ਇਤਿ ਪ੍ਰਾਪ੍ਯ ਵਰਂ ਸ਼ਂਭੋਰ੍ਮਹਰ੍षਿਰ੍ਜਗਦਮ੍ਬਿਕਾਮ੍ । ਵਰਦਾਨੋਨ੍ਮੁਖੀਂ ਦੇਵੀਂ ਪ੍ਰਣਨਾਮ ਮਹੇਸ਼੍ਵਰੀਮ੍
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸ਼ੰਭੂ ਤੋਂ ਵਰ ਪਾ ਕੇ, ਮਹਾ ਰਿਸ਼ੀ ਨੇ ਜਗਦੰਬਿਕਾ, ਵਰ ਦੇਣ ਲਈ ਤਿਆਰ ਮਹੇਸ਼ਵਰੀ ਨੂੰ ਸਿਰ ਨਿਵਾਇਆ।
ਕੋਟਿਚਂਦ੍ਰਕਲਾਕਾਨ੍ਤਿਂ ਸੁਸ੍ਮਿਤਾਂ ਪਰਿਪੂਜ੍ਯ ਚ । ਤੁष੍ਟਾਵ ਭਕ੍ਤ੍ਯਾ ਸਤਤਮਿਲਾਯਾਃ ਪੁਂਸ੍ਤ੍ਵਕਾਮ੍ਯਯਾ
ਕੋਟੀਆਂ ਚੰਦ ਦੀਆਂ ਕਿਰਨਾਂ ਵਰਗੀ ਚਮਕ ਵਾਲੀ, ਸੋਹਣੀ ਮੁਸਕਾਨ ਵਾਲੀ, ਇਲਾ ਦੀ ਪੁਰਸ਼ਤਾ ਦੀ ਇੱਛਾ ਨਾਲ, ਉਸ ਨੂੰ ਸਦਾ ਭਗਤੀ ਨਾਲ ਸਤਿਕਾਰਿਆ ਤੇ ਸਤਿਕਾਰ ਕੀਤਾ।
ਜਯ ਦੇਵਿ ਮਹਾਦੇਵਿ ਭਕ੍ਤਾਨੁਗ੍ਰਹਕਾਰਿਣਿ । ਜਯ ਸਰ੍ਵਸੁਰਾਰਾਧ੍ਯੇ ਜਯਾਨਂਤਗੁਣਾਲਯੇ
ਜੈ ਹੋ, ਹੇ ਦੇਵੀ! ਜੈ ਹੋ, ਹੇ ਮਹਾਦੇਵੀ! ਭਗਤਾਂ ਉੱਤੇ ਕਿਰਪਾ ਕਰਨ ਵਾਲੀ! ਜੈ ਹੋ, ਸਾਰੇ ਦੇਵਤੇ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਅਣਗਿਣਤ ਗੁਣਾਂ ਦੀ ਮਾਲਕ।
ਨਮੋ ਨਮਸ੍ਤੇ ਦੇਵੇਸ਼ਿ ਸ਼ਰਣਾਗਤਵਤ੍ਸਲੇ । ਜਯ ਦੁਰ੍ਗੇ ਦੁ:ਖਹਂਤ੍ਰਿ ਦੁष੍ਟਦੈਤ੍ਯਨਿषੂਦਿਨਿ
ਨਮਸਕਾਰ, ਨਮਸਕਾਰ, ਹੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੀ ਰਾਣੀ! ਸ਼ਰਨ ਆਉਣ ਵਾਲਿਆਂ ਉੱਤੇ ਮਿਹਰ ਕਰਨ ਵਾਲੀ! ਜੈ ਹੋ, ਹੇ ਦੁರ್ಗਾ! ਦੁੱਖ ਦੂਰ ਕਰਨ ਵਾਲੀ, ਮੰਦੇ ਦੈਤਿਆਂ ਨੂੰ ਮਾਰਨ ਵਾਲੀ!
