ਪ੍ਰਾਣਂ ਜਿਹ੍ਵਾ ਚ ਚਕ੍ਸ਼ੁਸ਼੍ਚ ਤ੍ਵਕ੍ਸ਼੍ਰੋਤ੍ਰਂ ਚ ਤਤਃ ਪਰਮ੍ । ਪ੍ਰਾਣੋऽਪਾਨਸ੍ਤਥਾ ਵ੍ਯਾਨਃ ਸਮਾਨਸ਼੍ਚ ਤਤਃ ਪਰਮ੍
ਪ੍ਰਾਣ, ਜੀਭ, ਅੱਖਾਂ, ਚਮੜੀ ਅਤੇ ਕੰਨ; ਫਿਰ ਪ੍ਰਾਣ, ਅਪਾਨ, ਵਿਆਨ ਅਤੇ ਸਮਾਨ।
ਤਤ੍ਤ੍ਵਾਨ੍ਯੇਤਾਨਿ ਵਰ੍ਣਾਨਾਂ ਕ੍ਰਮਸ਼ਃ ਕੀਰ੍ਤਿਤਾਨਿ ਤੁ । ਅਤਃ ਪਰਂ ਪ੍ਰਵਕ੍ਸ਼੍ਯਾਮਿ ਵਰ੍ਣਮੁਦ੍ਰਾਃ ਕਮੇਣ ਤੁ
ਇਹ ਸਾਰੇ ਤੱਤ syllableਆਂ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਿਤ ਹਨ, ਕ੍ਰਮਵਾਰ ਦੱਸੇ ਗਏ ਹਨ; ਹੁਣ ਮੈਂ syllableਆਂ ਦੀਆਂ ਮੂਦਰਾਵਾਂ ਇੱਕ-ਇੱਕ ਕਰਕੇ ਦੱਸਾਂਗਾ।
ਸੁਮੁਖਂ ਸਮ੍ਪੁਟਂ ਚੈਵ ਵਿਤਤਂ ਵਿਸ੍ਮृਤਂ ਤਥਾ । ਦ੍ਵਿਮੁਖਂ ਤ੍ਰਿਮੁਖਂ ਚੈਵ ਚਤੁਃਪਞ੍ਚਮੁਖਂ ਤਥਾ
ਸੁਮੁਖ, ਸੰਪੁਟ, ਵਿਤਤ, ਵਿਸਮ੍ਰਿਤ, ਦਵਿਮੁਖ, ਤ੍ਰਿਮੁਖ, ਚਤੁਰਮੁਖ ਅਤੇ ਪੰਜਮੁਖ।
षਣ੍ਮੁਖਾਧੋਮੁਖਂ ਚੈਵ ਵ੍ਯਾਪਕਾਜ੍ਜਲਿਕਂ ਤਥਾ । ਸ਼ਕਟਂ ਯਮਪਾਸ਼ਂ ਚ ਗ੍ਰਥਿਤਂ ਸਨ੍ਮੁਖੋਨ੍ਮੁਖਮ੍
ਛੇ ਮੁਖ, ਅਧੋਮੁਖ, ਵਿਆਪਕਾ, ਜਲਿਕਾ, ਸ਼ਕਟ, ਯਮਪਾਸ਼, ਗ੍ਰਥਿਤ, ਸੰਮੁਖ ਅਤੇ ਉਨਮੁਖ।
ਵਿਲਮ੍ਬਂ ਮੁष੍ਟਿਕਂ ਚੈਵ ਮਤ੍ਸ੍ਯਂ ਕੂਰ੍ਮਂ ਵਰਾਹਕਮ੍ । ਸਿਂਹਾਕ੍ਰਾਨ੍ਤਂ ਮਹਾਕ੍ਰਾਨ੍ਤਂ ਮੁਦ੍ਗਰਂ ਪਲ੍ਲਵਂ ਤਥਾ
ਵਿਲੰਬ, ਮੁਸ਼ਟਿਕ, ਮਤਸ, ਕੂਰਮ, ਵਰਾਹਕ, ਸਿੰਹਾਕ੍ਰਾਂਤ, ਮਹਾਕ੍ਰਾਂਤ, ਮੁਦਗਰ ਅਤੇ ਪੱਲਵ।
ਤ੍ਰਿਸ਼ੂਲਯੋਨੀ ਸੁਰਭਿਸ਼੍ਚਾਕ੍ਸ਼ਮਾਲਾ ਚ ਲਿਙ੍ਗਕਮ੍ । ਅਮ੍ਬੁਜਂ ਚ ਮਹਾਮੁਦ੍ਰਾਸ੍ਤੁਰ੍ਯਰੂਪਾਃ ਪ੍ਰਕੀਰ੍ਤਿਤਾਃ
ਤ੍ਰਿਸ਼ੂਲ, ਯੋਨੀ, ਸੁਰਭਿ, ਅਕਸ਼ਮਾਲਾ, ਲਿੰਗਕ, ਅੰਬੁਜ ਅਤੇ ਮਹਾਮੂਦਰਾ — ਇਹ ਮਹਾਨ ਮੂਦਰਾਵਾਂ ਦੀਆਂ ਚਾਰ ਰੂਪਾਂ ਹਨ।
