ਗृਹਸ੍ਥਸ਼੍ਚ ਵਾਨਪ੍ਰਸ੍ਥੋ ਧਾਰਯੇਚ੍ਚ ਤ੍ਰਿਪੁਣ੍ਡ੍ਰਕਮ੍ । ਮੇਧਾਵੀਤ੍ਯਾਦਿਨਾ ਵਾਪਿ ਬ੍ਰਹ੍ਮਚਾਰੀ ਦਿਨੇ ਦਿਨੇ
ਗ੍ਰਿਹਸਥ ਜਾਂ ਵਾਨਪ੍ਰਸਥ ਨੂੰ ਤ੍ਰਿਪੁੰਡਰ ਲਗਾਉਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ; ਤੇ ਜੋ ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਹੈ, ਉਹ ਵੀ ਹਰ ਰੋਜ਼ ਸਮਝਦਾਰੀ ਨਾਲ ਇਹ ਲਗਾਏ।
ਭਸ੍ਮਨਾ ਸਜਲੇਨਾਪਿ ਧਾਰਯੇਚ੍ਚ ਤ੍ਰਿਪੁਣ੍ਡ੍ਰਕਮ੍ । ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣੋ ਵਿਧਿਨੋਤ੍ਪਨ੍ਨਸ੍ਤ੍ਰਿਪੁਣ੍ਡ੍ਰਭਸ੍ਮਨੈਵ ਤੁ
ਤ੍ਰਿਪੁੰਡਰ ਭਸਮ ਨਾਲ ਜਾਂ ਪਾਣੀ ਨਾਲ ਵੀ ਲਗਾਇਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ; ਪਰ ਜੋ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਵਿਧੀ ਨਾਲ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਉਹ ਸਿਰਫ ਭਸਮ ਨਾਲ ਹੀ ਤ੍ਰਿਪੁੰਡਰ ਲਗਾਏ।
ਲਲਾਟੇ ਧਾਰਯੇਨ੍ਨਿਤ੍ਯਂ ਤਿਰ੍ਯਗ੍ਭਸ੍ਮਾਵਗੁਣ੍ਠਨਮ੍ । (ਮਹਾਦੇਵਸ੍ਯ ਸਮ੍ਬਨ੍ਧਾਤ੍ਤਦ੍ਧਰ੍ਮੇऽਪ੍ਯਸ੍ਤਿ ਸਙ੍ਗਤਿਃ ।) ਸਮ੍ਯਕ੍ ਤ੍ਰਿਪੁਣ੍ਡ੍ਰਧਰ੍ਮਂ ਚ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣੋ ਨਿਤ੍ਯਮਾਚਰੇਤ੍
ਮੱਥੇ ਉੱਤੇ ਹਮੇਸ਼ਾ ਤਿਰਢੀ ਭਸਮ ਲਗਾਉਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ; (ਮਹਾਦੇਵ ਨਾਲ ਇਸ ਦਾ ਸੰਬੰਧ ਹੋਣ ਕਰਕੇ, ਇਸ ਧਰਮ ਵਿਚ ਵੀ ਇਹ ਜੁੜੀ ਹੋਈ ਹੈ); ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਨੂੰ ਤ੍ਰਿਪੁੰਡਰ ਦੀ ਰੀਤ ਹਮੇਸ਼ਾ ਠੀਕ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਨਿਭਾਉਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ।
ਆਦਿਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਭੂਤੇਨ ਤ੍ਰਿਪੁਣ੍ਡ੍ਰਂ ਭਸ੍ਮਨਾ ਧृਤਮ੍ । ਯਤੋऽਤ ਏਵ ਵਿਪ੍ਰਸ੍ਤੁ ਤ੍ਰਿਪੁਣ੍ਡ੍ਰਂ ਧਾਰਯੇਤ੍ਸਦਾ
ਆਦਿ-ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਨੇ ਭਸਮ ਨਾਲ ਤ੍ਰਿਪੁੰਡਰ ਲਗਾਇਆ ਸੀ; ਇਸ ਕਰਕੇ, ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਨੂੰ ਹਮੇਸ਼ਾ ਤ੍ਰਿਪੁੰਡਰ ਲਗਾਉਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
ਭਸ੍ਮਨਾ ਵੇਦਸਿਦ੍ਧੇਨ ਤ੍ਰਿਪੁਣ੍ਡ੍ਰਂ ਦੇਹਗੁਣ੍ਠਨਮ੍ । ਰੁਦ੍ਰਲਿਙ੍ਗਾਰ੍ਚਨਂ ਵਾਪਿ ਮੋਹਤੋऽਪਿ ਚ ਨ ਤ੍ਯਜੇਤ੍
ਭਸਮ ਨਾਲ, ਜੋ ਵੇਦਾਂ ਨੇ ਮਨਜ਼ੂਰ ਕੀਤਾ ਹੈ, ਤ੍ਰਿਪੁੰਡਰ ਜਾਂ ਸਰੀਰ ਤੇ ਭਸਮ ਲਗਾਉਣ, ਜਾਂ ਰੁਦ੍ਰ ਲਿੰਗ ਦੀ ਪੂਜਾ—ਇਹਨਾਂ ਨੂੰ ਭੁੱਲ ਕੇ ਵੀ ਕਦੇ ਛੱਡਣਾ ਨਹੀਂ ਚਾਹੀਦਾ।
ਤ੍ਰਿਯਮ੍ਬਕੇਨ ਮਨ੍ਤ੍ਰੇਣ ਸਤਾਰੇਣ ਤਥੈਵ ਚ । ਪਞ੍ਚਾਕ੍ਸ਼ਰੇਣ ਮਨ੍ਤ੍ਰੇਣ ਪ੍ਰਣਵੇਨ ਤਥੈਵ ਚ
ਤ੍ਰਯੰਬਕ ਮੰਤ੍ਰ, ਸਤਾਰੇ ਮੰਤ੍ਰ, ਪੰਜ-ਅੱਖਰ ਮੰਤ੍ਰ ਅਤੇ ਪ੍ਰਣਵ ਮੰਤ੍ਰ ਨਾਲ,
ਲਲਾਟੇ ਹृਦਯੇ ਚੈਵ ਦੋਰ੍ਦ੍ਵਨ੍ਦ੍ਵੇ ਚ ਮਹਾਮੁਨੇ । ਤ੍ਰਿਪੁਣ੍ਡ੍ਰਂ ਧਾਰਯੇਨ੍ਨਿਤ੍ਯਂ ਸਂਨ੍ਯਾਸਾਸ਼੍ਰਮਮਾਸ਼੍ਰਿਤਃ
ਜੋ ਸੰਨਿਆਸੀ ਆਸ਼੍ਰਮ ਵਿਚ ਹੈ, ਉਹ ਮੱਥੇ, ਦਿਲ ਤੇ ਦੋਹਾਂ ਬਾਂਹਾਂ ਉੱਤੇ ਹਮੇਸ਼ਾ ਤ੍ਰਿਪੁੰਡਰ ਲਗਾਏ, ਹੇ ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀ।
ਤ੍ਰਿਯਾਯੁषੇਣ ਮਨ੍ਤ੍ਰੇਣ ਮੇਧਾਵੀਤ੍ਯਾਦਿਨਾਥਵਾ । ਗੌਣੇਨ ਭਸ੍ਮਨਾ ਧਾਰ੍ਯਂ ਤ੍ਰਿਪੁਣ੍ਡ੍ਰਂ ਬ੍ਰਹ੍ਮਚਾਰਿਣਾ
ਤ੍ਰਿਆਯੁਸ਼ ਮੰਤ੍ਰ, ਜਾਂ ਮੈਧਾਵੀ ਆਦਿ ਮੰਤ੍ਰ, ਜਾਂ ਗੌਣ ਭਸਮ ਨਾਲ, ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਨੂੰ ਤ੍ਰਿਪੁੰਡਰ ਲਗਾਉਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
