ਸਕृਤ੍ਸ੍ਮਰਣਮਾਤ੍ਰੇਣ ਯਤ੍ਰ ਦੇਵੀ ਪ੍ਰਸੀਦਤਿ । ਏਤਾਦृਸ਼ੋਪਚਾਰੈਸ਼੍ਚ ਪ੍ਰਸੀਦੇਦਤ੍ਰ ਕਃ ਸ੍ਮਯਃ
ਜਿਥੇ ਮਾਤਾ ਨੂੰ ਇਕ ਵਾਰੀ ਯਾਦ ਕਰਨ ਨਾਲ ਹੀ ਉਹ ਰਾਜੀ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਉਥੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਸੇਵਾਵਾਂ ਨਾਲ ਉਹ ਰਾਜੀ ਹੋਵੇਗੀ, ਇਸ ਵਿੱਚ ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਕੋਈ ਸੰਦੇਹ ਨਹੀਂ ਹੋ ਸਕਦਾ।
ਸ੍ਵਭਾਵਤੋ ਭਵੇਨ੍ਮਾਤਾ ਪੁਤ੍ਰੇऽਤਿਕਰੁਣਾਵਤੀ । ਤੇਨ ਭਕ੍ਤੌ ਕृਤਾਯਾਂ ਤੁ ਵਕ੍ਤਵ੍ਯਂ ਕਿਂ ਤਤਃ ਪਰਮ੍
ਮਾਂ ਆਪਣੇ ਪੁੱਤ ਤੇ ਸੁਭਾਵਕਰ ਹੀ ਬਹੁਤ ਦਇਆਵਾਨ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਫਿਰ ਜਦੋਂ ਭਗਤੀ ਨਾਲ ਸੇਵਾ ਕੀਤੀ ਜਾਵੇ, ਤਾਂ ਹੋਰ ਕੀ ਕਹਿਣਾ।
ਅਤ੍ਰ ਤੇ ਕਥਯਿष੍ਯਾਮਿ ਪੁਰਾਵृਤ੍ਤਂ ਸਨਾਤਨਮ੍ । ਬृਹਦ੍ਰਥਸ੍ਯ ਰਾਜਰ੍षੇਃ ਪ੍ਰਿਯਂ ਭਕ੍ਤਿਪ੍ਰਦਾਯਕਮ੍
ਹੁਣ ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਉਹ ਪੁਰਾਣਾ ਕਹਾਣੀ ਦੱਸਾਂਗਾ ਜੋ ਬ੍ਰਿਹਦਰਥ ਨਾਮਕ ਰਾਜਰਿਸ਼ੀ ਨੂੰ ਪਿਆਰੀ ਸੀ ਤੇ ਜੋ ਭਗਤੀ ਦੇਣ ਵਾਲੀ ਹੈ।
ਚਕ੍ਰਵਾਕੋऽਭਵਤ੍ਪਕ੍ਸ਼ੀ ਕ੍ਵਚਿਦ੍ਦੇਸ਼ੇ ਹਿਮਾਲਯੇ । ਭ੍ਰਮਨ੍ਨਾਨਾਵਿਧਾਨ੍ਦੇਸ਼ਾਨ੍ਯਯੌ ਕਾਸ਼ੀਪੁਰਂ ਪ੍ਰਤਿ
ਕਦੇ ਹਿਮਾਲੇ ਦੇ ਕਿਸੇ ਹਿੱਸੇ ਵਿੱਚ ਚਕ੍ਰਵਾਕ ਪੰਛੀ ਵੱਸਦਾ ਸੀ। ਉਹ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਘੁੰਮਦਾ ਹੋਇਆ ਕਾਸੀ ਸ਼ਹਿਰ ਵੱਲ ਚਲਿਆ ਗਿਆ।
