ਅਥ ਸਾਯਨ੍ਤਨੀਂ ਸਨ੍ਧ੍ਯਾਂ ਪ੍ਰਵਕ੍ਸ਼੍ਯਾਮਿ ਮਹਾਮੁਨੇ । ਯਦਨੁष੍ਠਾਨਮਾਤ੍ਰੇਣ ਮਹਾਮਾਯਾ ਪ੍ਰਸੀਦਤਿ
ਹੁਣ ਮੈਂ ਸਾਂਝ ਦੀ ਸੰਧਿਆ ਦੀ ਰੀਤ ਦੱਸਾਂਗਾ, ਹੇ ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀ, ਜਿਸ ਦੀ ਸਿਰਫ਼ ਕਰਨੀ ਨਾਲ ਹੀ ਮਹਾ ਮਾਇਆ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਆਚਮ੍ਯ ਪ੍ਰਾਣਾਨਾਯਮ੍ਯ ਸਾਧਕਃ ਸ੍ਥਿਰਮਾਨਸਃ । ਬਦ੍ਧਪਦ੍ਮਾਸਨੋ ਯੋਗੀ ਸਾਯਂਕਾਲੇ ਸ੍ਥਿਰੋ ਭਵੇਤ੍
ਆਪਣੇ ਮਨ ਨੂੰ ਸਾਫ ਕਰਕੇ ਤੇ ਸਾਹ ਲੈ ਕੇ, ਸਾਧਕ ਨੂੰ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪਦਮ ਆਸਨ ਵਿੱਚ ਬੈਠਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਸ਼ਾਮ ਦੇ ਵੇਲੇ ਯੋਗੀ ਮਨ ਨੂੰ ਟਿਕਾ ਕੇ ਬੈਠੇ।
ਸ਼੍ਰੁਤਿਸ੍ਮृਤ੍ਯਾਦਿਕਰ੍ਮਾਦੌ ਸਗਰ੍ਭਃ ਪ੍ਰਾਣਸਂਯਮਃ । ਅਗਰ੍ਭੋ ਧ੍ਯਾਨਮਾਤ੍ਰਂ ਤੁ ਸ ਚਾਮਨ੍ਤ੍ਰਃ ਪ੍ਰਕੀਰ੍ਤਿਤਃ
ਸ਼ਾਸਤਰਾਂ ਅਤੇ ਰੀਤਾਂ ਦੇ ਕਰਮਾਂ ਵਿੱਚ ਸਾਹ ਦਾ ਸੰਯਮ ਇਰਾਦੇ ਨਾਲ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਜੇ ਇਰਾਦਾ ਨਾ ਹੋਵੇ ਤਾਂ ਸਿਰਫ਼ ਧਿਆਨ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਬੀਜ ਰਹਿਤ ਤੇ ਮੰਤਰ ਰਹਿਤ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਭੂਤਸ਼ੁਦ੍ਧ੍ਯਾਦਿਕਂ ਕृਤ੍ਵਾ ਨਾਨ੍ਯਥਾ ਕਰ੍ਮ ਕੀਰ੍ਤਿਤਮ੍ । ਸਲਕ੍ਸ਼ੋ ਦੇਵਤਾਂ ਧ੍ਯਾਤ੍ਵਾ ਪੂਰਕੁਮ੍ਭਕਰੇਚਕੈਃ
ਭੂਤਾਂ ਦੀ ਸ਼ੁੱਧੀ ਅਤੇ ਹੋਰ ਰੀਤਾਂ ਕਰਕੇ, ਹੋਰ ਕੋਈ ਕਰਮ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ। ਲਕਸ਼ਣ ਵਾਲੀ ਦੇਵੀ ਦਾ ਧਿਆਨ ਕਰਦੇ ਹੋਏ, ਸਾਹ ਲੈਣਾ, ਰੋਕਣਾ ਤੇ ਛੱਡਣਾ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