ਨਮੋऽਨ੍ਤੇਨ ਸ਼ਿਵੇਨੈਵ ਸ਼ੂਦ੍ਰਃ ਸ਼ੁਸ਼੍ਰੂषਣੇ ਰਤਃ । ਉਦ੍ਧੂਲਨਂ ਤ੍ਰਿਪੁਣ੍ਡ੍ਰਂ ਚ ਨਿਤ੍ਯਂ ਭਕ੍ਤ੍ਯਾ ਸਮਾਚਰੇਤ੍
ਜੋ ਸ਼ੂਦਰ ਸੇਵਾ ਵਿਚ ਲੱਗਾ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਉਹ ਸ਼ਿਵ ਦੇ 'ਨਮਹ' ਨਾਲ ਖਤਮ ਹੋਣ ਵਾਲੇ ਮੰਤ੍ਰ ਨਾਲ, ਹਮੇਸ਼ਾ ਭਸਮ ਛਿੜਕਣ ਤੇ ਤ੍ਰਿਪੁੰਡਰ ਲਗਾਉਣ ਦੀ ਰੀਤ ਭਗਤੀ ਨਾਲ ਕਰੇ।
ਅਨ੍ਯੇषਾਮਪਿ ਸਰ੍ਵੇषਾਂ ਵਿਨਾ ਮਨ੍ਤ੍ਰੇਣ ਸੁਵ੍ਰਤ । ਉਦ੍ਧੂਲਨਂ ਤ੍ਰਿਪੁਣ੍ਡ੍ਰਂ ਚ ਕਰ੍ਤਵ੍ਯਂ ਭਕ੍ਤਿਤੋ ਮੁਨੇ
ਹੋਰ ਸਭ ਲਈ ਵੀ, ਹੇ ਸੁਵ੍ਰਤ, ਮੰਤ੍ਰ ਦੇ ਬਿਨਾ ਵੀ, ਭਸਮ ਛਿੜਕਣ ਤੇ ਤ੍ਰਿਪੁੰਡਰ ਲਗਾਉਣ ਦੀ ਰੀਤ ਭਗਤੀ ਨਾਲ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ, ਹੇ ਰਿਸ਼ੀ।
ਭੂਤ੍ਯੈਵੋਦ੍ਧੂਲਨਂ ਤਿਰ੍ਯਕ੍ ਤ੍ਰਿਪੁਣ੍ਡ੍ਰਸ੍ਯ ਚ ਧਾਰਣਮ੍ । ਵਰੇਣ੍ਯਂ ਸਰ੍ਵਧਰ੍ਮੇਭ੍ਯਸ੍ਤਸ੍ਮਾਨ੍ਨਿਤ੍ਯਂ ਸਮਾਚਰੇਤ੍
ਭਸਮ ਨਾਲ ਛਿੜਕਣ ਤੇ ਤ੍ਰਿਪੁੰਡਰ ਦੀ ਤਿਰਢੀ ਰੀਤ ਸਭ ਧਰਮਾਂ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਮੰਨੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ; ਇਸ ਕਰਕੇ, ਇਹ ਹਮੇਸ਼ਾ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ।
ਭਸ੍ਮਾਗ੍ਨਿਹੋਤ੍ਰਜਂ ਵਾਥ ਵਿਰਜਾਗ੍ਨਿਸਮੁਦ੍ਭਵਮ੍ । ਆਦਰੇਣ ਸਮਾਦਾਯ ਸ਼ੁਦ੍ਧੇ ਪਾਤ੍ਰੇ ਨਿਧਾਯ ਤਤ੍
ਅੱਗ-ਹੋਮ ਤੋਂ ਬਣੀ ਭਸਮ ਜਾਂ ਸ਼ੁੱਧ ਅੱਗ ਤੋਂ ਆਈ ਭਸਮ ਨੂੰ ਆਦਰ ਨਾਲ ਲੈ ਕੇ, ਸ਼ੁੱਧ ਪਾਤਰ ਵਿਚ ਰੱਖੋ।
ਪ੍ਰਕ੍ਸ਼ਾਲ੍ਯ ਪਾਦੌ ਹਸ੍ਤੌ ਚ ਦ੍ਵਿਰਾਚਮ੍ਯ ਸਮਾਹਿਤਃ । ਗृਹੀਤ੍ਵਾ ਭਸ੍ਮ ਤਤ੍ਪਞ੍ਚਬ੍ਰਹ੍ਮਮਨ੍ਤ੍ਰੈਃ ਸ਼ਨੈਃ ਸ਼ਨੈਃ