ਭਕ੍ਤਿਗਮ੍ਯੇ ਮਹਾਮਾਯੇ ਨਮਸ੍ਤੇ ਜਗਦਮ੍ਬਿਕੇ । ਸਂਸਾਰਸਾਗਰੋਤ੍ਤਾਰਪੋਤੀਭੂਤਪਦਾਮ੍ਬੁਜੇ
ਭਗਤੀ ਨਾਲ ਮਿਲਣ ਵਾਲੀ, ਵੱਡੀ ਮਾਇਆ, ਨਮਸਕਾਰ, ਹੇ ਜਗਤ ਮਾਂ! ਤੇਰੇ ਕਮਲਾਂ ਵਰਗੇ ਚਰਨ ਸੰਸਾਰ ਸਮੁੰਦਰ ਤੋਂ ਪਾਰ ਲੰਘਣ ਲਈ ਨਾਅਵ ਹਨ।
ਬ੍ਰਹ੍ਮਾਦਯੋऽਪਿ ਵਿਬੁਧਾਸ੍ਤ੍ਵਤ੍ਪਾਦਾਂਬੁਜਸੇਵਯਾ । ਵਿਸ਼੍ਵਸਰ੍ਗਸ੍ਥਿਤਿਲਯਪ੍ਰਭੁਤ੍ਵਂ ਸਮਵਾਪ੍ਨੁਯੁਃ
ਬ੍ਰਹਮਾ ਆਦਿਕ ਦੇਵਤੇ ਵੀ ਤੇਰੇ ਚਰਨ ਕਮਲ ਦੀ ਸੇਵਾ ਕਰ ਕੇ, ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ, ਪਾਲਣਾ ਤੇ ਲੈਣ ਦਾ ਵੱਡਾ ਅਧਿਕਾਰ ਪਾ ਲੈਂਦੇ ਹਨ।
ਪ੍ਰਸਨ੍ਨਾ ਭਵ ਦੇਵੇਸ਼ਿ ਚਤੁਰ੍ਵਰ੍ਗਪ੍ਰਦਾਯਿਨਿ । ਕਸ੍ਤ੍ਵਾਂ ਸ੍ਤੋਤੁਂ ਕ੍ਸ਼ਮੋ ਦੇਵਿ ਕੇਵਲਂ ਪ੍ਰਣਤੋऽਸ੍ਮ੍ਯਹਮ੍
ਕਿਰਪਾ ਕਰ, ਹੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੀ ਮਾਲਕ, ਚਾਰ ਪਦਾਰਥ ਦੇਣ ਵਾਲੀ! ਕੌਣ ਤੇਰੀ ਸਿਫਤ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਹੇ ਦੇਵੀ? ਮੈਂ ਤਾਂ ਸਿਰਫ ਤੇਰੇ ਅੱਗੇ ਨਿਵਾਂ ਹਾਂ।
ਏਵਂ ਸ੍ਤੁਤਾ ਭਗਵਤੀ ਦੁਰ੍ਗਾ ਨਾਰਾਯਣੀ ਪਰਾ । ਭਕ੍ਤ੍ਯਾ ਵਸਿष੍ਠਮੁਨਿਨਾ ਪ੍ਰਸਨ੍ਨਾ ਤਤ੍ਕ੍ਸ਼ਣਾਦਭੂਤ੍
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਵਸੀਸ਼ਠ ਮੁਨੀ ਨੇ ਭਗਤੀ ਨਾਲ ਜਦੋਂ ਸਤਿਕਾਰਿਆ, ਤਾਂ ਪਰਮ ਦੇਵੀ ਦੁರ್ಗਾ ਨਾਰਾਇਣੀ ਤੁਰੰਤ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋ ਗਈ।
ਤਦੋਵਾਚ ਮਹਾਦੇਵੀ ਪ੍ਰਣਤਾਰ੍ਤਿਹਰੀ ਮੁਨਿਮ੍ । ਸੁਦ੍ਯੁਮ੍ਨਭਵਨਂ ਗਤ੍ਵਾ ਕੁਰੁ ਭਕ੍ਤ੍ਯਾ ਮਦਰ੍ਚਨਮ੍
ਫਿਰ ਮਹਾਦੇਵੀ, ਜੋ ਨਿਵਿਆਂ ਦੀ ਪੀੜਾ ਦੂਰ ਕਰਦੀ ਹੈ, ਮੁਨੀ ਨੂੰ ਆਖਿਆ: 'ਸੁਦਯੁਮਨ ਦੇ ਘਰ ਜਾ ਕੇ ਮੇਰੀ ਭਗਤੀ ਨਾਲ ਪੂਜਾ ਕਰ।'
ਸੁਦ੍ਯੁਮ੍ਨਂ ਸ਼੍ਰਾਵਯ ਪ੍ਰੀਤ੍ਯਾ ਪੁਰਾਣਂ ਮਤ੍ਪ੍ਰਿਯਂਕਰਮ੍ । ਦੇਵੀਭਾਗਵਤਂ ਨਾਮ ਨਵਾਹੋਭਿਰ੍ਦ੍ਵਿਜੋਤ੍ਤਮ
'ਸੁਦਯੁਮਨ ਨੂੰ ਪਿਆਰ ਨਾਲ ਉਹ ਪੁਰਾਣ ਸੁਣਾਵੀਂ ਜੋ ਮੈਨੂੰ ਪਿਆਰੀ ਹੈ, ਜਿਸਦਾ ਨਾਂ ਦੇਵੀ ਭਾਗਵਤ ਹੈ, ਨੌਂ ਦਿਨਾਂ ਵਿੱਚ, ਹੇ ਵਧੀਆ ਬ੍ਰਾਹਮਣ!'
