ਉਦਰੇ ਦਕ੍ਸ਼ਿਣੇ ਪਾਰ੍ਸ਼੍ਵੇ ਵਿष੍ਣੁਰਿਤ੍ਯਭਿਧੀਯਤੇ । ਤਤ੍ਪਾਰ੍ਸ਼੍ਵਬਾਹੁਮਧ੍ਯੇ ਚ ਮਧੁਸੂਦਨਮੇਵ ਚ
ਪੇਟ ਦੇ ਸੱਜੇ ਪਾਸੇ ਵਿਸ਼ਣੂ, ਪਾਸੇ ਤੇ ਬਾਂਹ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਮਧੁਸੂਦਨ ਲਗਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਤ੍ਰਿਵਿਕ੍ਰਮਂ ਕਰ੍ਣਦੇਸ਼ੇ ਵਾਮਕੁਕ੍ਸ਼ੌ ਤੁ ਵਾਮਨਮ੍ । ਸ਼੍ਰੀਧਰਂ ਬਾਹੁਕੇ ਵਾਮੇ ਹृषੀਕੇਸ਼ਂ ਤੁ ਕਰ੍ਣਕੇ
ਕੰਨ ਦੇ ਕੋਲ ਤ੍ਰਿਵਿਕ੍ਰਮ, ਖੱਬੇ ਪਾਸੇ ਪੇਟ ਉੱਤੇ ਵਾਮਨ, ਖੱਬੀ ਬਾਂਹ ਉੱਤੇ ਸ਼੍ਰੀਧਰ ਅਤੇ ਕੰਨ ਉੱਤੇ ਹ੍ਰੀਸ਼ੀਕੇਸ਼ ਲਗਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਪृष੍ਠੇ ਚ ਪਦ੍ਮਨਾਭਂ ਤੁ ਕਕੁਦ੍ਦਾਮੋਦਰਂ ਸ੍ਮਰੇਤ੍ । ਦ੍ਵਾਦਸ਼ੈਤਾਨਿ ਨਾਮਾਨਿ ਵਾਸੁਦੇਵੇਤਿ ਮੂਰ੍ਧਨਿ
ਪਿੱਠ ਉੱਤੇ ਪਦਮਨਾਭ ਦਾ ਸਿਮਰਨ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ, ਕੁਬੜ ਅਤੇ ਪੇਟ ਉੱਤੇ ਕਕੁੱਦ ਅਤੇ ਅਮੋਦਰ ਦੇ ਨਾਮ ਲੈਣੇ ਚਾਹੀਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਬਾਰਾਂ ਨਾਮ, ਵਾਸੁਦੇਵ ਤੋਂ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰਕੇ, ਸਿਰ ਉੱਤੇ ਯਾਦ ਕਰਨੇ ਚਾਹੀਦੇ ਹਨ।
ਪੂਜਾਕਾਲੇ ਚ ਹੋਮੇ ਚ ਸਾਯਂ ਪ੍ਰਾਤਃ ਸਮਾਹਿਤਃ । ਨਾਮਾਨ੍ਯੁਚ੍ਚਾਰ੍ਯ ਵਿਧਿਨਾ ਧਾਰਯੇਦੂਰ੍ਧ੍ਵਪੁਣ੍ਡ੍ਰਕਮ੍
