ਪ੍ਰਾਣਾਯਾਮਸ਼ਤਂ ਕृਤ੍ਵਾ ਮੁਚ੍ਯਤੇ ਸਰ੍ਵਕਿਲ੍ਵਿषਾਤ੍ । ਸਰ੍ਵੇषਾਮੇਵ ਪਾਪਾਨਾਂ ਸਙ੍ਕਰੇ ਸਤਿ ਸ਼ੁਦ੍ਧਯੇ
ਸੌ ਪ੍ਰਾਣਾਯਾਮ ਕਰਨ ਨਾਲ, ਮਨੁੱਖ ਸਾਰੇ ਦੋਸ਼ਾਂ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਜਦੋਂ ਸਾਰੇ ਪਾਪ ਮਿਲ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਤਾਂ ਪਵਿਤ੍ਰਤਾ ਲਈ,
ਸਹਸ੍ਰਮਭ੍ਯਸੇਨ੍ਮਾਸਂ ਨਿਤ੍ਯਜਾਪੀ ਵਨੇ ਵਸਨ੍ । ਉਪਵਾਸਸਮਂ ਜਪ੍ਯਂ ਤ੍ਰਿਸਹਸ੍ਰਂ ਤਦਿਤ੍ਯृਚਮ੍
ਇੱਕ ਮਹੀਨੇ ਹਜ਼ਾਰ ਵਾਰੀ ਅਭਿਆਸ ਕਰਨ ਨਾਲ, ਜੋ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਰਹਿ ਕੇ ਰੋਜ਼ ਜਪ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਪਵਿਤ੍ਰ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਤਿੰਨ ਹਜ਼ਾਰ ਵਾਰੀ ਜਪ ਕਰਨਾ ਉਪਵਾਸ ਦੇ ਬਰਾਬਰ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਰਿਗਵੇਦ ਵਿੱਚ ਕਿਹਾ ਗਿਆ ਹੈ।
ਚਤੁਰ੍ਵਿਂਸ਼ਤਿਸਾਹਸ੍ਰਮਭ੍ਯਸ੍ਤਾਤ੍ਕृਚ੍ਛ੍ਰਸਂਜ੍ਞਿਤਾ । ਚਤੁਃषष੍ਟਿਸਹਸ੍ਰਾਣਿ ਚਾਨ੍ਦ੍ਰਾਯਣਸਮਾਨਿ ਤੁ
ਕ੍ਰਿਚ੍ਛਰ ਨਾਂ ਦੀ ਤਪੱਸਿਆ ਚੋਵੀ ਹਜ਼ਾਰ ਵਾਰੀ ਕਰਨ ਨਾਲ, ਤੇ ਚਾਂਦ੍ਰਾਯਣ ਵਰਤ ਚੌਂਸਠ ਹਜ਼ਾਰ ਵਾਰੀ ਪੂਰਾ ਕਰਨ ਨਾਲ,
ਸ਼ਤਕृਤ੍ਵੋऽਭ੍ਯਸੇਨ੍ਨਿਤ੍ਯਂ ਪ੍ਰਾਣਾਨਾਯਮ੍ਯ ਸਨ੍ਧ੍ਯਯੋਃ । ਤਦਿਤ੍ਯृਚਮਵਾਪ੍ਨੋਤਿ ਸਰ੍ਵਪਾਪਕ੍ਸ਼ਯਂ ਪਰਮ੍
ਜੇਕਰ ਕੋਈ ਮਨੁੱਖ ਦੋਵੇਂ ਸੰਧਿਆਂ ਵੇਲੇ ਸਾਹ ਰੋਕ ਕੇ 'ਤਦਿਤ੍ਰਿਚ' ਮੰਤ੍ਰ ਸੌ ਵਾਰੀ ਰੋਜ਼ ਜਪੇ, ਤਾਂ ਉਹ ਰਿਚ ਦਾ ਫਲ ਤੇ ਸਾਰੇ ਪਾਪਾਂ ਦਾ ਨਾਸ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ।
ਨਿਮਜ੍ਜ੍ਯਾਪ੍ਸੁ ਜਪੇਨ੍ਨਿਤ੍ਯਂ ਸ਼ਤਕृਤ੍ਵਸ੍ਤਦਿਤ੍ਯृਚਮ੍ । ਧ੍ਯਾਯਨ੍ਦੇਵੀਂ ਸੂਰ੍ਯਰੂਪਾਂ ਸਰ੍ਵਪਾਪੈਃ ਪ੍ਰਮੁਚ੍ਯਤੇ
ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਹਰ ਰੋਜ਼ ਪਾਣੀ ਵਿੱਚ ਡੁੱਬ ਕੇ, 'ਤਦਿਤ੍ਰਿਚ' ਮੰਤ੍ਰ ਸੌ ਵਾਰੀ ਜਪਦਾ ਹੈ ਤੇ ਮਾਤਾ ਨੂੰ ਸੂਰਜ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਧਿਆਨ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਸਾਰੇ ਪਾਪਾਂ ਤੋਂ ਛੁਟਕਾਰਾ ਪਾ ਲੈਂਦਾ ਹੈ।
ਇਤਿ ਤੇ ਸਮ੍ਯਗਾਖ੍ਯਾਤਾਃ ਸ਼ਾਨ੍ਤਿਸ਼ੁਦ੍ਧ੍ਯਾਦਿਕਲ੍ਪਨਾਃ । ਰਹਸ੍ਯਾਤਿਰਹਸ੍ਯਾਸ਼੍ਚ ਗੋਪਨੀਯਾਸ੍ਤ੍ਵਯਾ ਸਦਾ
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਸ਼ਾਂਤੀ, ਪਵਿੱਤਰਤਾ ਆਦਿਕ ਦੇ ਸਭ ਢੰਗ ਠੀਕ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੱਸ ਦਿੱਤੇ ਹਨ। ਇਹ ਸਭ ਗੁਪਤ ਤੇ ਵੱਡੇ ਗੁਪਤ ਹਨ, ਤੂੰ ਇਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਹਮੇਸ਼ਾਂ ਲੁਕਾਈ ਰੱਖੀਂ।
ਇਤਿ ਸਂਕ੍ਸ਼ੇਪਤਃ ਪ੍ਰੋਕ੍ਤਃ ਸਦਾਚਾਰਸ੍ਯ ਸਂਗ੍ਰਹਃ । ਵਿਧਿਨਾऽऽਚਰਣਾਦਸ੍ਯ ਮਾਯਾ ਦੁਰ੍ਗਾ ਪ੍ਰਸੀਦਤਿ
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਸੰਖੇਪ ਵਿੱਚ ਚੰਗੇ ਆਚਰਨ ਦਾ ਸਾਰ ਦੱਸਿਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਜੇਕਰ ਮਨੁੱਖ ਇਹ ਨਿਯਮ ਅਨੁਸਾਰ ਕਰੇ, ਤਾਂ ਮਾਇਆ ਦੁਰਗਾ ਮਾਤਾ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।
ਨੈਮਿਤ੍ਤਿਕਂ ਚ ਨਿਤ੍ਯਂ ਚ ਕਾਮ੍ਯਂ ਕਰ੍ਮ ਯਥਾਵਿਧਿ । ਆਚਰੇਨ੍ਮਨੁਜਃ ਸੋऽਯਂ ਭੁਕ੍ਤਿਮੁਕ੍ਤਿਫਲਾਪ੍ਤਿਭਾਕ੍
ਮਨੁੱਖ ਨੂੰ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ ਕਿ ਨਿਯਮ ਅਨੁਸਾਰ ਨੈਮਿਤਿਕ, ਨਿੱਤ ਤੇ ਇੱਛਾ ਵਾਲੇ ਕਰਮ ਕਰੇ। ਐਸਾ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਮਨੁੱਖ ਭੋਗ ਤੇ ਮੁਕਤੀ ਦੇ ਫਲ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦਾ ਹੈ।
ਆਚਾਰਃ ਪ੍ਰਥਮੋ ਧਰ੍ਮੋ ਧਰ੍ਮਸ੍ਯ ਪ੍ਰਭੁਰੀਸ਼੍ਵਰੀ । ਇਤ੍ਯੁਕ੍ਤਂ ਸਰ੍ਵਸ਼ਾਸ੍ਤ੍ਰੇषੁ ਸਦਾਚਾਰਫਲਂ ਮਹਤ੍