ਇਤ੍ਯੇਤਾਃ ਕੀਰ੍ਤਿਤਾ ਮੁਦ੍ਰਾ ਵਰ੍ਣਾਨਾਂ ਤੇ ਮਹਾਮੁਨੇ । ਮਹਾਪਾਪਕ੍ਸ਼ਯਕਰਾਃ ਕੀਰ੍ਤਿਦਾਃ ਕਾਨ੍ਤਿਦਾ ਮੁਨੇ
ਇਹ ਉਚਾਰਨ ਦੀਆਂ ਮੁਦਰਾਵਾਂ, ਜੋ ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਦੱਸੀਆਂ ਹਨ, ਵੱਡੇ ਪਾਪਾਂ ਨੂੰ ਖਤਮ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ ਤੇ ਇਨਸਾਨ ਨੂੰ ਚੰਗੀ ਕੀਰਤੀ ਤੇ ਚਮਕ ਦਿੰਦੀਆਂ ਹਨ, ਹੇ ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀ।
ਗਾਯਤ੍ਰੀਮਨ੍ਤ੍ਰਕਵਚਵਰ੍ਣਨਮ੍ ਨਾਰਦ ਉਵਾਚ ਸ੍ਵਾਮਿਨ੍ਸਰ੍ਵਜਗਨ੍ਨਾਥ ਸਂਸ਼ਯੋऽਸ੍ਤਿ ਮਮ ਪ੍ਰਭੋ । ਚਤੁਃषष੍ਟਿਕਲਾਭਿਜ੍ਞ ਪਾਤਕਾਦ੍ਯੋਗਵਿਦ੍ਵਰ
ਗਾਇਤਰੀ ਮੰਤ੍ਰ ਦੇ ਕਵਚ ਦਾ ਵਰਣਨ ਨਾਰਦ ਨੇ ਆਖਿਆ: ਹੇ ਸਵਾਮੀ, ਸਾਰੇ ਜਗਤ ਦੇ ਮਾਲਕ, ਮੇਰੇ ਮਨ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਸੰਦੇਹ ਹੈ, ਹੇ ਪ੍ਰਭੂ। ਤੂੰ ਚੌਂਸਠ ਕਲਾਵਾਂ ਨੂੰ ਜਾਣਦਾ ਹੈਂ, ਪਾਪਾਂ ਦੇ ਮਾਰਗ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਨਾਸ ਦੇ ਵਧੀਆ ਗਿਆਨੀ ਹੈਂ।
ਮੁਚ੍ਯਤੇ ਕੇਨ ਪੁਣ੍ਯੇਨ ਬ੍ਰਹ੍ਮਰੂਪਃ ਕਥਂ ਭਵੇਤ੍ । ਦੇਹਸ਼੍ਚ ਦੇਵਤਾਰੂਪੋ ਮਨ੍ਤ੍ਰਰੂਪੋ ਵਿਸ਼ੇषਤਃ
ਕਿਹੜੇ ਪੁੰਨ ਦੇ ਕਾਰਨ ਇਨਸਾਨ ਮੁਕਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਤੇ ਕਿਵੇਂ ਉਹ ਬ੍ਰਹਮ ਦਾ ਸਰੂਪ ਬਣ ਜਾਂਦਾ ਹੈ? ਤੇ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਤੌਰ ਤੇ, ਕਿਵੇਂ ਇਹ ਸਰੀਰ ਦੇਵੀ ਦਾ ਤੇ ਮੰਤ੍ਰ ਦਾ ਰੂਪ ਧਾਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ?