ਪੂਜਾ ਵੇਲੇ, ਹੋਮ ਸਮੇਂ, ਸ਼ਾਮ ਤੇ ਸਵੇਰੇ, ਮਨ ਲਾ ਕੇ, ਇਹਨਾਂ ਨਾਮਾਂ ਨੂੰ ਢੰਗ ਨਾਲ ਉਚਾਰ ਕੇ, ਉੱਤੇ ਵਾਲਾ ਤਿਲਕ ਲਾਉਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
ਅਸ਼ੁਚਿਰ੍ਵਾਪ੍ਯਨਾਚਾਰੋ ਮਨਸਾ ਪਾਪਮਾਚਰੇਤ੍ । ਸ਼ੁਚਿਰੇਵ ਭਵੇਨ੍ਨਿਤ੍ਯਂ ਮੂਰ੍ਧ੍ਨਿ ਪੁਣ੍ਡ੍ਰਾਙ੍ਕਿਤੋ ਨਰਃ
ਜੇ ਕੋਈ ਅਸ਼ੁੱਧ ਹੋਵੇ ਜਾਂ ਚੰਗੀ ਚਾਲ ਨਾ ਰੱਖਦਾ ਹੋਵੇ, ਜਾਂ ਮਨ ਵਿਚ ਪਾਪ ਕਰ ਲਵੇ, ਫਿਰ ਵੀ ਜਿਸ ਮਨੁੱਖ ਦੇ ਸਿਰ ਉੱਤੇ ਤਿਲਕ ਦਾ ਨਿਸ਼ਾਨ ਹੋਵੇ, ਉਹ ਹਮੇਸ਼ਾ ਪਵਿੱਤਰ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ।
ਊਰ੍ਧ੍ਵਪੁਣ੍ਡ੍ਰਧਰੋ ਮਰ੍ਤ੍ਯੋ ਮ੍ਰਿਯਤੇ ਯਤ੍ਰ ਕੁਤ੍ਰਚਿਤ੍ । ਸ਼੍ਵਪਾਕੋऽਪਿ ਵਿਮਾਨਸ੍ਥੋ ਮਮ ਲੋਕੇ ਮਹੀਯਤੇ
ਉੱਤੇ ਵਾਲਾ ਤਿਲਕ ਲਾਇਆ ਹੋਇਆ ਮਨੁੱਖ ਜਿੱਥੇ ਵੀ ਮਰੇ, ਜੇ ਉਹ ਚਾਹੇ ਨੀਚ ਜਾਤ ਦਾ ਵੀ ਹੋਵੇ, ਉਹ ਮੇਰੇ ਲੋਕ ਵਿਚ ਵਿਮਾਨ ਉੱਤੇ ਬੈਠ ਕੇ ਆਦਰ ਪਾਂਦਾ ਹੈ।
ਏਕਾਨ੍ਤਿਨੋ ਮਹਾਭਾਗਾ ਮਤ੍ਸ੍ਵਰੂਪਵਿਦੋऽਮਲਾਃ । ਸਾਨ੍ਤਰਾਲਾਨ੍ਪ੍ਰਕੁਰ੍ਵਨ੍ਤਿ ਪੁਣ੍ਡ੍ਰਾਨ੍ਵਿष੍ਣੁਪਦਾਕृਤੀਨ੍
ਜੋ ਮੇਰੇ ਹੀ ਹੋ ਕੇ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ, ਵੱਡੇ ਭਾਗਾਂ ਵਾਲੇ, ਪਵਿੱਤਰ ਤੇ ਮੇਰੀ ਸੱਚੀ ਸੂਰਤ ਨੂੰ ਜਾਣਣ ਵਾਲੇ ਹਨ, ਉਹ ਵਿਸ਼ਨੂ ਦੇ ਪੈਰਾਂ ਦੇ ਨਿਸ਼ਾਨ ਵਿਚਕਾਰ ਖਾਲੀ ਥਾਂ ਛੱਡ ਕੇ ਬਣਾਉਂਦੇ ਹਨ।
ਪਰਮੈਕਾਨ੍ਤਿਨੋऽਪ੍ਯੇਵਂ ਮਤ੍ਪਾਦੈਕਪਰਾਯਣਾਃ । ਹਰਿਦ੍ਰਾਚੂਰ੍ਣਸਂਯੁਕ੍ਤਾਞ੍ਛੂਲਾਕਾਰਾਂਸ੍ਤੁ ਵਾਮਲਾਨ੍