ਸ਼੍ਰਵਣਾਦੇਵ ਸਤਤਂ ਪੁਂਸ੍ਤ੍ਵਮਸ੍ਯ ਭਵਿष੍ਯਤਿ । ਇਤ੍ਯੁਕ੍ਤ੍ਵਾ ਚ ਤਿਰੋਧਾਨਂ ਗਚ੍ਛਤਃਸ੍ਮ ਸ਼ਿਵੇਸ਼੍ਵਰੌ
ਸਿਰਫ਼ ਸੁਣਨ ਨਾਲ ਹੀ, ਇਹ ਮੁੰਡਾ ਹਮੇਸ਼ਾ ਆਪਣੀ ਮਰਦਾਨਗੀ ਵਾਪਸ ਲੈ ਲਵੇਗਾ—ਇਹ ਕਹਿ ਕੇ, ਸ਼ਿਵ ਜੀ ਤੇ ਪਾਰਵਤੀ ਜੀ ਅਚਾਨਕ ਅੱਖਾਂ ਅੱਗੋਂ ਗਾਇਬ ਹੋ ਗਏ।
ਵਸਿष੍ਠਸ੍ਤਾਂ ਦਿਸ਼ਂ ਨਤ੍ਵਾ ਸਮਾਗਤ੍ਯਾਸ਼੍ਰਮਂ ਨਿਜਮ੍ । ਸਮਾਹੂਯ ਚ ਸੁਦ੍ਯੁਮ੍ਨਂ ਦੇਵ੍ਯਾਰਾਧਨਮਾਦਿਸ਼ਤ੍
ਵਸੀਸ਼ਠ ਜੀ ਨੇ ਉਸ ਪਾਸੇ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਕੇ ਆਪਣੇ ਆਸ਼ਰਮ ਵੱਲ ਵਾਪਸ ਆ ਕੇ, ਸੁਦਯੁਮਨ ਨੂੰ ਬੁਲਾ ਕੇ, ਮਾਤਾ ਦੀ ਭਗਤੀ ਕਰਨ ਲਈ ਆਖਿਆ।
ਆਸ਼੍ਵਿਨਸ੍ਯ ਸਿਤੇ ਪਕ੍ਸ਼ੇ ਸਂਪੂਜ੍ਯ ਜਗਦਂਬਿਕਾਮ੍ । ਨਵਰਾਤ੍ਰਵਿਧਾਨੇਨ ਸ਼੍ਰਾਵਯਾਮਾਸ ਭੂਪਤਿਮ੍
ਆਸ਼ਵਿਨ ਮਹੀਨੇ ਦੇ ਚੜ੍ਹਦੇ ਪੱਖ ਵਿੱਚ, ਨਵਰਾਤਰੇ ਦੇ ਢੰਗ ਨਾਲ, ਉਸ ਨੇ ਜਗਤ ਮਾਤਾ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਰਾਜੇ ਨੂੰ ਉਹ ਸਾਰੀ ਕਥਾ ਸੁਣਾਈ।
ਸ਼੍ਰੁਤ੍ਵਾ ਭਕ੍ਤ੍ਯਾਪਿ ਸੁਦ੍ਯੁਮ੍ਨਃ ਸ਼੍ਰੀਮਦ੍ਭਾਗਵਤਾਮृਤਮ੍ । ਪ੍ਰਣਮ੍ਯਾਭ੍ਯਰ੍ਚ੍ਯ ਚ ਗੁਰੁਂ ਲੇਭੇ ਪੁਂਸ੍ਤ੍ਵਂ ਨਿਰਂਤਰਮ੍
ਸੁਦਯੁਮਨ ਨੇ ਭਗਤੀ ਨਾਲ ਭਾਗਵਤ ਜੀ ਦੀ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਵਰਗੀ ਕਥਾ ਸੁਣ ਕੇ, ਆਪਣੇ ਗੁਰੂ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਕੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਉਚਿਤ ਸੇਵਾ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਲਗਾਤਾਰ ਮਰਦਾਨਗੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਲਈ।
