ਸੂਰ੍ਯਲੋਕਮਵਾਪ੍ਨੋਤਿ ਨਾਤ੍ਰ ਕਾਰ੍ਯਾ ਵਿਚਾਰਣਾ । ਸ਼ਤਦੀਪਾਂਸ੍ਤਥਾ ਦਦ੍ਯਾਤ੍ਸਹਸ੍ਰਾਨ੍ਵਾ ਸਮਾਹਿਤਃ
ਇਸ ਨਾਲ ਸੂਰਜ ਦੇ ਲੋਕ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਇਸ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਸ਼ੱਕ ਨਹੀਂ। ਮਨ ਲਾ ਕੇ, ਸੌ ਜਾਂ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਦੀਵੇ ਚੜ੍ਹਾਉਣੇ ਚਾਹੀਦੇ ਹਨ।
ਨੈਵੇਦ੍ਯਂ ਪੁਰਤੋ ਦੇਵ੍ਯਾਃ ਸ੍ਥਾਪਯੇਤ੍ਪਰ੍ਵਤਾਕृਤਿਮ੍ । ਲੇਹ੍ਯੈਸ਼੍ਚੋष੍ਯੈਸ੍ਤਥਾ ਪੇਯੈਃ षਡ੍ਰਸੈਸ੍ਤੁ ਸਮਾਹਿਤੈਃ
ਮਾਤਾ ਦੇ ਅੱਗੇ ਪਹਾੜ ਵਰਗਾ ਨੈਵੈਦਿਆ ਰੱਖੋ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਚਟਣ ਵਾਲੀਆਂ, ਚਬਾਉਣ ਵਾਲੀਆਂ ਤੇ ਪੀਣ ਵਾਲੀਆਂ ਚੀਜ਼ਾਂ ਹੋਣ, ਜੋ ਛੇ ਰਸਾਂ ਨਾਲ ਬਣੀਆਂ ਹੋਣ ਤੇ ਭਾਵਨਾ ਨਾਲ ਚੜ੍ਹਾਈਆਂ ਹੋਣ।
ਨਾਨਾਫਲਾਨਿ ਦਿਵ੍ਯਾਨਿ ਸ੍ਵਾਦੂਨਿ ਰਸਵਨ੍ਤਿ ਚ । ਸ੍ਵਰ੍ਣਪਾਤ੍ਰਸ੍ਥਿਤਾਨ੍ਨਾਨਿ ਦਦ੍ਯਾਦ੍ਦੇਵ੍ਯੈ ਨਿਰਨ੍ਤਰਮ੍
ਮਹਾਂਦੇਵੀ ਨੂੰ ਹਮੇਸ਼ਾ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਸੁਆਦਲੇ ਤੇ ਰਸਦਾਰ ਫਲ, ਮਿੱਠੇ ਤੇ ਸੁਗੰਧੀ ਭੋਜਨ, ਸੋਨੇ ਦੇ ਬਰਤਨਾਂ ਵਿੱਚ ਰੱਖ ਕੇ ਭੇਟ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ।
ਤृਪ੍ਤਾਯਾਂ ਸ਼੍ਰੀਮਹਾਦੇਵ੍ਯਾਂ ਭਵੇਤ੍ਤृਪ੍ਤਂ ਜਗਤ੍ਤ੍ਰਯਮ੍ । ਯਤਸ੍ਤਦਾਤ੍ਮਕਂ ਸਰ੍ਵਂ ਰਜ੍ਜੌ ਸਰ੍ਪੋ ਯਥਾ ਤਥਾ
ਜਦੋਂ ਮਹਾਂਦੇਵੀ ਤ੍ਰਿਪਤ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਤਿੰਨੇ ਲੋਕ ਵੀ ਤ੍ਰਿਪਤ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਕਿਉਂਕਿ ਸਾਰਾ ਕੁਝ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਹੀ ਸਰੂਪ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਰੱਸੀ ਵਿੱਚ ਸੱਪ ਦਿਸਦਾ ਹੈ।