ਜੋ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਭਗਤੀ ਵਾਲੇ ਹਨ ਤੇ ਮੇਰੇ ਪੈਰਾਂ ਨੂੰ ਹੀ ਸਭ ਕੁਝ ਮੰਨਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਵੀ ਹਲਦੀ ਦੇ ਚੂਰਨ ਨਾਲ ਖੱਬੇ ਪਾਸੇ ਤ੍ਰਿਸੂਲ ਵਾਲੇ ਨਿਸ਼ਾਨ ਬਣਾਉਂਦੇ ਹਨ।
ਅਨ੍ਯੇ ਤੁ ਵੈष੍ਣਵਾਃ ਪੁਣ੍ਡ੍ਰਾਨਚ੍ਛਿਦ੍ਰਾਨਪਿ ਭਕ੍ਤਿਤਃ । ਪ੍ਰਕੁਰ੍ਵੀਰਨ੍ਦੀਪਪਦ੍ਮਵੇਣੁਪਤ੍ਰੋਪਮਾਕृਤੀਨ੍
ਹੋਰ ਵਿਸ਼ਨੂ ਭਗਤ ਭੀ ਭਗਤੀ ਨਾਲ, ਲਗਾਤਾਰ ਨਿਸ਼ਾਨ ਜਾਂ ਦੀਵੇ, ਕਮਲ, ਬਾਂਸਰੀ ਜਾਂ ਪੱਤੇ ਵਰਗੇ ਨਿਸ਼ਾਨ ਬਣਾਉਂਦੇ ਹਨ।
ਅਚ੍ਛਿਦ੍ਰਾਨਪਿ ਸਚ੍ਛਿਦ੍ਰਾਨ੍ ਕੁਰ੍ਯੁਃ ਕੇਵਲਵੈष੍ਣਵਾਃ । ਅਚ੍ਛਿਦ੍ਰਕਰਣੇ ਤੇषਾਂ ਪ੍ਰਤ੍ਯਵਾਯੋ ਨ ਵਿਦ੍ਯਤੇ
ਕੁਝ ਸੱਚੇ ਵਿਸ਼ਨੂ ਭਗਤ ਦੋਵੇਂ ਕਿਸਮ ਦੇ, ਖਾਲੀ ਥਾਂ ਵਾਲੇ ਤੇ ਲਗਾਤਾਰ ਨਿਸ਼ਾਨ ਬਣਾਉਂਦੇ ਹਨ; ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਾਸਤੇ ਲਗਾਤਾਰ ਨਿਸ਼ਾਨ ਬਣਾਉਣ ਵਿਚ ਕੋਈ ਦੋਸ਼ ਨਹੀਂ।
ਏਕਾਨ੍ਤਿਨਾਂ ਪ੍ਰਪਨ੍ਨਾਨਾਂ ਪਰਮੈਕਾਨ੍ਤਿਨਾਮਪਿ । ਅਚ੍ਛਿਦ੍ਰਪੁਣ੍ਡ੍ਰਾਕਰਣੇ ਪ੍ਰਤ੍ਯਵਾਯੋ ਮਹਾਨ੍ਭਵੇਤ੍
ਪਰ ਜੋ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸਮਰਪਿਤ ਤੇ ਉੱਚੀ ਭਗਤੀ ਵਾਲੇ ਹਨ, ਉਹ ਜੇ ਲਗਾਤਾਰ ਤਿਲਕ ਬਣਾਉਣ, ਤਾਂ ਵੱਡਾ ਦੋਸ਼ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