ਚੰਗਾ ਆਚਰਨ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਧਰਮ ਹੈ। ਧਰਮ ਦੀ ਮਾਲਕ ਮਾਤਾ ਆਪ ਹੈ। ਇਸੇ ਗੱਲ ਨੂੰ ਸਾਰੇ ਸ਼ਾਸਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਚੰਗੇ ਆਚਰਨ ਦੇ ਵੱਡੇ ਫਲ ਵਜੋਂ ਦੱਸਿਆ ਗਿਆ ਹੈ।
ਆਚਾਰਵਾਨ੍ਸਦਾ ਪੂਤਃ ਸਦੈਵਾਚਾਰਵਾਨ੍ਮਸੁਖੀ । ਆਚਾਰਵਾਨ੍ਸਦਾ ਧਨ੍ਯਃ ਸਤ੍ਯਂ ਸਤ੍ਯਂ ਚ ਨਾਰਦ
ਜਿਸ ਮਨੁੱਖ ਵਿੱਚ ਚੰਗਾ ਆਚਰਨ ਹੈ, ਉਹ ਹਮੇਸ਼ਾਂ ਪਵਿੱਤਰ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ। ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਚੰਗਾ ਆਚਰਨ ਹੈ, ਉਹ ਹਮੇਸ਼ਾਂ ਸੁਖੀ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ। ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਚੰਗਾ ਆਚਰਨ ਹੈ, ਉਹ ਹਮੇਸ਼ਾਂ ਧੰਨ ਹੈ। ਇਹ ਗੱਲ ਸੱਚ ਹੈ, ਸੱਚ ਹੈ, ਹੇ ਨਾਰਦ।
ਦੇਵੀਪ੍ਰਸਾਦਜਨਕਂ ਸਦਾਚਾਰਵਿਧਾਨਕਮ੍ । ਯਦਪਿ ਸ਼ृਣੁਯਾਨ੍ਮਰ੍ਤ੍ਯੋ ਮਹਾਸਮ੍ਪਤ੍ਤਿਸੌਖ੍ਯਭਾਕ੍
ਚੰਗੇ ਆਚਰਨ ਦੇ ਨਿਯਮ, ਜੋ ਮਾਤਾ ਦੀ ਕਿਰਪਾ ਦਿੰਦੇ ਹਨ, ਜੇਕਰ ਕੋਈ ਮਨੁੱਖ ਇਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਸਿਰਫ ਸੁਣ ਵੀ ਲਵੇ, ਤਾਂ ਉਹ ਵੱਡੀ ਦੌਲਤ ਤੇ ਸੁਖ ਪਾ ਲੈਂਦਾ ਹੈ।
ਸਦਾਚਾਰੇਣ ਸਿਦ੍ਧੇਚ੍ਚ ਐਹਿਕਾਮੁष੍ਮਿਕਂ ਸੁਖਮ੍ । ਤਦੇਵ ਤੇ ਮਯਾ ਪ੍ਰੋਕ੍ਤਂ ਕਿਮਨ੍ਯਚ੍ਛ੍ਰੋਤੁਮਿਚ੍ਛਸਿ
ਜਦੋਂ ਚੰਗਾ ਆਚਰਨ ਪੂਰਾ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਇੱਥੋਂ ਦੇ ਤੇ ਪਰਲੋਕ ਦੇ ਦੋਵੇਂ ਸੁਖ ਮਿਲ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਇਹੀ ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਦੱਸ ਦਿੱਤਾ ਹੈ, ਹੁਣ ਹੋਰ ਕੀ ਸੁਣਨਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹੈਂ?