ਤਤਃ ਪਾਨੀਯਕਂ ਦਦ੍ਯਾਚ੍ਛੁਭਂ ਗਙ੍ਗਾਜਲਂ ਮਹਤ੍ । ਕਰ੍ਪੂਰਵਾਲਾਸਂਯੁਕ੍ਤਂ ਸ਼ੀਤਲਂ ਕਲਸ਼ਸ੍ਥਿਤਮ੍
ਫਿਰ ਗੰਗਾ ਦਾ ਪਵਿੱਤਰ ਤੇ ਠੰਢਾ ਪਾਣੀ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਕਪੂਰ ਤੇ ਵਾਸ਼ਦਾਰ ਘਾਸ ਮਿਲੀ ਹੋਵੇ, ਘੜੇ ਵਿੱਚ ਰੱਖ ਕੇ ਚੜ੍ਹਾਉਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
ਤਾਮ੍ਬੂਲਂ ਚ ਤਤੋ ਦੇਵ੍ਯੈ ਕਰ੍ਪੂਰਸ਼ਕਲਾਨ੍ਵਿਤਮ੍ । ਏਲਾਲਵਙ੍ਗਸਂਯੁਕ੍ਤਂ ਮੁਖਸੌਗਨ੍ਧ੍ਯਦਾਯਕਮ੍
ਉਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਕਪੂਰ ਦੇ ਟੁਕੜਿਆਂ, ਇਲਾਇਚੀ ਤੇ ਲਵੰਗ ਨਾਲ ਮਿਲਿਆ ਹੋਇਆ ਪਾਨ, ਜੋ ਮੂੰਹ ਨੂੰ ਸੁਗੰਧ ਦੇਂਦਾ ਹੈ, ਮਾਤਾ ਨੂੰ ਭੇਟ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
ਦਦ੍ਯਾਦ੍ਦੇਵ੍ਯੈ ਮਹਾਭਕ੍ਤ੍ਯਾ ਯੇਨ ਦੇਵੀ ਪ੍ਰਸੀਦਤਿ । ਮृਦਙ੍ਗਵੀਣਾਮੁਰਜਢਕ੍ਕਾਦੁਨ੍ਦੁਭਿਨਿਃਸ੍ਵਨੈਃ
ਇਹ ਸਭ ਚੀਜ਼ਾਂ ਵੱਡੀ ਭਗਤੀ ਨਾਲ ਮਾਤਾ ਨੂੰ ਭੇਟ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀਆਂ ਹਨ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਦੇਵੀ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਮ੍ਰਿਦੰਗ, ਵੀਣਾ, ਮੁਰਜਾ, ਢੱਕਾ ਤੇ ਡੁੰਡਭੀ ਦੀਆਂ ਧੁਨਾਂ ਨਾਲ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਸੇਵਾ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ।
ਤੋषਯੇਜ੍ਜਗਤਾਂ ਧਾਤ੍ਰੀਂ ਗਾਯਨੈਰਤਿਮੋਹਨੈਃ । ਵੇਦਪਾਰਾਯਣੈਃ ਸ੍ਤੋਤ੍ਰੈਃ ਪੁਰਾਣਾਦਿਭਿਰਪ੍ਯੁਤ