ਅਨ੍ਨਪੂਰ੍ਣਾਮਹਾਸ੍ਥਾਨੇ ਪ੍ਰਾਰਬ੍ਧਵਸ਼ਤੋ ਦ੍ਵਿਜਃ । ਜਗਾਮ ਲੀਲਯਾ ਤਤ੍ਰ ਕਣਲੋਭਾਦਨਾਥਵਤ੍
ਅੰਨਪੂਰਨਾ ਦੇ ਮਹਾਂਸਥਾਨ ਵਿੱਚ ਕਿਸੇ ਦਿਨ ਕਿਸੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਨੇ, ਕਿਸਮਤ ਦੇ ਜ਼ੋਰ ਨਾਲ, ਮਜ਼ਾਕ-ਮਜ਼ਾਕ ਵਿੱਚ, ਅਨਾਜ ਦੀ ਲਾਲਚ ਕਰਕੇ, ਗਰੀਬ ਵਾਂਗ ਜਾ ਪਹੁੰਚਿਆ।
ਕृਤ੍ਵਾ ਪ੍ਰਦਕ੍ਸ਼ਿਣਾਮੇਕਾਂ ਜਗਾਮ ਸ ਵਿਹਾਯਸਾ । ਦੇਸ਼ਾਨ੍ਤਰਂ ਵਿਹਾਯੈਵ ਪੁਰੀਂ ਮੁਕ੍ਤਿਪ੍ਰਦਾਯਿਨੀਮ੍
ਉਸ ਨੇ ਇੱਕ ਵਾਰੀ ਪਰਿਕ੍ਰਮਾ ਕਰਕੇ, ਅਸਮਾਨ ਰਾਹੀਂ, ਉਹ ਦੇਸ਼ ਛੱਡ ਕੇ, ਮੋਖਸ਼ ਦੇਣ ਵਾਲੀ ਨਗਰੀ ਵੱਲ ਰੁਖ ਕਰ ਲਿਆ।
ਕਾਲਾਨ੍ਤਰੇ ਮਮਾਰਾਸੌ ਗਤਃ ਸ੍ਵਰ੍ਗਪੁਰੀਂ ਪ੍ਰਤਿ । ਬੁਭੁਜੇ ਵਿषਯਾਨ੍ਸਰ੍ਵਾਨ੍ ਦਿਵ੍ਯਰੂਪਧਰੋ ਯੁਵਾ
ਕੁਝ ਸਮੇਂ ਬਾਅਦ, ਉਹ ਮਨੁੱਖ ਮਰ ਗਿਆ ਤੇ ਸੁਰਗ ਦੇ ਸ਼ਹਿਰ ਵਿਚ ਚਲਾ ਗਿਆ। ਓਥੇ ਉਸਨੇ ਨਵਾਂ, ਸੁੰਦਰ ਤੇ ਜਵਾਨ ਰੂਪ ਧਾਰ ਲਿਆ ਤੇ ਸਾਰੇ ਸੁਖ-ਵਿਲਾਸ ਭੋਗੇ।
ਕਲ੍ਪਦ੍ਵਯਂ ਤਥਾ ਭੁਕ੍ਤ੍ਵਾ ਪੁਨਃ ਪ੍ਰਾਪ ਭੁਵਂ ਪ੍ਰਤਿ । ਕ੍ਸ਼ਤ੍ਰਿਯਾਣਾਂ ਕੁਲੇ ਜਨ੍ਮ ਪ੍ਰਾਪ ਸਰ੍ਵੋਤ੍ਤਮੋਤ੍ਤਮਮ੍
ਉਥੇ ਦੋ ਕਲਪਾਂ ਤੱਕ ਸੁਖ ਮਾਣ ਕੇ, ਉਹ ਮੁੜ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਆਇਆ ਤੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਖ਼ਤਰੀਆਂ ਦੇ ਘਰ ਜਨਮ ਲਿਆ।