ਧ੍ਯਾਨਂ ਪ੍ਰਕੁਰ੍ਯਾਤ੍ਸਨ੍ਧ੍ਯਾਯਾਂ ਸਾਯਂਕਾਲੇ ਵਿਚਕ੍ਸ਼ਣਃ । ਵृਦ੍ਧਾਂ ਸਰਸ੍ਵਤੀਂ ਦੇਵੀਂ ਕृष੍ਣਾਙ੍ਗੀਂ ਕृष੍ਣਵਾਸਸਮ੍
ਸਾਂਝ ਦੀ ਸੰਧਿਆ ਵਿੱਚ, ਗਿਆਨਵਾਨ ਵਿਅਕਤੀ ਨੂੰ ਰੀਤ ਅਨੁਸਾਰ ਵਧੀਕ ਉਮਰ ਵਾਲੀ, ਕਾਲੀ ਰੰਗ ਦੀ, ਤੇ ਕਾਲੇ ਵਸਤ੍ਰਾਂ ਵਿੱਚ ਸਜੀ ਹੋਈ ਸਰਸਵਤੀ ਦੇਵੀ ਦਾ ਧਿਆਨ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
ਸ਼ਙ੍ਖਚਕ੍ਰਗਦਾਪਦ੍ਮਹਸ੍ਤਾਂ ਗਰੁਡਵਾਹਨਾਮ੍ । ਨਾਨਾਰਤ੍ਨਲਸਦ੍ਭੂषਾਂ ਕ੍ਵਣਨ੍ਮਞ੍ਜੀਰਮੇਖਲਾਮ੍
ਉਸ ਦੇ ਹੱਥਾਂ ਵਿੱਚ ਸ਼ੰਖ, ਚੱਕਰ, ਗਦਾ ਤੇ ਕਮਲ ਹੈ। ਉਹ ਗਰੁੜ ਉੱਤੇ ਸਵਾਰ ਹੈ, ਵੱਖ-ਵੱਖ ਕੀਮਤੀ ਰਤਨਾਂ ਨਾਲ ਸਜੀ ਹੋਈ, ਤੇ ਘੁੰਘਰੂ ਵਾਲੀ ਕਮਰਬੰਦ ਪਾਈ ਹੋਈ ਹੈ।
ਅਨਰ੍ਘ੍ਯਰਤ੍ਨਮੁਕੁਟਾਂ ਤਾਰਹਾਰਾਵਲੀਯੁਤਾਮ੍ । ਤਾਟਙ੍ਕਬਦ੍ਧਮਾਣਿਕ੍ਯਕਾਨ੍ਤਿਸ਼ੋਭਿਕਪੋਲਕਾਮ੍
ਉਹ ਅਮੋਲ ਰਤਨਾਂ ਵਾਲਾ ਮਕੁਟ, ਮੋਤੀਆਂ ਦੀ ਮਾਲਾ ਪਾਈ ਹੋਈ ਹੈ। ਉਸ ਦੇ ਕੰਨ ਵਿਚ ਲਾਲ ਰਤਨਾਂ ਵਾਲੇ ਟਾਟਾਂਗ ਹਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਚਮਕ ਉਸ ਦੇ ਗਲਤੀਆਂ ਨੂੰ ਰੌਣਕ ਦਿੰਦੀ ਹੈ।
ਪੀਤਾਮ੍ਬਰਧਰਾਂ ਦੇਵੀਂ ਸਚ੍ਚਿਦਾਨਨ੍ਦਰੂਪਿਣੀਮ੍ । ਸਾਮਵੇਦੇਨ ਸਹਿਤਾਂ ਸਂਯੁਤਾਂ ਸਤ੍ਤ੍ਵਵਰ੍ਤ੍ਮਨਾ
ਉਹ ਪੀਲੇ ਵਸਤ੍ਰ ਪਾਈ ਹੋਈ ਹੈ, ਸਤ, ਚਿੱਤ ਤੇ ਆਨੰਦ ਦਾ ਰੂਪ ਹੈ, ਸਾਮ ਵੇਦ ਨਾਲ ਮਿਲੀ ਹੋਈ, ਤੇ ਨੇਕ ਰਸਤੇ 'ਤੇ ਟਿਕੀ ਹੋਈ ਹੈ।
ਵ੍ਯਵਸ੍ਥਿਤਾਂ ਚ ਸ੍ਵਰ੍ਲੋਕੇ ਆਦਿਤ੍ਯਪਯ੍ਹਗਾਮਿਨੀਮ੍ । ਆਵਾਹਯਾਮ੍ਯਹਂ ਦੇਵੀਮਾਯਾਨ੍ਤੀਂ ਸੂਰ੍ਯਮਣ੍ਡਲਾਤ੍
ਉਹ ਸੁਗੰਧੀ ਲੋਕ ਵਿੱਚ ਟਿਕੀ ਹੋਈ ਹੈ, ਸੂਰਜ ਦੇ ਰਸਤੇ 'ਤੇ ਚੱਲਦੀ ਹੈ। ਮੈਂ ਉਸ ਦੇਵੀ ਨੂੰ ਸੂਰਜ ਮੰਡਲ ਤੋਂ ਆਉਣ ਵਾਲੀ ਮਾਇਆ ਨੂੰ ਆਵਾਹਨ ਕਰਦਾ ਹਾਂ।