ਜਗਤ ਦੀ ਮਾਂ ਨੂੰ ਮਨਮੋਹਣ ਵਾਲੇ ਗੀਤਾਂ, ਵੇਦਾਂ ਦੀ ਪਾਠ, ਸਤੋਤ੍ਰ ਤੇ ਪੁਰਾਣਾਦਿਕ ਗ੍ਰੰਥਾਂ ਦੀ ਵਾਚ ਨਾਲ ਰਾਜੀ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
ਛਤ੍ਰਂ ਚ ਚਾਮਰੇ ਦ੍ਵੇ ਚ ਦਦ੍ਯਾਦ੍ਦੇਵ੍ਯੈ ਸਮਾਹਿਤਃ । ਰਾਜੋਪਚਾਰਾਨ੍ ਸ਼੍ਰੀਦੇਵ੍ਯੈ ਨਿਤ੍ਯਮੇਵ ਸਮਰ੍ਪਯੇਤ੍
ਮਨ ਲਾ ਕੇ, ਛਤਰੀ ਤੇ ਦੋ ਚਾਮਰੇ ਮਾਤਾ ਨੂੰ ਭੇਟ ਕਰਨ, ਅਤੇ ਰੋਜ਼ ਮਾਤਾ ਨੂੰ ਰਾਜਸੀ ਆਦਰ ਭੇਟ ਕਰਦੇ ਰਹਿਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
ਪ੍ਰਦਕ੍ਸ਼ਿਣਾਂ ਨਮਸ੍ਕਾਰਂ ਕੁਰ੍ਯਾਦ੍ਦੇਵ੍ਯਾ ਅਨੇਕਧਾ । ਕ੍ਸ਼ਮਾਪਯੇਜ੍ਜਗਦ੍ਧਾਤ੍ਰੀਂ ਜਗਦਮ੍ਬਾਂ ਮੁਹੁਰ੍ਮੁਹੁਃ
ਮਾਤਾ ਦੀ ਘੁੰਮ ਕੇ ਪਰਿਕ੍ਰਮਾ ਤੇ ਵਾਰੀ ਵਾਰੀ ਮੱਥਾ ਟੇਕਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ, ਤੇ ਜਗਤ ਦੀ ਮਾਂ ਕੋਲੋਂ ਵਾਰ ਵਾਰ ਮਾਫੀ ਮੰਗਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ।
ਸਕृਤ੍ਸ੍ਮਰਣਮਾਤ੍ਰੇਣ ਯਤ੍ਰ ਦੇਵੀ ਪ੍ਰਸੀਦਤਿ । ਏਤਾਦृਸ਼ੋਪਚਾਰੈਸ਼੍ਚ ਪ੍ਰਸੀਦੇਦਤ੍ਰ ਕਃ ਸ੍ਮਯਃ
ਜਿਥੇ ਮਾਤਾ ਨੂੰ ਇਕ ਵਾਰੀ ਯਾਦ ਕਰਨ ਨਾਲ ਹੀ ਉਹ ਰਾਜੀ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਉਥੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਸੇਵਾਵਾਂ ਨਾਲ ਉਹ ਰਾਜੀ ਹੋਵੇਗੀ, ਇਸ ਵਿੱਚ ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਕੋਈ ਸੰਦੇਹ ਨਹੀਂ ਹੋ ਸਕਦਾ।
ਸ੍ਵਭਾਵਤੋ ਭਵੇਨ੍ਮਾਤਾ ਪੁਤ੍ਰੇऽਤਿਕਰੁਣਾਵਤੀ । ਤੇਨ ਭਕ੍ਤੌ ਕृਤਾਯਾਂ ਤੁ ਵਕ੍ਤਵ੍ਯਂ ਕਿਂ ਤਤਃ ਪਰਮ੍
ਮਾਂ ਆਪਣੇ ਪੁੱਤ ਤੇ ਸੁਭਾਵਕਰ ਹੀ ਬਹੁਤ ਦਇਆਵਾਨ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਫਿਰ ਜਦੋਂ ਭਗਤੀ ਨਾਲ ਸੇਵਾ ਕੀਤੀ ਜਾਵੇ, ਤਾਂ ਹੋਰ ਕੀ ਕਹਿਣਾ।