ਬृਹਦ੍ਰਥੇਤਿ ਨਾਮ੍ਨਾਭੂਤ੍ਪ੍ਰਸਿਦ੍ਧਃ ਕ੍ਸ਼ਿਤਿਮਣ੍ਡਲੇ । ਮਹਾਯਜ੍ਵਾ ਧਾਰ੍ਮਿਕਸ਼੍ਚ ਸਤ੍ਯਵਾਦੀ ਜਿਤੇਨ੍ਦ੍ਰਿਯਃ
ਉਹ ਬ੍ਰਿਹਦਰਥ ਨਾਮ ਨਾਲ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਮਸ਼ਹੂਰ ਹੋਇਆ। ਉਹ ਵੱਡੇ ਯੱਗ ਕਰਨ ਵਾਲਾ, ਧਰਮੀ, ਸੱਚ ਬੋਲਣ ਵਾਲਾ ਤੇ ਇੰਦ੍ਰੀਆਂ ਉੱਤੇ ਜਿੱਤ ਰੱਖਣ ਵਾਲਾ ਸੀ।
ਤ੍ਰਿਕਾਲਜ੍ਞਃ ਸਾਰ੍ਵਭੌਮੋ ਯਮੀ ਪਰਪੁਰਞ੍ਜਯਃ । ਪੂਰ੍ਵਜਨ੍ਮਸ੍ਮृਤਿਸ੍ਤਸ੍ਯ ਵਰ੍ਤਤੇ ਦੁਰ੍ਲਭਾ ਭੁਵਿ
ਉਹ ਤਿੰਨ ਸਮਿਆਂ ਨੂੰ ਜਾਣਨ ਵਾਲਾ, ਸਾਰੀ ਧਰਤੀ ਦਾ ਰਾਜਾ, ਵੈਰੀਆਂ ਦੇ ਸ਼ਹਿਰਾਂ ਨੂੰ ਜਿੱਤਣ ਵਾਲਾ ਤੇ ਪਿਛਲੇ ਜਨਮ ਦੀ ਯਾਦ ਰੱਖਣ ਵਾਲਾ ਸੀ, ਜੋ ਕਿ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਬਹੁਤ ਔਖੀ ਮਿਲਦੀ ਹੈ।
ਇਤਿ ਸ਼੍ਰੁਤ੍ਵਾ ਕਿਂਵਦਨ੍ਤੀਂ ਮੁਨਯਃ ਸਮੁਪਾਗਤਾਃ । ਕृਤਾਤਿਥ੍ਯਾ ਨृਪੇਨ੍ਦ੍ਰੇਣ ਵਿष੍ਟਰੇषੂषੁਰੇਵ ਤੇ
ਇਹ ਗੱਲ ਸੁਣ ਕੇ ਸਾਰੇ ਰਿਸ਼ੀ ਇਕੱਠੇ ਹੋਏ। ਰਾਜੇ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਆਉਂਭਗਤ ਕੀਤੀ ਤੇ ਉਹ ਸਭ ਵਿਸ਼ਾਲ ਸਭਾ ਵਿੱਚ ਹੀ ਰਹਿ ਗਏ।
ਪਪ੍ਰਚ੍ਛੁਰ੍ਮੁਨਯਃ ਸਰ੍ਵੇ ਸਂਸ਼ਯੋऽਸ੍ਤਿ ਮਹਾਨ੍ਨृਪ । ਕੇਨ ਪੁਣ੍ਯਪ੍ਰਭਾਵੇਣ ਪੂਰ੍ਵਜਨ੍ਮਸ੍ਮृਤਿਸ੍ਤਵ
ਸਾਰੇ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਨੇ ਪੁੱਛਿਆ, 'ਹੇ ਮਹਾਨ ਰਾਜਨ! ਸਾਨੂੰ ਵੱਡਾ ਸੰਦੇਹ ਹੈ ਕਿ ਕਿਹੜੇ ਪੁੰਨ ਦੇ ਪ੍ਰਭਾਵ ਨਾਲ ਤੈਨੂੰ ਆਪਣੇ ਪਿਛਲੇ ਜਨਮ ਦੀ ਯਾਦ ਆਉਂਦੀ ਹੈ?'