ਏਵਂ ਧ੍ਯਾਤ੍ਵਾ ਚ ਤਾਂ ਦੇਵੀਂ ਸਨ੍ਧ੍ਯਾਸਙ੍ਕਲ੍ਪਮਾਚਰੇਤ੍ । ਆਪੋ ਹਿ ष੍ਠੇਤਿ ਮਨ੍ਤ੍ਰੇਣ ਅਗ੍ਨਿਸ਼੍ਚੇਤਿ ਤਥੈਵ ਚ
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇਵੀ ਦਾ ਧਿਆਨ ਕਰਕੇ, ਸੰਧਿਆ ਦੀ ਰੀਤ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ। 'ਆਪੋ ਹਿਸ਼ਠ' ਤੇ 'ਅਗਨਿਸ਼ਚ' ਮੰਤਰਾਂ ਨਾਲ ਰੀਤ ਪੂਰੀ ਕਰੀਦੀ ਹੈ।
ਵਿਦਧ੍ਯਾਦਾਚਮਨਕਂ ਸ਼ੇषਂ ਪੂਰ੍ਵਵਦੀਰਿਤਮ੍ । ਗਾਯਤ੍ਰੀਮਨ੍ਤ੍ਰਮੁਕ੍ਚ੍ਚਾਰ੍ਯ ਸ਼੍ਰੀਨਾਰਾਯਣਪ੍ਰੀਤਯੇ
ਪਹਿਲਾਂ ਵਾਂਗ ਅਚਮਨ ਕਰਕੇ, ਗਾਇਤਰੀ ਮੰਤਰ ਉਚਾਰ ਕੇ, ਸ਼੍ਰੀ ਨਾਰਾਇਣ ਦੀ ਪ੍ਰੀਤੀ ਲਈ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
ਅਰ੍ਘ੍ਯਂ ਦਦ੍ਯਾਚ੍ਚ ਸੂਰ੍ਯਾਯ ਸਾਧਕਃ ਸ਼ੁਦ੍ਧਮਾਨਸਃ । ਉਭੌ ਪਾਦੌ ਸਮੌ ਕृਤ੍ਵਾ ਹਸ੍ਤੇ ਧੂਤ੍ਵਾ ਜਲਾਞ੍ਜਲਿਮ੍
ਸਾਧਕ, ਪਵਿੱਤਰ ਮਨ ਨਾਲ, ਸੂਰਜ ਨੂੰ ਪਾਣੀ ਦਾ ਅਰਘ ਪੇਸ਼ ਕਰੇ। ਦੋਵੇਂ ਪੈਰ ਮਿਲਾ ਕੇ, ਹੱਥ ਵਿੱਚ ਪਾਣੀ ਲੈ ਕੇ, ਹੌਲੇ-ਹੌਲੇ ਹਿਲਾਏ।
ਦੇਵਂ ਧ੍ਯਾਤ੍ਵਾ ਮਣ੍ਡਲਸ੍ਥਂ ਕ੍ਸ਼ਿਪੇਦਰ੍ਘ੍ਯਂ ਤਤਃ ਕ੍ਰਮਾਤ੍ । ਅਰ੍ਘ੍ਯਂ ਦਦ੍ਯਾਤ੍ਤੁ ਯੋ ਨੀਰੇ ਮੂਢਾਤ੍ਮਾ ਜ੍ਞਾਨਵਰ੍ਜਿਤਃ
ਦੇਵੀ ਦਾ ਧਿਆਨ ਕਰਕੇ, ਸੂਰਜ ਮੰਡਲ ਵਿੱਚ, ਅਰਘਾ ਕ੍ਰਮ ਨਾਲ ਪੇਸ਼ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਜੇ ਕੋਈ ਗਿਆਨ ਤੋਂ ਬਿਨਾ, ਮੰਤਰਾਂ ਨੂੰ ਛੱਡ ਕੇ ਪਾਣੀ ਵਿੱਚ ਅਰਘਾ ਪੇਸ਼ ਕਰੇ, ਉਹ ਮੂਰਖ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਉਲ੍ਲਙ੍ਘ੍ਯ ਸ੍ਮृਤਿਮਨ੍ਤ੍ਰਾਂਸ਼੍ਚ ਪ੍ਰਾਯਸ਼੍ਚਿਤ੍ਤੀ ਭਵੇਦ੍ਦ੍ਵਿਜਃ । ਤਤਃ ਸੂਰ੍ਯਮੁਪਸ੍ਥਾਯਾਪ੍ਯਸਾਵਾਦਿਤ੍ਯਮਨ੍ਤ੍ਰਤਃ
