ਪ੍ਰਤ੍ਯਵੈਤ੍ਯੇਵ ਯੇਨਾਸੌ ਨਾਧਿਕਾਰੀ ਤਦਾ ਦ੍ਵਿਜਃ । ਯਥਾ ਸ਼੍ਰੁਤ੍ਵਾਨ੍ਤ੍ਯਜੋ ਵੇਦਾਨ੍ਪ੍ਰਤ੍ਯਵੈਤਿ ਤਥਾ ਦ੍ਵਿਜਃ
ਜੇ ਕੋਈ ਦੋਹਾਂ ਵਾਰ ਜੰਮਿਆ ਇਹ ਨਿਯਮ ਨਾ ਮੰਨੇ, ਤਾਂ ਉਹ ਆਪਣਾ ਹੱਕ ਗਵਾ ਬੈਠਦਾ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਕੋਈ ਅਛੂਤ ਵਿਅਕਤੀ ਵੇਦ ਸੁਣ ਕੇ ਵੀ ਅਧਿਕਾਰ ਨਹੀਂ ਰੱਖਦਾ।
ਪ੍ਰਤ੍ਯਵੈਤਿ ਨ ਸਨ੍ਦੇਹਃ ਸਨ੍ਧ੍ਯਾਕृਦ੍ਭਸ੍ਮਵਰ੍ਜਿਤਃ । ਸਮ੍ਪਾਦਨੀਯ ਯਤ੍ਨੇਨ ਸ਼੍ਰੌਤਂ ਭਸ੍ਮ ਸਦਾ ਦ੍ਵਿਜੈਃ
ਇਸ ਗੱਲ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਸ਼ੱਕ ਨਹੀਂ ਕਿ ਜੋ ਵਿਅਕਤੀ ਸੰਧਿਆ ਦੀ ਰਸਮ ਜਾਂ ਪਵਿੱਤਰ ਭਸਮ ਲਾਉਣ ਦੀ ਲਾਪਰਵਾਹੀ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਅਧਿਕਾਰ ਤੋਂ ਵੰਚਿਤ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ ਦੋਹਾਂ ਵਾਰ ਜੰਮਿਆਂ ਨੂੰ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ ਕਿ ਹਮੇਸ਼ਾ ਯਤਨ ਨਾਲ ਵੇਦਾਂ ਅਨੁਸਾਰ ਭਸਮ ਤਿਆਰ ਕਰਣ।
ਸ੍ਮਾਰ੍ਤਂ ਵਾ ਤਦਭਾਵੇ ਤੁ ਲੌਕਿਕਂ ਵਾ ਸਮਾਹਿਤੈਃ । ਯਾਦृਸ਼ਂ ਤਾਦृਸ਼ਂ ਵਾਸ੍ਤੁ ਪਵਿਤ੍ਰਂ ਭਸ੍ਮ ਸਨ੍ਤਤਮ੍
ਜੇਕਰ ਵੇਦਾਂ ਅਨੁਸਾਰ ਭਸਮ ਉਪਲਬਧ ਨਾ ਹੋਵੇ, ਤਾਂ ਸਮਾਰਤ ਜਾਂ ਆਮ ਰੀਤ ਅਨੁਸਾਰ ਭਸਮ ਵੀ ਮਨ ਲਾ ਕੇ ਲਾ ਸਕਦੇ ਹੋ; ਜਿਹੋ ਜਿਹੀ ਭਸਮ ਹੋਵੇ, ਉਹ ਸਦਾ ਪਵਿੱਤਰ ਹੋਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ।
ਧਾਰਣੀਯਂ ਪ੍ਰਯਤ੍ਨੇਨ ਦ੍ਵਿਜੈਃ ਸਨ੍ਧ੍ਯਾਦਿਕਰ੍ਮਸੁ । ਨ ਸਂਵਿਸ਼ਨ੍ਤਿ ਪਾਪਾਨਿ ਭਸ੍ਮਨਿष੍ਠੇ ਤਤਃ ਸਦਾ
ਦੋਹਾਂ ਵਾਰ ਜੰਮਿਆਂ ਨੂੰ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ ਕਿ ਸੰਧਿਆ ਆਦਿ ਕਰਮਾਂ ਸਮੇਂ ਧਿਆਨ ਨਾਲ ਭਸਮ ਲਾਉਣ। ਜੋ ਭਸਮ ਨਾਲ ਨਿਸ਼ਠਾ ਰੱਖਦੇ ਹਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਉੱਤੇ ਪਾਪ ਕਦੇ ਨਹੀਂ ਚੜ੍ਹਦੇ।