ਕਰ੍ਮ ਤਚ੍ਛ੍ਰੋਤੁਮਿਚ੍ਛਾਮਿ ਨ੍ਯਾਸਂ ਚ ਵਿਧਿਪੂਰ੍ਵਕਮ੍ । ऋषਿਸ਼੍ਛਨ੍ਦੋऽਧਿਦੈਵਂ ਚ ਧ੍ਯਾਨਂ ਚ ਵਿਧਿਵਦ੍ਵਿਭੋ
ਮੈਂ ਉਹ ਕਰਮ ਤੇ ਉਸ ਦੀ ਵਿਧੀ ਨਾਲ ਨਿਆਸਾ ਬਾਰੇ ਸੁਣਨਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹਾਂ, ਰਿਸ਼ੀ, ਛੰਦ, ਅਧਿਦੇਵਤਾ ਤੇ ਧਿਆਨ ਵੀ, ਹੇ ਪ੍ਰਭੂ, ਵਿਧੀ ਅਨੁਸਾਰ ਦੱਸੋ।
ਸ਼੍ਰੀਨਾਰਾਯਣ ਉਵਾਚ ਅਸ੍ਤ੍ਯੇਕਂ ਪਰਮਂ ਗੁਹ੍ਯਂ ਗਾਯਤ੍ਰੀਕਵਚਂ ਤਥਾ । ਪਠਨਾਦ੍ਧਾਰਣਾਨ੍ਮਰ੍ਤ੍ਯਃ ਸਰ੍ਵਪਾਪੈਃ ਪ੍ਰਮੁਚ੍ਯਤੇ
ਸ਼੍ਰੀ ਨਾਰਾਇਣ ਨੇ ਆਖਿਆ: ਇੱਕ ਪਰਮ ਗੁਪਤ ਗਾਇਤਰੀ ਕਵਚ ਹੈ। ਜੇਕਰ ਕੋਈ ਇਸ ਨੂੰ ਪੜ੍ਹਦਾ ਤੇ ਧਾਰਨ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਸਾਰੇ ਪਾਪਾਂ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਸਰ੍ਵਾਨ੍ਕਾਮਾਨਵਾਪ੍ਨੋਤਿ ਦੇਵੀਰੂਪਸ਼੍ਚ ਜਾਯਤੇ । ਗਾਯਤ੍ਰੀਕਵਚਸ੍ਯਾਸ੍ਯ ਬ੍ਰਹ੍ਮਵਿष੍ਣੁਮਹੇਸ਼੍ਵਰਾਃ
ਉਹ ਸਾਰੇ ਮਨਚਾਹੇ ਫਲ ਪਾ ਲੈਂਦਾ ਹੈ ਤੇ ਦੇਵੀ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਜਨਮ ਲੈਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਗਾਇਤਰੀ ਕਵਚ ਲਈ ਬ੍ਰਹਮਾ, ਵਿਸ਼ਨੁ ਤੇ ਮਹੇਸ਼ਵਰ—
ऋषਯੋ ऋਗ੍ਯਜੁਃਸਾਮਾਥਰ੍ਵਸ਼੍ਛਨ੍ਦਾਂਸਿ ਨਾਰਦ । ਬ੍ਰਹ੍ਮਰੂਪਾ ਦੇਵਤੋਕ੍ਤਾ ਗਾਯਤ੍ਰੀ ਪਰਮਾ ਕਲਾ
ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਰਿਗ, ਯਜੁਰ, ਸਾਮ ਤੇ ਅਥਰਵ ਹਨ; ਛੰਦ, ਹੇ ਨਾਰਦ, ਬ੍ਰਹਮ ਦਾ ਰੂਪ ਹਨ; ਤੇ ਗਾਇਤਰੀ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚੀ ਕਲਾ ਹੈ, ਜੋ ਦੇਵੀ ਨੇ ਦੱਸੀ ਹੈ।
ਤਦ੍ਬੀਜਂ ਭਰ੍ਗ ਇਤ੍ਯੇषਾ ਸ਼ਕ੍ਤਿਰੁਕ੍ਤਾ ਮਨੀषਿਭਿਃ । ਕੀਲਕਂ ਚ ਧਿਯਃ ਪ੍ਰੋਕ੍ਤਂ ਮੋਕ੍ਸ਼ਾਰ੍ਥੇ ਵਿਨਿਯੋਜਨਮ੍
