ਜਨਃ ਪਦਾਨ੍ਤ ਇਤਿਹਾਸਪੁਰਾਣਮਿਤੀਰਯੇਤ੍ । ਤਪਃ ਸਰ੍ਵਾਗਮਂ ਚੈਵ ਪੁਰੁषਂ ਤਰ੍ਪਯਾਮਿ ਚ
'ਜਨ:' ਸ਼ਬਦ ਦੇ ਅੰਤ ਤੇ, ਇਤਿਹਾਸ ਤੇ ਪੁਰਾਣ ਦੱਸਣੇ ਚਾਹੀਦੇ ਹਨ। 'ਤਪ:' ਸਾਰੇ ਸ਼ਾਸਤਰਾਂ ਲਈ, ਤੇ ਪੁਰਖ ਨੂੰ ਤਰਪਣ ਕਰਦਾ ਹਾਂ।
ਸਤ੍ਯਂ ਚ ਸਤ੍ਯਲੋਕਾਖ੍ਯਪੁਰੁषਂ ਤਰ੍ਪਯਾਮਿ ਚ । ੴ ਭੂਰ੍ਭੂਰ੍ਲੋਕਪੁਰੁषਂ ਤਰ੍ਪਯਾਮਿ ਤਤੋ ਵਦੇਤ੍
'ਸਤ੍ਯੰ', ਮੈਂ ਸਤ੍ਯਲੋਕ ਨਾਮਕ ਪੁਰਖ ਨੂੰ ਤਰਪਣ ਕਰਦਾ ਹਾਂ। 'ਓਮ ਭੂ:' ਮੈਂ ਧਰਤੀ ਲੋਕ ਦੇ ਪੁਰਖ ਨੂੰ ਤਰਪਣ ਕਰਦਾ ਹਾਂ, ਫਿਰ ਇਹ ਕਹਿਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
ਭੁਵਸ਼੍ਚੇਤਿ ਭੁਵਰ੍ਲੋਕਪੁਰੁषਂ ਤਰ੍ਪਯਾਮਿ ਚ । ਸ੍ਵਃ ਸ੍ਵਰ੍ਗਲੋਕਪੁਰੁषਂ ਤਰ੍ਪਯਾਮਿ ਤਤਃ ਪਰਮ੍
'ਭੁਵ:' ਮੈਂ ਭੁਵਰਲੋਕ ਦੇ ਪੁਰਖ ਨੂੰ ਤਰਪਣ ਕਰਦਾ ਹਾਂ। 'ਸਵ:' ਮੈਂ ਸਵਰਗਲੋਕ ਦੇ ਪੁਰਖ ਨੂੰ ਤਰਪਣ ਕਰਦਾ ਹਾਂ, ਫਿਰ ਅੱਗੇ।
ੴਭੂਰੇਕਪਦਾ ਨਾਮ ਗਾਯਤ੍ਰੀਂ ਤਰ੍ਪਯਾਮਿ ਚ । ਭੁਵੋ ਦ੍ਵਿਪਦਾਂ ਗਾਯਤ੍ਰੀਂ ਤਰ੍ਪਯਾਮੀਤਿ ਕੀਰ੍ਤਯੇਤ੍
'ਓਮ ਭੂ:' ਮੈਂ ਇੱਕ ਪੈਰ ਵਾਲੀ ਗਾਇਆਤਰੀ ਨੂੰ ਤਰਪਣ ਕਰਦਾ ਹਾਂ। 'ਭੁਵ:' ਮੈਂ ਦੋ ਪੈਰ ਵਾਲੀ ਗਾਇਆਤਰੀ ਨੂੰ ਤਰਪਣ ਕਰਦਾ ਹਾਂ, ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕਹਿਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
ਸ੍ਵਸ਼੍ਚ ਤ੍ਰਿਪਦਾਂ ਗਾਯਤ੍ਰੀਂ ਤਰ੍ਪਯਾਮਿ ਤਤੋ ਵਦੇਤ੍ । ੴਭੂਰ੍ਭੁਵਃ ਸ੍ਵਸ਼੍ਚੇਤਿ ਤਥਾ ਗਾਯਤ੍ਰੀਂ ਚ ਚਤੁष੍ਪਦਾਮ੍
ਫਿਰ, ਤਿੰਨ ਚਰਨ ਵਾਲੀ ਗਾਇਤਰੀ ਅਤੇ 'ਸਵਹ' ਨੂੰ ਮੈਂ ਤਰਪਣ ਦਿੰਦਾ ਹਾਂ, ਇਹ ਕਹਿਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। 'ਓਮ ਭੂਃ, ਭੁਵਃ, ਸਵਃ' ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਚਾਰ ਚਰਨ ਵਾਲੀ ਗਾਇਤਰੀ ਨੂੰ ਵੀ ਤਰਪਣ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