ਗਾਯਤ੍ਰੀਵਿਚਾਰਃ ਨਾਰਦ ਉਵਾਚ ਸਦਾਚਾਰਵਿਧਿਰ੍ਦੇਵ ਭਵਤਾ ਵਰ੍ਣਿਤਃ ਪ੍ਰਭੋ । ਤਸ੍ਯਾਪ੍ਯਤੁਲਮਾਹਾਤ੍ਮ੍ਯਂ ਸਰ੍ਵਪਾਪਵਿਨਾਸ਼ਨਮ੍
ਨਾਰਦ ਨੇ ਆਖਿਆ: ਹੇ ਪ੍ਰਭੂ, ਤੁਸੀਂ ਚੰਗੇ ਆਚਰਨ ਦਾ ਨਿਯਮ ਦੱਸਿਆ ਹੈ। ਇਸ ਦੀ ਬੇਮਿਸਾਲ ਮਹਿਮਾ ਤੇ ਸਾਰੇ ਪਾਪਾਂ ਦੇ ਨਾਸ ਬਾਰੇ ਵੀ।
ਸ਼੍ਰੁਤਂ ਭਵਨ੍ਮੁਖਾਮ੍ਭੋਜਚ੍ਯੁਤਂ ਦੇਵੀਕਥਾਮृਤਮ੍ । ਵ੍ਰਤਾਨਿ ਯਾਨਿ ਚੋਕ੍ਤਾਨਿ ਚਾਨ੍ਦ੍ਰਾਯਣਮੁਖਾਨਿ ਤੇ
ਮੈਂ ਤੁਹਾਡੇ ਕਮਲ ਵਰਗੇ ਮੁਖ ਤੋਂ ਮਾਤਾ ਦੀਆਂ ਕਥਾਵਾਂ ਦਾ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਸੁਣਿਆ ਹੈ, ਤੇ ਉਹ ਵਰਤ ਵੀ, ਜੋ ਤੁਸੀਂ ਚਾਂਦ੍ਰਾਯਣ ਆਦਿਕ ਦੱਸੇ ਹਨ।
ਦੁਃਖਸਾਧ੍ਯਾਨਿ ਜਾਨੀਮਃ ਕਰ੍ਤृਸਾਧ੍ਯਾਨਿ ਤਾਨਿ ਚ । ਤਦਸ੍ਮਾਤ੍ਸਾਮ੍ਪ੍ਰਤਂ ਯਤ੍ਤੁ ਸੁਖਸਾਧ੍ਯਂ ਸ਼ਰੀਰਿਣਾਮ੍
ਅਸੀਂ ਜਾਣਦੇ ਹਾਂ ਕਿ ਉਹ ਕਰਮ ਕਰਨਾ ਔਖਾ ਹੈ ਤੇ ਮਿਹਨਤ ਮੰਗਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ ਹੁਣ ਅਸੀਂ ਸੁਣਨਾ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹਾਂ ਕਿ ਸਰੀਰ ਵਾਲਿਆਂ ਲਈ ਕਿਹੜਾ ਕਰਮ ਆਸਾਨੀ ਨਾਲ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ।
ਦੇਵੀਪ੍ਰਸਾਦਜਨਕਂ ਸ਼ੁਭਾਨੁष੍ਠਾਨਸਿਦ੍ਧਿਦਮ੍ । ਤਤ੍ਕਰ੍ਮ ਵਦ ਮੇ ਸ੍ਵਾਮਿਨ੍ ਕृਪਾਪੂਰ੍ਵਂ ਸੁਰੇਸ਼੍ਵਰ
ਹੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਸੁਆਮੀ, ਮਿਹਰ ਕਰਕੇ ਉਹ ਕਰਮ ਦੱਸੋ ਜੋ ਮਾਤਾ ਦੀ ਕਿਰਪਾ ਦਿੰਦਾ ਹੈ ਤੇ ਚੰਗੇ ਕੰਮ ਸਫਲ ਕਰਦਾ ਹੈ।
ਸਦਾਚਾਰਵਿਧੌ ਯਸ਼੍ਚ ਗਾਯਤ੍ਰੀਵਿਧਿਰੀਰਿਤਃ । ਤਸ੍ਮਿਨ੍ਮੁਖ੍ਯਤਮਂ ਕਿਂ ਸ੍ਯਾਤ੍ਕਿਂ ਵਾ ਪੁਣ੍ਯਾਧਿਕਪ੍ਰਦਮ੍
ਚੰਗੇ ਆਚਰਨ ਵਿੱਚ ਗਾਇਤ੍ਰੀ ਮੰਤ੍ਰ ਦੀ ਰੀਤ ਵੀ ਦੱਸੀ ਗਈ ਹੈ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਕਿਹੜੀ ਹੈ ਜਾਂ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਪੁੰਨ ਦਿੰਦੀ ਹੈ?
