ਇਤਿ ਸ਼੍ਰੁਤ੍ਵਾ ਕਿਂਵਦਨ੍ਤੀਂ ਮੁਨਯਃ ਸਮੁਪਾਗਤਾਃ । ਕृਤਾਤਿਥ੍ਯਾ ਨृਪੇਨ੍ਦ੍ਰੇਣ ਵਿष੍ਟਰੇषੂषੁਰੇਵ ਤੇ
ਇਹ ਗੱਲ ਸੁਣ ਕੇ ਸਾਰੇ ਰਿਸ਼ੀ ਇਕੱਠੇ ਹੋਏ। ਰਾਜੇ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਆਉਂਭਗਤ ਕੀਤੀ ਤੇ ਉਹ ਸਭ ਵਿਸ਼ਾਲ ਸਭਾ ਵਿੱਚ ਹੀ ਰਹਿ ਗਏ।
ਪਪ੍ਰਚ੍ਛੁਰ੍ਮੁਨਯਃ ਸਰ੍ਵੇ ਸਂਸ਼ਯੋऽਸ੍ਤਿ ਮਹਾਨ੍ਨृਪ । ਕੇਨ ਪੁਣ੍ਯਪ੍ਰਭਾਵੇਣ ਪੂਰ੍ਵਜਨ੍ਮਸ੍ਮृਤਿਸ੍ਤਵ
ਸਾਰੇ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਨੇ ਪੁੱਛਿਆ, 'ਹੇ ਮਹਾਨ ਰਾਜਨ! ਸਾਨੂੰ ਵੱਡਾ ਸੰਦੇਹ ਹੈ ਕਿ ਕਿਹੜੇ ਪੁੰਨ ਦੇ ਪ੍ਰਭਾਵ ਨਾਲ ਤੈਨੂੰ ਆਪਣੇ ਪਿਛਲੇ ਜਨਮ ਦੀ ਯਾਦ ਆਉਂਦੀ ਹੈ?'
ਤ੍ਰਿਕਾਲਜ੍ਞਾਨਮੇਵਾਪਿ ਕੇਨ ਪੁਣ੍ਯਪ੍ਰਭਾਵਤਃ । ਜ੍ਞਾਨਂ ਤਵੇਤਿ ਤਜ੍ਜ੍ਞਾਤੁਮਾਗਤਾਃ ਸ੍ਮ ਤਵਾਨ੍ਤਿਕਮ੍
'ਕਿਹੜੇ ਪੁੰਨ ਦੇ ਕਾਰਨ ਤੈਨੂੰ ਤਿੰਨ ਸਮਿਆਂ ਦਾ ਗਿਆਨ ਹੋਇਆ? ਅਸੀਂ ਤੇਰੇ ਕੋਲ ਇਹ ਜਾਣਨ ਆਏ ਹਾਂ ਕਿ ਇਹ ਗਿਆਨ ਤੈਨੂੰ ਕਿਵੇਂ ਮਿਲਿਆ।'
ਵਦ ਨਿਰ੍ਵ੍ਯਾਜਯਾ ਵृਤ੍ਤ੍ਯਾ ਤਦਸ੍ਮਾਕਂ ਯਥਾਤਥਮ੍ । ਸ਼੍ਰੀਨਾਰਾਯਣ ਉਵਾਚ ਇਤਿ ਤੇषਾਂ ਵਚਃ ਸ਼੍ਰੁਤ੍ਵਾ ਰਾਜਾ ਪਰਮਧਾਰ੍ਮਿਕਃ
'ਸਾਨੂੰ ਸੱਚ ਤੇ ਸਾਫ਼-ਸਾਫ਼ ਦੱਸ, ਜਿਵੇਂ ਹੈ ਤਿਵੇਂ।' ਸ਼੍ਰੀ ਨਾਰਾਇਣ ਜੀ ਨੇ ਆਖਿਆ: ਇਹ ਗੱਲਾਂ ਸੁਣ ਕੇ ਉਹ ਪਰਮ ਧਰਮੀ ਰਾਜਾ—
ਉਵਾਚ ਸਕਲਂ ਬ੍ਰਹ੍ਮਨ੍ ਤ੍ਰਿਕਾਲਜ੍ਞਾਨਕਾਰਣਮ੍ । ਸ਼੍ਰੂਯਤਾਂ ਮੁਨਯਃ ਸਰ੍ਵੇ ਮਮ ਜ੍ਞਾਨਸ੍ਯ ਕਾਰਣਮ੍
—ਸਭ ਕੁਝ ਦੱਸਿਆ, 'ਹੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ! ਮੇਰੇ ਤਿੰਨ ਸਮਿਆਂ ਦੇ ਗਿਆਨ ਦਾ ਕਾਰਨ ਸੁਣੋ। ਹੇ ਰਿਸ਼ਿਓ! ਮੇਰੇ ਗਿਆਨ ਦਾ ਕਾਰਨ ਤੁਹਾਨੂੰ ਦੱਸਦਾ ਹਾਂ।'