ਤ੍ਰਿਕਾਲਜ੍ਞਾਨਮੇਵਾਪਿ ਕੇਨ ਪੁਣ੍ਯਪ੍ਰਭਾਵਤਃ । ਜ੍ਞਾਨਂ ਤਵੇਤਿ ਤਜ੍ਜ੍ਞਾਤੁਮਾਗਤਾਃ ਸ੍ਮ ਤਵਾਨ੍ਤਿਕਮ੍
'ਕਿਹੜੇ ਪੁੰਨ ਦੇ ਕਾਰਨ ਤੈਨੂੰ ਤਿੰਨ ਸਮਿਆਂ ਦਾ ਗਿਆਨ ਹੋਇਆ? ਅਸੀਂ ਤੇਰੇ ਕੋਲ ਇਹ ਜਾਣਨ ਆਏ ਹਾਂ ਕਿ ਇਹ ਗਿਆਨ ਤੈਨੂੰ ਕਿਵੇਂ ਮਿਲਿਆ।'
ਵਦ ਨਿਰ੍ਵ੍ਯਾਜਯਾ ਵृਤ੍ਤ੍ਯਾ ਤਦਸ੍ਮਾਕਂ ਯਥਾਤਥਮ੍ । ਸ਼੍ਰੀਨਾਰਾਯਣ ਉਵਾਚ ਇਤਿ ਤੇषਾਂ ਵਚਃ ਸ਼੍ਰੁਤ੍ਵਾ ਰਾਜਾ ਪਰਮਧਾਰ੍ਮਿਕਃ
'ਸਾਨੂੰ ਸੱਚ ਤੇ ਸਾਫ਼-ਸਾਫ਼ ਦੱਸ, ਜਿਵੇਂ ਹੈ ਤਿਵੇਂ।' ਸ਼੍ਰੀ ਨਾਰਾਇਣ ਜੀ ਨੇ ਆਖਿਆ: ਇਹ ਗੱਲਾਂ ਸੁਣ ਕੇ ਉਹ ਪਰਮ ਧਰਮੀ ਰਾਜਾ—
ਉਵਾਚ ਸਕਲਂ ਬ੍ਰਹ੍ਮਨ੍ ਤ੍ਰਿਕਾਲਜ੍ਞਾਨਕਾਰਣਮ੍ । ਸ਼੍ਰੂਯਤਾਂ ਮੁਨਯਃ ਸਰ੍ਵੇ ਮਮ ਜ੍ਞਾਨਸ੍ਯ ਕਾਰਣਮ੍
—ਸਭ ਕੁਝ ਦੱਸਿਆ, 'ਹੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ! ਮੇਰੇ ਤਿੰਨ ਸਮਿਆਂ ਦੇ ਗਿਆਨ ਦਾ ਕਾਰਨ ਸੁਣੋ। ਹੇ ਰਿਸ਼ਿਓ! ਮੇਰੇ ਗਿਆਨ ਦਾ ਕਾਰਨ ਤੁਹਾਨੂੰ ਦੱਸਦਾ ਹਾਂ।'
ਚਕ੍ਰਵਾਕਃ ਸ੍ਥਿਤਃ ਪੂਰ੍ਵਂ ਨੀਚਯੋਨਿਗਤੋऽਪਿ ਵਾ । ਅਜ੍ਞਾਨਤੋऽਪਿ ਕृਤਵਾਨਨ੍ਨਪੂਰ੍ਣਾਪ੍ਰਦਕ੍ਸ਼ਿਣਾਮ੍
'ਪਿਛਲੇ ਜਨਮ ਵਿੱਚ, ਭਾਵੇਂ ਮੈਂ ਨੀਵੀਂ ਜਾਤ ਵਿੱਚ ਚਕਵਾਕ ਪੰਛੀ ਬਣਿਆ ਸੀ, ਤੇ ਅਗਿਆਨ ਵਿਚ ਵੀ ਮੈਂ ਅਧੂਰੀ ਪਰਿਕ੍ਰਮਾ ਕਰ ਲਈ ਸੀ।'
ਤੇਨ ਪੁਣ੍ਯਪ੍ਰਭਾਵੇਣ ਸ੍ਵਰ੍ਗੇ ਕਲ੍ਪਦ੍ਵਯਸ੍ਥਿਤਿਃ । ਤ੍ਰਿਕਾਲਜ੍ਞਾਨਤਾਪ੍ਯਸ੍ਮਿਨ੍ਨਭੂਜ੍ਜਨ੍ਮਨਿ ਸੁਵ੍ਰਤਾਃ
'ਉਸ ਪੁੰਨ ਦੇ ਪ੍ਰਭਾਵ ਨਾਲ, ਮੈਂ ਦੋ ਕਲਪਾਂ ਤੱਕ ਸੁਰਗ ਵਿੱਚ ਵੱਸਿਆ, ਤੇ ਇਸ ਜਨਮ ਵਿੱਚ, ਹੇ ਭਲੇ ਲੋਕੋ, ਮੈਨੂੰ ਤਿੰਨ ਸਮਿਆਂ ਦਾ ਗਿਆਨ ਮਿਲ ਗਿਆ।'
ਕੋ ਵੇਦ ਜਗਦਮ੍ਬਾਯਾਃ ਪਦਸ੍ਮृਤਿਫਲਂ ਕਿਯਤ੍ । ਸ੍ਮृਤ੍ਵਾ ਤਨ੍ਮਹਿਮਾਨਂ ਤੁ ਪਤਨ੍ਤ੍ਯਸ਼੍ਰੂਣਿ ਮੇऽਨਿਸ਼ਮ੍
