹਾਉਣ ਦੇ ਫਲ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਵਿਚ ਕੋਈ ਸੰਦੇਹ ਨਹੀਂ, ਇਹ ਸੱਚ ਹੈ, ਸੱਚ ਹੈ, ਹੇ ਨਾਰਦ।
ਸ਼ृਣੁਯਾਦ੍ਯੋऽਪਿ ਤਦ੍ਭਕ੍ਤ੍ਯਾ ਸ ਤੁ ਪਾਪਾਤ੍ਪ੍ਰਮੁਚ੍ਯਤੇ । ਪੀਯੂषਸਦृਸ਼ਂ ਵਾਕ੍ਯਂ ਸਨ੍ਧ੍ਯੋਕ੍ਤਂ ਨਾਰਦੇਰਿਤਮ੍
ਜੋ ਕੋਈ ਵੀ ਇਸਨੂੰ ਭਗਤੀ ਨਾਲ ਸੁਣਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਵੀ ਪਾਪਾਂ ਤੋਂ ਛੁਟਕਾਰਾ ਪਾ ਲੈਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਸੰਧਿਆ ਵਲੋਂ ਆਖੇ ਗਏ ਤੇ ਨਾਰਦ ਨੇ ਦੱਸੇ ਬਚਨ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਵਰਗੇ ਹਨ।
ਗਾਯਤ੍ਰੀਸਹਸ੍ਰਨਾਮਸ੍ਤੋਤ੍ਰਵਰ੍ਣਨਮ੍ ਨਾਰਦ ਉਵਾਚ ਭਗਵਨ੍ਸਰ੍ਵਧਰ੍ਮਜ੍ਞ ਸਰ੍ਵਸ਼ਾਸ੍ਤ੍ਰਵਿਸ਼ਾਰਦ । ਸ਼੍ਰੁਤਿਸ੍ਮृਤਿਪੁਰਾਣਾਨਾਂ ਰਹਸ੍ਯਂ ਤ੍ਵਨ੍ਮੁਖਾਚ੍ਛ੍ਰੁਤਮ੍
ਗਾਯਤਰੀ ਦੇ ਹਜ਼ਾਰ ਨਾਮਾਂ ਵਾਲੇ ਸਤੋਤ੍ਰ ਦਾ ਵਰਣਨ।
ਸਰ੍ਵਪਾਪਹਰਂ ਦੇਵ ਯੇਨ ਵਿਦ੍ਯਾ ਪ੍ਰਵਰ੍ਤਤੇ । ਕੇਨ ਵਾ ਬ੍ਰਹ੍ਮਵਿਜ੍ਞਾਨਂ ਕਿਂ ਨੁ ਵਾ ਮੋਕ੍ਸ਼ਸਾਧਨਮ੍
ਨਾਰਦ ਨੇ ਆਖਿਆ: ਹੇ ਭਗਵਾਨ, ਸਾਰੇ ਧਰਮਾਂ ਦੇ ਜਾਣਨ ਵਾਲੇ, ਸਾਰੇ ਸ਼ਾਸਤਰਾਂ ਦੇ ਵਿਦਵਾਨ, ਮੈਂ ਤੇਰੇ ਮੂੰਹੋਂ ਵੇਦ, ਸਮ੍ਰਿਤੀਆਂ ਤੇ ਪੁਰਾਣਿਆਂ ਦਾ ਰਾਜ ਸੁਣਿਆ ਹੈ।
ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਾਨਾਂ ਗਤਿਃ ਕੇਨ ਕੇਨ ਵਾ ਮृਤ੍ਯੁਨਾਸ਼ਨਮ੍ । ਐਹਿਕਾਮੁष੍ਮਿਕਫਲਂ ਕੇਨ ਵਾ ਪਦ੍ਮਲੋਚਨ
ਹੇ ਦੇਵਤਾ, ਕਿਹੜੀ ਚੀਜ਼ ਨਾਲ ਸਾਰੇ ਪਾਪ ਨਾਸ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਕਿਹੜੀ ਨਾਲ ਗਿਆਨ ਉਪਜਦਾ ਹੈ, ਜਾਂ ਕਿਹੜੀ ਨਾਲ ਮੁਕਤੀ ਮਿਲਦੀ ਹੈ?