ਇਸ ਦਾ ਬੀਜ 'ਭਰਗ' ਹੈ, ਇਹ ਸ਼ਕਤੀ ਹੈ, ਗਿਆਨੀਆਂ ਨੇ ਕਿਹਾ ਹੈ। 'ਧੀਯਹ' ਕਿਲਕ ਹੈ, ਤੇ ਇਸ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਮੁਕਤੀ ਲਈ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।
ਚਤੁਰ੍ਭਿਰ੍ਹृਦਯਂ ਪ੍ਰੋਕ੍ਤਂ ਤ੍ਰਿਭਿਰ੍ਵਰ੍ਣੇਃ ਸ਼ਿਰਃ ਸ੍ਮृਤਮ੍ । ਚਤੁਰ੍ਭਿਃ ਸ੍ਯਾਚ੍ਛਿਖਾ ਪਸ਼੍ਚਾਤ੍ ਤ੍ਰਿਭਿਸ੍ਤੁ ਕਵਚਂ ਸ੍ਮृਤਮ੍
ਚਾਰ ਅੱਖਰਾਂ ਨਾਲ ਹਿਰਦਾ ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ ਹੈ, ਤਿੰਨ ਨਾਲ ਸਿਰ; ਚਾਰ ਨਾਲ ਚੋਟੀ, ਤੇ ਤਿੰਨ ਨਾਲ ਕਵਚ ਬਣਦਾ ਹੈ।
ਚਤੁਰ੍ਭਿਰ੍ਨੇਤ੍ਰਮੁਦ੍ਦਿष੍ਟਂ ਚਤੁਰ੍ਭਿਃ ਸ੍ਯਾਤ੍ਤਦਸ੍ਤ੍ਰਕਮ੍ । ਅਥ ਧ੍ਯਾਨਂ ਪ੍ਰਵਕ੍ਸ਼੍ਯਾਮਿ ਸਾਧਕਾਭੀष੍ਟਦਾਯਕਮ੍
ਚਾਰ ਨਾਲ ਅੱਖ ਨਿਰਧਾਰਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ, ਚਾਰ ਨਾਲ ਅਸਤ੍ਰ। ਹੁਣ ਮੈਂ ਉਹ ਧਿਆਨ ਦੱਸਦਾ ਹਾਂ ਜੋ ਸਾਧਕਾਂ ਦੀਆਂ ਇੱਛਾਵਾਂ ਪੂਰੀ ਕਰਦਾ ਹੈ।
ਮੁਕ੍ਤਾਵਿਦ੍ਰੁਮਹੇਮਨੀਲਧਵਲਚ੍ਛਾਯੈਰ੍ਮੁਖੈਸ੍ਤ੍ਰੀਕ੍ਸ਼ਣੈ- ਰ੍ਯੁਕ੍ਤਾਮਿਨ੍ਦੁਨਿਬਦ੍ਧਰਤ੍ਨਮੁਕੁਟਾਂ ਤਤ੍ਤ੍ਵਾਰ੍ਥਵਰ੍ਣਾਤ੍ਮਿਕਾਮ੍ । ਗਾਯਤ੍ਰੀਂ ਵਰਦਾਭਯਾਙ੍ਕੁਸ਼ਕਸ਼ਾਃ ਸ਼ੁਭ੍ਰਂ ਕਪਾਲਂ ਗੁਣਂ ਸ਼ਙ੍ਖਂ ਚਕ੍ਰਮਥਾਰਵਿਨ੍ਦਯੁਗਲਂ ਹਸ੍ਤੈਰ੍ਵਹਨ੍ਤੀਂ ਭਜੇ
ਮੈਂ ਗਾਇਤਰੀ ਦੀ ਉਪਾਸਨਾ ਕਰਦਾ ਹਾਂ, ਜਿਸ ਦੇ ਪੰਜ ਚਿਹਰੇ ਮੋਤੀ, ਲਾਲ, ਸੋਨੇ, ਨੀਲੇ ਤੇ ਚਿੱਟੇ ਰੰਗ ਨਾਲ ਚਮਕਦੇ ਹਨ, ਤਿੰਨ ਅੱਖਾਂ ਨਾਲ, ਚੰਦ ਦੀਆਂ ਮਣੀਆਂ ਵਾਲੇ ਮਕੁਟ ਨਾਲ, ਤੱਤਵ ਦੇ ਅੱਖਰਾਂ ਦਾ ਰੂਪ, ਦਾਤਾ ਤੇ ਨਿਡਰਤਾ ਦੇਣ ਵਾਲੀ, ਹੱਥਾਂ ਵਿੱਚ ਅੰਕੁਸ਼, ਫੰਨ, ਸਫੈਦ ਕਪਾਲ, ਮਾਲਾ, ਸ਼ੰਖ, ਚਕਰ ਤੇ ਦੋ ਕਮਲ ਫੁੱਲ ਲੈ ਕੇ।
ਗਾਯਤ੍ਰੀ ਪੂਰ੍ਵਤਃ ਪਾਤੁ ਸਾਵਿਤ੍ਰੀ ਪਾਤੁ ਦਕ੍ਸ਼ਿਣੇ । ਬ੍ਰਹ੍ਮਸਨ੍ਧ੍ਯਾ ਤੁ ਮੇ ਪਸ਼੍ਚਾਦੁਤ੍ਤਰਾਯਾਂ ਸਰਸ੍ਵਤੀ