ਉषਸੀਂ ਚੈਵ ਗਾਯਤ੍ਰੀਂ ਸਾਵਿਤ੍ਰੀਂ ਚ ਸਰਸ੍ਵਤੀਮ੍ । ਵੇਦਾਨਾਂ ਮਾਤਰਂ ਪृਥ੍ਵੀਮਜਾਂ ਚੈਵ ਤੁ ਕੌਸ਼ਿਕੀਮ੍
ਉਸ਼ਾ ਦੀ ਗਾਇਤਰੀ, ਸਾਵਿਤਰੀ, ਸਰਸਵਤੀ, ਵੇਦਾਂ ਦੀ ਮਾਂ ਧਰਤੀ, ਅਜਾ ਅਤੇ ਕੌਸ਼ਿਕੀ ਨੂੰ ਵੀ ਤਰਪਣ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
ਸਾਙ੍ਕृਤਿਂ ਵੈ ਸਾਰ੍ਵਜਿਤਿਂ ਗਾਯਤ੍ਰੀਂ ਤਰ੍ਪਣੇ ਵਦੇਤ੍ । ਤਰ੍ਪਣਾਨ੍ਤੇ ਚ ਸ਼ਾਨ੍ਤ੍ਯਰ੍ਥਂ ਜਾਤਵੇਦਸਮੀਰਯੇਤ੍
ਸਾਂਕ੍ਰਿਤੀ ਅਤੇ ਸਾਰਵਜਿਤੀ ਗਾਇਤਰੀ ਨੂੰ ਤਰਪਣ ਸਮੇਂ ਉਚਾਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਤਰਪਣ ਦੇ ਅੰਤ 'ਜਾਤਵੇਦਸ' ਨੂੰ ਸ਼ਾਂਤੀ ਲਈ ਸਿਮਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
ਮਾਨਸ੍ਤੋਕੇਤਿ ਮਨ੍ਤ੍ਰਂ ਚ ਸ਼ਾਨ੍ਤ੍ਯਰ੍ਥਂ ਪ੍ਰਜਪੇਤ੍ਸੁਧੀਃ । ਤਤੋऽਪਿ ਤ੍ਰ੍ਯਮ੍ਬਕੋ ਮਨ੍ਤ੍ਰਃ ਸ਼ਾਨ੍ਤ੍ਯਰ੍ਥਃ ਪਰਿਕੀਰ੍ਤਿਤਃ
ਸੁਝਾਣਾ ਮਨੁੱਖ ਸ਼ਾਂਤੀ ਲਈ 'ਮਾਨਸਤੋਕ' ਮੰਤ੍ਰ ਦਾ ਜਾਪ ਕਰੇ। ਫਿਰ, ਸ਼ਾਂਤੀ ਲਈ 'ਤ੍ਰਯੰਬਕ' ਮੰਤ੍ਰ ਵੀ ਉਚਾਰਿਆ ਗਿਆ ਹੈ।
ਤਚ੍ਛਂਯੋਰਿਤਿ ਮਨ੍ਤ੍ਰਂ ਚ ਜਪੇਚ੍ਛਾਨ੍ਤ੍ਯਰ੍ਥਮੇਵ ਤੁ । ਅਤੋ ਦੇਵਾ ਇਤਿ ਦ੍ਵਾਭ੍ਯਾਂ ਸਰ੍ਵਾਙ੍ਗਸ੍ਪਰ੍ਸ਼ਨਂ ਚਰੇਤ੍
'ਤੱਚੰਯੋ' ਮੰਤ੍ਰ ਨੂੰ ਸ਼ਾਂਤੀ ਲਈ ਜਪਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਫਿਰ 'ਅਤੋ ਦੇਵਾ' ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੋ ਮੰਤ੍ਰਾਂ ਨਾਲ ਸਰੀਰ ਦੇ ਸਾਰੇ ਅੰਗਾਂ ਨੂੰ ਛੂਹਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