ਯੇ ਗਾਯਤ੍ਰੀਗਤਾ ਵਰ੍ਣਾਸ੍ਤਤ੍ਤ੍ਵਸਂਖ੍ਯਾਸ੍ਤ੍ਵਯੇਰਿਤਾਃ । ਤੇषਾਂ ਕੇ ऋषਯਃ ਪ੍ਰੋਕ੍ਤਾਃ ਕਾਨਿ ਛਨ੍ਦਾਂਸਿ ਵੈ ਮੁਨੇ
ਹੇ ਮੁਨੀ, ਗਾਇਤ੍ਰੀ ਵਿੱਚ ਜੋ ਅੱਖਰ ਹਨ ਤੇ ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਦੱਸੀ ਗਈ ਹੈ। ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਰਿਸ਼ੀ ਕੌਣ ਹਨ ਤੇ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਛੰਦ ਕਿਹੜੇ ਹਨ?
ਤੇषਾਂ ਕਾ ਦੇਵਤਾਃ ਪ੍ਰੋਕ੍ਤਾਃ ਸਰ੍ਵਂ ਕਥਯ ਮੇ ਪ੍ਰਭੋ । ਮਹਤ੍ਕੌਤੂਹਲਂ ਮੇ ਚ ਮਾਨਸੇ ਪਰਿਵਰ੍ਤਤੇ
ਉਹਨਾਂ ਦੀਆਂ ਦੇਵਤਾਵਾਂ ਕੌਣ ਹਨ? ਹੇ ਪ੍ਰਭੂ, ਮੈਨੂੰ ਸਭ ਕੁਝ ਦੱਸੋ। ਮੇਰੇ ਮਨ ਵਿੱਚ ਵੱਡੀ ਉਤਸੁਕਤਾ ਹੈ।
ਸ਼੍ਰੀਨਾਰਾਯਣਾਯ ਉਵਾਚ ਕੁਰ੍ਯਾਦਨ੍ਯਨ੍ਨ ਵਾ ਕੁਰ੍ਯਾਦਨੁष੍ਠਾਨਾਦਿਕਂ ਤਥਾ । ਗਾਯਤ੍ਰੀਮਾਤ੍ਰਨਿष੍ਠਸ੍ਤੁ ਕृਤਕृਤ੍ਯੋ ਭਵੇਦ੍ਦ੍ਵਿਜਃ
ਸ਼੍ਰੀ ਨਾਰਾਯਣ ਨੇ ਆਖਿਆ: ਚਾਹੇ ਹੋਰ ਕਰਮ ਕਰੇ ਜਾਂ ਨਾ ਕਰੇ, ਜੇ ਕੋਈ ਦੋਜਾਤੀ ਮਨੁੱਖ ਸਿਰਫ ਗਾਇਤ੍ਰੀ ਮਾਤਾ ਵਿੱਚ ਹੀ ਨਿਸ਼ਠਾ ਰੱਖੇ, ਤਾਂ ਉਹ ਆਪਣਾ ਜੀਵਨ ਸਫਲ ਕਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ।
ਸਨ੍ਧ੍ਯਾਸੁ ਚਾਰ੍ਘ੍ਯਦਾਨਂ ਚ ਗਾਯਤ੍ਰੀਜਪਮੇਵ ਚ । ਸਹਸ੍ਰਤ੍ਰਿਤਯਂ ਕੁਰ੍ਵਨ੍ਸੁਰੈਃ ਪੂਜ੍ਯੋ ਭਵੇਨ੍ਮੁਨੇ
ਸੰਧਿਆਂ ਵੇਲੇ ਜਦੋਂ ਪਾਣੀ ਦੀ ਅਰਪਣਾ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਤੇ ਗਾਇਆਤ੍ਰੀ ਮੰਤ੍ਰ ਦਾ ਜਾਪ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਇਹ ਤਿੰਨ ਹਜ਼ਾਰ ਵਾਰੀ ਕਰਕੇ, ਮਨੁੱਖ ਦੇਵਤਿਆਂ ਵਲੋਂ ਵੀ ਪੂਜਣਯੋਗ ਬਣ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਹੇ ਮুনি।