ਅਤ੍ਰ ਤੇ ਕਥਯਿष੍ਯਾਮਿ ਪੁਰਾਵृਤ੍ਤਂ ਸਨਾਤਨਮ੍ । ਬृਹਦ੍ਰਥਸ੍ਯ ਰਾਜਰ੍षੇਃ ਪ੍ਰਿਯਂ ਭਕ੍ਤਿਪ੍ਰਦਾਯਕਮ੍
ਹੁਣ ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਉਹ ਪੁਰਾਣਾ ਕਹਾਣੀ ਦੱਸਾਂਗਾ ਜੋ ਬ੍ਰਿਹਦਰਥ ਨਾਮਕ ਰਾਜਰਿਸ਼ੀ ਨੂੰ ਪਿਆਰੀ ਸੀ ਤੇ ਜੋ ਭਗਤੀ ਦੇਣ ਵਾਲੀ ਹੈ।
ਚਕ੍ਰਵਾਕੋऽਭਵਤ੍ਪਕ੍ਸ਼ੀ ਕ੍ਵਚਿਦ੍ਦੇਸ਼ੇ ਹਿਮਾਲਯੇ । ਭ੍ਰਮਨ੍ਨਾਨਾਵਿਧਾਨ੍ਦੇਸ਼ਾਨ੍ਯਯੌ ਕਾਸ਼ੀਪੁਰਂ ਪ੍ਰਤਿ
ਕਦੇ ਹਿਮਾਲੇ ਦੇ ਕਿਸੇ ਹਿੱਸੇ ਵਿੱਚ ਚਕ੍ਰਵਾਕ ਪੰਛੀ ਵੱਸਦਾ ਸੀ। ਉਹ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਘੁੰਮਦਾ ਹੋਇਆ ਕਾਸੀ ਸ਼ਹਿਰ ਵੱਲ ਚਲਿਆ ਗਿਆ।
ਅਨ੍ਨਪੂਰ੍ਣਾਮਹਾਸ੍ਥਾਨੇ ਪ੍ਰਾਰਬ੍ਧਵਸ਼ਤੋ ਦ੍ਵਿਜਃ । ਜਗਾਮ ਲੀਲਯਾ ਤਤ੍ਰ ਕਣਲੋਭਾਦਨਾਥਵਤ੍
ਅੰਨਪੂਰਨਾ ਦੇ ਮਹਾਂਸਥਾਨ ਵਿੱਚ ਕਿਸੇ ਦਿਨ ਕਿਸੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਨੇ, ਕਿਸਮਤ ਦੇ ਜ਼ੋਰ ਨਾਲ, ਮਜ਼ਾਕ-ਮਜ਼ਾਕ ਵਿੱਚ, ਅਨਾਜ ਦੀ ਲਾਲਚ ਕਰਕੇ, ਗਰੀਬ ਵਾਂਗ ਜਾ ਪਹੁੰਚਿਆ।
ਕृਤ੍ਵਾ ਪ੍ਰਦਕ੍ਸ਼ਿਣਾਮੇਕਾਂ ਜਗਾਮ ਸ ਵਿਹਾਯਸਾ । ਦੇਸ਼ਾਨ੍ਤਰਂ ਵਿਹਾਯੈਵ ਪੁਰੀਂ ਮੁਕ੍ਤਿਪ੍ਰਦਾਯਿਨੀਮ੍
ਉਸ ਨੇ ਇੱਕ ਵਾਰੀ ਪਰਿਕ੍ਰਮਾ ਕਰਕੇ, ਅਸਮਾਨ ਰਾਹੀਂ, ਉਹ ਦੇਸ਼ ਛੱਡ ਕੇ, ਮੋਖਸ਼ ਦੇਣ ਵਾਲੀ ਨਗਰੀ ਵੱਲ ਰੁਖ ਕਰ ਲਿਆ।
ਕਾਲਾਨ੍ਤਰੇ ਮਮਾਰਾਸੌ ਗਤਃ ਸ੍ਵਰ੍ਗਪੁਰੀਂ ਪ੍ਰਤਿ । ਬੁਭੁਜੇ ਵਿषਯਾਨ੍ਸਰ੍ਵਾਨ੍ ਦਿਵ੍ਯਰੂਪਧਰੋ ਯੁਵਾ
ਕੁਝ ਸਮੇਂ ਬਾਅਦ, ਉਹ ਮਨੁੱਖ ਮਰ ਗਿਆ ਤੇ ਸੁਰਗ ਦੇ ਸ਼ਹਿਰ ਵਿਚ ਚਲਾ ਗਿਆ। ਓਥੇ ਉਸਨੇ ਨਵਾਂ, ਸੁੰਦਰ ਤੇ ਜਵਾਨ ਰੂਪ ਧਾਰ ਲਿਆ ਤੇ ਸਾਰੇ ਸੁਖ-ਵਿਲਾਸ ਭੋਗੇ।
ਕਲ੍ਪਦ੍ਵਯਂ ਤਥਾ ਭੁਕ੍ਤ੍ਵਾ ਪੁਨਃ ਪ੍ਰਾਪ ਭੁਵਂ ਪ੍ਰਤਿ । ਕ੍ਸ਼ਤ੍ਰਿਯਾਣਾਂ ਕੁਲੇ ਜਨ੍ਮ ਪ੍ਰਾਪ ਸਰ੍ਵੋਤ੍ਤਮੋਤ੍ਤਮਮ੍