'ਕੌਣ ਜਾਣ ਸਕਦਾ ਹੈ ਕਿ ਜਗਤ ਮਾਤਾ ਦੇ ਚਰਨ ਯਾਦ ਕਰਨ ਦਾ ਫਲ ਕਿੰਨਾ ਵੱਡਾ ਹੈ? ਉਸ ਦੀ ਮਹਿਮਾ ਯਾਦ ਕਰਕੇ ਮੇਰੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਤੋਂ ਹਮੇਸ਼ਾ ਹੰਝੂ ਵਗਦੇ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ।'
ਧਿਗਸ੍ਤੁ ਜਨ੍ਮ ਤੇषਾਂ ਵੈ ਕृਤਘ੍ਨਾਨਾਂ ਤੁ ਪਾਪਿਨਾਮ੍ । ਯੇ ਸਰ੍ਵਮਾਤਰਂ ਦੇਵੀਂ ਸ੍ਵੋਪਾਸ੍ਯਾਂ ਨ ਭਜਨ੍ਤਿ ਹਿ
'ਉਹਨਾਂ ਅਕ੍ਰਿਤਘਣ ਪਾਪੀਆਂ ਦਾ ਜਨਮ ਫਿਟਕਾਰ ਜੋ ਸਾਰੀ ਮਾਤਾ, ਦੇਵੀ, ਜੋ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਨ ਯੋਗ ਹੈ, ਉਸ ਦੀ ਭਗਤੀ ਨਹੀਂ ਕਰਦੇ।'
ਨ ਸ਼ਿਵੋਪਾਸਨਾ ਨਿਤ੍ਯਾ ਨ ਵਿष੍ਣੂਪਾਸਨਾ ਤਥਾ । ਨਿਤ੍ਯੋਪਾਸ੍ਤਿਃ ਪਰਾ ਦੇਵ੍ਯਾ ਨਿਤ੍ਯਾ ਸ਼੍ਰੁਤ੍ਯੈਵ ਚੋਦਿਤਾ
'ਨਾ ਤਾਂ ਸਦਾ ਸ਼ਿਵ ਦੀ ਉਪਾਸਨਾ ਆਖੀ ਗਈ ਹੈ, ਨਾ ਹੀ ਵਿਸ਼ਨੂੰ ਦੀ। ਪਰ ਪਰਮਾਤਮਾ ਦੀ, ਭਾਵੇਂ ਉਹ ਨਿਰਗੁਣ ਹੋਵੇ ਜਾਂ ਸਗੁਣ, ਸਦੀਵੀ ਉਪਾਸਨਾ ਕਰਨੀ ਹੀ ਵੈਦਾਂ ਨੇ ਆਖੀ ਹੈ।'
ਕਿਂ ਮਯਾ ਬਹੁ ਵਕ੍ਤਵ੍ਯਂ ਸ੍ਥਾਨੇ ਸਂਸ਼ਯਵਰ੍ਜਿਤੇ । ਸੇਵਨੀਯਂ ਪਦਾਮ੍ਭੋਜਂ ਭਗਵਤ੍ਯਾ ਨਿਰਨ੍ਤਰਮ੍
'ਜਿੱਥੇ ਕੋਈ ਸੰਦੇਹ ਨਹੀਂ, ਉਥੇ ਮੈਂ ਹੋਰ ਵਧ ਕੇ ਕੀ ਕਹਾਂ? ਭਗਵਤੀ ਦੇ ਚਰਨ ਕਮਲਾਂ ਦੀ ਸਦਾ ਸੇਵਾ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ।'
ਨਾਤਃ ਪਰਤਰਂ ਕਿਞ੍ਚਿਦਧਿਕਂ ਜਗਤੀਤਲੇ । ਸੇਵਨੀਯਾ ਪਰਾ ਦੇਵੀ ਨਿਰ੍ਗੁਣਾ ਸਗੁਣਾਥਵਾ
'ਇਸ ਤੋਂ ਵੱਧ ਤੇ ਵੱਡੀ ਕੋਈ ਚੀਜ਼ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਨਹੀਂ। ਪਰਮ ਦੇਵੀ, ਭਾਵੇਂ ਉਹ ਨਿਰਗੁਣ ਹੋਵੇ ਜਾਂ ਸਗੁਣ, ਸਦਾ ਸੇਵਣਯੋਗ ਹੈ।'