ਰਾਜ੍ਯਾਸਨੇऽਭਿषਿਕ੍ਤਸ੍ਤੁ ਵਸਿष੍ਠੇਨ ਮਹਰ੍षਿਣਾ । ਭੁਵਂ ਸ਼ਸ਼ਾਸ ਧਰ੍ਮੇਣ ਪ੍ਰਜਾਸ਼੍ਚੈਵਾਨੁਰਂਜਯਨ੍
ਵਸੀਸ਼ਠ ਮਹਾਰਿਸ਼ੀ ਨੇ ਜਦੋਂ ਉਸ ਨੂੰ ਰਾਜਗੱਦੀ ਉੱਤੇ ਬਿਠਾਇਆ, ਉਹ ਧਰਮ ਨਾਲ ਧਰਤੀ ਦਾ ਰਾਜ ਕਰਦਾ ਰਿਹਾ ਅਤੇ ਆਪਣੀਆਂ ਪ੍ਰਜਾਵਾਂ ਨੂੰ ਖੁਸ਼ ਰੱਖਦਾ ਸੀ।
ਈਜੇ ਚ ਵਿਵਿਧੈਰ੍ਯਜ੍ਞੈਃ ਸਂਪੂਰ੍ਣਵਰਦਕ੍ਸ਼ਿਣੈਃ । ਪੁਤ੍ਰੇषੁ ਰਾਜ੍ਯਂ ਸਂਦਿਸ਼੍ਯ ਪ੍ਰਾਪ ਦੇਵ੍ਯਾਃ ਸਲੋਕਤਾਮ੍
ਉਸ ਨੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਯੱਗ ਕੀਤੇ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਪੂਰੀ ਦਿਲੋਂ ਦਾਨ ਦਿੱਤੇ। ਫਿਰ ਰਾਜਪਾਟ ਪੁੱਤਰਾਂ ਨੂੰ ਦੇ ਕੇ, ਮਾਤਾ ਦੇ ਚਰਨਾਂ ਵਿੱਚ ਉਹੀ ਲੋਕ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਲਿਆ।
ਇਤਿ ਕਥਿਤਮਸ਼ੇषਂ ਸੇਤਿਹਾਸਂ ਚ ਵਿਪ੍ਰਾ ਯਦਿ ਪਠਤਿ ਸੁਭਕ੍ਤ੍ਯਾ ਮਾਨਵੋ ਵਾ ਸ਼ृਣੋਤਿ । ਸ ਇਹ ਸਕਲਕਾਮਾਨ੍ਪ੍ਰਾਪ੍ਯ ਦੇਵ੍ਯਾਃ ਪ੍ਰਸਾਦਾਤ੍ਪਰਮਮृਤਮਥਾਨ੍ਤੇ ਯਾਤਿ ਦੇਵ੍ਯਾਃ ਸਲੋਕਮ੍
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਜੇ ਕੋਈ ਵਿਅਕਤੀ ਜਾਂ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਭਗਤੀ ਨਾਲ ਇਹ ਸਾਰੀ ਇਤਿਹਾਸਕ ਕਥਾ ਪੜ੍ਹਦਾ ਜਾਂ ਸੁਣਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਮਾਤਾ ਦੀ ਕਿਰਪਾ ਨਾਲ ਇੱਥੇ ਸਾਰੇ ਮਨਚਾਹੇ ਫਲ ਪਾਉਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਆਖਿਰਕਾਰ ਮਾਤਾ ਦੇ ਲੋਕ ਤੇ ਪਰਮ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ।