ਵਕ੍ਤੁਮਰ੍ਹਸ੍ਯਸ਼ੇषੇਣ ਸਰ੍ਵਂ ਨਿਖਿਲਮਾਦਿਤਃ । ਸ਼੍ਰੀਨਾਰਾਯਣ ਉਵਾਚ ਸਾਧੁ ਸਾਧੁ ਮਹਾਪ੍ਰਾਜ੍ਞ ਸਮ੍ਯਕ੍ ਪृष੍ਟਂ ਤ੍ਵਯਾਨਘ
ਹੇ ਕਮਲ-ਨੇਤਰ, ਕਿਹੜੀ ਚੀਜ਼ ਨਾਲ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਆਪਣਾ ਲਕੜ ਪਾ ਲੈਂਦੇ ਹਨ, ਕਿਹੜੀ ਨਾਲ ਮੌਤ ਦੂਰ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਤੇ ਕਿਹੜੀ ਨਾਲ ਇਸ ਲੋਕ ਤੇ ਪਰਲੋਕ ਦਾ ਫਲ ਮਿਲਦਾ ਹੈ?
ਸ਼ृਣੁ ਵਕ੍ਸ਼੍ਯਾਮਿ ਯਤ੍ਨੇਨ ਗਾਯਤ੍ਰ੍ਯष੍ਟਸਹਸ੍ਰਕਮ੍ । ਨਾਮ੍ਨਾਂ ਸ਼ੁਭਾਨਾਂ ਦਿਵ੍ਯਾਨਾਂ ਸਰ੍ਵਪਾਪਵਿਨਾਸ਼ਨਮ੍
ਤੂੰ ਮਿਹਰ ਕਰਕੇ ਸਾਰਾ ਕੁਝ ਸ਼ੁਰੂ ਤੋਂ ਪੂਰਾ ਦੱਸ। ਸ਼੍ਰੀ ਨਾਰਾਇਣ ਨੇ ਆਖਿਆ: ਵਧੀਆ, ਵਧੀਆ, ਹੇ ਮਹਾਨ ਗਿਆਨੀ, ਤੂੰ ਬਹੁਤ ਚੰਗਾ ਪ੍ਰਸ਼ਨ ਕੀਤਾ, ਹੇ ਪਾਪ ਰਹਿਤ।
ਸृष੍ਟ੍ਯਾਦੌ ਯਦ੍ਭਗਵਤਾ ਪੂਰ੍ਵਂ ਪ੍ਰੋਕ੍ਤਂ ਬ੍ਰਵੀਮਿ ਤੇ । ਅष੍ਟੋਤ੍ਤਰਸਹਸ੍ਰਸ੍ਯ ऋषਿਰ੍ਬ੍ਰਹ੍ਮਾ ਪ੍ਰਕੀਰ੍ਤਿਤਃ
ਸੁਣ, ਮੈਂ ਧਿਆਨ ਨਾਲ ਗਾਯਤਰੀ ਦੇ ਅੱਠ ਹਜ਼ਾਰ ਨਾਮ, ਜੋ ਸ਼ੁਭ ਤੇ ਦਿਵ੍ਯ ਹਨ ਤੇ ਸਾਰੇ ਪਾਪਾਂ ਦਾ ਨਾਸ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਹਨ, ਦੱਸਾਂਗਾ।
ਛਨ੍ਦੋऽਨੁष੍ਟੁਪ੍ ਤਥਾ ਦੇਵੀ ਗਾਯਤ੍ਰੀ ਦੇਵਤਾ ਸ੍ਮृਤਾ । ਹਲੋ ਬੀਜਾਨਿ ਤਸ੍ਯੈਵ ਸ੍ਵਰਾਃ ਸ਼ਕ੍ਤਯ ਈਰਿਤਾਃ
ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਦੇ ਆਰੰਭ ਵਿਚ ਭਗਵਾਨ ਨੇ ਜੋ ਪਹਿਲਾਂ ਆਖਿਆ ਸੀ, ਉਹ ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਦੱਸਦਾ ਹਾਂ। ਇਹ ਅੱਠ ਹਜ਼ਾਰ ਅੱਠ ਨਾਮਾਂ ਦੇ ਰਿਸ਼ੀ ਬ੍ਰਹਮਾ ਮੰਨੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
ਅਙ੍ਗਨ੍ਯਾਸਕਰਨ੍ਯਾਸਾਵੁਚ੍ਯੇਤੇ ਮਾਤृਕਾਕ੍ਸ਼ਰੈਃ । ਅਥ ਧ੍ਯਾਨਂ ਪ੍ਰਵਕ੍ਸ਼੍ਯਾਮਿ ਸਾਧਕਾਨਾਂ ਹਿਤਾਯ ਵੈ