ਚਕ੍ਰਵਾਕਃ ਸ੍ਥਿਤਃ ਪੂਰ੍ਵਂ ਨੀਚਯੋਨਿਗਤੋऽਪਿ ਵਾ । ਅਜ੍ਞਾਨਤੋऽਪਿ ਕृਤਵਾਨਨ੍ਨਪੂਰ੍ਣਾਪ੍ਰਦਕ੍ਸ਼ਿਣਾਮ੍
'ਪਿਛਲੇ ਜਨਮ ਵਿੱਚ, ਭਾਵੇਂ ਮੈਂ ਨੀਵੀਂ ਜਾਤ ਵਿੱਚ ਚਕਵਾਕ ਪੰਛੀ ਬਣਿਆ ਸੀ, ਤੇ ਅਗਿਆਨ ਵਿਚ ਵੀ ਮੈਂ ਅਧੂਰੀ ਪਰਿਕ੍ਰਮਾ ਕਰ ਲਈ ਸੀ।'
ਤੇਨ ਪੁਣ੍ਯਪ੍ਰਭਾਵੇਣ ਸ੍ਵਰ੍ਗੇ ਕਲ੍ਪਦ੍ਵਯਸ੍ਥਿਤਿਃ । ਤ੍ਰਿਕਾਲਜ੍ਞਾਨਤਾਪ੍ਯਸ੍ਮਿਨ੍ਨਭੂਜ੍ਜਨ੍ਮਨਿ ਸੁਵ੍ਰਤਾਃ
'ਉਸ ਪੁੰਨ ਦੇ ਪ੍ਰਭਾਵ ਨਾਲ, ਮੈਂ ਦੋ ਕਲਪਾਂ ਤੱਕ ਸੁਰਗ ਵਿੱਚ ਵੱਸਿਆ, ਤੇ ਇਸ ਜਨਮ ਵਿੱਚ, ਹੇ ਭਲੇ ਲੋਕੋ, ਮੈਨੂੰ ਤਿੰਨ ਸਮਿਆਂ ਦਾ ਗਿਆਨ ਮਿਲ ਗਿਆ।'
ਕੋ ਵੇਦ ਜਗਦਮ੍ਬਾਯਾਃ ਪਦਸ੍ਮृਤਿਫਲਂ ਕਿਯਤ੍ । ਸ੍ਮृਤ੍ਵਾ ਤਨ੍ਮਹਿਮਾਨਂ ਤੁ ਪਤਨ੍ਤ੍ਯਸ਼੍ਰੂਣਿ ਮੇऽਨਿਸ਼ਮ੍
'ਕੌਣ ਜਾਣ ਸਕਦਾ ਹੈ ਕਿ ਜਗਤ ਮਾਤਾ ਦੇ ਚਰਨ ਯਾਦ ਕਰਨ ਦਾ ਫਲ ਕਿੰਨਾ ਵੱਡਾ ਹੈ? ਉਸ ਦੀ ਮਹਿਮਾ ਯਾਦ ਕਰਕੇ ਮੇਰੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਤੋਂ ਹਮੇਸ਼ਾ ਹੰਝੂ ਵਗਦੇ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ।'
ਧਿਗਸ੍ਤੁ ਜਨ੍ਮ ਤੇषਾਂ ਵੈ ਕृਤਘ੍ਨਾਨਾਂ ਤੁ ਪਾਪਿਨਾਮ੍ । ਯੇ ਸਰ੍ਵਮਾਤਰਂ ਦੇਵੀਂ ਸ੍ਵੋਪਾਸ੍ਯਾਂ ਨ ਭਜਨ੍ਤਿ ਹਿ
'ਉਹਨਾਂ ਅਕ੍ਰਿਤਘਣ ਪਾਪੀਆਂ ਦਾ ਜਨਮ ਫਿਟਕਾਰ ਜੋ ਸਾਰੀ ਮਾਤਾ, ਦੇਵੀ, ਜੋ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਨ ਯੋਗ ਹੈ, ਉਸ ਦੀ ਭਗਤੀ ਨਹੀਂ ਕਰਦੇ।'
ਨ ਸ਼ਿਵੋਪਾਸਨਾ ਨਿਤ੍ਯਾ ਨ ਵਿष੍ਣੂਪਾਸਨਾ ਤਥਾ । ਨਿਤ੍ਯੋਪਾਸ੍ਤਿਃ ਪਰਾ ਦੇਵ੍ਯਾ ਨਿਤ੍ਯਾ ਸ਼੍ਰੁਤ੍ਯੈਵ ਚੋਦਿਤਾ