ਸ੍ਯੋਨਾਪृਥਿਵਿਮਨ੍ਤ੍ਰੇਣ ਭੂਮ੍ਯੈ ਕੁਰ੍ਯਾਤ੍ਪ੍ਰਣਾਮਕਮ੍ । ਯਥਾਵਿਧਿ ਚ ਗੋਤ੍ਰਾਦੀਨੁਚ੍ਚਰੇਦ੍ਦ੍ਵਿਜਸਤ੍ਤਮਃ
'ਸ੍ਯੋਨਾ ਪૃਥਿਵੀ' ਮੰਤ੍ਰ ਨਾਲ ਧਰਤੀ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਫਿਰ ਨਿਯਮ ਅਨੁਸਾਰ ਆਪਣੇ ਗੋਤ ਆਦਿਕ ਦਾ ਉਚਾਰਣ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
ਏਵਂ ਵਿਧਾਨਂ ਸਨ੍ਧ੍ਯਾਯਾਃ ਪ੍ਰਾਤਃਕਾਲੇ ਪ੍ਰਕੀਰ੍ਤਿਤਮ੍ । ਸਨ੍ਧ੍ਯਾਕਰ੍ਮ ਸਮਾਪ੍ਯਾਨ੍ਤੇऽਪ੍ਯਗ੍ਨਿਹੋਤ੍ਰਂ ਸ੍ਵਯਂ ਹੁਨੇਤ੍
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸਵੇਰੇ ਦੀ ਸੰਧਿਆ ਦਾ ਕਰਮ ਵਿਧਾਨ ਦੱਸਿਆ ਗਿਆ। ਸੰਧਿਆ ਕਰਮ ਪੂਰਾ ਹੋਣ ਤੇ, ਆਪ ਹੀ ਅਗਨਿਹੋਤ੍ਰ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
ਪਞ੍ਚਾਯਤਨਪੂਜਾਂ ਚ ਤਤਃ ਕੁਰ੍ਯਾਤ੍ਸਮਾਹਿਤਃ । ਸ਼ਿਵਾਂ ਸ਼ਿਵਂ ਗਣਪਤਿਂ ਸੂਰ੍ਯਂ ਵਿष੍ਣੁਂ ਤਥਾਰ੍ਚਯੇਤ੍
ਫਿਰ, ਮਨ ਨੂੰ ਇਕਾਗਰ ਕਰਕੇ ਪੰਜ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਵਿੱਚ ਸ਼ਿਵਾ, ਸ਼ਿਵ, ਗਣਪਤੀ, ਸੂਰਜ ਅਤੇ ਵਿਸ਼ਣੂ ਦੀ ਅਰਾਧਨਾ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ।
ਪੌਰੁषੇਣ ਤੁ ਸੂਕ੍ਤੇਨ ਵ੍ਯਾਹृਤ੍ਯਾ ਵਾ ਸਮਾਹਿਤਃ । ਮੂਲਮਨ੍ਤ੍ਰੇਣ ਵਾ ਕੁਰ੍ਯਾਦ੍ਹ੍ਰੀਸ਼੍ਚ ਤੇ ਇਤਿ ਮਨ੍ਤ੍ਰਤਃ
ਪੌਰੁਸ਼ ਸੁਕਤ, ਜਾਂ ਵਿਆਹ੍ਰਿਤੀਆਂ, ਜਾਂ ਮੂਲ ਮੰਤ੍ਰ ਨਾਲ, 'ਹ੍ਰੀਸ਼ਚ ਤੇ' ਮੰਤ੍ਰ ਉਚਾਰ ਕੇ ਪੂਜਾ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ।
ਭਵਾਨੀਂ ਤੁ ਯਜੇਨ੍ਮਧ੍ਯੇ ਤਥੈਸ਼ਾਨ੍ਯਾਂ ਤੁ ਮਾਧਵਮ੍ । ਆਗ੍ਨੇਯ੍ਯਾਂ ਗਿਰਿਜਾਨਾਥਂ ਗਣੇਸ਼ਂ ਰਕ੍ਸ਼ਸਾਂ ਦਿਸ਼ਿ