ਪੂਰਬ ਵੱਲ ਗਾਇਤਰੀ ਮੇਰੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰੇ, ਦੱਖਣ ਵੱਲ ਸਾਵਿਤਰੀ, ਪੱਛਮ ਵੱਲ ਬ੍ਰਹਮਾ-ਸੰਧਿਆ, ਤੇ ਉੱਤਰ ਵੱਲ ਸਰਸਵਤੀ।
ਪਾਰ੍ਵਤੀ ਮੇ ਦਿਸ਼ਂ ਰਕ੍ਸ਼ੇਤ੍ਪਾਵਕੀਂ ਜਲਸ਼ਾਯਿਨੀ । ਯਾਤੁਧਾਨੀ ਦਿਸ਼ਂ ਰਕ੍ਸ਼ੇਦ੍ਯਾਤੁਧਾਨਭਯਙ੍ਕਰੀ
ਪਾਰਵਤੀ ਮੇਰੀ ਦਿਸ਼ਾ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰੇ, ਜੋ ਅੱਗ ਵਿੱਚ ਪਾਣੀ 'ਚ ਵੱਸਦੀ ਹੈ। ਯਾਤੁਧਾਨੀ ਦਿਸ਼ਾ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰੇ, ਜੋ ਦੈਤਿਆਂ ਨੂੰ ਡਰਾਉਣੀ ਹੈ।
ਪਾਵਮਾਨੀ ਦਿਸ਼ਂ ਰਕ੍ਸ਼ੇਤ੍ਪਵਮਾਨਵਿਲਾਸਿਨੀ । ਦਿਸ਼ਂ ਰੌਦ੍ਰੀ ਚ ਮੇ ਪਾਤੁ ਰੁਦ੍ਰਾਣੀ ਰੁਦ੍ਰਰੂਪਿਣੀ
ਪਾਵਮਾਨੀ ਦਿਸ਼ਾ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰੇ, ਜੋ ਪਵਿਤ੍ਰ ਹਵਾ ਵਿੱਚ ਖੁਸ਼ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ। ਰੌਦਰੀ ਮੇਰੀ ਦਿਸ਼ਾ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰੇ, ਰੁਦਰਾਣੀ, ਜੋ ਰੁਦਰ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਹੈ।
ਊਰ੍ਧ੍ਵਂ ਬ੍ਰਹ੍ਮਾਣੀ ਮੇ ਰਕ੍ਸ਼ੇਦਧਸ੍ਤਾਦ੍ਵੈष੍ਣਵੀ ਤਥਾ । ਏਵਂ ਦਸ਼ ਦਿਸ਼ੋ ਰਕ੍ਸ਼ੇਤ੍ਸਰ੍ਵਾਙ੍ਗਂ ਭੁਵਨੇਸ਼੍ਵਰੀ
ਉਪਰੋਂ ਬ੍ਰਹਮਾਣੀ ਮੇਰੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰੇ, ਹੇਠਾਂ ਵੈਸ਼ਨਵੀ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਦਸ ਦਿਸਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਭੁਵਨੇਸ਼ਵਰੀ ਮੇਰੇ ਸਾਰੇ ਅੰਗਾਂ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰੇ।