'ਨਾ ਤਾਂ ਸਦਾ ਸ਼ਿਵ ਦੀ ਉਪਾਸਨਾ ਆਖੀ ਗਈ ਹੈ, ਨਾ ਹੀ ਵਿਸ਼ਨੂੰ ਦੀ। ਪਰ ਪਰਮਾਤਮਾ ਦੀ, ਭਾਵੇਂ ਉਹ ਨਿਰਗੁਣ ਹੋਵੇ ਜਾਂ ਸਗੁਣ, ਸਦੀਵੀ ਉਪਾਸਨਾ ਕਰਨੀ ਹੀ ਵੈਦਾਂ ਨੇ ਆਖੀ ਹੈ।'
ਕਿਂ ਮਯਾ ਬਹੁ ਵਕ੍ਤਵ੍ਯਂ ਸ੍ਥਾਨੇ ਸਂਸ਼ਯਵਰ੍ਜਿਤੇ । ਸੇਵਨੀਯਂ ਪਦਾਮ੍ਭੋਜਂ ਭਗਵਤ੍ਯਾ ਨਿਰਨ੍ਤਰਮ੍
'ਜਿੱਥੇ ਕੋਈ ਸੰਦੇਹ ਨਹੀਂ, ਉਥੇ ਮੈਂ ਹੋਰ ਵਧ ਕੇ ਕੀ ਕਹਾਂ? ਭਗਵਤੀ ਦੇ ਚਰਨ ਕਮਲਾਂ ਦੀ ਸਦਾ ਸੇਵਾ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ।'
ਨਾਤਃ ਪਰਤਰਂ ਕਿਞ੍ਚਿਦਧਿਕਂ ਜਗਤੀਤਲੇ । ਸੇਵਨੀਯਾ ਪਰਾ ਦੇਵੀ ਨਿਰ੍ਗੁਣਾ ਸਗੁਣਾਥਵਾ
'ਇਸ ਤੋਂ ਵੱਧ ਤੇ ਵੱਡੀ ਕੋਈ ਚੀਜ਼ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਨਹੀਂ। ਪਰਮ ਦੇਵੀ, ਭਾਵੇਂ ਉਹ ਨਿਰਗੁਣ ਹੋਵੇ ਜਾਂ ਸਗੁਣ, ਸਦਾ ਸੇਵਣਯੋਗ ਹੈ।'
ਸ਼੍ਰੀਨਾਰਾਯਣ ਉਵਾਚ ਇਤਿ ਤਸ੍ਯ ਵਚਃ ਸ਼੍ਰੁਤ੍ਵਾ ਰਾਜਰ੍षੇਰ੍ਧਾਰ੍ਮਿਕਸ੍ਯ ਚ । ਪ੍ਰਸਨ੍ਨਹृਦਯਾਃ ਸਰ੍ਵੇ ਗਤਾਃ ਸ੍ਵਸ੍ਵਨਿਕੇਤਨਮ੍
ਸ਼੍ਰੀ ਨਾਰਾਇਣ ਜੀ ਨੇ ਆਖਿਆ: ਉਸ ਧਰਮੀ ਰਾਜਰਿਸ਼ੀ ਦੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਸੁਣ ਕੇ, ਸਾਰੇ ਖੁਸ਼ ਦਿਲ ਹੋ ਕੇ ਆਪਣੇ-ਆਪਣੇ ਘਰਾਂ ਨੂੰ ਚਲੇ ਗਏ।
ਏਵਂਪ੍ਰਭਾਵਾ ਸਾ ਦੇਵੀ ਤਤ੍ਪੂਜਾਯਾਃ ਫਲਂ ਕਿਯਤ੍ । ਅਸ੍ਤੀਤਿ ਕੇਨ ਪ੍ਰष੍ਟਵ੍ਯਂ ਵਕ੍ਤਵ੍ਯਂ ਵਾ ਨ ਕੇਨਚਿਤ੍
'ਉਹ ਦੇਵੀ ਦੀ ਐਨੀ ਸ਼ਕਤੀ ਹੈ ਕਿ ਉਸ ਦੀ ਪੂਜਾ ਦਾ ਫਲ ਕਿੰਨਾ ਹੈ, ਇਹ ਕਿਸੇ ਕੋਲ ਪੁੱਛਣ ਜਾਂ ਦੱਸਣ ਵਾਲੀ ਗੱਲ ਨਹੀਂ।'
ਯੇषਾਂ ਤੁ ਜਨ੍ਮਸਾਫਲ੍ਯਂ ਤੇषਾਂ ਸ਼੍ਰਦ੍ਧਾ ਤੁ ਜਾਯਤੇ । ਯੇषਾਂ ਤੁ ਜਨ੍ਮਸਾਙ੍ਕਰ੍ਯਂ ਤੇषਾਂ ਸ਼੍ਰਦ੍ਧਾ ਨ ਜਾਯਤੇ
ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਜਨਮ ਸੱਚਮੁੱਚ ਫਲਦਾਇਕ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਮਨ ਵਿਚ ਭਗਤੀ ਪੈਦਾ ਹੁੰਦੀ ਹੈ; ਪਰ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਜਨਮ ਵਿਅਰਥ ਜਾਂ ਗਲਤ ਰਸਤੇ ਤੇ ਹੋਇਆ ਹੋਵੇ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਅੰਦਰ ਭਗਤੀ ਨਹੀਂ ਆਉਂਦੀ।
ਮਧ੍ਯਾਹ੍ਨਸਂਧ੍ਯਾਵਰ੍ਣਨਮ੍ ਸ਼੍ਰੀਨਾਰਾਯਣ ਉਵਾਚ ਅਥਾਤਃ ਸ਼੍ਰੂਯਤਾਂ ਬ੍ਰਹ੍ਮਨ੍ ਸਨ੍ਧ੍ਯਾਂ ਮਾਧ੍ਯਾਹ੍ਨਿਕੀਂ ਸ਼ੁਭਾਮ੍ । ਯਦਨੁष੍ਠਾਨਤੋऽਪੂਰ੍ਵਂ ਜਾਯਤੇऽਤ੍ਯੁਤ੍ਤਮਂ ਫਲਮ੍
ਸ਼੍ਰੀਨਾਰਾਇਣ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਹੁਣ, ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਜੀ, ਦੂਪਹਿਰ ਦੀ ਪਵਿੱਤਰ ਸੰਧਿਆ ਬਾਰੇ ਸੁਣੋ। ਇਸ ਦੀ ਰਸਮ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕਰਨ ਨਾਲ ਅਦਭੁਤ ਤੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਫਲ ਮਿਲਦਾ ਹੈ।
ਸਾਵਿਤ੍ਰੀਂ ਯੁਵਤੀਂ ਸ਼੍ਵੇਤਵਰ੍ਣਾਂ ਚੈਵ ਤ੍ਰਿਲੋਚਨਾਮ੍ । ਵਰਦਾਂ ਚਾਕ੍ਸ਼ਮਾਲਾਢ੍ਯਾਂ ਤ੍ਰਿਸ਼ੂਲਾਭਯਹਸ੍ਤਕਾਮ੍
ਸਾਵਿਤਰੀ ਨੂੰ ਨੌਜਵਾਨ, ਚਿੱਟੀ ਰੰਗ ਵਾਲੀ, ਤਿੰਨ ਅੱਖਾਂ ਵਾਲੀ, ਵਰ ਦਿੰਦੀ, ਮਾਲਾ ਨਾਲ ਸਜੀ ਹੋਈ, ਤ੍ਰਿਸ਼ੂਲ ਤੇ ਅਭੈ ਮੂਦਰਾ ਰੱਖਣ ਵਾਲੀ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿਚ ਧਿਆਨ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