ਕਰ੍ਤਵ੍ਯਮਪਿ ਯਤ੍ਨੇਨ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣੈਰ੍ਭਸ੍ਮਧਾਰਣਮ੍ । ਮਧ੍ਯਾਙ੍ਗੁਲਿਤ੍ਰਯੇਣੈਵ ਸ੍ਵਦਕ੍ਸ਼ਿਣਕਰਸ੍ਯ ਤੁ
ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਨੂੰ ਭੀ ਯਤਨ ਨਾਲ ਭਸਮ ਲਾਉਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ, ਤੇ ਇਹ ਕੰਮ ਸੱਜੇ ਹੱਥ ਦੀ ਤਿੰਨ ਵਿਚਕਾਰਲੀਆਂ ਉਂਗਲੀਆਂ ਨਾਲ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
षਡਙ੍ਗੁਲਾਯਤਂ ਮਾਨਮਪਿ ਚਾਧਿਕਮਾਨਕਮ੍ । ਨੇਤ੍ਰਯੁਗ੍ਮਪ੍ਰਮਾਣੇਨ ਭਾਲੇ ਦੀਪ੍ਤਂ ਤ੍ਰਿਪੁਣ੍ਡ੍ਰਕਮ੍
ਇਹ ਭਸਮ ਛੇ ਉਂਗਲੀਆਂ ਦੇ ਫਾਸਲੇ ਜਾਂ ਉਸ ਤੋਂ ਵੱਧ ਚੌੜਾਈ ਵਿੱਚ ਲਾਉਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ; ਮੱਥੇ ਉੱਤੇ ਦੋ ਅੱਖਾਂ ਦੀ ਚੌੜਾਈ ਦੇ ਬਰਾਬਰ ਚਮਕਦਾਰ ਤਿੰਨ ਲਕੀਰਾਂ ਬਣਾਉਣੀਆਂ ਚਾਹੀਦੀਆਂ ਹਨ।
ਕਦਾਚਿਦ੍ਭਸ੍ਮਨਾ ਕੁਰ੍ਯਾਤ੍ਸ ਰੁਦ੍ਰੋ ਨਾਤ੍ਰ ਸਂਸ਼ਯਃ । ਅਕਾਰੋऽਨਾਮਿਕਾ ਪ੍ਰੋਕ੍ਤ ਉਕਾਰੋ ਮਧ੍ਯਮਾਙ੍ਗੁਲਿਃ
ਕਦੇ-ਕਦੇ ਭਸਮ ਨਾਲ ਤਿੰਨ ਲਕੀਰਾਂ ਬਣਾਉਣੀਆਂ ਚਾਹੀਦੀਆਂ ਹਨ; ਇਸ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਸੰਦੇਹ ਨਹੀਂ ਕਿ ਇਹ ਰੁਦਰ ਦਾ ਕੰਮ ਹੈ। 'ਅ' ਅੱਖਰ ਅਨਾਮਿਕਾ ਨਾਲ, 'ਉ' ਮੱਧਮ ਉਂਗਲੀ ਨਾਲ ਲਾਉਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ,
ਮਕਾਰਸ੍ਤਰ੍ਜਨੀ ਤਸ੍ਮਾਤ੍ ਤ੍ਰਿਪੁਣ੍ਡ੍ਰਂ ਤ੍ਰਿਗੁਣਾਤ੍ਮਕਮ੍ । ਤ੍ਰਿਪੁਣ੍ਡ੍ਰਂ ਮਧ੍ਯਮਾਤਰ੍ਜਨ੍ਯਨਾਮਾਭਿਰਨੁਲੋਮਤਃ
'ਮ' ਅੱਖਰ ਤਰਜਨੀ ਨਾਲ ਲਾਉਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ; ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਤਿੰਨ ਲਕੀਰਾਂ ਤਿੰਨ ਗੁਣਾਂ ਵਾਲੀਆਂ ਹਨ। ਤਿੰਨ ਲਕੀਰਾਂ ਮੱਧਮ, ਤਰਜਨੀ ਤੇ ਅਨਾਮਿਕਾ ਨਾਲ ਲਗਾਤਾਰ ਬਣਾਉਣੀਆਂ ਚਾਹੀਦੀਆਂ ਹਨ।