ਤਤ੍ਪਦਂ ਪਾਤੁ ਮੇ ਪਾਦੌ ਜਙ੍ਘੇ ਮੇ ਸਵਿਤੁਃ ਪਦਮ੍ । ਵਰੇਣ੍ਯਂ ਕਟਿਦੇਸ਼ੇ ਤੁ ਨਾਭਿਂ ਭਰ੍ਗਸ੍ਤਥੈਵ ਚ
'ਤਤ' ਪਦ ਮੇਰੇ ਪੈਰਾਂ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰੇ, 'ਸਵਿਤੁਰ' ਮੇਰੀ ਜੰਘਾਂ ਦੀ; 'ਵਰੇਣਯਮ' ਮੇਰੇ ਕੱਟੇ ਦੀ, ਤੇ 'ਭਰਗ' ਮੇਰੀ ਨਾਭੀ ਦੀ।
ਦੇਵਸ੍ਯ ਮੇ ਤਦ੍ਧृਦਯਂ ਧੀਮਹੀਤਿ ਚ ਗਲ੍ਲਯੋਃ । ਧਿਯਃ ਪਦਂ ਚ ਮੇ ਨੇਤ੍ਰੇ ਯਃ ਪਦਂ ਮੇ ਲਲਾਟਕਮ੍
'ਦੇਵਸਿਆ' ਮੇਰੇ ਹਿਰਦੇ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰੇ, 'ਧੀਮਹਿ' ਮੇਰੀ ਗਲ ਦੀ; 'ਧੀਯਹ' ਪਦ ਮੇਰੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਦੀ, 'ਯਹ' ਮੇਰੇ ਲਲਾਟ ਦੀ।
ਨਃ ਪਾਤੁ ਮੇ ਪਦਂ ਮੂਰ੍ਧ੍ਨਿ ਸ਼ਿਖਾਯਾਂ ਮੇ ਪ੍ਰਚੋਦਯਾਤ੍ । ਤਤ੍ਪਦਂ ਪਾਤੁ ਮੂਰ੍ਧਾਨਂ ਸਕਾਰਃ ਪਾਤੁ ਭਾਲਕਮ੍
'ਨਹ' ਪਦ ਮੇਰੇ ਸਿਰ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰੇ, 'ਪ੍ਰਚੋਦਯਾਤ' ਮੇਰੀ ਚੋਟੀ ਦੀ; 'ਤਤ' ਪਦ ਮੇਰੇ ਸਿਰ ਉੱਤੇ, 'ਸ' ਮੇਰੇ ਭਾਲ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰੇ।
ਚਕ੍ਸ਼ੁषੀ ਤੁ ਵਿਕਾਰਾਰ੍ਣਸ੍ਤੁਕਾਰਸ੍ਤੁ ਕਪੋਲਯੋਃ । ਨਾਸਾਪੁਟਂ ਵਕਾਰਾਰ੍ਣੋ ਰੇਕਾਰਸ੍ਤੁ ਮੁਖੇ ਤਥਾ
‘ਤੁ’ ਅੱਖਾਂ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰਦਾ ਹੈ, ‘ਕ’ ਗਲ੍ਹਾ ਦੀ, ‘ਨਾ’ ਨੱਕ ਦੇ ਸੁਰਾਖਾਂ ਦੀ, ਅਤੇ ‘ਰ’ ਮੂੰਹ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰਦਾ ਹੈ।
ਣਿਕਾਰ ਊਰ੍ਧ੍ਵਮੋष੍ਠਂ ਤੁ ਯਕਾਰਸ੍ਤ੍ਵਧਰੋष੍ਠਕਮ੍ । ਆਸ੍ਯਮਧ੍ਯੇ ਭਕਾਰਾਰ੍ਣੋ ਰ੍ਗੋਕਾਰਸ਼੍ਚਿਬੁਕੇ ਤਥਾ