ਨ੍ਯਾਸਾਨ੍ਕਰੋਤੁ ਵਾ ਮਾ ਵਾ ਗਾਯਤ੍ਰੀਮੇਵ ਚਾਭ੍ਯਸੇਤ੍ । ਧ੍ਯਾਤ੍ਵਾ ਨਿਰ੍ਵ੍ਯਾਜਯਾ ਵृਤ੍ਤ੍ਯਾ ਸਚ੍ਚਿਦਾਨਨ੍ਦਰੂਪਿਣੀਮ੍
ਚਾਹੇ ਨਿਆਸ ਕਰੇ ਜਾਂ ਨਾ ਕਰੇ, ਪਰ ਗਾਇਆਤ੍ਰੀ ਦਾ ਅਭਿਆਸ ਜ਼ਰੂਰ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਉਸ ਸਤਚਿੱਤ ਆਨੰਦ ਸਰੂਪ ਮਾਤਾ ਨੂੰ ਸੱਚੀ ਨਿਭਾਵ ਨਾਲ ਧਿਆਨ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
ਯਦਕ੍ਸ਼ਰੈਕਸਂਸਿਦ੍ਧੇਃ ਸ੍ਪਰ੍ਧਤੇ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣੋਤ੍ਤਮਃ । ਹਰਿਸ਼ਙ੍ਕਰਕਞ੍ਜੋਤ੍ਥਸੂਰ੍ਯਚਨ੍ਦ੍ਰਹੁਤਾਸ਼ਨੈਃ
ਜਦੋਂ ਕੋਈ ਉੱਤਮ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਇੱਕ ਅੱਖਰ ਵਿਚ ਪੂਰਨਤਾ ਹਾਸਲ ਕਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਹਰੀ, ਸ਼ੰਕਰ, ਕਮਲ ਤੋਂ ਜੰਮੇ, ਸੂਰਜ, ਚੰਦ ਤੇ ਅੱਗ ਦੇ ਬਰਾਬਰ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਅਥਾਤਃ ਸ਼੍ਰੂਯਤਾਂ ਬ੍ਰਹ੍ਮਨ੍ ਵਰ੍ਣऋष੍ਯਾਦਿਕਾਂਸ੍ਤਥਾ । ਛਨ੍ਦਾਂਸਿ ਦੇਵਤਾਸ੍ਤਦ੍ਵਤ੍ਕ੍ਰਮਾਤ੍ਤਤ੍ਤ੍ਵਾਨਿ ਚੈਵ ਹਿ
ਹੁਣ, ਹੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ, ਅੱਖਰਾਂ, ਰਿਸ਼ੀਆਂ, ਛੰਦਾਂ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਅਤੇ ਤੱਤਾਂ ਦੀ ਲੜੀ ਨੂੰ ਧਿਆਨ ਨਾਲ ਸੁਣ।