ਭਵਾਨੀ ਨੂੰ ਵਿਚਕਾਰ, ਮਾਧਵ ਨੂੰ ਈਸ਼ਾਨ ਕੋਣ ਵਿੱਚ, ਗਿਰਿਜਾ ਦੇ ਪਤੀ ਨੂੰ ਅਗਨਿ ਕੋਣ ਵਿੱਚ, ਅਤੇ ਗਣੇਸ਼ ਨੂੰ ਰਾਖਸ਼ਾਂ ਵਾਲੀ ਦਿਸ਼ਾ ਵਿੱਚ ਪੂਜਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
ਵਾਯਵ੍ਯਾਮਰ੍ਚਯੇਤ੍ਸੂਰ੍ਯਮਿਤਿ ਦੇਵਸ੍ਥਿਤਿਕ੍ਰਮਃ । षੋਡਸ਼ਾਨੁਪਚਾਰਾਂਸ਼੍ਚ षੋਡਸ਼ਰ੍ਗ੍ਭਿਰ੍ਹਰੇਨ੍ਨਰਃ
ਵਾਯੂ ਕੋਣ ਵਿੱਚ ਸੂਰਜ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੀ ਬਿਠਾਉਣ ਦੀ ਕ੍ਰਮ ਹੈ। ਮਨੁੱਖ ਨੂੰ ਸੋਲਾਂ ਉਪਚਾਰਾਂ ਨਾਲ ਸੋਲਾਂ ਚੀਜ਼ਾਂ ਚੜ੍ਹਾਉਣੀਆਂ ਚਾਹੀਦੀਆਂ ਹਨ।
ਦੇਵੀਮਭ੍ਯਰ੍ਚ੍ਯ ਪੁਰਤੋ ਯਜੇਦਨ੍ਯਾਨਨੁਕ੍ਰਮਾਤ੍ । ਨ ਦੇਵੀਪੂਜਨਾਤ੍ਪੁਣ੍ਯਮਧਿਕਂ ਕ੍ਵਚਿਦੀਕ੍ਸ਼੍ਯਤੇ
ਦੇਵੀ ਦੀ ਸਾਹਮਣੇ ਪੂਜਾ ਕਰਕੇ, ਫਿਰ ਹੋਰਾਂ ਦੀ ਵੀ ਕ੍ਰਮ ਅਨੁਸਾਰ ਪੂਜਾ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ। ਦੇਵੀ ਦੀ ਪੂਜਾ ਤੋਂ ਵਧ ਕੇ ਹੋਰ ਕਿਸੇ ਪੂਜਾ ਦਾ ਫਲ ਨਹੀਂ ਮਿਲਦਾ।
ਅਤ ਏਵ ਤੁ ਸਨ੍ਧ੍ਯਾਸੁ ਸਨ੍ਧ੍ਯੋਪਾਸ੍ਤਿਃ ਸ਼੍ਰੁਤੀਰਿਤਾ । ਨਾਕ੍ਸ਼ਤੈਰਰ੍ਚਯੇਰ੍ਦ੍ਵਿष੍ਣੁਂ ਨ ਤੁਲਸ੍ਯਾ ਗਣੇਸ਼੍ਵਰਮ੍
ਇਸ ਕਰਕੇ ਸੰਧਿਆ ਸਮੇਂ ਸੰਧਿਆ ਦੀ ਉਪਾਸਨਾ ਸ਼ਾਸਤਰਾਂ ਅਨੁਸਾਰ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ। ਵਿਸ਼ਣੂ ਨੂੰ ਅੱਖ ਨਾਲ, ਜਾਂ ਗਣੇਸ਼ ਨੂੰ ਤੁਲਸੀ ਨਾਲ ਕਦੇ ਵੀ ਪੂਜਾ ਨਹੀਂ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ।
ਦੂਰ੍ਵਾਭਿਰ੍ਨਾਰ੍ਚਯੇਦ੍ਦੁਰ੍ਗਾਂ ਕੇਤਕੈਰ੍ਨ ਮਹੇਸ਼੍ਵਰਮ੍ । ਮਲ੍ਲਿਕਾਜਾਤਿਕੁਸੁਮਂ ਕੁਟਜਂ ਪਨਸਂ ਤਥਾ
ਦੁਰਗਾ ਨੂੰ ਦੂਬ ਨਾਲ, ਜਾਂ ਮਹੇਸ਼ਵਰ ਨੂੰ ਕੇਤਕੀ ਦੇ ਫੁੱਲ ਨਾਲ ਨਹੀਂ ਪੂਜਣਾ ਚਾਹੀਦਾ। ਨਾ ਹੀ ਮੱਲਿਕਾ, ਜਾਤੀ, ਕੁਟਜ ਜਾਂ ਪਨਸ ਦੇ ਫੁੱਲ ਚੜ੍ਹਾਉਣੇ ਚਾਹੀਦੇ ਹਨ।