ਊਰ੍ਧ੍ਵਪੁਣ੍ਡ੍ਰਂ ਤੁ ਯਃ ਕੁਰ੍ਯਾਦ੍ਦਣ੍ਡਾਕਾਰਂ ਤੁ ਸ਼ੋਭਨਮ੍ । ਮਧ੍ਯੇ ਛਿਦ੍ਰਂ ਵੈष੍ਣਵਾਸ਼੍ਚ ਨਮੋऽਨ੍ਤੈਃ ਕੇਸ਼ਵਾਦਿਭਿਃ
ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਉੱਤੇ ਵਾਲਾ ਤਿਲਕ ਸੋਹਣਾ ਦੰਡ ਵਰਗਾ, ਵਿਚਕਾਰ ਖਾਲੀ ਥਾਂ ਦੇ ਕੇ, ਤੇ ਅੰਤਾਂ ਉੱਤੇ ਕੇਸ਼ਵ ਆਦਿਕ ਨਾਮ ਲਿਖ ਕੇ ਬਣਾਉਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਸਾਰਿਆਂ ਵਲੋਂ ਸਲਾਹਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਵਿਮਲਾਨ੍ਯੂਰ੍ਧ੍ਵਪੁਣ੍ਡ੍ਰਾਣਿ ਸਾਨ੍ਤਰਾਲਾਨਿ ਯੋ ਨਰਃ । ਕਰੋਤਿ ਵਿਪੁਲਂ ਤਤ੍ਰ ਮਨ੍ਦਿਰਂ ਮੇ ਕਰੋਤਿ ਸਃ
ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਪਵਿੱਤਰ ਉੱਤੇ ਵਾਲੇ ਤਿਲਕ ਵਿਚਕਾਰ ਖਾਲੀ ਥਾਂ ਦੇ ਕੇ ਬਣਾਉਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਉਥੇ ਮੇਰੇ ਲਈ ਵੱਡਾ ਮੰਦਰ ਬਣਾਉਂਦਾ ਹੈ।
ਊਰ੍ਧ੍ਵਪੁਣ੍ਡ੍ਰਸ੍ਯ ਮਧ੍ਯੇ ਤੁ ਵਿਸ਼ਾਲੇ ਸੁਮਨੋਹਰੇ । ਲਕ੍ਸ਼੍ਮ੍ਯਾ ਸਾਕਂ ਸਹਾਸੀਨੋ ਰਮਤੇ ਵਿष੍ਣੁਰਵ੍ਯਯਃ
ਉੱਤੇ ਵਾਲੇ ਤਿਲਕ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ, ਜੋ ਚੌੜਾ ਤੇ ਸੁਹਾਵਣਾ ਹੋਵੇ, ਉਥੇ ਵਿਸ਼ਨੂ ਜੀ ਲਕਸ਼ਮੀ ਜੀ ਨਾਲ ਬੈਠ ਕੇ ਖੁਸ਼ੀ ਮਨਾਉਂਦੇ ਹਨ।
ਨਿਰਨ੍ਤਰਾਲਂ ਯਃ ਕੁਰ੍ਯਾਦੂਰ੍ਧ੍ਵਪੁਣ੍ਡ੍ਰਂ ਦ੍ਵਿਜਾਧਮਃ । ਸ ਹਿ ਤਤ੍ਰ ਸ੍ਥਿਤਂ ਵਿष੍ਣੁਂ ਸ਼੍ਰਿਯਂ ਚੈਵ ਵ੍ਯਪੋਹਤਿ