ਵृषਾਰੂਢਾਂ ਯਜੁਰ੍ਵੇਦਸਂਹਿਤਾਂ ਰੁਦ੍ਰਦੇਵਤਾਮ੍ । ਤਮੋਗੁਣਯੁਤਾਂ ਚੈਵ ਭੁਵਰ੍ਲੋਕਵ੍ਯਵਸ੍ਥਿਤਾਮ੍
ਉਹ ਬਲਦ ਤੇ ਸਵਾਰ ਹੈ, ਯਜੁਰਵੇਦ ਦਾ ਸਰੂਪ ਹੈ, ਰੁਦਰ ਦੀ ਦੇਵੀ ਹੈ, ਤਮੋ ਗੁਣ ਵਾਲੀ ਹੈ ਅਤੇ ਭੁਵਰਲੋਕ ਵਿਚ ਟਿਕੀ ਹੋਈ ਹੈ।
ਆਦਿਤ੍ਯਮਾਰ੍ਗਸਂਚਾਰਕਰ੍ਤ੍ਰੀਂ ਮਾਯਾਂ ਨਮਾਮ੍ਯਹਮ੍ । ਆਦਿਦੇਵੀਮਥ ਧ੍ਯਾਤ੍ਵਾऽऽਚਮਨਾਦਿ ਚ ਪੂਰ੍ਵਵਤ੍
ਮੈਂ ਉਸ ਮਾਇਆ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਦਾ ਹਾਂ ਜੋ ਸੂਰਜ ਦੇ ਰਸਤੇ ਦੀ ਚਾਲ ਚਲਾਉਂਦੀ ਹੈ; ਆਦਿ ਦੇਵੀ ਦਾ ਧਿਆਨ ਕਰਕੇ, ਆਚਮਨ ਆਦਿ ਰਸਮਾਂ ਪਹਿਲਾਂ ਵਾਂਗ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ।
ਅਥ ਚਾਰ੍ਘ੍ਯਪ੍ਰਕਰਣਂ ਪੁष੍ਪਾਣਿ ਚਿਨੁਯਾਤ੍ਤਤਃ । ਤਦਲਾਭੇ ਬਿਲ੍ਵਪਤ੍ਰਂ ਤੋਯੇਨ ਮਿਸ਼੍ਰਯੇਤ੍ਤਤਃ
ਫਿਰ ਅਰਘ ਦੀ ਰਸਮ ਲਈ ਫੁੱਲ ਇਕੱਠੇ ਕਰਨੇ ਚਾਹੀਦੇ ਹਨ; ਜੇ ਫੁੱਲ ਨਾ ਮਿਲਣ, ਤਾਂ ਬਿਲਵ ਪੱਤਿਆਂ ਨੂੰ ਪਾਣੀ ਨਾਲ ਮਿਲਾ ਕੇ ਚੜ੍ਹਾਉਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
ਊਰ੍ਧ੍ਵਂ ਚ ਸੂਰ੍ਯਾਭਿਮੁਖਂ ਕ੍ਸ਼ਿਪ੍ਤ੍ਵਾਰ੍ਘ੍ਯਂ ਪ੍ਰਤਿਪਾਦਯੇਤ੍ । ਪ੍ਰਾਤਃਸਨ੍ਧ੍ਯਾਦਿਵਤ੍ਸਰ੍ਵਮੁਪਸਂਹਾਰਪੂਰ੍ਵਕਮ੍
ਫਿਰ, ਸੂਰਜ ਵੱਲ ਮੁੱਖ ਕਰਕੇ, ਅਰਘ ਉਪਰ ਵੱਲ ਚੜ੍ਹਾਉਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ; ਸਾਰੀ ਰਸਮ ਸਵੇਰੇ ਵਾਲੀ ਸੰਧਿਆ ਵਾਂਗ ਪੂਰੀ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ।
ਮਧ੍ਯਾਹ੍ਨੇ ਕੇਚਿਦਿਚ੍ਛਨ੍ਤਿ ਸਾਵਿਤ੍ਰੀਂ ਤੁ ਤਦਿਤ੍ਯृਚਮ੍ । ਅਸਮ੍ਪ੍ਰਦਾਯਂ ਤਤ੍ਕਰ੍ਮ ਕਾਰ੍ਯਹਾਨਿਸ੍ਤੁ ਜਾਯਤੇ