ਅਥ ਚਤੁਰ੍ਥੋऽਧ੍ਯਾਯਃ ਸੂਤ ਉਵਾਚ। ਇਤਿ ਸ਼੍ਰੁਤ੍ਵਾ ਕਥਾਂ ਦਿਵ੍ਯਾਂ ਵਿਚਿਤ੍ਰਾਂ ਕੁਂਭਸਂਭਵਃ । ਸ਼ੁਸ਼੍ਰੂषੁਃ ਪੁਨਰਾਹੇਦਂ ਵਿਸ਼ਾਖਂ ਵਿਨਯਾਨ੍ਵਿਤਃ
ਸੂਤ ਜੀ ਨੇ ਆਖਿਆ: ਇਹ ਅਚੰਭੇ ਵਾਲੀ ਤੇ ਦਿਵਯ ਕਥਾ ਸੁਣ ਕੇ, ਕੁੰਭਸੰਭਵ ਨੇ ਫਿਰ ਸੁਣਨ ਦੀ ਇੱਛਾ ਨਾਲ ਨਿਮਰਤਾ ਨਾਲ ਵਿਸ਼ਾਖਾ ਨੂੰ ਪੁੱਛਿਆ।
ਅਗਸ੍ਤ੍ਯ ਉਵਾਚ। ਦੇਵਸੇਨਾਪਤੇ . ਦੇਵ ਵਿਚਿਤ੍ਰੇਯਂ ਸ਼੍ਰੁਤਾ ਕਥਾ । ਪੁਨਰਨ੍ਯਚ੍ਚ ਮਾਹਾਤ੍ਮ੍ਯਂ ਵਦ ਭਾਗਵਤਸ੍ਯ ਮੇ
ਅਗਸਤ ਜੀ ਨੇ ਆਖਿਆ: ਦੇਵਸੈਨਾ ਦੇ ਸੇਨਾ ਪਤੀ, ਮੈਂ ਇਹ ਅਜੀਬ ਤੇ ਚਮਤਕਾਰੀ ਕਥਾ ਸੁਣ ਲਈ ਹੈ। ਹੁਣ ਮੈਨੂੰ ਭੀ ਭਾਗਵਤ ਜੀ ਦੇ ਵੱਡੇ ਮਹਾਤਮ ਦੀ ਹੋਰ ਵੀ ਗੱਲ ਦੱਸੋ।
ਸ੍ਕਨ੍ਦ ਉਵਾਚ। ਮਿਤ੍ਰਾਵਰੁਣਸਂਭੂਤ ਮੁਨੇ ਸ਼ृਣੁ ਕਥਾਮਿਮਾਮ੍ । ਯਤ੍ਰੈਕਦੇਸ਼ ਮਹਿਮਾ ਪ੍ਰੋਕ੍ਤਾ ਭਾਗਵਤਸ੍ਯ ਤੁ
ਸਕੰਦ ਜੀ ਨੇ ਆਖਿਆ: ਮਿਤ੍ਰਾਵਰੁਣ ਤੋਂ ਪੈਦਾ ਹੋਏ ਰਿਸ਼ੀ ਜੀ, ਇਹ ਕਥਾ ਸੁਣੋ, ਜਿਸ ਵਿਚ ਭਾਗਵਤ ਜੀ ਦੀ ਮਹਿਮਾ ਦਾ ਇਕ ਹਿੱਸਾ ਦੱਸਿਆ ਗਿਆ ਹੈ।
ਵਰ੍ਣ੍ਯਤੇ ਧਰ੍ਮਵਿਸ੍ਤਾਰੋ ਗਾਯਤ੍ਰੀਮਧਿਕृਤ੍ਯ ਚ । ਗਾਯਤ੍ਰ੍ਯਾ ਮਹਿਮਾ ਯਤ੍ਰ ਤਦ੍ਭਾਗਵਤਮਿष੍ਯਤੇ
ਇਸ ਵਿੱਚ ਧਰਮ ਦੀ ਵਿਸਥਾਰ ਨਾਲ ਗੱਲ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ, ਜਿਸ ਦਾ ਕੇਂਦਰ ਗਾਇਤਰੀ ਮਾਤਾ ਹੈ। ਇੱਥੇ ਗਾਇਤਰੀ ਦੀ ਮਹਿਮਾ ਦੱਸੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਜੋ ਭਾਗਵਤ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਭਗਵਤ੍ਯਾ ਇਦਂ ਯਸ੍ਮਾਤ੍ਤਸ੍ਮਾਦ੍ਭਾਗਵਤਂ ਵਿਦੁਃ । ਬ੍ਰਹ੍ਮਵਿष੍ਣੁਸ਼ਿਵਾਰਾਧ੍ਯਾ ਪਰਾ ਭਗਵਤੀ ਹਿ ਸਾ
ਕਿਉਂਕਿ ਇਹ ਸਭ ਕੁਝ ਮਾਤਾ ਦਾ ਹੈ, ਇਸ ਲਈ ਇਸ ਨੂੰ ਭਾਗਵਤ ਆਖਦੇ ਹਨ। ਉਹ ਪਰਮ ਮਾਤਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਦੀ ਬ੍ਰਹਮਾ, ਵਿਸ਼ਨੁ ਤੇ ਸ਼ਿਵ ਵੀ ਪੂਜਾ ਕਰਦੇ ਹਨ।