ਪਰ ਜੇ ਕੋਈ ਨੀਚ ਜਨਮ ਵਾਲਾ ਵਿਦਵਾਨ ਉੱਤੇ ਵਾਲਾ ਤਿਲਕ ਬਿਨਾ ਖਾਲੀ ਥਾਂ ਦੇ ਬਣਾਉਂਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਉਹ ਉਥੋਂ ਵਿਸ਼ਨੂ ਤੇ ਲਕਸ਼ਮੀ ਨੂੰ ਦੂਰ ਕਰ ਦਿੰਦਾ ਹੈ।
ਅਚ੍ਛਿਦ੍ਰਮੂਰ੍ਧ੍ਵਪੁਣ੍ਡ੍ਰਂ ਤੁ ਯਃ ਕਰੋਤਿ ਵਿਮੂਢਧੀਃ । ਸ ਪਰ੍ਯਾਯੇਣ ਤਾਨੇਤਿ ਨਰਕਾਨੇਕਵਿਂਸ਼ਤਿਮ੍
ਜੋ ਮੂਰਖ ਮਨੁੱਖ ਲਗਾਤਾਰ ਉੱਤੇ ਵਾਲਾ ਤਿਲਕ ਬਣਾਉਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਅੰਤ ਵਿਚ ਇਕਵੀਹ ਨਰਕਾਂ ਵਿਚ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ऋਜੂਨਿ ਸ੍ਫੁਟਪਾਰ੍ਸ਼੍ਵਾਨਿ ਸਾਨ੍ਤਰਾਲਾਨਿ ਵਿਨ੍ਯਸੇਤ੍ । ਊਰ੍ਧ੍ਵਪੁਣ੍ਡ੍ਰਾਣਿ ਦਣ੍ਡਾਬ੍ਜਦੀਪਮਤ੍ਸ੍ਯਨਿਭਾਨਿ ਚ
ਉੱਤੇ ਵਾਲੇ ਤਿਲਕ ਸਿੱਧੇ, ਚੰਗੇ ਪਾਸੇ ਵਾਲੇ ਤੇ ਵਿਚਕਾਰ ਖਾਲੀ ਥਾਂ ਦੇ ਕੇ ਲਾਉਣੇ ਚਾਹੀਦੇ ਹਨ, ਜੋ ਦੰਡ, ਕਮਲ, ਦੀਵਾ ਜਾਂ ਮੱਛੀ ਵਰਗੇ ਹੋਣ।
ਸ਼ਿਖੋਪਵੀਤਵਦ੍ਧਾਰ੍ਯਮੂਰ੍ਧ੍ਵਪੁਣ੍ਡ੍ਰਂ ਦ੍ਵਿਜੇਨ ਚ । ਵਿਨਾ ਕृਤਾਸ਼੍ਚੇਦ੍ਵਿਫਲਾਃ ਕ੍ਰਿਯਾਃ ਸਰ੍ਵਾ ਮਹਾਮੁਨੇ
ਦੋਵੇਂ ਵਾਰ ਪੈਦਾ ਹੋਇਆ ਮਨੁੱਖ ਉੱਤੇ ਵਾਲਾ ਤਿਲਕ ਇਉਂ ਲਾਵੇ ਜਿਵੇਂ ਚੋਟੀ ਉੱਤੇ ਜਨੇਊ ਪਾਉਂਦੇ ਹਨ; ਜੇ ਇਹ ਨਾ ਹੋਵੇ ਤਾਂ ਸਾਰੇ ਕਰਮ ਵਿਅਰਥ ਹਨ, ਹੇ ਵੱਡੇ ਮੁਨੀ।
ਤਸ੍ਮਾਤ੍ਸਰ੍ਵੇषੁ ਕਾਰ੍ਯੇषੁ ਕਾਰ੍ਯਂ ਵਿਪ੍ਰਸ੍ਯ ਧੀਮਤਃ । ਊਰ੍ਧ੍ਵਪੁਣ੍ਡ੍ਰਂ ਤ੍ਰਿਸ਼ੂਲਂ ਚ ਵਰ੍ਤੁਲਂ ਚਤੁਰਸ੍ਰਕਮ੍