ਜੋ ਦੋਵਾਂ ਜਨਮ ਵਾਲਾ ਮਨਤਰ ਤੇ ਸ਼ਾਸਤਰਾਂ ਨੂੰ ਛੱਡ ਦੇਵੇ, ਉਸ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਯਸ਼ਚਿਤ ਕਰਨਾ ਪੈਂਦਾ ਹੈ। ਫਿਰ ਸੂਰਜ ਦੇ ਕੋਲ ਜਾ ਕੇ ਆਦਿਤਯ ਮੰਤਰ ਉਚਾਰ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
ਗਾਯਤ੍ਰ੍ਯਾਸ਼੍ਚ ਜਪਂ ਕੁਰ੍ਯਾਦੁਪਵਿਸ਼੍ਯ ਤਤੋ ਬृਸੀਮ੍ । ਸਹਸ੍ਰਂ ਵਾ ਤਦਰ੍ਧਂ ਵਾ ਸ਼੍ਰੀਦੇਵੀਧ੍ਯਾਨਪੂਰ੍ਵਕਮ੍
ਬੈਠ ਕੇ, ਗਾਇਤਰੀ ਦਾ ਜਪ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ, ਹਜ਼ਾਰ ਵਾਰੀ ਜਾਂ ਅੱਧੀ ਵਾਰੀ, ਪਰ ਸ਼੍ਰੀ ਦੇਵੀ ਦੇ ਧਿਆਨ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ।
ਯਥਾ ਪ੍ਰਾਤਃ ਪੁਨਸ੍ਤਦ੍ਵਦੁਪਸ੍ਥਾਨਾਦਿਕਂ ਚਰੇਤ੍ । ਸਾਯਂ ਸਨ੍ਧ੍ਯਾਤਰ੍ਪਣੇ ਚ ਕ੍ਰਮੇਣ ਪਰਿਕੀਰ੍ਤਯੇਤ੍
ਜਿਵੇਂ ਸਵੇਰੇ ਕਰਦੇ ਹੋ, ਉਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪੂਜਾ ਤੇ ਉਪਸਥਾਨ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਸਾਂਝ ਦੀ ਸੰਧਿਆ ਵਿੱਚ ਤਰਪਣ ਦੀ ਰੀਤ ਕ੍ਰਮ ਨਾਲ ਉਚਾਰ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ।
ਵਸਿष੍ਠੋ ऋषਿਰੇਵਾਤ੍ਰ ਸਰਸ੍ਵਤ੍ਯਾਃ ਪ੍ਰਕੀਰ੍ਤਿਤਃ । ਦੇਵਤਾ ਵਿष੍ਣੁਰੂਪਾ ਸਾ ਛਨ੍ਦਸ਼੍ਚੈਵ ਸਰਸ੍ਵਤੀ
ਇੱਥੇ ਸਰਸਵਤੀ ਦੇ ਮੰਤ੍ਰ ਦਾ ਰਿਸ਼ੀ ਵਸ਼ਿਸ਼ਠ ਜੀ ਦੱਸਿਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਇਸ ਮੰਤ੍ਰ ਦੀ ਦੇਵੀ ਵਿਸ਼ਨੂ-ਸਰੂਪ ਹੈ ਅਤੇ ਛੰਦ ਵੀ ਸਰਸਵਤੀ ਹੀ ਹੈ।
ਸਾਯਂਕਾਲੀਨਸਨ੍ਧ੍ਯਾਯਾਸ੍ਤਰ੍ਪਣੇ ਵਿਨਿਯੋਗਕਃ । ਸ੍ਵਰਿਤ੍ਯੁਕ੍ਤ੍ਵਾ ਚ ਪੁਰੁषਂ ਸਾਮਵੇਦਂ ਤਥੈਵ ਚ