ਪੈਰ ਤੇ ਹੱਥ ਧੋ ਕੇ, ਦੋ ਵਾਰੀ ਨਮਨ ਕਰ ਕੇ, ਧਿਆਨ ਨਾਲ ਭਸਮ ਲੈ ਕੇ, ਪੰਜ ਬ੍ਰਹਮਾ ਮੰਤ੍ਰਾਂ ਨੂੰ ਹੌਲੀ-ਹੌਲੀ ਜਪੋ।
ਪ੍ਰਾਣਾਯਾਮਤ੍ਰਯਂ ਕृਤ੍ਵਾ ਅਗ੍ਨਿਰਿਤ੍ਯਾਦਿਮਨ੍ਤ੍ਰਿਤਮ੍ । ਤੈਰੇਵ ਸਪ੍ਤਭਿਰ੍ਮਨ੍ਤ੍ਰੈਸ੍ਤ੍ਰਿਵਾਰਮਭਿਮਨ੍ਤ੍ਰਯੇਤ੍
ਤਿੰਨ ਵਾਰੀ ਪ੍ਰਾਣਾਯਾਮ ਕਰ ਕੇ, 'ਅੱਗਿ' ਆਦਿ ਮੰਤ੍ਰ ਜਪ ਕੇ, ਉਹਨਾਂ ਸੱਤ ਮੰਤ੍ਰਾਂ ਨਾਲ ਭਸਮ ਨੂੰ ਤਿੰਨ ਵਾਰੀ ਸੰਸਕਾਰ ਕਰੋ।
ਓਮਾਪੋਜ੍ਯੋਤਿਰਿਤ੍ਯੁਕ੍ਤ੍ਵਾ ਧ੍ਯਾਤ੍ਵਾ ਮਨ੍ਤ੍ਰਾਨੁਦੀਰਯੇਤ੍ । ਸਿਤੇਨ ਭਸ੍ਮਨਾ ਪੂਰ੍ਵਂ ਸਮੁਦ੍ਧੂਲ੍ਯ ਸ਼ਰੀਰਕਮ੍
‘ਓਮ ਆਪੋ ਜੋਤਿ’ ਉਚਾਰ ਕੇ, ਮਨ ਵਿਚ ਧਿਆਨ ਲਿਆ ਕੇ, ਮੰਤ੍ਰ ਪੜ੍ਹਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਚਿੱਟੀ ਭਸਮ ਨਾਲ ਸਰੀਰ ਨੂੰ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਮਲ ਕੇ ਸਾਫ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
ਵਿਪਾਪੋ ਵਿਰਜੋ ਮਰ੍ਤ੍ਯੋ ਜਾਯਤੇ ਨਾਤ੍ਰ ਸਂਸ਼ਯਃ । ਤਤੋ ਧ੍ਯਾਤ੍ਵਾ ਮਹਾਵਿष੍ਣੁਂ ਜਗਨ੍ਨਾਥਂ ਜਲਾਧਿਪਮ੍
ਜਦੋਂ ਮਨੁੱਖ ਪਾਪਾਂ ਤੋਂ ਤੇ ਮੈਲ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਉਹ ਪਵਿੱਤਰ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ—ਇਸ ਵਿਚ ਕੋਈ ਸ਼ੱਕ ਨਹੀਂ। ਫਿਰ ਮਹਾਂਵਿਸ਼ਨੂ, ਜਗਤ ਦੇ ਮਾਲਕ ਤੇ ਜਲ ਦੇ ਰਾਜੇ ਦਾ ਧਿਆਨ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
ਸਂਯੋਜ੍ਯ ਭਸ੍ਮਨਾ ਤੋਯਮਗ੍ਨਿਰਿਤ੍ਯਾਦਿਭਿਃ ਪੁਨਃ । ਵਿਮृਜ੍ਯ ਸਾਮ੍ਬਂ ਧ੍ਯਾਤ੍ਵਾ ਚ ਸਮੁਦ੍ਧੂਲ੍ਯੋਰ੍ਧ੍ਵਮਸ੍ਤਕਮ੍
ਭਸਮ ਨੂੰ ਪਾਣੀ ਨਾਲ ਮਿਲਾ ਕੇ, ‘ਅਗਨਿ’ ਆਦਿਕ ਮੰਤ੍ਰਾਂ ਨਾਲ ਦੁਬਾਰਾ ਮਲ ਕੇ, ਸੰਬੁ ਦਾ ਧਿਆਨ ਕਰਦੇ ਹੋਏ, ਇਸ ਭਸਮ ਨੂੰ ਸਿਰ ਉੱਤੇ ਛਿੜਕਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