ਇਸ ਲਈ, ਹਰ ਕੰਮ ਵਿਚ ਸਮਝਦਾਰ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਨੂੰ ਉੱਤੇ ਵਾਲਾ ਤਿਲਕ, ਤ੍ਰਿਸੂਲ, ਗੋਲ ਜਾਂ ਚੌਕੋਰ ਨਿਸ਼ਾਨ ਬਣਾਉਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
ਅਰ੍ਧਚਨ੍ਦ੍ਰਾਦਿਕਂ ਲਿਙ੍ਗਂ ਵੇਦਨਿष੍ਠੋ ਨ ਧਾਰਯੇਤ੍ । ਜਨ੍ਮਨਾ ਲਬ੍ਧਜਾਤਿਸ੍ਤੁ ਵੇਦਪਨ੍ਥਾਨਮਾਸ਼੍ਰਿਤਃ
ਜੋ ਵਿਦਿਆਵਾਨ ਹੈ, ਉਹ ਅਰਧਚੰਦ ਜਾਂ ਹੋਰ ਕਿਸੇ ਲਿੰਗ ਦਾ ਨਿਸ਼ਾਨ ਨਾ ਲਾਵੇ; ਜੋ ਜਨਮ ਤੋਂ ਹੀ ਵੇਦ ਮਾਰਗ ਉੱਤੇ ਹੈ, ਉਹੀ ਵੇਦਾਂ ਵਾਲਾ ਰਸਤਾ ਫੜੇ।
ਪੁਣ੍ਡ੍ਰਾਨ੍ਤਰਂ ਭ੍ਰਮਾਦ੍ਵਾਪਿ ਲਲਾਟੇ ਨੈਵ ਧਾਰਯੇਤ੍ । ਖ੍ਯਾਤਿਕਾਨ੍ਤ੍ਯਾਦਿਸਿਦ੍ਧ੍ਯਰ੍ਥਂ ਚਾਪਿ ਵਿष੍ਣ੍ਵਾਗਮਾਦਿषੁ
ਮੱਧਲੇ ਤਿਲਕ ਨੂੰ ਭੁੱਲ ਕੇ ਵੀ ਮੱਥੇ ਉੱਤੇ ਨਹੀਂ ਲਾਉਣਾ ਚਾਹੀਦਾ, ਇਹ ਗੱਲ ਵਿਸ਼ਨੂ ਸੰਬੰਧੀ ਸ਼ਾਸਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਇੱਦਾਂ ਹੀ ਦੱਸੀ ਗਈ ਹੈ ਕਿ ਇਨਸਾਨ ਨੂੰ ਨਾਮ, ਸੋਭਾ ਤੇ ਹੋਰ ਲਾਭ ਮਿਲਣ ਲਈ।
ਸ੍ਥਿਤਂ ਪੁਣ੍ਡ੍ਰਾਨ੍ਤਰਂ ਨੈਵ ਧਾਰਯੇਦ੍ਵੈਦਿਕੋ ਜਨਃ । ਤਿਰ੍ਯਕ੍ਤ੍ਰਿਪੁਣ੍ਡ੍ਰਂ ਸਨ੍ਤ੍ਯਜ੍ਯ ਸ਼੍ਰੌਤਂ ਕਥਮਪਿ ਭ੍ਰਮਾਤ੍
ਜੋ ਵਿਦਵਾਨ ਹਨ, ਉਹ ਮੱਧਲੇ ਤਿਲਕ ਨੂੰ ਕਦੇ ਨਾ ਲਗਾਉਣ। ਤੇੜਾ ਤਿਲਕ ਛੱਡਣਾ, ਭਾਵੇਂ ਭੁੱਲ ਚ ਹੋ ਜਾਵੇ, ਇਹ ਸ਼ਾਸਤਰੀ ਰੀਤ ਅਨੁਸਾਰ ਨਹੀਂ।
ਲਲਾਟੇ ਭਸ੍ਮਨਾ ਤਿਰ੍ਯਕ੍ਤ੍ਰਿਪੁਣ੍ਡ੍ਰਸ੍ਯ ਚ ਧਾਰਣਮ੍ । ਵਿਨਾ ਪੁਣ੍ਡ੍ਰਾਨ੍ਤਰਂ ਮੋਹਾਦ੍ਧਾਰਯਨ੍ਨਾਰਕੀ ਭਵੇਤ੍