ਇਹ ਮੰਤ੍ਰ ਸ਼ਾਮ ਦੀ ਸੰਧਿਆ ਵੇਲੇ ਤਰਪਣ ਲਈ ਵਰਤਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। 'ਸਵਰ' ਉਚਾਰ ਕੇ, ਪੁਰੁਸ਼ ਅਤੇ ਸਾਮ ਵੇਦ ਦਾ ਵੀ ਜ਼ਿਕਰ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
ਮਣ੍ਡਲਂ ਚੇਤਿ ਸਮ੍ਪ੍ਰੋਚ੍ਯ ਹਿਰਣ੍ਯਗਰ੍ਭਕਂ ਤਥਾ । ਤਥੈਵ ਪਰਮਾਤ੍ਮਾਨਂ ਤਤੋऽਪਿ ਚ ਸਰਸ੍ਵਤੀਮ੍
ਮੰਡਲ ਦਾ ਨਾਮ ਲੈ ਕੇ, ਫਿਰ ਹਿਰਣਯਗਰਭ, ਉਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪਰਮਾਤਮਾ ਅਤੇ ਆਖਰ ਵਿੱਚ ਸਰਸਵਤੀ ਦਾ ਨਾਮ ਲੈਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
ਵੇਦਮਾਤਰਮੇਵਾਤ੍ਰ ਸਙ੍ਕृਤਿਂ ਤਦ੍ਵਦੇਵ ਚ । ਸਨ੍ਧ੍ਯਾਂ ਵृਦ੍ਧਾਂ ਤਥਾ ਵਿष੍ਣੁਰੂਪਿਣੀਮੁषਸੀਂ ਤਥਾ
ਇੱਥੇ ਵੇਦਾਂ ਦੀ ਮਾਤਾ, ਪਰੰਪਰਾਵਾਂ, ਵਧੀਕ ਸੰਧਿਆ, ਵਿਸ਼ਨੂ-ਸਰੂਪਣੀ ਅਤੇ ਉਸ਼ਸੀ ਦਾ ਵੀ ਜ਼ਿਕਰ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
ਨਿਰ੍ਮृਜੀਂ ਚ ਤਥਾ ਸਰ੍ਵਸਿਦ੍ਧੀਨਾਂ ਕਾਰਿਣੀਂ ਤਥਾ । ਸਰ੍ਵਮਨ੍ਤ੍ਰਾਧਿਪਤਿਕਾਂ ਭੂਰ੍ਭੁਵਃ ਸ੍ਵਸ਼੍ਚ ਪੂਰੁषਮ੍
ਨਿਰਮਲ ਕਰਨ ਵਾਲੀ, ਸਾਰੇ ਸਿਧੀਆਂ ਦੇ ਕਰਨ ਵਾਲੀ, ਸਾਰੇ ਮੰਤ੍ਰਾਂ ਦੀ ਮਾਲਕ, ਅਤੇ ਭੂ, ਭਵ, ਸਵ ਦੇ ਪੁਰੁਸ਼ ਦਾ ਵੀ ਜ਼ਿਕਰ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
ਇਤ੍ਯੇਵਂ ਤਰ੍ਪਣਂ ਕਾਰ੍ਯਂ ਸਨ੍ਧ੍ਯਾਯਾਃ ਸ਼੍ਰੁਤਿਸਮ੍ਮਤਮ੍ । ਸਾਯਂ ਸਨ੍ਧ੍ਯਾਵਿਧਾਨਂ ਚ ਕਥਿਤਂ ਪਾਪਨਾਸ਼ਨਮ੍