‘ਣ’ ਉਪਰਲੇ ਹੋਠ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰਦਾ ਹੈ, ‘ਯ’ ਹੇਠਲੇ ਹੋਠ ਦੀ, ‘ਭ’ ਮੂੰਹ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਦੀ, ਅਤੇ ‘ਗ’ ਠੋਡੀ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰਦਾ ਹੈ।
ਦੇਕਾਰਃ ਕਣ੍ਠਦੇਸ਼ੇ ਤੁ ਵਕਾਰਃ ਸ੍ਕਨ੍ਧਦੇਸ਼ਕਮ੍ । ਸ੍ਯਕਾਰੋ ਦਕ੍ਸ਼ਿਣਂ ਹਸ੍ਤਂ ਧੀਕਾਰੋ ਵਾਮਹਸ੍ਤਕਮ੍
‘ਡ’ ਗਲੇ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰਦਾ ਹੈ, ‘ਵ’ ਕੰਧਿਆਂ ਦੀ, ‘ਸ੍ਯ’ ਸੱਜੇ ਹੱਥ ਦੀ, ਅਤੇ ‘ਧਿ’ ਖੱਬੇ ਹੱਥ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰਦਾ ਹੈ।
ਮਕਾਰੋ ਹृਦਯਂ ਰਕ੍ਸ਼ੇਦ੍ਧਿਕਾਰ ਉਦਰੇ ਤਥਾ । ਧਿਕਾਰੋ ਨਾਭਿਦੇਸ਼ੇ ਤੁ ਯੋਕਾਰਸ੍ਤੁ ਕਟਿਂ ਤਥਾ
‘ਮ’ ਦਿਲ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰਦਾ ਹੈ, ‘ਧਿ’ ਪੇਟ ਦੀ, ‘ਧਿ’ ਨਾਭੀ ਦੀ, ਅਤੇ ‘ਯ’ ਕਮਰ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰਦਾ ਹੈ।
ਗੁਹ੍ਯਂ ਰਕ੍ਸ਼ਤੁ ਯੋਕਾਰ ਊਰੂ ਦ੍ਵੌ ਨਃ ਪਦਾਕ੍ਸ਼ਰਮ੍ । ਪ੍ਰਕਾਰੋ ਜਾਨੁਨੀ ਰਕ੍ਸ਼ੇਚ੍ਚੋਕਾਰੋ ਜਙ੍ਘਦੇਸ਼ਕਮ੍
‘ਯ’ ਗੁਪਤ ਅੰਗ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਦੋਵੇਂ ਰਾਨਾਂ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ‘ਨ’ ਕਰਦਾ ਹੈ, ‘ਪ੍ਰ’ ਗੁਟਣਾਂ ਦੀ, ਅਤੇ ‘ਚੋ’ ਪਿੰਡਲੀਆਂ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰਦਾ ਹੈ।
ਦਕਾਰਂ ਗੁਲ੍ਫਦੇਸ਼ੇ ਤੁ ਯਕਾਰਃ ਪਦਯੁਗ੍ਮਕਮ੍ । ਤਕਾਰਵ੍ਯਞ੍ਜਨਂ ਚੈਵ ਸਰ੍ਵਾਙ੍ਗਂ ਮੇ ਸਦਾਵਤੁ
‘ਦ’ ਟਖਿਆਂ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰਦਾ ਹੈ, ‘ਯ’ ਦੋਵੇਂ ਪੈਰਾਂ ਦੀ, ਅਤੇ ‘ਤ’ ਸਦਾ ਮੇਰੇ ਸਾਰੇ ਅੰਗਾਂ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰਦਾ ਹੈ।