ਜੇ ਕੋਈ ਮੱਥੇ ਉੱਤੇ ਭਸਮ ਨਾਲ ਤੇੜਾ ਤਿਲਕ ਲਾਵੇ ਤੇ ਮੱਧਲਾ ਤਿਲਕ ਨਾ ਲਾਵੇ, ਉਹ ਮੂਰਖਤਾ ਕਰਕੇ ਨਰਕ ਵਿਚ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਵੇਦਮਾਰ੍ਗੈਕਨਿष੍ਠਸ੍ਤੁ ਮੋਹੇਨਾਪ੍ਯਙ੍ਕਿਤੋ ਯਦਿ । ਪਤਤ੍ਯੇਵ ਨ ਸਨ੍ਦੇਹਸ੍ਤਥਾ ਪੁਣ੍ਡ੍ਰਾਨ੍ਤਰਾਦਪਿ
ਜੇ ਕੋਈ ਵਿਦਿਆ ਦੇ ਰਸਤੇ ਤੇ ਪੱਕਾ ਹੈ, ਪਰ ਅਗਿਆਨਤਾ ਕਰਕੇ ਨਿਸ਼ਾਨ ਲਾ ਲਵੇ, ਤਾਂ ਉਹ ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਹੀ ਡਿੱਗ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਹੀ ਗੱਲ ਮੱਧਲੇ ਤਿਲਕ ਲਈ ਵੀ ਹੈ।
ਨਾਙ੍ਕਨਂ ਵਿਗ੍ਰਹੇ ਕੁਰ੍ਯਾਦ੍ਵੇਦਮਾਰ੍ਗਂ ਸਮਾਸ਼੍ਰਿਤਃ । ਸ਼੍ਰੌਤਧਰ੍ਮੈਕਨਿष੍ਠਾਨਾਂ ਲਿਙ੍ਗਂ ਤੁ ਸ਼੍ਰੌਤਮੇਵ ਹਿ
ਜੋ ਵਿਦਿਆ ਦੇ ਰਸਤੇ ਉੱਤੇ ਚੱਲਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਆਪਣੇ ਸਰੀਰ ਉੱਤੇ ਨਿਸ਼ਾਨ ਨਹੀਂ ਬਣਾਉਣੇ। ਜੋ ਸ਼ਾਸਤਰੀ ਧਰਮ ਵਿਚ ਪੱਕੇ ਹਨ, ਉਹਨਾਂ ਦਾ ਨਿਸ਼ਾਨ ਵੀ ਸ਼ਾਸਤਰੀ ਹੀ ਹੋਣਾ ਚਾਹੀਦਾ।
ਅਸ਼੍ਰੌਤਧਰ੍ਮਨਿष੍ਠਾਨਾਮਸ਼੍ਰੌਤ ਲਿਙ੍ਗਮੀਰਿਤਮ੍ । ਦੇਵਤਾ ਵੇਦਸਿਦ੍ਧਾ ਯਾਸ੍ਤਾਸਾਂ ਲਿਙ੍ਗਂ ਤੁ ਵੈਦਿਕਮ੍
ਜੋ ਸ਼ਾਸਤਰੀ ਧਰਮ ਤੋਂ ਵੱਖਰੇ ਰਸਤੇ ਉੱਤੇ ਹਨ, ਉਹਨਾਂ ਲਈ ਉਹੋ ਜਿਹਾ ਨਿਸ਼ਾਨ ਦੱਸਿਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਜਿਹੜੀਆਂ ਦੇਵੀਆਂ-ਦੇਵਤੇ ਵੇਦਾਂ ਰਾਹੀਂ ਸਿੱਧ ਹੋਏ ਹਨ, ਉਹਨਾਂ ਦਾ ਨਿਸ਼ਾਨ ਵੀ ਵਿਦਿਆ ਅਨੁਸਾਰ ਹੀ ਹੈ।