ऋਤਵਾਗਿਤਿ ਵਿਖ੍ਯਾਤੋ ਮੁਨਿਰਾਸੀਨ੍ਮਹਾਮਤਿਃ । ਤਸ੍ਯ ਪੁਤ੍ਰੋऽਭਵਤ੍ਕਾਲੇ ਗਣ੍ਡਾਨ੍ਤੇ ਪੌष੍ਣਭਾਨ੍ਤਿਮੇ
ਇੱਕ ਮਹਾਨ ਬੁੱਧੀ ਵਾਲੇ ਰਿਸ਼ੀ, ਜਿਸ ਦਾ ਨਾਮ ਰਿਤਵਾਕ ਸੀ, ਬੜੀ ਪ੍ਰਸਿੱਧੀ ਨਾਲ ਰਹਿੰਦਾ ਸੀ। ਸਮੇਂ ਆਉਣ ਤੇ, ਪੌਸ਼ ਮਹੀਨੇ ਦੇ ਅੰਤ ਵਿੱਚ, ਉਸ ਦੇ ਘਰ ਪੁੱਤਰ ਪੈਦਾ ਹੋਇਆ।
ਸ ਤਸ੍ਯ ਜਾਤਕਰ੍ਮਾਦਿ ਕ੍ਰਿਯਾਸ਼੍ਚਕ੍ਰੇ ਯਥਾਵਿਧਿ । ਚੂਡੋਪਨਯਨਾਦੀਂਸ਼੍ਚ ਸਂਸ੍ਕਾਰਾਨਪਿ ਸੋऽਕਰੋਤ੍
ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੇ ਪੁੱਤਰ ਲਈ ਜਨਮ ਸਮੇਂ ਦੀਆਂ ਸਾਰੀਆਂ ਰਸਮਾਂ, ਚੂੜਾ ਤੇ ਜਨੇਉ ਆਦਿਕ ਸਾਰੇ ਸੰਸਕਾਰ ਢੰਗ ਨਾਲ ਕਰਵਾਏ।
ਯਤ ਆਰਭ੍ਯ ਜਾਤੋऽਸੌ ਪੁਤ੍ਰਸ੍ਤਸ੍ਯ ਮਹਾਤ੍ਮਨਃ । ਤਤ ਏਵਾਥ ਸ ਮੁਨਿਃ ਸ਼ੋਕਰੋਗਾਕੁਲੋऽਭਵਤ੍
ਜਦੋਂ ਤੋਂ ਉਹ ਪੁੱਤਰ ਉਸ ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀ ਦੇ ਘਰ ਪੈਦਾ ਹੋਇਆ, ਉਸ ਵੇਲੇ ਤੋਂ ਹੀ ਉਹ ਰਿਸ਼ੀ ਚਿੰਤਾ ਤੇ ਬਿਮਾਰੀ ਨਾਲ ਘਿਰ ਗਿਆ।
ਰੋषਲੋਭਪਰੀਤਾਤ੍ਮਾ ਤਥਾ ਮਾਤਾਪਿ ਤਸ੍ਯ ਚ । ਬਹੁਰਾਗਾਰ੍ਦਿਤਾ ਨਿਤ੍ਯਂ ਸ਼ੁਚਾ ਦੁਃਖੀਕृਤਾ ਭृਸ਼ਮ੍
ਉਸ ਦਾ ਮਨ ਤੇ ਉਸ ਦੀ ਮਾਂ ਦਾ ਵੀ ਮਨ, ਗੁੱਸੇ ਤੇ ਲਾਲਚ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਰਹਿੰਦਾ ਸੀ। ਮਾਂ ਹਮੇਸ਼ਾ ਵੱਡੇ ਮੋਹ ਵਿਚ ਫਸੀ ਰਹਿੰਦੀ ਤੇ ਚਿੰਤਾ ਤੇ ਦੁੱਖ ਨਾਲ ਪੀੜਤ ਰਹਿੰਦੀ ਸੀ।
ऋਤਵਾਕ੍ਸ ਮੁਨਿਸ਼੍ਚਿਨ੍ਤਾਮਵਾਪ ਭृਸ਼ਦੁਃਖਿਤਃ । ਕਿਮੇਤਤਤ੍ਕਾਰਣਂ ਜਾਤਂ ਪੁਤ੍ਰੋ ਮੇऽਤ੍ਯਂਤਦੁਰ੍ਮਤਿਃ
ਰਿਤਵਾਕ ਰਿਸ਼ੀ ਬਹੁਤ ਦੁਖੀ ਹੋ ਕੇ ਸੋਚਣ ਲੱਗ ਪਿਆ: 'ਇਹ ਮੇਰਾ ਪੁੱਤਰ ਇੰਨਾ ਮਾੜਾ ਕਿਉਂ ਹੋ ਗਿਆ?'