ਕਿਂਸ਼ੁਕਂ ਬਕੁਲਂ ਕੁਨ੍ਦਂ ਲੋਧ੍ਰਂ ਤੁ ਕਰਵੀਰਕਮ੍ । ਸ਼ਿਂਸ਼ਪਾऽਪਰਾਜਿਤਾਪੁष੍ਪਂ ਬਬ੍ਧੂਕਾਗਸ੍ਤ੍ਯਪੁष੍ਪਕੇ
ਕਿੰਸ਼ੁਕ, ਬਕੁਲ, ਕੁੰਦ, ਲੋਧਰ, ਕਰਵੀਰ, ਸ਼ਿੰਸ਼ਪਾ, ਅਪਰਾਜਿਤਾ, ਬੱਧੂਕ ਜਾਂ ਅਗਸਤ ਦੇ ਫੁੱਲ ਵੀ ਨਹੀਂ ਚੜ੍ਹਾਉਣੇ ਚਾਹੀਦੇ।
ਮਦਨ੍ਤਂ ਸਿਨ੍ਦੁਵਾਰਂ ਚ ਪਾਲਾਸ਼ਕੁਸੁਮਂ ਤਥਾ । ਦੂਰ੍ਵਾਙ੍ਕੁਰਂ ਬਿਲ੍ਵਦਲਂ ਕੁਸ਼ਮਞ੍ਜਰਿਕਾਂ ਤਥਾ
ਮਦੰਤ, ਸਿੰਦੁਵਾਰ, ਪਾਲਾਸ਼ ਦੇ ਫੁੱਲ, ਦੂਬ ਦੇ ਅੰਕੁਰ, ਬਿਲਵ ਪੱਤਾ ਜਾਂ ਕੁਸ਼ ਦੀ ਮੰਜਰੀ ਵੀ ਨਹੀਂ ਚੜ੍ਹਾਉਣੀ ਚਾਹੀਦੀ।
ਸ਼ਲ੍ਲਕੀਮਾਧਵੀਪੁष੍ਪਮਰ੍ਕਮਨ੍ਦਾਰਪੁष੍ਪਕਮ੍ । ਕੇਤਕੀਂ ਕਰ੍ਣਿਕਾਰਂ ਚ ਕਦਮ੍ਬਕੁਸੁਮਂ ਤਥਾ
ਸ਼ੱਲਕੀ, ਮਾਧਵੀ ਦੇ ਫੁੱਲ, ਅਰਕ, ਮੰਦਾਰ ਦੇ ਫੁੱਲ, ਕੇਤਕੀ, ਕਰਨਿਕਾਰ ਜਾਂ ਕਦੰਬ ਦੇ ਫੁੱਲ ਵੀ ਨਹੀਂ ਚੜ੍ਹਾਉਣੇ ਚਾਹੀਦੇ।
ਪੁਨ੍ਨਾਗਸ਼੍ਚਮ੍ਪਕਸ੍ਤਦ੍ਵਦ੍ਯੂਥਿਕਾਤਗਰੌ ਤਥਾ । ਏਵਮਾਦੀਨਿ ਪੁष੍ਪਾਣਿ ਦੇਵੀਪ੍ਰਿਯਕਰਾਣਿ ਚ
ਪੁੰਨਾਗ, ਚੰਪਕ, ਯੂਥਿਕਾ, ਤਗਰ ਜਾਂ ਹੋਰ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਫੁੱਲ ਵੀ ਨਹੀਂ ਚੜ੍ਹਾਉਣੇ ਚਾਹੀਦੇ, ਭਾਵੇਂ ਇਹ ਫੁੱਲ ਦੇਵੀ ਨੂੰ ਪਿਆਰੇ ਹਨ।
ਗੁਗ੍ਗੁਲਸ੍ਯ ਭਵੇਦ੍ਧੂਪੋ ਦੀਪਃ ਸ੍ਯਾਤ੍ਤਿਲਤੈਲਤਃ । ਕृਤ੍ਵੇਤ੍ਥਂ ਦੇਵਤਾਪੂਜਾਂ ਤਤੋ ਮੂਲਮਨੁਂ ਜਪੇਤ੍
ਗੁਗਗਲ ਦੀ ਧੂਪ ਤੇ ਤਿਲ ਦੇ ਤੇਲ ਦਾ ਦੀਵਾ ਜਲਾਉਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਨਾਲ ਦੇਵੀ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਕੇ ਫਿਰ ਮੂਲ ਮੰਤ੍ਰ ਦਾ ਜਾਪ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