ਤੇਨ ਭਾਵਨਯਾ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਭੂਤੇਨ ਸਿਤਭਸ੍ਮਨਾ । ਲਲਾਟਵਕ੍ਸ਼ਃਸ੍ਕਨ੍ਧੇषੁ ਸ੍ਵਾਸ਼੍ਰਮੋਚਿਤਮਨ੍ਤ੍ਰਤਃ
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਧਿਆਨ ਕਰਕੇ, ਜੋ ਭਸਮ ਸੋਚ ਰਾਹੀਂ ਬ੍ਰਹਮ ਬਣ ਚੁੱਕੀ ਹੈ, ਉਹ ਚਿੱਟੀ ਭਸਮ ਆਪਣੇ ਮੱਥੇ, ਛਾਤੀ ਤੇ ਮੋਢਿਆਂ ਉੱਤੇ, ਆਪਣੇ ਆਸ਼੍ਰਮ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਮੰਤ੍ਰਾਂ ਨਾਲ ਲਾਉਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ।
ਮਧ੍ਯਮਾਨਾਮਿਕਾਙ੍ਗੁष੍ਠੈਰਨੁਲੋਮਵਿਲੋਮਤਃ । ਤ੍ਰਿਪੁਣ੍ਡ੍ਰਂ ਧਾਰਯੇਨ੍ਨਿਤ੍ਯਂ ਤ੍ਰਿਕਾਲੇष੍ਵਪਿ ਭਕ੍ਤਿਤਃ
ਮੱਧਲੀ, ਅੰਗੂਠੀ ਤੇ ਅੰਗੂਠੇ ਵਾਲੀ ਉਂਗਲ ਨਾਲ, ਦੋਹਾਂ ਪਾਸਿਆਂ ਵੱਲ, ਤਿੰਨ ਲਕੀਰਾਂ ਵਾਲੀ ਭਸਮ ਰੋਜ਼ਾਨਾ ਤਿੰਨ ਵਾਰ ਭਾਵਨਾ ਨਾਲ ਲਾਉਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ।
ਭਸ੍ਮਮਾਹਾਤ੍ਮ੍ਯੇ ਪਾਸ਼ੁਪਤਵ੍ਰਤਵਰ੍ਣਨਮ੍ ਸ਼੍ਰੀਨਾਰਾਯਣ ਉਵਾਚ ਆਗ੍ਨੇਯਂ ਗੌਣਮਜ੍ਞਾਨਧ੍ਵਂਸਕਂ ਜ੍ਞਾਨਸਾਧਕਮ੍ । ਗੌਣਂ ਨਾਨਾਵਿਧਂ ਵਿਦ੍ਧਿ ਬ੍ਰਹ੍ਮਨ੍ਬ੍ਰਹ੍ਮਵਿਦਾਂਵਰ
ਭਸਮ ਦੀ ਮਹਿਮਾ ਤੇ ਪਾਸ਼ੁਪਤ ਵਰਤ ਦਾ ਵਰਣਨ। ਸ਼੍ਰੀ ਨਾਰਾਇਣ ਜੀ ਨੇ ਆਖਿਆ: ਅੱਗ ਵਿਚੋਂ ਨਿਕਲੀ ਭਸਮ ਦੂਜੀ ਮੰਨੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਜੋ ਅਗਿਆਨ ਨੂੰ ਨਾਸ ਕਰਦੀ ਹੈ ਤੇ ਗਿਆਨ ਦਿੰਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਦੂਜੀ ਭਸਮ ਕਈ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਹੇ ਬ੍ਰਹਮ ਗਿਆਨੀਆਂ ਵਿਚੋਂ ਵਧੀਆ!