ਅਤ੍ਰ ਤੇ ਕਥਯਾਮ੍ਯੇਨਮਿਤਿਹਾਸਂ ਪੁਰਾਤਨਮ੍ । ਕਦਾਚਿਦਥ ਦੁਰ੍ਵਾਸਾਃ ਪਿਤृਲੋਕਂ ਗਤੋऽਭਵਤ੍
ਹੁਣ ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਇਸ ਬਾਰੇ ਇੱਕ ਪੁਰਾਣੀ ਕਥਾ ਸੁਣਾਂਗਾ। ਇੱਕ ਵਾਰੀ ਦੁਰਵਾਸਾ ਪਿਤਰਾਂ ਦੇ ਲੋਕ ਵਿੱਚ ਗਿਆ।
ਭਸ੍ਮਸਨ੍ਦਿਗ੍ਧਸਰ੍ਵਾਙ੍ਗੋ ਰੁਦ੍ਰਾਕ੍ਸ਼ਾਭਰਣਾਨ੍ਵਿਤਃ । ਸ਼ਿਵ ਸ਼ਙ੍ਕਰ ਸਰ੍ਵਾਤ੍ਮਞ੍ਛ੍ਰੀਮਾਤਰ੍ਜਗਦਮ੍ਬਿਕੇ
ਉਸਦਾ ਸਾਰਾ ਸਰੀਰ ਭਸਮ ਨਾਲ ਲਿਪਤ ਸੀ, ਉਹ ਰੁਦਰਾਕਸ਼ ਮਾਲਾ ਨਾਲ ਸਜਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ; ਉਹ ਉੱਚੀ ਆਵਾਜ਼ ਵਿੱਚ 'ਸ਼ਿਵ, ਸ਼ੰਕਰ, ਸਰਵਾਤਮਾ, ਮਾਤਾ, ਜਗਦੰਬਿਕਾ' ਦੇ ਨਾਮ ਲੈ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਜੋ ਤਪਸੀਆਂ ਵਿੱਚ ਮੋਤੀ ਵਰਗਾ ਸੀ।
ਨਾਮਾਨੀਤਿ ਗृਣਨ੍ਨੁਚ੍ਚੈਸ੍ਤਾਪਸਾਨਾਂ ਸ਼ਿਖਾਮਣਿਃ । ਕਵ੍ਯਵਾਡਾਦਯਸ੍ਤੇ ਤੁ ਪ੍ਰਤ੍ਯੁਤ੍ਥਾਨਾਭਿਵਾਦਨੈਃ
ਕਵ੍ਯਵਾਹ ਆਦਿਕ ਹੋਰ ਲੋਕ ਉਸ ਦੀ ਆਉਣ ਤੇ ਖੜ੍ਹ ਕੇ, ਸਤਿਕਾਰ ਕਰਕੇ ਤੇ ਹੋਰ ਆਦਰ ਨਾਲ ਉਸ ਦਾ ਸਵਾਗਤ ਕਰਨ ਲੱਗ ਪਏ।
ਆਸਨਾਦ੍ਯੁਪਚਾਰੈਸ਼੍ਚ ਸਮ੍ਮਾਨਂ ਬਹੁ ਚਕ੍ਰਿਰੇ । ਨਾਨਾਕਥਾਭਿਰਨ੍ਯੋਨ੍ਯਂ ਸਮ੍ਭਾषਾਞ੍ਚਕ੍ਰਿਰੇ ਤਦਾ
ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਬੈਠਣ ਲਈ ਆਸਨ ਤੇ ਹੋਰ ਆਦਰ ਦਿੱਤਾ, ਤੇ ਆਪਸ ਵਿੱਚ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਗੱਲਾਂ ਕਰਦਿਆਂ ਰਹੇ।
ਤਸ੍ਮਿਂਸ੍ਤੁ ਸਮਯੇ ਕੁਮ੍ਭੀਪਾਕਸ੍ਥਾਨਾਂ ਤੁ ਪਾਪਿਨਾਮ੍ । ਘੋਰਃ ਸਮਭਵਚ੍ਛਬ੍ਦੋ ਹਾ ਹਤਾਃ ਸ੍ਮੇਤਿਵਾਦਿਨਾਮ੍
ਉਸ ਸਮੇਂ, ਕੁੰਭੀਪਾਕ ਨਰਕ ਵਿੱਚ ਪਾਪੀਆਂ ਵਲੋਂ ਡਰਾਉਣੀ ਆਵਾਜ਼ ਆਉਣੀ ਲੱਗ ਪਈ, 'ਹਾਏ, ਅਸੀਂ ਮਾਰੇ ਗਏ!'