ਉਥੇ ਦੋ ਕਲਪਾਂ ਤੱਕ ਸੁਖ ਮਾਣ ਕੇ, ਉਹ ਮੁੜ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਆਇਆ ਤੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਖ਼ਤਰੀਆਂ ਦੇ ਘਰ ਜਨਮ ਲਿਆ।
ਬृਹਦ੍ਰਥੇਤਿ ਨਾਮ੍ਨਾਭੂਤ੍ਪ੍ਰਸਿਦ੍ਧਃ ਕ੍ਸ਼ਿਤਿਮਣ੍ਡਲੇ । ਮਹਾਯਜ੍ਵਾ ਧਾਰ੍ਮਿਕਸ਼੍ਚ ਸਤ੍ਯਵਾਦੀ ਜਿਤੇਨ੍ਦ੍ਰਿਯਃ
ਉਹ ਬ੍ਰਿਹਦਰਥ ਨਾਮ ਨਾਲ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਮਸ਼ਹੂਰ ਹੋਇਆ। ਉਹ ਵੱਡੇ ਯੱਗ ਕਰਨ ਵਾਲਾ, ਧਰਮੀ, ਸੱਚ ਬੋਲਣ ਵਾਲਾ ਤੇ ਇੰਦ੍ਰੀਆਂ ਉੱਤੇ ਜਿੱਤ ਰੱਖਣ ਵਾਲਾ ਸੀ।
ਤ੍ਰਿਕਾਲਜ੍ਞਃ ਸਾਰ੍ਵਭੌਮੋ ਯਮੀ ਪਰਪੁਰਞ੍ਜਯਃ । ਪੂਰ੍ਵਜਨ੍ਮਸ੍ਮृਤਿਸ੍ਤਸ੍ਯ ਵਰ੍ਤਤੇ ਦੁਰ੍ਲਭਾ ਭੁਵਿ
ਉਹ ਤਿੰਨ ਸਮਿਆਂ ਨੂੰ ਜਾਣਨ ਵਾਲਾ, ਸਾਰੀ ਧਰਤੀ ਦਾ ਰਾਜਾ, ਵੈਰੀਆਂ ਦੇ ਸ਼ਹਿਰਾਂ ਨੂੰ ਜਿੱਤਣ ਵਾਲਾ ਤੇ ਪਿਛਲੇ ਜਨਮ ਦੀ ਯਾਦ ਰੱਖਣ ਵਾਲਾ ਸੀ, ਜੋ ਕਿ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਬਹੁਤ ਔਖੀ ਮਿਲਦੀ ਹੈ।
ਇਤਿ ਸ਼੍ਰੁਤ੍ਵਾ ਕਿਂਵਦਨ੍ਤੀਂ ਮੁਨਯਃ ਸਮੁਪਾਗਤਾਃ । ਕृਤਾਤਿਥ੍ਯਾ ਨृਪੇਨ੍ਦ੍ਰੇਣ ਵਿष੍ਟਰੇषੂषੁਰੇਵ ਤੇ
ਇਹ ਗੱਲ ਸੁਣ ਕੇ ਸਾਰੇ ਰਿਸ਼ੀ ਇਕੱਠੇ ਹੋਏ। ਰਾਜੇ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਆਉਂਭਗਤ ਕੀਤੀ ਤੇ ਉਹ ਸਭ ਵਿਸ਼ਾਲ ਸਭਾ ਵਿੱਚ ਹੀ ਰਹਿ ਗਏ।
ਪਪ੍ਰਚ੍ਛੁਰ੍ਮੁਨਯਃ ਸਰ੍ਵੇ ਸਂਸ਼ਯੋऽਸ੍ਤਿ ਮਹਾਨ੍ਨृਪ । ਕੇਨ ਪੁਣ੍ਯਪ੍ਰਭਾਵੇਣ ਪੂਰ੍ਵਜਨ੍ਮਸ੍ਮृਤਿਸ੍ਤਵ
ਸਾਰੇ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਨੇ ਪੁੱਛਿਆ, 'ਹੇ ਮਹਾਨ ਰਾਜਨ! ਸਾਨੂੰ ਵੱਡਾ ਸੰਦੇਹ ਹੈ ਕਿ ਕਿਹੜੇ ਪੁੰਨ ਦੇ ਪ੍ਰਭਾਵ ਨਾਲ ਤੈਨੂੰ ਆਪਣੇ ਪਿਛਲੇ ਜਨਮ ਦੀ ਯਾਦ ਆਉਂਦੀ ਹੈ?'