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸੰਧਿਆ ਲਈ ਤਰਪਣ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਸ਼ਾਸਤਰਾਂ ਅਨੁਸਾਰ ਹੈ। ਸ਼ਾਮ ਦੀ ਸੰਧਿਆ ਦੀ ਰੀਤ ਦੱਸ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਹੈ, ਜੋ ਪਾਪਾਂ ਨੂੰ ਨਾਸ ਕਰਦੀ ਹੈ।
ਸਰ੍ਵਦੁਃਖਹਰਂ ਵ੍ਯਾਧਿਨਾਸ਼ਕਂ ਮੋਕ੍ਸ਼ਦਂ ਤਥਾ । ਸਦਾਚਾਰੇषੁ ਸਨ੍ਧ੍ਯਾਯਾਃ ਪ੍ਰਾਧਾਨ੍ਯਂ ਮੁਨਿਪੁਙ੍ਗਵ । ਸਨ੍ਧ੍ਯਾਚਰਣਤੋ ਦੇਵੀ ਭਕ੍ਤਾਭੀष੍ਟਂ ਪ੍ਰਯਚ੍ਛਤਿ
ਇਹ ਸਾਰੇ ਦੁੱਖ ਦੂਰ ਕਰਦੀ ਹੈ, ਰੋਗਾਂ ਨੂੰ ਮਿਟਾਉਂਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਮੁਕਤੀ ਦਿੰਦੀ ਹੈ। ਹੇ ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀ, ਸੰਧਿਆ ਚੰਗੇ ਆਚਾਰਾਂ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚੀ ਹੈ। ਸੰਧਿਆ ਕਰਨ ਨਾਲ ਦੇਵੀ ਭਗਤ ਦੇ ਮਨਚਾਹੇ ਫਲ ਦਿੰਦੀ ਹੈ।
ਗਾਯਤ੍ਰੀਪੁਰਸ਼੍ਚਰਣਵਿਧਿਕਥਨਮ੍ ਸ਼੍ਰੀਨਾਰਾਯਣ ਉਵਾਚ ਅਥਾਤਃ ਸ਼੍ਰੂਯਤਾਂ ਬ੍ਰਹ੍ਮਨ੍ ਗਾਯਤ੍ਰ੍ਯਾ ਪਾਪਨਾਸ਼ਨਮ੍ । ਪੁਰਸ਼੍ਚਰਣਕਂ ਪੁਣ੍ਯਂ ਯਥੈष੍ਟਫਲਦਾਯਕਮ੍
ਗਾਇਤਰੀ ਪੁਰਸ਼ਚਰਨ ਦੀ ਰੀਤ ਦਾ ਵਰਣਨ।
ਪਰ੍ਵਤਾਗ੍ਰੇ ਨਦੀਤੀਰੇ ਬਿਲ੍ਵਮੂਲੇ ਜਲਾਸ਼ਯੇ । ਗੋष੍ਠੇ ਦੇਵਾਲਯੇऽਸ਼੍ਵਤ੍ਥੇ ਉਦ੍ਯਾਨੇ ਤੁਲਸੀਵਨੇ
ਸ਼੍ਰੀ ਨਾਰਾਇਣ ਜੀ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਹੁਣ, ਹੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ, ਗਾਇਤਰੀ ਦੇ ਪਾਪ ਨਾਸ ਕਰਨ ਵਾਲੇ, ਪੁਣਯ ਪੁਰਸ਼ਚਰਨ ਨੂੰ ਸੁਣੋ, ਜੋ ਮਨਚਾਹੇ ਫਲ ਦਿੰਦਾ ਹੈ।
ਪੁਣ੍ਯਕ੍ਸ਼ੇਤ੍ਰੇ ਗੁਰੋਃ ਪਾਰ੍ਸ਼੍ਵੇ ਚਿਤ੍ਤੈਕਾਗ੍ਰ੍ਯਸ੍ਥਲੇऽਪਿ ਚ । ਪੁਰਸ਼੍ਚਰਣਕृਨ੍ਮਨ੍ਤ੍ਰੀ ਸਿਧ੍ਯਤ੍ਯੇਵ ਨ ਸਂਸ਼ਯਃ