ਮृਤਾਃ ਸ੍ਮੇਤਿ ਵਦਨ੍ਤ੍ਯੇਕੇ ਦਗ੍ਧਾਃ ਸ੍ਮੇਤਿ ਪਰੇ ਜਗੁਃ । ਛਿਨ੍ਨਾਃ ਸ੍ਮੇਤਿ ਵਿਭਿਨ੍ਨਾਃ ਸ੍ਮੇਤ੍ਯੇਵਂ ਰੋਦਨਕਾਰਿਣਃ
ਕੁਝ ਆਖ ਰਹੇ ਸਨ, 'ਅਸੀਂ ਮਰ ਗਏ', ਹੋਰ ਆਖਦੇ, 'ਅਸੀਂ ਸੜ ਗਏ', ਕੁਝ ਹੋਰ ਆਖਦੇ, 'ਅਸੀਂ ਕੱਟੇ ਗਏ', 'ਅਸੀਂ ਵੰਡੇ ਗਏ', ਇੰਝ ਰੋਣ ਧੋਣ ਹੋ ਰਹੀ ਸੀ।
ਸ਼੍ਰੁਤ੍ਵਾ ਤਂ ਕਰੁਣ ਸ਼ਬ੍ਦਂ ਦੁਃਖਿਤੋ ਮੁਨਿਰਾਡ੍ ਹृਦਿ । ਪਪ੍ਰਚ੍ਛ ਪਿਤृਨਾਥਾਂਸ੍ਤਾਨ੍ਕੇषਾਂ ਸ਼ਬ੍ਦੋऽਯਮਿਤ੍ਯਪਿ
ਉਹ ਦੁਖੀ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਆਵਾਜ਼ ਸੁਣ ਕੇ, ਮੁਨਿ ਰਾਜ ਦਾ ਮਨ ਦੁਖੀ ਹੋ ਗਿਆ ਤੇ ਉਸ ਨੇ ਪਿਤਰਾਂ ਦੇ ਮੁਖੀ ਨੂੰ ਪੁੱਛਿਆ, 'ਇਹ ਆਵਾਜ਼ ਕਿਸ ਦੀ ਹੈ?'
ਤੇ ਸਮੂਚੁਰ੍ਮੁਨੇऽਤ੍ਰੈਵ ਪੁਰੀ ਸਂਯਮਨੀ ਪਰਾ । ਵਰ੍ਤਤੇ ਯਮਰਾਡਤ੍ਰ ਪਾਪਿਨਾਂ ਭੋਗਦਾਯਕਃ
ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਆਖਿਆ, 'ਮੁਨਿ ਜੀ, ਇੱਥੇ ਹੀ ਇਸ ਵੱਡੀ ਸੰਯਮਨੀ ਨਗਰੀ ਵਿੱਚ, ਯਮਰਾਜ ਪਾਪੀਆਂ ਨੂੰ ਫਲ ਦੇਣ ਵਾਲਾ ਰਾਜ ਕਰਦਾ ਹੈ।'
ਨਾਨਾਦੂਤੈਃ ਕਾਲਰੂਪੈਃ ਕृष੍ਣਵਰ੍ਣੇਰ੍ਭਯਙ੍ਕਰੈਃ । ਸਹਿਤੋऽਤ੍ਰੈਵ ਤਤ੍ਪੁਰ੍ਯਾਂ ਨਾਯਕੋ ਵਿਦ੍ਯਤੇऽਨਘ
'ਉਥੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਡਰਾਉਣੇ, ਕਾਲ ਵਰਗੇ, ਕਾਲੇ ਰੰਗ ਦੇ ਦੂਤਾਂ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ, ਉਹ ਨਗਰ ਵਿੱਚ ਯਮਰਾਜ ਰਾਜ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਹੇ ਨਿਰਪਾਪ!'