ਤ੍ਰਿਕਾਲਜ੍ਞਾਨਮੇਵਾਪਿ ਕੇਨ ਪੁਣ੍ਯਪ੍ਰਭਾਵਤਃ । ਜ੍ਞਾਨਂ ਤਵੇਤਿ ਤਜ੍ਜ੍ਞਾਤੁਮਾਗਤਾਃ ਸ੍ਮ ਤਵਾਨ੍ਤਿਕਮ੍
'ਕਿਹੜੇ ਪੁੰਨ ਦੇ ਕਾਰਨ ਤੈਨੂੰ ਤਿੰਨ ਸਮਿਆਂ ਦਾ ਗਿਆਨ ਹੋਇਆ? ਅਸੀਂ ਤੇਰੇ ਕੋਲ ਇਹ ਜਾਣਨ ਆਏ ਹਾਂ ਕਿ ਇਹ ਗਿਆਨ ਤੈਨੂੰ ਕਿਵੇਂ ਮਿਲਿਆ।'
ਵਦ ਨਿਰ੍ਵ੍ਯਾਜਯਾ ਵृਤ੍ਤ੍ਯਾ ਤਦਸ੍ਮਾਕਂ ਯਥਾਤਥਮ੍ । ਸ਼੍ਰੀਨਾਰਾਯਣ ਉਵਾਚ ਇਤਿ ਤੇषਾਂ ਵਚਃ ਸ਼੍ਰੁਤ੍ਵਾ ਰਾਜਾ ਪਰਮਧਾਰ੍ਮਿਕਃ
'ਸਾਨੂੰ ਸੱਚ ਤੇ ਸਾਫ਼-ਸਾਫ਼ ਦੱਸ, ਜਿਵੇਂ ਹੈ ਤਿਵੇਂ।' ਸ਼੍ਰੀ ਨਾਰਾਇਣ ਜੀ ਨੇ ਆਖਿਆ: ਇਹ ਗੱਲਾਂ ਸੁਣ ਕੇ ਉਹ ਪਰਮ ਧਰਮੀ ਰਾਜਾ—
ਉਵਾਚ ਸਕਲਂ ਬ੍ਰਹ੍ਮਨ੍ ਤ੍ਰਿਕਾਲਜ੍ਞਾਨਕਾਰਣਮ੍ । ਸ਼੍ਰੂਯਤਾਂ ਮੁਨਯਃ ਸਰ੍ਵੇ ਮਮ ਜ੍ਞਾਨਸ੍ਯ ਕਾਰਣਮ੍
—ਸਭ ਕੁਝ ਦੱਸਿਆ, 'ਹੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ! ਮੇਰੇ ਤਿੰਨ ਸਮਿਆਂ ਦੇ ਗਿਆਨ ਦਾ ਕਾਰਨ ਸੁਣੋ। ਹੇ ਰਿਸ਼ਿਓ! ਮੇਰੇ ਗਿਆਨ ਦਾ ਕਾਰਨ ਤੁਹਾਨੂੰ ਦੱਸਦਾ ਹਾਂ।'
ਚਕ੍ਰਵਾਕਃ ਸ੍ਥਿਤਃ ਪੂਰ੍ਵਂ ਨੀਚਯੋਨਿਗਤੋऽਪਿ ਵਾ । ਅਜ੍ਞਾਨਤੋऽਪਿ ਕृਤਵਾਨਨ੍ਨਪੂਰ੍ਣਾਪ੍ਰਦਕ੍ਸ਼ਿਣਾਮ੍
'ਪਿਛਲੇ ਜਨਮ ਵਿੱਚ, ਭਾਵੇਂ ਮੈਂ ਨੀਵੀਂ ਜਾਤ ਵਿੱਚ ਚਕਵਾਕ ਪੰਛੀ ਬਣਿਆ ਸੀ, ਤੇ ਅਗਿਆਨ ਵਿਚ ਵੀ ਮੈਂ ਅਧੂਰੀ ਪਰਿਕ੍ਰਮਾ ਕਰ ਲਈ ਸੀ।'
ਤੇਨ ਪੁਣ੍ਯਪ੍ਰਭਾਵੇਣ ਸ੍ਵਰ੍ਗੇ ਕਲ੍ਪਦ੍ਵਯਸ੍ਥਿਤਿਃ । ਤ੍ਰਿਕਾਲਜ੍ਞਾਨਤਾਪ੍ਯਸ੍ਮਿਨ੍ਨਭੂਜ੍ਜਨ੍ਮਨਿ ਸੁਵ੍ਰਤਾਃ