ਕਸ੍ਯਚਿਨ੍ਮੁਨਿਪੁਤ੍ਰਸ੍ਯ ਬਲਾਤ੍ਪਤ੍ਨੀਂ ਜਹਾਰ ਚ । ਮੇਨੇ ਸ਼ਿਕ੍ਸ਼ਾਂ ਪਿਤੁਰ੍ਨਾਸੌ ਨ ਚ ਮਾਤੁਰ੍ਵਿਮੂਢਧੀਃ
ਉਸ ਨੇ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਰਿਸ਼ੀ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਦੀ ਪਤਨੀ ਨੂੰ ਜਬਰ ਨਾਲ ਚੱਕ ਲਿਆ। ਉਹ ਆਪਣੇ ਪਿਓ ਜਾਂ ਮਾਂ ਦੀ ਸਿੱਖਿਆ ਨੂੰ ਵੀ ਨਹੀਂ ਮੰਨਦਾ, ਉਸ ਦਾ ਮਨ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਭਟਕਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ।
ਤਤੋ ਵਿषਣ੍ਣਚਿਤ੍ਤਸ੍ਤੁ ऋਤਵਾਗਬ੍ਰਵੀਦਿਦਮ੍ । ਅਪੁਤ੍ਰਤਾ ਵਰਂ ਨॄਣਾਂ ਨ ਕਦਾਚਿਤ੍ਕੁਪੁਤ੍ਰਤਾ
ਫਿਰ, ਮਨ ਵਿਚ ਗਹਿਰੀ ਉਦਾਸੀ ਨਾਲ, ਰਿਤਵਾਕ ਨੇ ਆਖਿਆ: ਮਨੁੱਖ ਲਈ ਇਹੋ ਚੰਗਾ ਹੈ ਕਿ ਪੁੱਤਰ ਹੀ ਨਾ ਹੋਵੇ, ਪਰ ਮਾੜਾ ਪੁੱਤਰ ਕਦੇ ਵੀ ਨਾ ਹੋਵੇ।
ਪਿਤॄਨ੍ਕੁਪੁਤ੍ਰਃ ਸ੍ਵਰ੍ਯਾਤਾਨ੍ਨਿਰਯੇ ਪਾਤਯਤ੍ਯਪਿ । ਯਾਵਜ੍ਜੀਵੇਤ੍ਸਦਾ ਪਿਤ੍ਰੋਃ ਕੇਵਲਂ ਦੁਃਖਦਾਯਕਃ
ਮਾੜਾ ਪੁੱਤਰ ਆਪਣੇ ਪਿਉ-ਦਾਦਿਆਂ ਨੂੰ ਸੁਰਗ ਤੋਂ ਨਰਕ ਵਿਚ ਸੁੱਟ ਦਿੰਦਾ ਹੈ; ਜਿੰਨਾ ਚਿਰ ਉਹ ਜੀਉਂਦਾ ਹੈ, ਮਾਪਿਆਂ ਨੂੰ ਸਿਰਫ ਦੁੱਖ ਹੀ ਦਿੰਦਾ ਹੈ।