ਇਸ ਦਾ ਛੰਦ ਅਨੁਸ਼ਟੁੱਪ ਹੈ, ਤੇ ਗਾਯਤਰੀ ਦੇਵੀ ਹੀ ਇਸ ਦੀ ਦੇਵੀ ਮੰਨੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਦੇ ਵਿਅੰਜਨ ਇਸ ਦੇ ਬੀਜ ਹਨ, ਤੇ ਸੁਰ ਇਸ ਦੀਆਂ ਸ਼ਕਤੀਆਂ ਮੰਨੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ।
ਰਕ੍ਤਸ਼੍ਵੇਤਹਿਰਣ੍ਯਨੀਲਧਵਲੈਰ੍ਯੁਕ੍ਤਾਂ ਤ੍ਰਿਨੇਤ੍ਰੋਜ੍ਜ੍ਵਲਾਂ ਰਕ੍ਤਾਂ ਰਕ੍ਤਨਵਸ੍ਰਜਂ ਮਣਿਗਣੈਰ੍ਯੁਕ੍ਤਾਂ ਕੁਮਾਰੀਮਿਮਾਮ੍ । ਗਾਯਤ੍ਰੀਂ ਕਮਲਾਸਨਾਂ ਕਰਤਲਵ੍ਯਾਨਦ੍ਧਕੁਣ੍ਡਾਮ੍ਬੁਜਾਂ ਪਦ੍ਮਾਕ੍ਸ਼ੀਂ ਚ ਵਰਸ੍ਰਜਂ ਚ ਦਧਤੀਂ ਹਂਸਾਧਿਰੂਢਾਂ ਭਜੇ
ਅੱਖਰਾਂ ਨਾਲ ਅੰਗ ਨਿਆਸ ਤੇ ਕਰ ਨਿਆਸ ਕਰਨਾ ਦੱਸਿਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਹੁਣ ਮੈਂ ਸਾਧਕਾਂ ਦੀ ਭਲਾਈ ਲਈ ਧਿਆਨ ਦੱਸਦਾ ਹਾਂ।
ਅਚਿਨ੍ਤ੍ਯਲਕ੍ਸ਼ਣਾਵ੍ਯਕ੍ਤਾਪ੍ਯਰ੍ਥਮਾਤृਮਹੇਸ਼੍ਵਰੀ । ਅਮृਤਾਰ੍ਣਵਮਧ੍ਯਸ੍ਥਾਪ੍ਯਜਿਤਾ ਚਾਪਰਾਜਿਤਾ
ਮੈਂ ਗਾਇਤਰੀ ਦੇਵੀ ਦੀ ਉਪਾਸਨਾ ਕਰਦਾ ਹਾਂ, ਜੋ ਲਾਲ, ਚਿੱਟੇ, ਸੋਨੇ ਅਤੇ ਨੀਲੇ ਰੰਗਾਂ ਨਾਲ ਚਮਕ ਰਹੀ ਹੈ, ਤਿੰਨ ਅੱਖਾਂ ਵਾਲੀ ਤੇ ਤੇਜਸਵੀ, ਲਾਲ ਰੰਗ ਦੀ, ਤਾਜ਼ਾ ਲਾਲ ਫੁੱਲਾਂ ਦੀ ਮਾਲਾ ਅਤੇ ਗਹਣਿਆਂ ਨਾਲ ਸਜੀ ਹੋਈ, ਕਮਲ ਤੇ ਬੈਠੀ, ਹੱਥ ਵਿੱਚ ਕਮੰਡਲ ਅਤੇ ਕਮਲ ਫੁੱਲ ਫੜੀ ਹੋਈ, ਕਮਲ ਵਰਗੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਵਾਲੀ, ਸੁੰਦਰ ਮਾਲਾ ਪਹਿਨੀ ਹੋਈ, ਅਤੇ ਹੰਸ ਤੇ ਸਵਾਰ ਹੈ।
ਅਣਿਮਾਦਿਗੁਣਾਧਾਰਾਪ੍ਯਰ੍ਕਮਣ੍ਡਲਸਂਸ੍ਥਿਤਾ । ਅਜਰਾਜਾਪਰਾਧਰ੍ਮਾ ਅਕ੍ਸ਼ਸੂਤ੍ਰਧਰਾਧਰਾ
ਉਹ ਅਣਿਮਾ ਆਦਿ ਸ਼ਕਤੀਆਂ ਦੀ ਆਧਾਰ ਹੈ, ਸੂਰਜ ਦੇ ਗੋਲ ਵਿੱਚ ਵੱਸਦੀ ਹੈ; ਕਦੇ ਵੀ ਬੁੱਢੀ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀ, ਸਰਵਪਰੀ, ਸਾਰੇ ਅਧਰਮ ਤੋਂ ਪਰੇ, ਮਾਲਾ ਅਤੇ ਪਹਾੜ ਨੂੰ ਫੜੀ ਹੋਈ ਹੈ।