ਏਵਂ ਪੂਜਾਂ ਸਮਾਪ੍ਯੈਵ ਵੇਦਾਭ੍ਯਾਸਂ ਚਰੇਦ੍ਬੁਧਃ । ਤਤਃ ਸ੍ਵਵृਤ੍ਤ੍ਯਾ ਕੁਰ੍ਵੀਤ ਪੋष੍ਯਵਰ੍ਗਾਰ੍ਥਸਾਧਨਮ੍ । ਤृਤੀਯਦਿਨਭਾਗੇ ਤੁ ਨਿਯਮੇਨ ਵਿਚਕ੍ਸ਼ਣਃ
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪੂਜਾ ਮੁਕਾ ਕੇ, ਗਿਆਨਵਾਨ ਵਿਅਕਤੀ ਨੂੰ ਵੇਦਾਂ ਦਾ ਪਾਠ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਫਿਰ ਆਪਣੀ ਕਮਾਈ ਨਾਲ ਆਪਣੇ ਆਸਰੇ ਵਾਲਿਆਂ ਦੀ ਰੋਟੀ-ਰੋਜ਼ੀ ਦਾ ਪ੍ਰਬੰਧ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਦਿਨ ਦੇ ਤੀਜੇ ਭਾਗ ਵਿੱਚ ਨਿਯਮ ਨਾਲ ਸੋਚ-ਵਿਚਾਰ ਕਰਕੇ ਕੰਮ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
ਬृਹਦ੍ਰਥਕਥਾਨਕਮ੍ ਨਾਰਦ ਉਵਾਚ ਪੂਜਾਵਿਸ਼ੇषਂ ਸ਼੍ਰੀਦੇਵ੍ਯਾਃ ਸ਼੍ਰੋਤੁਮਿਚ੍ਛਾਮਿ ਮਾਨਦ । ਯੇਨਾਸ਼੍ਰਿਤੇਨ ਮਨੁਜਃ ਕृਤਕृਤ੍ਯਤ੍ਵਮਾਵਹੇਤ੍
ਨਾਰਦ ਨੇ ਆਖਿਆ: ਮਾਣ ਦੇਣ ਵਾਲੇ! ਮੈਂ ਮਾਤਾ ਦੀ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਪੂਜਾ ਦੀ ਰੀਤ ਸੁਣਨਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹਾਂ, ਜਿਸਨੂੰ ਅਪਣਾਉਣ ਨਾਲ ਮਨੁੱਖ ਆਪਣਾ ਜੀਵਨ ਸਫਲ ਕਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ।
ਸ਼੍ਰੀਨਾਰਾਯਣ ਉਵਾਚ ਦੇਵਰ੍षੇ ਸ਼ृਣੁ ਵਕ੍ਸ਼੍ਯਾਮਿ ਸ਼੍ਰੀਮਤ੍ਸੁ ਪੂਜਨਕ੍ਰਮਮ੍ । ਭੁਕ੍ਤਿਮੁਕ੍ਤਿਪ੍ਰਦਂ ਸਾਕ੍ਸ਼ਾਤ੍ਸਮਸ੍ਤਾਪਨ੍ਨਿਵਾਰਣਮ੍
ਸ਼੍ਰੀ ਨਾਰਾਇਣ ਨੇ ਆਖਿਆ: ਦੇਵਰਿਸ਼ਿ! ਸੁਣ, ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਸੁਭਾਗੀ ਪੂਜਾ ਦੀ ਕ੍ਰਮਵਾਰ ਵਿਧੀ ਦੱਸਦਾ ਹਾਂ, ਜੋ ਸਿੱਧਾ ਭੋਗ ਤੇ ਮੁਕਤੀ ਦਿੰਦੀ ਹੈ ਤੇ ਸਾਰੇ ਦੁੱਖ ਦੂਰ ਕਰਦੀ ਹੈ।