ਅਗ੍ਨਿਹੋਤ੍ਰਾਗ੍ਨਿਜਂ ਤਦ੍ਵਦ੍ਵਿਰਜਾਨਲਜਂ ਮੁਨੇ । ਔਪਾਸਨਸਮੁਤ੍ਪਨ੍ਨਂ ਸਮਿਦਗ੍ਨਿਸਮੁਦ੍ਭਵਮ੍
ਜਿਵੇਂ ਅਗਨਿਹੋਤਰ ਦੀ ਅੱਗ ਤੋਂ ਬਣੀ ਭਸਮ, ਉਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪਵਿੱਤਰ ਅੱਗ ਤੋਂ, ਉਪਾਸਨਾ ਵਾਲੀ ਅੱਗ ਤੋਂ, ਤੇ ਹਵਨ ਦੀ ਲੱਕੜਾਂ ਦੀ ਅੱਗ ਤੋਂ ਨਿਕਲੀ ਭਸਮ ਵੀ ਮੰਨੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਪਚਨਾਗ੍ਨਿਸਮੁਤ੍ਪਨ੍ਨਂ ਦਾਵਾਨਲਸਮੁਦ੍ਭਵਮ੍ । ਤ੍ਰੈਵਰ੍ਣਿਕਾਨਾਂ ਸਰ੍ਵੇषਾਮਗ੍ਨਿਹੋਤ੍ਰਸਮੁਦ੍ਭਵਮ੍
ਰੋਟੀ ਪਕਾਉਣ ਵਾਲੀ ਅੱਗ ਤੋਂ, ਜੰਗਲ ਦੀ ਅੱਗ ਤੋਂ ਨਿਕਲੀ ਭਸਮ, ਤੇ ਤਿੰਨ ਵਰਨਾਂ ਵਾਲਿਆਂ ਲਈ ਅਗਨਿਹੋਤਰ ਦੀ ਅੱਗ ਤੋਂ ਨਿਕਲੀ ਭਸਮ ਮੰਨੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਵਿਰਜਾਨਲਜਂ ਚੈਵ ਧਾਰ੍ਯਂ ਭਸ੍ਮ ਮਹਾਮੁਨੇ । ਔਪਾਸਨਸਮੁਤ੍ਪਨ੍ਨਂ ਗृਹਸ੍ਥਾਨਾਂ ਵਿਸ਼ੇषਤਃ
ਪਵਿੱਤਰ ਅੱਗ ਤੋਂ ਨਿਕਲੀ ਭਸਮ, ਹੇ ਵੱਡੇ ਮੁਨੀ, ਲਾਉਣ ਯੋਗ ਹੈ। ਉਪਾਸਨਾ ਵਾਲੀ ਅੱਗ ਤੋਂ ਨਿਕਲੀ ਭਸਮ ਖਾਸ ਕਰਕੇ ਗ੍ਰਿਹਸਥਾਂ ਲਈ ਹੈ।
ਸਮਿਦਗ੍ਨਿਸਮੁਤ੍ਪਨ੍ਨਂ ਧਾਰ੍ਯਂ ਵੈ ਬ੍ਰਹ੍ਮਚਾਰਿਣਾ । ਸ਼ੂਦ੍ਰਾਣਾਂ ਸ਼੍ਰੋਤ੍ਰਿਯਾਗਾਰਪਚਨਾਗ੍ਨਿਸਮੁਦ੍ਭਵਮ੍
ਹਵਨ ਦੀ ਲੱਕੜਾਂ ਦੀ ਅੱਗ ਤੋਂ ਨਿਕਲੀ ਭਸਮ ਬ੍ਰਹਮਚਾਰੀ ਲਾਉਣ, ਤੇ ਸ਼ੂਦਰਾਂ ਲਈ ਗਿਆਨਵਾਨ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਦੇ ਘਰ ਦੀ ਰੋਟੀ ਪਕਾਉਣ ਵਾਲੀ ਅੱਗ ਤੋਂ ਨਿਕਲੀ ਭਸਮ ਲਾਉਣ ਯੋਗ ਹੈ।
ਅਨ੍ਯੇषਾਮਪਿ ਸਰ੍ਵੇषਾਂ ਧਾਰ੍ਯਂ ਦਾਵਾਨਲੋਦ੍ਭਵਮ੍ । ਕਾਲਸ਼੍ਚਿਤ੍ਰਾ ਪੌਰ੍ਣਮਾਸੀ ਦੇਸ਼ਃ ਸ੍ਵੀਯਃ ਪਰਿਗ੍ਰਹਃ
ਹੋਰ ਸਭ ਲਈ ਜੰਗਲ ਦੀ ਅੱਗ ਤੋਂ ਨਿਕਲੀ ਭਸਮ ਲਾਉਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ। ਸਮਾਂ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਪੂਰਨਮਾਸ਼ੀ ਦਾ ਦਿਨ ਚੰਗਾ ਹੈ, ਥਾਂ ਆਪਣੀ ਹੋਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ ਤੇ ਭਸਮ ਖੁਦ ਹੀ ਇਕੱਠੀ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ।