ਤਤ੍ਰ ਕੁਣ੍ਡਾਨ੍ਯਨੇਕਾਨਿ ਪਾਪਿਨਾਂ ਭੋਗਦਾਨਿ ਚ । षਡਸ਼ੀਤਿਰ੍ਘੋਰਰੂਪੈਰ੍ਦੂਤੈਃ ਪਰਿਵृਤਾਨਿ ਚ
'ਉਥੇ ਪਾਪੀਆਂ ਲਈ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਕੁੰਡ ਹਨ, ਜੋ ਛਿਆਸੀ ਡਰਾਉਣੇ ਰੂਪ ਵਾਲੇ ਦੂਤਾਂ ਨਾਲ ਘਿਰੇ ਹੋਏ ਹਨ।'
ਤਤ੍ਰ ਮੁਖ੍ਯਤਮਂ ਕੁਣ੍ਡਂ ਕੁਮ੍ਭੀਪਾਕਾਭਿਧਂ ਮਹਤ੍ । ਵਰ੍ਤਤੇ ਤਦ੍ਗਤਾਨਾਂ ਚ ਯਾਤਨਾਨਾਂ ਤੁ ਵਰ੍ਣਨਮ੍
ਉਥੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਅਤੇ ਡਰਾਉਣਾ ਖੱਡ ਹੈ, ਜਿਸਨੂੰ ਕੁੰਭੀਪਾਕ ਆਖਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਵਿੱਚ ਪੈਣ ਵਾਲਿਆਂ ਨੂੰ ਜੋ ਸਜ਼ਾਵਾਂ ਮਿਲਦੀਆਂ ਹਨ, ਉਹ ਹੁਣ ਦੱਸੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ।
ਕਰ੍ਤੁਂ ਨ ਸ਼ਕ੍ਯਤੇ ਕੈਸ਼੍ਚਿਦਪਿ ਵਰ੍षਸ਼ਤੈਰਪਿ । ਯੇ ਸ਼ਿਵਦ੍ਰੋਹਿਣਃ ਸਨ੍ਤਿ ਤਥਾ ਦੇਵੀਵਿਨਿਨ੍ਦਕਾਃ
ਉਹ ਸਜ਼ਾਵਾਂ ਇੰਨੀ ਭਿਆਨਕ ਹਨ ਕਿ ਸੌਂ ਸੌਂ ਸਾਲ ਲੰਘ ਜਾਣ, ਫਿਰ ਵੀ ਕੋਈ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਨਹੀਂ ਬਿਆਨ ਕਰ ਸਕਦਾ। ਇਹ ਉਹਨਾਂ ਲਈ ਹਨ ਜੋ ਸ਼ਿਵ ਜੀ ਦੇ ਵੈਰੀ ਜਾਂ ਮਾਤਾ ਦੀ ਨਿੰਦਾ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਹਨ।
ਯੇ ਵਿष੍ਣੁਦ੍ਰੋਹਿਣਃ ਸਨ੍ਤਿ ਪਤਨ੍ਤ੍ਯਤ੍ਰੈਵ ਤੇ ਮੁਨੇ । ਯੇ ਵੇਦਨਿਨ੍ਦਕਾਃ ਸਨ੍ਤਿ ਸੂਰ੍ਯਸ੍ਯ ਚ ਗਣੇਸ਼ਿਤੁਃ
ਹੇ ਮੁਨੀ, ਜੋ ਵਿਸ਼ਨੂ ਜੀ ਦੇ ਵੈਰੀ ਹਨ, ਉਹ ਵੀ ਇਥੇ ਹੀ ਡਿੱਗਦੇ ਹਨ। ਜਿਹੜੇ ਵੇਦਾਂ, ਸੂਰਜ ਜਾਂ ਗਣੇਸ਼ ਜੀ ਦੀ ਨਿੰਦਾ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਉਹਨਾਂ ਦਾ ਹਾਲ ਵੀ ਇਥੇ ਹੀ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਾਨਾਂ ਦ੍ਰੋਹਿਣੋ ਯੇ ਪਤਨ੍ਤ੍ਯਤ੍ਰੈਵ ਤੇ ਮੁਨੇ । ਕਾਮਾਚਾਰਾਸ਼੍ਚ ਯੇ ਸਨ੍ਤਿ ਤਪ੍ਤਮੁਦ੍ਰਾਙ੍ਕਿਤਾਸ਼੍ਚ ਯੇ