ਕੁਝ ਲੋਕ ਦੂਪਹਿਰ ਵੇਲੇ ਸਾਵਿਤਰੀ ਦਾ ਜਾਪ ਕਰਨਾ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਪਰ ਇਹ ਪਰੰਪਰਾਵਾਂ ਅਨੁਸਾਰ ਨਹੀਂ; ਜੇ ਇਹ ਬਿਨਾ ਸਿਖਲਾਈ ਦੇ ਕੀਤਾ ਜਾਵੇ, ਤਾਂ ਇਸ ਦਾ ਕੋਈ ਫਲ ਨਹੀਂ ਮਿਲਦਾ।
ਕਾਰਣਂ ਸਨ੍ਧ੍ਯਯੋਸ਼੍ਚਾਤ੍ਰ ਮਨ੍ਦੇਹਾ ਨਾਮ ਰਾਕ੍ਸ਼ਸਾਃ । ਭਕ੍ਸ਼ਿਤੁਂ ਸੂਰ੍ਯਮਿਚ੍ਛਨ੍ਤਿ ਕਾਰਣਂ ਸ਼੍ਰੁਤਿਚੋਦਿਤਮ੍
ਦੋ ਸੰਧਿਆਂ ਕਰਨ ਦਾ ਕਾਰਨ ਇਹ ਹੈ: ਮੰਦੇਹ ਨਾਂ ਦੇ ਰਾਕਸ਼ਸ ਹਨ ਜੋ ਸੂਰਜ ਨੂੰ ਖਾਣਾ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹਨ; ਇਹ ਗੱਲ ਸ਼ਾਸਤਰਾਂ ਵਿਚ ਆਈ ਹੈ।
ਅਤਸ੍ਤੁ ਕਾਰਣਾਦ੍ਵਿਪ੍ਰਃ ਸਨ੍ਧ੍ਯਾਂ ਕੁਰ੍ਯਾਤ੍ਪ੍ਰਯਤ੍ਨਤਃ । ਸਨ੍ਧ੍ਯਯੋਰੁਭਯੋਰ੍ਨਿਤ੍ਯਂ ਗਾਯਤ੍ਰ੍ਯਾ ਪ੍ਰਣਵੇਨ ਚ
ਇਸ ਕਰਕੇ, ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਨੂੰ ਸੰਧਿਆ ਦੀ ਰਸਮ ਮਨ ਲਾ ਕੇ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ; ਦੋਵੇਂ ਸੰਧਿਆਂ ਵਿਚ ਗਾਇਤਰੀ ਤੇ ਪ੍ਰਣਵ ਮੰਤ੍ਰ ਨਾਲ ਹਮੇਸ਼ਾ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ।
ਅਮ੍ਭਸ੍ਤੁ ਪ੍ਰਕ੍ਸ਼ਿਪੇਤ੍ਤੇਨ ਨਾਨ੍ਯਥਾ ਸ਼੍ਰੁਤਿਘਾਤਕਃ । ਆਕृष੍ਣੇਨੇਤਿ ਮਨ੍ਤ੍ਰੇਣ ਪੁष੍ਪੈਰ੍ਵਾਮ੍ਬੁਵਿਮਿਸ਼੍ਰਿਤਮ੍
ਪਾਣੀ ਚੜ੍ਹਾਉਣ ਦੀ ਰਸਮ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ, ਹੋਰ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਨਹੀਂ, ਕਿਉਂਕਿ ਇਹ ਸ਼ਾਸਤਰਾਂ ਦੇ ਉਲਟ ਹੋਵੇਗਾ; 'ਆਕ੍ਰਿਸ਼ਨੇਨ' ਮੰਤ੍ਰ ਨਾਲ, ਫੁੱਲ ਜਾਂ ਪਾਣੀ ਮਿਲਾ ਕੇ।