ਕ੍ਸ਼ੇਤ੍ਰਾਰਾਮਾਦ੍ਯਰਣ੍ਯਂ ਵਾ ਪ੍ਰਸ਼ਸ੍ਤਃ ਸ਼ੁਭਲਕ੍ਸ਼ਣਃ । ਤਤ੍ਰ ਪੂਰ੍ਵਤ੍ਰਯੋਦਸ਼੍ਯਾਂ ਸੁਸ੍ਨਾਤਃ ਸੁਕृਤਾਹ੍ਨਿਕਃ
ਖੇਤ, ਬਾਗ ਜਾਂ ਜੰਗਲ, ਜਿੱਥੇ ਚੰਗੇ ਚਿੰਨ੍ਹ ਹੋਣ, ਓਥੇ ਤੇਰਵੀਂ ਤਾਰੀਖ ਨੂੰ, ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਨ੍ਹਾ ਕੇ ਤੇ ਪੂਜਾ-ਪਾਠ ਕਰ ਕੇ, ਇਹ ਕਰਮ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
ਅਨੁਜ੍ਞਾਪ੍ਯ ਸ੍ਵਮਾਚਾਰ੍ਯਂ ਸਂਪੂਜ੍ਯ ਪ੍ਰਣਿਪਤ੍ਯ ਚ । ਪੂਜਾਂ ਵੈਸ਼ੇषਿਕੀਂ ਕृਤ੍ਵਾ ਸ਼ੁਕ੍ਲਾਮ੍ਬਰਧਰਃ ਸ੍ਵਯਮ੍
ਆਪਣੇ ਅਚਾਰਯ ਦੀ ਆਗਿਆ ਲੈ ਕੇ, ਉਸ ਦੀ ਪੂਜਾ ਤੇ ਪ੍ਰਣਾਮ ਕਰਕੇ, ਖਾਸ ਪੂਜਾ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ ਤੇ ਆਪ ਚਿੱਟੇ ਕੱਪੜੇ ਪਾਉਣੇ ਚਾਹੀਦੇ ਹਨ।
ਸ਼ੁਦ੍ਧਯਜ੍ਞੋਪਵੀਤੀ ਚ ਸ਼ੁਕ੍ਲਮਾਲ੍ਯਾਨੁਲੇਪਨਃ । ਦਰ੍ਭਾਸਨੇ ਸਮਾਸੀਨੋ ਦਰ੍ਭਮੁष੍ਟਿਂ ਪ੍ਰਗृਹ੍ਯ ਚ
ਸਾਫ ਜਨੇਊ ਪਾ ਕੇ, ਚਿੱਟੇ ਫੁੱਲਾਂ ਤੇ ਚਿੱਟੀ ਚੋਣ ਲਾ ਕੇ, ਦਰਭਾ ਦੀ ਚੌਕੀ ਉੱਤੇ ਬੈਠ ਕੇ, ਹੱਥ ਵਿਚ ਦਰਭਾ ਦੀ ਗੰਢ ਫੜਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ।
ਪ੍ਰਾਣਾਯਾਮਤ੍ਰਯਂ ਕृਤ੍ਵਾ ਪ੍ਰਾਙ੍ਮੁਖੋ ਵਾਪ੍ਯੁਦਙ੍ਮੁਖਃ । ਧ੍ਯਾਤ੍ਵਾ ਦੇਵਂ ਚ ਦੇਵੀਂ ਚ ਤਦ੍ਵਿਜ੍ਞਾਪਨਵਰ੍ਤ੍ਮਨਾ
ਤਿੰਨ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੀ ਪ੍ਰਾਣਾਯਾਮ ਕਰਕੇ, ਪੂਰਬ ਜਾਂ ਉੱਤਰ ਵੱਲ ਮੂੰਹ ਕਰਕੇ, ਦੇਵਤਾ ਤੇ ਦੇਵੀ ਦਾ ਧਿਆਨ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਸੱਦਾ ਲੈਂਦੇ ਹਨ।
ਵ੍ਰਤਮੇਤਤ੍ਕਰੋਮੀਤਿ ਭਵੇਤ੍ਸਙ੍ਕਲ੍ਪਦੀਕ੍ਸ਼ਿਤਃ । ਯਾਵਚ੍ਛਰੀਰਪਾਤਂ ਵਾ ਦ੍ਵਾਦਸ਼ਾਬ੍ਦਮਥਾਪਿ ਵਾ
ਇਹ ਵਰਤ ਮੈਂ ਕਰਦਾ ਹਾਂ, ਇਹ ਨਿਸ਼ਚੈ ਕਰਕੇ, ਮਨੁੱਖ ਵਰਤ ਦੀ ਦীক্ষਾ ਲੈ ਲੈਂਦਾ ਹੈ, ਜਾਂ ਤਾਂ ਜਿੰਦਗੀ ਭਰ ਲਈ ਜਾਂ ਬਾਰਾਂ ਸਾਲ ਲਈ।