ਅਸ਼੍ਰੌਤਤਨ੍ਤ੍ਰਨਿष੍ਠਾ ਯਾਸ੍ਤਾਸਾਮਸ਼੍ਰੌਤਮੇਵ ਹਿ । ਵੇਦਸਿਦ੍ਧੋ ਮਹਾਦੇਵਃ ਸਾਕ੍ਸ਼ਾਤ੍ਸਂਸਾਰਮੋਚਕਃ
ਜੋ ਸ਼ਾਸਤਰੀ ਤੰਤਰ ਤੋਂ ਵੱਖਰੇ ਰਸਤੇ ਉੱਤੇ ਹਨ, ਉਹਨਾਂ ਲਈ ਉਹੋ ਜਿਹਾ ਨਿਸ਼ਾਨ ਹੈ। ਪਰ ਮਹਾਦੇਵ, ਜੋ ਵੇਦਾਂ ਰਾਹੀਂ ਸਿੱਧ ਹੋਏ ਹਨ, ਉਹ ਸਿੱਧਾ ਹੀ ਸੰਸਾਰ ਤੋਂ ਛੁਟਕਾਰਾ ਦੇਣ ਵਾਲੇ ਹਨ।
ਭਕ੍ਤਾਨਾਮੁਪਕਾਰਾਯ ਸ਼੍ਰੌਤਂ ਲਿਙ੍ਗਂ ਦਧਾਤਿ ਚ । ਵੇਦਸਿਦ੍ਧਸ੍ਯ ਵਿष੍ਣੋਸ਼੍ਚ ਸ਼੍ਰੌਤਂ ਲਿਙ੍ਗਂ ਨ ਚੇਤਰਤ੍
ਭਗਤਾਂ ਦੀ ਭਲਾਈ ਲਈ ਉਹ ਸ਼ਾਸਤਰੀ ਨਿਸ਼ਾਨ ਲੈਂਦੇ ਹਨ। ਜੋ ਵਿਦਿਆ ਰਾਹੀਂ ਸਿੱਧ ਵਿਸ਼ਨੂ ਹਨ, ਉਹਨਾਂ ਦਾ ਨਿਸ਼ਾਨ ਵੀ ਸ਼ਾਸਤਰੀ ਹੀ ਹੈ, ਹੋਰ ਕੋਈ ਨਹੀਂ।
ਪ੍ਰਾਦੁਰ੍ਭਾਵਵਿਸ਼ੇषਾਣਾਮਪਿ ਤਸ੍ਯ ਤਦੇਵ ਹਿ । ਸ਼੍ਰੌਤਂ ਲਿਙ੍ਗਂ ਤੁ ਵਿਜ੍ਞੇਯਂ ਤ੍ਰਿਪੁਣ੍ਡ੍ਰੋਦ੍ਧੂਲਨਾਦਿਕਮ੍
ਉਸ ਦੀਆਂ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਰੂਪਾਂ ਵਿੱਚ ਵੀ, ਉਹੀ ਸ਼ਾਸਤਰੀ ਨਿਸ਼ਾਨ ਜਾਣਣਾ ਚਾਹੀਦਾ। ਸ਼ਾਸਤਰੀ ਨਿਸ਼ਾਨ ਹੀ ਤੇੜਾ ਤਿਲਕ ਤੇ ਉਸ ਦੀ ਲਾਉਣ ਦੀ ਰੀਤ ਹੈ।
ਅਸ਼੍ਰੌਤਮੂਰ੍ਧ੍ਵਪੁਣ੍ਡ੍ਰਾਦਿ ਨੈਵ ਤਿਰ੍ਯਕ੍ਤ੍ਰਿਪੁਣ੍ਡ੍ਰਕਮ੍ । ਵੇਦਮਾਰ੍ਗੈਕਨਿष੍ਠਾਨਾਂ ਵੇਦੋਕ੍ਤੇਨੈਵ ਵਰ੍ਤ੍ਮਨਾ
ਸ਼ਾਸਤਰੀ ਤੋਂ ਵੱਖਰਾ ਸਿੱਧਾ ਤਿਲਕ ਆਦਿ, ਤੇੜਾ ਤਿਲਕ ਨਹੀਂ। ਜੋ ਵਿਦਿਆ ਦੇ ਰਸਤੇ ਉੱਤੇ ਪੱਕੇ ਹਨ, ਉਹ ਸਿਰਫ਼ ਵੇਦਾਂ ਅਨੁਸਾਰ ਹੀ ਚੱਲਣ।