ਪਹਾੜ ਦੀ ਚੋਟੀ, ਦਰਿਆ ਦੇ ਕੰਢੇ, ਬਿਲਵਾ ਰੁੱਖ ਦੇ ਹੇਠਾਂ, ਜਲ-ਸਰੋਵਰ, ਗੋਸ਼ਾਲਾ, ਮੰਦਰ, ਪੀਪਲ ਦੇ ਰੁੱਖ ਹੇਠਾਂ, ਬਾਗ ਵਿੱਚ ਜਾਂ ਤੁਲਸੀ ਦੇ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ—
ਯਸ੍ਯ ਕਸ੍ਯਾਪਿ ਮਨ੍ਤ੍ਰਸ੍ਯ ਪੁਰਸ਼੍ਚਰਣਮਾਰਭੇਤ੍ । ਵ੍ਯਾਹृਤਿਤ੍ਰਯਸਂਯੁਕ੍ਤਾਂ ਗਾਯਤ੍ਰੀਂ ਚਾਯੁਤਂ ਜਪੇਤ੍
ਪਵਿੱਤਰ ਥਾਂ, ਗੁਰੂ ਦੇ ਨੇੜੇ ਜਾਂ ਜਿੱਥੇ ਮਨ ਇਕਾਗਰ ਹੋਵੇ—ਜੋ ਵੀ ਪੁਰਸ਼ਚਰਨ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਮੰਤ੍ਰ ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਤੌਰ ਤੇ ਸਫਲ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਨृਸਿਂਹਾਰ੍ਕਵਰਾਹਾਣਾਂ ਤਾਨ੍ਤ੍ਰਿਕਂ ਵੈਦਿਕਂ ਤਥਾ । ਵਿਨਾ ਜਪ੍ਤ੍ਵਾ ਤੁ ਗਾਯਤ੍ਰੀਂ ਤਤ੍ਸਰ੍ਵਂ ਨਿष੍ਕਲਂ ਭਵੇਤ੍
ਜੋ ਕੋਈ ਵੀ ਮੰਤ੍ਰ ਦਾ ਪੁਰਸ਼ਚਰਨ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਸ ਨੂੰ ਤਿੰਨ ਵਿਆਹਰਤੀਆਂ ਦੇ ਨਾਲ ਗਾਇਤਰੀ ਦਾ ਦਸ ਹਜ਼ਾਰ ਜਪ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
ਸਰ੍ਵੇ ਸ਼ਾਕ੍ਤਾ ਦ੍ਵਿਜਾਃ ਪ੍ਰੋਕ੍ਤਾ ਨ ਸ਼ੈਵਾ ਨ ਚ ਵੈष੍ਣਵਾਃ । ਆਦਿਸ਼ਕ੍ਤਿਮੁਪਾਸਨ੍ਤੇ ਗਾਯਤ੍ਰੀਂ ਵੇਦਮਾਤਰਮ੍
ਨਰਸਿੰਹ, ਅਰਕ ਅਤੇ ਵਰਾਹ ਦੇ ਮੰਤ੍ਰਾਂ, ਤਾਂਤ੍ਰਿਕ ਜਾਂ ਵੇਦਿਕ, ਜੇ ਗਾਇਤਰੀ ਦਾ ਜਪ ਨਾ ਕੀਤਾ ਜਾਵੇ, ਤਾਂ ਉਹ ਸਭ ਅਸਫਲ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ।
ਮਨ੍ਤ੍ਰਂ ਸਂਸ਼ੋਧ੍ਯ ਯਤ੍ਨੇਨ ਪੁਰਸ਼੍ਚਰਣਤਤ੍ਪਰਃ । ਮਨ੍ਤ੍ਰਸ਼ੋਧਨਪੂਰ੍ਵਾਙ੍ਗਮਾਤ੍ਮਸ਼ੋਧਨਮੁਤ੍ਤਮਮ੍
ਸਾਰੇ ਸ਼ਾਕਤ ਦੁਜਾਂ ਗਾਇਤਰੀ, ਵੇਦਾਂ ਦੀ ਮਾਤਾ ਅਤੇ ਆਦਿ ਸ਼ਕਤੀ ਦੀ ਉਪਾਸਨਾ ਕਰਦੇ ਹਨ; ਸ਼ਿਵ ਭਗਤ ਅਤੇ ਵਿਸ਼ਨੂ ਭਗਤ ਨਹੀਂ।