'ਉਸ ਪੁੰਨ ਦੇ ਪ੍ਰਭਾਵ ਨਾਲ, ਮੈਂ ਦੋ ਕਲਪਾਂ ਤੱਕ ਸੁਰਗ ਵਿੱਚ ਵੱਸਿਆ, ਤੇ ਇਸ ਜਨਮ ਵਿੱਚ, ਹੇ ਭਲੇ ਲੋਕੋ, ਮੈਨੂੰ ਤਿੰਨ ਸਮਿਆਂ ਦਾ ਗਿਆਨ ਮਿਲ ਗਿਆ।'
ਕੋ ਵੇਦ ਜਗਦਮ੍ਬਾਯਾਃ ਪਦਸ੍ਮृਤਿਫਲਂ ਕਿਯਤ੍ । ਸ੍ਮृਤ੍ਵਾ ਤਨ੍ਮਹਿਮਾਨਂ ਤੁ ਪਤਨ੍ਤ੍ਯਸ਼੍ਰੂਣਿ ਮੇऽਨਿਸ਼ਮ੍
'ਕੌਣ ਜਾਣ ਸਕਦਾ ਹੈ ਕਿ ਜਗਤ ਮਾਤਾ ਦੇ ਚਰਨ ਯਾਦ ਕਰਨ ਦਾ ਫਲ ਕਿੰਨਾ ਵੱਡਾ ਹੈ? ਉਸ ਦੀ ਮਹਿਮਾ ਯਾਦ ਕਰਕੇ ਮੇਰੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਤੋਂ ਹਮੇਸ਼ਾ ਹੰਝੂ ਵਗਦੇ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ।'
ਧਿਗਸ੍ਤੁ ਜਨ੍ਮ ਤੇषਾਂ ਵੈ ਕृਤਘ੍ਨਾਨਾਂ ਤੁ ਪਾਪਿਨਾਮ੍ । ਯੇ ਸਰ੍ਵਮਾਤਰਂ ਦੇਵੀਂ ਸ੍ਵੋਪਾਸ੍ਯਾਂ ਨ ਭਜਨ੍ਤਿ ਹਿ
'ਉਹਨਾਂ ਅਕ੍ਰਿਤਘਣ ਪਾਪੀਆਂ ਦਾ ਜਨਮ ਫਿਟਕਾਰ ਜੋ ਸਾਰੀ ਮਾਤਾ, ਦੇਵੀ, ਜੋ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਨ ਯੋਗ ਹੈ, ਉਸ ਦੀ ਭਗਤੀ ਨਹੀਂ ਕਰਦੇ।'
ਨ ਸ਼ਿਵੋਪਾਸਨਾ ਨਿਤ੍ਯਾ ਨ ਵਿष੍ਣੂਪਾਸਨਾ ਤਥਾ । ਨਿਤ੍ਯੋਪਾਸ੍ਤਿਃ ਪਰਾ ਦੇਵ੍ਯਾ ਨਿਤ੍ਯਾ ਸ਼੍ਰੁਤ੍ਯੈਵ ਚੋਦਿਤਾ
'ਨਾ ਤਾਂ ਸਦਾ ਸ਼ਿਵ ਦੀ ਉਪਾਸਨਾ ਆਖੀ ਗਈ ਹੈ, ਨਾ ਹੀ ਵਿਸ਼ਨੂੰ ਦੀ। ਪਰ ਪਰਮਾਤਮਾ ਦੀ, ਭਾਵੇਂ ਉਹ ਨਿਰਗੁਣ ਹੋਵੇ ਜਾਂ ਸਗੁਣ, ਸਦੀਵੀ ਉਪਾਸਨਾ ਕਰਨੀ ਹੀ ਵੈਦਾਂ ਨੇ ਆਖੀ ਹੈ।'