ਹੇ ਮੁਨੀ, ਜੋ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਦੇ ਵੈਰੀ ਹਨ, ਉਹ ਵੀ ਇਥੇ ਹੀ ਆਉਂਦੇ ਹਨ। ਜਿਹੜੇ ਕਾਮ ਵਾਸਨਾ ਵਿਚ ਫਸੇ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ ਜਾਂ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸਰੀਰ 'ਤੇ ਤਪਤ ਮੋਹਰਾਂ ਲੱਗੀਆਂ ਹਨ, ਉਹ ਵੀ ਇਥੇ ਹੀ ਪੈਂਦੇ ਹਨ।
ਤ੍ਰਿਸ਼ੂਲਧਾਰਿਣੋ ਯੇ ਚ ਪਤਨ੍ਤ੍ਯਤ੍ਰੈਵ ਤੇ ਮੁਨੇ । ਮਾਤृਪਿਤृਗੁਰੁਜ੍ਯੇष੍ਠਪੁਰਾਣਸ੍ਮृਤਿਨਿਨ੍ਦਕਾਃ
ਹੇ ਮੁਨੀ, ਜਿਹੜੇ ਤ੍ਰਿਸੂਲ ਚੁੱਕਣ ਵਾਲੇ ਹਨ, ਉਹ ਵੀ ਇਥੇ ਹੀ ਡਿੱਗਦੇ ਹਨ। ਜੋ ਮਾਂ-ਪਿਓ, ਅਧਿਆਪਕ, ਵੱਡਿਆਂ, ਪੁਰਾਣਿਆਂ ਜਾਂ ਸਮ੍ਰਿਤੀਆਂ ਦੀ ਨਿੰਦਾ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਥਾਂ ਵੀ ਇਥੇ ਹੀ ਹੈ।
ਯੇ ਧਰ੍ਮਦੂषਕਾਃ ਸਨ੍ਤਿ ਪਤਨ੍ਤ੍ਯਤ੍ਰੈਵ ਤੇ ਮੁਨੇ । ਤੇषਾਮਯਂ ਮਹਾਘੋਰਃ ਸ਼ਬ੍ਦਃ ਸ਼੍ਰਵਣਦਾਰੁਣਃ
ਹੇ ਮੁਨੀ, ਜੋ ਧਰਮ ਨੂੰ ਖ਼ਤਮ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਵੀ ਇਥੇ ਹੀ ਆਉਂਦੇ ਹਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਲਈ ਇੱਥੇ ਇਕ ਡਰਾਉਣੀ ਤੇ ਕੜਵੀ ਆਵਾਜ਼ ਉਠਦੀ ਹੈ, ਜਿਸਨੂੰ ਸੁਣਨਾ ਵੀ ਔਖਾ ਹੈ।
ਸ਼੍ਰੂਯਤੇऽਸ੍ਮਾਭਿਰਨਿਸ਼ਂ ਵੈਰਾਗ੍ਯਂ ਯਚ੍ਛ੍ਰੁਤੇਰ੍ਭਵੇਤ੍ । ਇਤਿ ਤੇषਾਂ ਵਚਃ ਸ਼੍ਰੁਤ੍ਵਾ ਮੁਨਿਰਾਟ੍ ਤਦ੍ਦਿਦृਕ੍ਸ਼ਯਾ