ਅਲਾਭੇ ਬਿਲ੍ਵਦੂਰ੍ਵਾਦਿਪਤ੍ਰੇਣੋਕ੍ਤੇਨ ਪੂਰ੍ਵਕਮ੍ । ਅਰ੍ਧ੍ਯਂ ਦਦ੍ਯਾਤ੍ਪ੍ਰਯਤ੍ਨੇਨ ਸਾਙ੍ਗਂ ਸਨ੍ਧ੍ਯਾਫਲਂ ਲਭੇਤ੍
ਜੇ ਫੁੱਲ ਨਾ ਮਿਲਣ, ਤਾਂ ਬਿਲਵ, ਦੁਰਵਾ ਜਾਂ ਹੋਰ ਦੱਸੇ ਪੱਤਿਆਂ ਨਾਲ ਪਹਿਲਾਂ ਵਾਂਗ ਰਸਮ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ; ਅਰਘ ਧਿਆਨ ਨਾਲ ਚੜ੍ਹਾਉਣ ਤੇ ਸੰਧਿਆ ਦਾ ਪੂਰਾ ਫਲ ਮਿਲਦਾ ਹੈ।
ਅਤ੍ਰੈਵ ਤਰ੍ਪਣਂ ਵਕ੍ਸ਼੍ਯੇ ਸ਼ृਣੁ ਦੇਵਰ੍षਿਸਤ੍ਤਮ । ਭੁਵਃ ਪੁਨਃ ਪੂਰੁषਂ ਤੁ ਤਰ੍ਪਯਾਮਿ ਨਮੋ ਨਮਃ
ਹੁਣ ਇਥੇ ਤਰਪਣ ਦੀ ਰਸਮ ਦੱਸਦਾ ਹਾਂ, ਸੁਣੋ ਦੇਵਰਸ਼ੀ ਜੀ; 'ਭੁਵਰਲੋਕ ਵਿਚ ਫਿਰ ਪੁਰੁਸ਼ ਨੂੰ ਤਰਪਣ ਕਰਦਾ ਹਾਂ, ਨਮਸਕਾਰ, ਨਮਸਕਾਰ।'
ਯਜੁਰ੍ਵੇਦਂ ਤਰ੍ਪਯਾਮਿ ਮਣ੍ਡਲਂ ਤਰ੍ਪਯਾਮਿ ਚ । ਹਿਰਣ੍ਯਗਰ੍ਭਂ ਚ ਤਥਾਨ੍ਤਰਾਤ੍ਮਾਨਂ ਤਥੈਵ ਚ
ਯਜੁਰਵੇਦ ਨੂੰ ਤਰਪਣ ਕਰਦਾ ਹਾਂ, ਮੰਡਲ ਨੂੰ ਤਰਪਣ ਕਰਦਾ ਹਾਂ, ਹਿਰਣਯਗਰਭ ਅਤੇ ਅੰਦਰਲੇ ਆਤਮਾ ਨੂੰ ਵੀ ਤਰਪਣ ਕਰਦਾ ਹਾਂ।
ਸਾਵਿਤ੍ਰੀਂ ਚ ਤਤੋ ਦੇਵਮਾਤਰਂ ਸਾਙ੍ਕृਤਿਂ ਤਥਾ । ਸਨ੍ਧ੍ਯਾਂ ਤਥੈਵ ਯੁਵਤੀਂ ਰੁਦ੍ਰਾਣੀਂ ਨੀਮृਜਾਂ ਤਥਾ
ਫਿਰ ਸਾਵਿਤਰੀ, ਦੇਵੀ ਮਾਤਾ, ਸਾਂਕ੍ਰਿਤੀ, ਸੰਧਿਆ, ਨੌਜਵਾਨ ਰੁਦਰਾਣੀ ਅਤੇ ਨੀਮ੍ਰਿਜਾ ਨੂੰ ਵੀ ਤਰਪਣ ਕਰਦਾ ਹਾਂ।
ਸਰ੍ਵਾਰ੍ਥਾਨਾਂ ਸਿਦ੍ਧਿਕਰੀਂ ਸਰ੍ਵਮਨ੍ਤ੍ਰਾਰ੍ਥਸਿਦ੍ਧਿਦਾਮ੍ । ਭੂਰ੍ਭੁਵਃ ਸ੍ਵਃ ਪੂਰੁषਂ ਤੁ ਇਤਿ ਮਧ੍ਯਾਹ੍ਨਤਰ੍ਪਣਮ੍
ਜੋ ਸਭ ਉਦੇਸ਼ਾਂ ਦੀ ਸਿਧੀ ਦੇਣ ਵਾਲੀ ਹੈ, ਜੋ ਸਭ ਮੰਤ੍ਰਾਂ ਦੇ ਅਰਥ ਦੀ ਪੂਰੀ ਕਰਦੀ ਹੈ—'ਭੂ, ਭੁਵ, ਸਵਹ, ਪੁਰੁਸ਼' ਨਾਲ ਦੂਪਹਿਰ ਦਾ ਤਰਪਣ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।