ਵਾਮਦੇਵੋऽਤ੍ਰਿਰ੍ਵਸਿष੍ਠਃ ਸ਼ੁਕ੍ਰਃ ਕਣ੍ਵਃ ਪਰਾਸ਼ਰਃ । ਵਿਸ਼੍ਵਾਮਿਤ੍ਰੋ ਮਹਾਤੇਜਾਃ ਕਪਿਲਃ ਸ਼ੌਨਕੋ ਮਹਾਨ੍
ਵਾਮਦੇਵ, ਅਤ੍ਰਿ, ਵਸੀਸ਼ਠ, ਸ਼ੁਕਰ, ਕਣ੍ਵ, ਪਰਾਸ਼ਰ, ਮਹਾਂ ਤੇਜ ਵਾਲਾ ਵਿਸ਼ਵਾਮਿਤ੍ਰ, ਕਪਿਲ ਤੇ ਮਹਾਨ ਸ਼ੌਨਕ—
ਯਾਜ੍ਞਵਲ੍ਕ੍ਯੋ ਭਰਦ੍ਵਾਜੋ ਜਮਦਗ੍ਨਿਸ੍ਤਪੋਨਿਧਿਃ । ਗੌਤਮੋ ਮੁਦ੍ਗਲਸ਼੍ਚੈਵ ਵੇਦਵ੍ਯਾਸਸ਼੍ਚ ਲੋਮਸ਼ਃ
ਯਾਜ਼੍ਨਵਲਕ੍ਯ, ਭਰਦ੍ਵਾਜ, ਤਪ ਦੇ ਖਜ਼ਾਨੇ ਜਮਦਗ੍ਨਿ, ਗੌਤਮ, ਮੁਦ੍ਗਲ, ਵੇਦਵਿਆਸ ਤੇ ਲੋਮਸ਼—
ਅਗਸ੍ਤ੍ਯਃ ਕੌਸ਼ਿਕੋ ਵਤ੍ਸਃ ਪੁਲਸ੍ਤ੍ਯੋ ਮਾਣ੍ਡੁਕਸ੍ਤਥਾ । ਦੁਰ੍ਵਾਸਾਸ੍ਤਪਸਾਂ ਸ਼੍ਰੇष੍ਠੋ ਨਾਰਦਃ ਕਸ਼੍ਯਪਸ੍ਤਥਾ
ਅਗਸਤ, ਕੌਸ਼ਿਕ, ਵਤਸ, ਪੁਲਸਤ, ਮਾਂਡੂਕ, ਤਪਸੀਆਂ ਵਿਚੋਂ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ ਦੁਰਵਾਸਾ, ਨਾਰਦ ਤੇ ਕਸ਼੍ਯਪ—
ਇਤ੍ਯੇਤੇ ऋषਯਃ ਪ੍ਰੋਕ੍ਤਾ ਵਰ੍ਣਾਨਾਂ ਕ੍ਰਮਸ਼ੋ ਮੁਨੇ । ਗਾਯਤ੍ਰ੍ਯੁष੍ਣਿਗਨੁष੍ਟੁਪ੍ ਚ ਬृਹਤੀ ਪਙ੍ਕ੍ਤਿਰੇਵ ਚ
ਇਹ ਰਿਸ਼ੀ, ਹੇ ਮুনি, ਅੱਖਰਾਂ ਦੀ ਲੜੀ ਅਨੁਸਾਰ ਕਹੇ ਗਏ ਹਨ। ਗਾਇਆਤ੍ਰੀ, ਉਸ਼੍ਣਿਕ, ਅਨੁਸ਼੍ਟੁਪ, ਬ੍ਰਿਹਤੀ ਤੇ ਪੰਕਤੀ—
ਤ੍ਰਿष੍ਟੁਭਂ ਜਗਤੀ ਚੈਵ ਤਥਾਤਿਜਗਤੀ ਮਤਾ । ਸ਼ਕ੍ਵਰ੍ਯਤਿਸ਼ਕ੍ਵਰੀ ਚ ਧृਤਿਸ਼੍ਚਾਤਿਧृਤਿਸ੍ਤਥਾ
ਤ੍ਰਿਸ਼੍ਟੁਪ, ਜਗਤੀ, ਅਤਿਜਗਤੀ, ਸ਼ਕਵਰੀ, ਅਤਿਸ਼ਕਵਰੀ, ਧ੍ਰਿਤਿ ਤੇ ਅਤਿਧ੍ਰਿਤਿ ਵੀ—
ਵਿਰਾਟ੍ਪ੍ਰਸ੍ਤਾਰਪਙ੍ਕ੍ਤਿਸ਼੍ਚ ਕृਤਿਃ ਪ੍ਰਕृਤਿਰਾਕृਤਿਃ । ਵਿਕृਤਿਃ ਸਕृਤਿਸ਼੍ਚੈਵਾਕ੍ਸ਼ਰਪਙ੍ਕ੍ਤਿਸ੍ਤਥੈਵ ਚ
ਵੀਰਾਟ, ਪ੍ਰਸਤਾਰ, ਪੰਕਤੀ, ਕ੍ਰਿਤਿ, ਪ੍ਰਕ੍ਰਿਤਿ, ਆਕ੍ਰਿਤਿ, ਵਿਕ੍ਰਿਤਿ, ਸਕ੍ਰਿਤਿ ਤੇ ਅੱਖਰਪੰਕਤੀ ਵੀ—