ਆਚਮ੍ਯ ਮੌਨੀ ਸਙ੍ਕਲ੍ਪ੍ਯ ਭੂਤਸ਼ੁਦ੍ਧ੍ਯਾਦਿਕਂ ਚਰੇਤ੍ । ਮਾਤृਕਾਨ੍ਯਾਸਪੂਰ੍ਵਂ ਤੁ षਡਙ੍ਗਨ੍ਯਾਸਮਾਚਰੇਤ੍
ਆਚਮਨ ਕਰਕੇ, ਚੁੱਪ ਰਹਿ ਕੇ ਤੇ ਮਨ ਵਿੱਚ ਨਿਸ਼ਚੇ ਕਰਕੇ, ਤੱਤ ਸ਼ੁੱਧੀ ਆਦਿਕ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ। ਫਿਰ ਮਾਤ੍ਰਿਕਾ ਨਿਆਸ ਕਰਕੇ ਛੇ ਅੰਗਾਂ ਦੀ ਨਿਆਸ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ।
ਸ਼ਙ੍ਖਸ੍ਯ ਸ੍ਥਾਪਨਂ ਕृਤ੍ਵਾ ਸਾਮਾਨ੍ਯਾਰ੍ਘ੍ਯਂ ਵਿਧਾਯ ਚ । ਪੂਜਾਦ੍ਰਵ੍ਯਾਣਿ ਚਾਸ੍ਤ੍ਰੇਣ ਪ੍ਰੋਕ੍ਸ਼ਯੇਨ੍ਮਤਿਮਾਨ੍ਨਰਃ
ਸ਼ੰਖ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਕਰਕੇ ਤੇ ਆਮ ਅਰਘ ਦਿੱਤਾ ਕੇ, ਗਿਆਨਵਾਨ ਮਨੁੱਖ ਨੂੰ ਪੂਜਾ ਵਾਲੀਆਂ ਚੀਜ਼ਾਂ ਉੱਤੇ ਮੰਤ੍ਰ ਨਾਲ ਛਿੜਕਾਅ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
ਗੁਰੋਰਨੁਜ੍ਞਾਮਾਦਾਯ ਤਤਃ ਪੂਜਾਂ ਸਮਾਰਭੇਤ੍ । ਪੀਠਪੂਜਾਂ ਪੁਰਾ ਕृਤ੍ਵਾ ਦੇਵੀਂ ਧ੍ਯਾਯੇਤ੍ਤਤਃ ਪਰਮ੍
ਗੁਰੂ ਦੀ ਆਗਿਆ ਲੈ ਕੇ ਪੂਜਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ। ਪਹਿਲਾਂ ਆਸਨ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਕੇ, ਫਿਰ ਮਾਤਾ ਦਾ ਧਿਆਨ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
ਆਸਨਾਦ੍ਯੁਪਚਾਰੈਸ਼੍ਚ ਭਕ੍ਤਿਪ੍ਰੇਮਯੁਤਃ ਸਦਾ । ਸ੍ਨਾਪਯੇਤ੍ਪਰਦੇਵੀਂ ਤਾਂ ਪਞ੍ਚਾਮृਤਰਸਾਦਿਭਿਃ
ਆਸਨ ਆਦਿਕ ਸੇਵਾਵਾਂ ਨਾਲ, ਭਾਵ ਤੇ ਪ੍ਰੇਮ ਸਮੇਤ, ਸਦਾ ਪਰਮਾਤਾ ਨੂੰ ਪੰਜ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਤੇ ਹੋਰ ਰਸਾਂ ਨਾਲ ਇਸ਼ਨਾਨ ਕਰਾਉਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।