ਸ਼੍ਰੀਨਾਰਾਯਣ ਉਵਾਚ ਇਤਿ ਤਸ੍ਯ ਵਚਃ ਸ਼੍ਰੁਤ੍ਵਾ ਰਾਜਰ੍षੇਰ੍ਧਾਰ੍ਮਿਕਸ੍ਯ ਚ । ਪ੍ਰਸਨ੍ਨਹृਦਯਾਃ ਸਰ੍ਵੇ ਗਤਾਃ ਸ੍ਵਸ੍ਵਨਿਕੇਤਨਮ੍
ਸ਼੍ਰੀ ਨਾਰਾਇਣ ਜੀ ਨੇ ਆਖਿਆ: ਉਸ ਧਰਮੀ ਰਾਜਰਿਸ਼ੀ ਦੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਸੁਣ ਕੇ, ਸਾਰੇ ਖੁਸ਼ ਦਿਲ ਹੋ ਕੇ ਆਪਣੇ-ਆਪਣੇ ਘਰਾਂ ਨੂੰ ਚਲੇ ਗਏ।
ਏਵਂਪ੍ਰਭਾਵਾ ਸਾ ਦੇਵੀ ਤਤ੍ਪੂਜਾਯਾਃ ਫਲਂ ਕਿਯਤ੍ । ਅਸ੍ਤੀਤਿ ਕੇਨ ਪ੍ਰष੍ਟਵ੍ਯਂ ਵਕ੍ਤਵ੍ਯਂ ਵਾ ਨ ਕੇਨਚਿਤ੍
'ਉਹ ਦੇਵੀ ਦੀ ਐਨੀ ਸ਼ਕਤੀ ਹੈ ਕਿ ਉਸ ਦੀ ਪੂਜਾ ਦਾ ਫਲ ਕਿੰਨਾ ਹੈ, ਇਹ ਕਿਸੇ ਕੋਲ ਪੁੱਛਣ ਜਾਂ ਦੱਸਣ ਵਾਲੀ ਗੱਲ ਨਹੀਂ।'
ਯੇषਾਂ ਤੁ ਜਨ੍ਮਸਾਫਲ੍ਯਂ ਤੇषਾਂ ਸ਼੍ਰਦ੍ਧਾ ਤੁ ਜਾਯਤੇ । ਯੇषਾਂ ਤੁ ਜਨ੍ਮਸਾਙ੍ਕਰ੍ਯਂ ਤੇषਾਂ ਸ਼੍ਰਦ੍ਧਾ ਨ ਜਾਯਤੇ
ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਜਨਮ ਸੱਚਮੁੱਚ ਫਲਦਾਇਕ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਮਨ ਵਿਚ ਭਗਤੀ ਪੈਦਾ ਹੁੰਦੀ ਹੈ; ਪਰ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਜਨਮ ਵਿਅਰਥ ਜਾਂ ਗਲਤ ਰਸਤੇ ਤੇ ਹੋਇਆ ਹੋਵੇ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਅੰਦਰ ਭਗਤੀ ਨਹੀਂ ਆਉਂਦੀ।
ਮਧ੍ਯਾਹ੍ਨਸਂਧ੍ਯਾਵਰ੍ਣਨਮ੍ ਸ਼੍ਰੀਨਾਰਾਯਣ ਉਵਾਚ ਅਥਾਤਃ ਸ਼੍ਰੂਯਤਾਂ ਬ੍ਰਹ੍ਮਨ੍ ਸਨ੍ਧ੍ਯਾਂ ਮਾਧ੍ਯਾਹ੍ਨਿਕੀਂ ਸ਼ੁਭਾਮ੍ । ਯਦਨੁष੍ਠਾਨਤੋऽਪੂਰ੍ਵਂ ਜਾਯਤੇऽਤ੍ਯੁਤ੍ਤਮਂ ਫਲਮ੍
ਸ਼੍ਰੀਨਾਰਾਇਣ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਹੁਣ, ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਜੀ, ਦੂਪਹਿਰ ਦੀ ਪਵਿੱਤਰ ਸੰਧਿਆ ਬਾਰੇ ਸੁਣੋ। ਇਸ ਦੀ ਰਸਮ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕਰਨ ਨਾਲ ਅਦਭੁਤ ਤੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਫਲ ਮਿਲਦਾ ਹੈ।