ਅਸੀਂ ਇਹ ਆਵਾਜ਼ ਹਰ ਵੇਲੇ ਸੁਣਦੇ ਹਾਂ, ਤੇ ਇਸਨੂੰ ਸੁਣ ਕੇ ਮਨ ਵਿਚ ਵੈਰਾਗ ਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਗੱਲਾਂ ਸੁਣ ਕੇ, ਉਹ ਮਹਾਨ ਮੁਨੀ ਵੇਖਣ ਦੀ ਇੱਛਾ ਕਰਦੇ ਹਨ।
ਉਤ੍ਥਾਯ ਚਲਿਤਸ੍ਤੂਰ੍ਣਂ ਯਯੌ ਕੁਣ੍ਡਸਮੀਪਤਃ । ਅਵਾਙ੍ਮੁਖੋ ਦਦਰ੍ਸ਼ਾਧਸ੍ਤਸ੍ਮਿਨ੍ਨੇਵ ਕ੍ਸ਼ਣੇ ਮੁਨੇ
ਉਹ ਉੱਠ ਕੇ ਤੁਰੇ ਤੇ ਜਲਦੀ ਹੀ ਖੱਡ ਦੇ ਕੋਲ ਪਹੁੰਚ ਗਏ। ਉਹ ਥੱਲੇ ਵੱਲ ਮੂੰਹ ਕਰਕੇ, ਉਸੇ ਵੇਲੇ, ਹੇ ਮੁਨੀ, ਹੇਠਾਂ ਵੇਖਣ ਲੱਗ ਪਏ।
ਤਤ੍ਰਤ੍ਯਾਨਾਂ ਪਾਪਿਨਾਂ ਤੁ ਸ੍ਵਰ੍ਗਾਧਿਕਮਭੂਤ੍ਸੁਖਮ੍ । ਹਸਨ੍ਤਿ ਕੇਚਿਦ੍ਗਾਯਨ੍ਤਿ ਨृਤ੍ਯਨ੍ਤਿ ਚ ਤਥਾਪਰੇ
ਉਥੇ ਪਾਪੀਆਂ ਨੂੰ ਸਵਰਗ ਤੋਂ ਵੀ ਵੱਧ ਸੁਖ ਮਿਲ ਰਿਹਾ ਸੀ। ਕੁਝ ਹੱਸ ਰਹੇ ਸਨ, ਕੁਝ ਗਾ ਰਹੇ ਸਨ, ਤੇ ਹੋਰ ਨੱਚ ਰਹੇ ਸਨ।
ਪਰਸ੍ਪਰਂ ਰਮਨ੍ਤੇ ਤੇऽਤ੍ਯੁਨ੍ਮਤ੍ਤਾਃ ਸੁਖਵਰ੍ਧਨਾਤ੍ । ਮृਦਙ੍ਗਮੁਰਜਾਵੀਣਾਢਕ੍ਕਾਦੁਨ੍ਦੁਭਿਨਿਸ੍ਵਨਾਃ
ਉਹ ਆਪਸ ਵਿਚ ਬਹੁਤ ਖੁਸ਼ ਹੋ ਕੇ ਰਮਣ ਕਰ ਰਹੇ ਸਨ, ਸੁਖ ਵਧਣ ਕਰਕੇ ਬਹੁਤ ਹੀ ਮਸਤ ਹੋ ਗਏ ਸਨ। ਉਥੇ ਮ੍ਰਿਦੰਗ, ਮੁਰਜਾ, ਵੀਣਾ, ਢੱਕਾ ਤੇ ਡੰਡੂਭੀ ਦੀਆਂ ਮਿੱਠੀਆਂ ਧੁਨਾਂ ਵੱਜ ਰਹੀਆਂ ਸਨ।
ਸਮੁਦ੍ਭੂਤਾਸ੍ਤੁ ਮਧੁਰਾਃ ਪਞ੍ਚਮਸ੍ਵਰਭੂषਿਤਾਃ । ਵਸਨ੍ਤਵਲ੍ਲੀਪੁष੍ਪਾਣਾਂ ਸੁਗਨ੍ਧਮਰੁਤੋ ਵਵੁਃ
ਉਹ ਧੁਨਾਂ ਬਹੁਤ ਮਿੱਠੀਆਂ ਤੇ ਪੰਜਵੇਂ ਸੁਰ ਨਾਲ ਸਜੀਆਂ ਹੋਈਆਂ ਸਨ। ਵਸੰਤ ਦੀ ਲਤਾ ਦੇ ਫੁੱਲਾਂ ਦੀ ਖੁਸ਼ਬੂ ਵਾਲੀਆਂ ਹਵਾਵਾਂ ਵਹਿ ਰਹੀਆਂ ਸਨ।
ਮੁਨਿਸ੍ਤੁ ਚਕਿਤੋ ਦृष੍ਟ੍ਵਾ ਯਮਦੂਤਾਸ਼੍ਚ ਵਿਸ੍ਮਿਤਾਃ । ਸ਼ੀਘ੍ਰਂ ਤੇ ਕਥਯਾਮਾਸੁਰ੍ਧਰ੍ਮਰਾਜਾਯ ਵੇਦਿਨੇ
ਇਹ ਸਭ ਦੇਖ ਕੇ ਮੁਨੀ ਹੈਰਾਨ ਰਹਿ ਗਿਆ, ਤੇ ਯਮ ਦੇ ਦੂਤ ਵੀ ਅਚੰਭੇ ਵਿਚ ਪੈ ਗਏ। ਉਹ ਜਲਦੀ ਹੀ ਇਹ ਗੱਲ ਧਰਮ ਰਾਜ ਨੂੰ ਦੱਸਣ ਚਲੇ ਗਏ।