ਸਾਵਿਤ੍ਰੀਂ ਯੁਵਤੀਂ ਸ਼੍ਵੇਤਵਰ੍ਣਾਂ ਚੈਵ ਤ੍ਰਿਲੋਚਨਾਮ੍ । ਵਰਦਾਂ ਚਾਕ੍ਸ਼ਮਾਲਾਢ੍ਯਾਂ ਤ੍ਰਿਸ਼ੂਲਾਭਯਹਸ੍ਤਕਾਮ੍
ਸਾਵਿਤਰੀ ਨੂੰ ਨੌਜਵਾਨ, ਚਿੱਟੀ ਰੰਗ ਵਾਲੀ, ਤਿੰਨ ਅੱਖਾਂ ਵਾਲੀ, ਵਰ ਦਿੰਦੀ, ਮਾਲਾ ਨਾਲ ਸਜੀ ਹੋਈ, ਤ੍ਰਿਸ਼ੂਲ ਤੇ ਅਭੈ ਮੂਦਰਾ ਰੱਖਣ ਵਾਲੀ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿਚ ਧਿਆਨ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
ਵृषਾਰੂਢਾਂ ਯਜੁਰ੍ਵੇਦਸਂਹਿਤਾਂ ਰੁਦ੍ਰਦੇਵਤਾਮ੍ । ਤਮੋਗੁਣਯੁਤਾਂ ਚੈਵ ਭੁਵਰ੍ਲੋਕਵ੍ਯਵਸ੍ਥਿਤਾਮ੍
ਉਹ ਬਲਦ ਤੇ ਸਵਾਰ ਹੈ, ਯਜੁਰਵੇਦ ਦਾ ਸਰੂਪ ਹੈ, ਰੁਦਰ ਦੀ ਦੇਵੀ ਹੈ, ਤਮੋ ਗੁਣ ਵਾਲੀ ਹੈ ਅਤੇ ਭੁਵਰਲੋਕ ਵਿਚ ਟਿਕੀ ਹੋਈ ਹੈ।
ਆਦਿਤ੍ਯਮਾਰ੍ਗਸਂਚਾਰਕਰ੍ਤ੍ਰੀਂ ਮਾਯਾਂ ਨਮਾਮ੍ਯਹਮ੍ । ਆਦਿਦੇਵੀਮਥ ਧ੍ਯਾਤ੍ਵਾऽऽਚਮਨਾਦਿ ਚ ਪੂਰ੍ਵਵਤ੍
ਮੈਂ ਉਸ ਮਾਇਆ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਦਾ ਹਾਂ ਜੋ ਸੂਰਜ ਦੇ ਰਸਤੇ ਦੀ ਚਾਲ ਚਲਾਉਂਦੀ ਹੈ; ਆਦਿ ਦੇਵੀ ਦਾ ਧਿਆਨ ਕਰਕੇ, ਆਚਮਨ ਆਦਿ ਰਸਮਾਂ ਪਹਿਲਾਂ ਵਾਂਗ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ।
ਅਥ ਚਾਰ੍ਘ੍ਯਪ੍ਰਕਰਣਂ ਪੁष੍ਪਾਣਿ ਚਿਨੁਯਾਤ੍ਤਤਃ । ਤਦਲਾਭੇ ਬਿਲ੍ਵਪਤ੍ਰਂ ਤੋਯੇਨ ਮਿਸ਼੍ਰਯੇਤ੍ਤਤਃ
ਫਿਰ ਅਰਘ ਦੀ ਰਸਮ ਲਈ ਫੁੱਲ ਇਕੱਠੇ ਕਰਨੇ ਚਾਹੀਦੇ ਹਨ; ਜੇ ਫੁੱਲ ਨਾ ਮਿਲਣ, ਤਾਂ ਬਿਲਵ ਪੱਤਿਆਂ ਨੂੰ ਪਾਣੀ ਨਾਲ ਮਿਲਾ ਕੇ ਚੜ੍ਹਾਉਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।