ਵਿਸ਼ੁਦ੍ਧਮੁਕੁਰਾਕਾਰਂ ਜਪਨ੍ਬੀਜਂ ਵਿਹਾਯਸਃ । ਮੂਰ੍ਧਾਦਿਪਾਦਪਰ੍ਯਨ੍ਤਾਨ੍ਯਙ੍ਗਾਨਿ ਰਚਯੇਤ੍ਸੁਧੀਃ
ਸਾਫ, ਆਇਨੇ ਵਰਗਾ ਰੂਪ ਧਿਆਨ ਕਰ ਕੇ, ਆਕਾਸ਼ ਦੇ ਬੀਜ ਅੱਖਰ ਦਾ ਜਪ ਕਰਦੇ ਹੋਏ, ਸਿਰ ਤੋਂ ਪੈਰਾਂ ਦੇ ਅੰਗਾਂ ਤੱਕ ਸਰੀਰ ਬਣਾਏ।
ਆਕਾਸ਼ਾਦੀਨਿ ਭੂਤਾਨਿ ਪੁਨਰੁਤ੍ਪਾਦਯੇਚ੍ਚਿਤਃ । ਸੋऽਹਂ ਮਨ੍ਤ੍ਰੇਣ ਚਾਤ੍ਮਾਨਮਾਨਯੇਦ੍ਧृਦਯਾਮ੍ਬੁਜੇ
ਫਿਰ ਮਨ ਵਿੱਚ ਆਕਾਸ਼ ਤੋਂ ਆਰੰਭ ਕਰਕੇ ਤੱਤਾਂ ਨੂੰ ਦੁਬਾਰਾ ਬਣਾਏ, ਤੇ 'ਸੋਹੰ' ਮੰਤਰ ਨਾਲ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਹਿਰਦੇ ਦੇ ਕਮਲ ਵਿੱਚ ਲਿਆਵੇ।
ਕੁਣ੍ਡਲੀਜੀਵਮਾਦਾਯ ਪਰਸਙ੍ਗਾਤ੍ਸੁਧਾਮਯਮ੍ । ਸਂਸ੍ਥਾਪ੍ਯ ਹृਦਯਾਮ੍ਭੋਜੇ ਮੂਲਾਧਾਰਗਤਾਂ ਸ੍ਮਰੇਤ੍
ਕੁੰਡਲਿਨੀ ਦੀ ਜੀਵ-ਸ਼ਕਤੀ, ਜੋ ਅਮ੍ਰਿਤ ਰੂਪ ਹੈ, ਉੱਚੀ ਸ਼ਕਤੀ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ, ਹਿਰਦੇ ਦੇ ਕਮਲ ਵਿੱਚ ਟਿਕਾ ਕੇ, ਉਸ ਨੂੰ ਮੂਲਾਧਾਰ ਵਿੱਚ ਵੱਸਦਾ ਹੋਇਆ ਯਾਦ ਕਰੇ।
ਰਕ੍ਤਾਮ੍ਭੋਧਿਸ੍ਥਪੋਤੋਲ੍ਲਸਦਰੁਣ- ਸਰੋਜਾਧਿਰੂਢਾ ਕਰਾਬ੍ਜੈਃ ਸ਼ੂਲਂ ਕੋਦਣ੍ਡਮਿਕ੍ਸ਼ੂਦ੍ਭਵਮਣਿਗੁਣ- ਮਪ੍ਯਙ੍ਕੁਸ਼ਂ ਪਞ੍ਚਬਾਣਾਨ੍ । ਬਿਭ੍ਰਾਣਾਸृਕ੍ਕਪਾਲਂ ਤ੍ਰਿਨਯਨ- ਲਸਿਤਾ ਪੀਨਵਕ੍ਸ਼ੋਰੁਹਾਢ੍ਯਾ ਦੇਵੀ ਬਾਲਾਰ੍ਕਵਰ੍ਣਾ ਭਵਤੁ ਸੁਖਕਰੀ ਪ੍ਰਾਣਸ਼ਕ੍ਤਿਃ ਪਰਾ ਨਃ
ਜੋ ਰਕਤ ਦੇ ਸਮੁੰਦਰ 'ਤੇ ਚੜ੍ਹਦੇ ਲਾਲ ਕਮਲ 'ਤੇ ਬੈਠੀ, ਆਪਣੇ ਕਮਲ-ਹੱਥਾਂ ਵਿੱਚ ਤ੍ਰਿਸ਼ੂਲ, ਧਨੁ, ਕਣਕ, ਮਣੀ ਦੀ ਮਾਲਾ, ਅੰਕੁਸ਼, ਪੰਜ ਬਾਣ, ਤੇ ਖੂਨ ਵਾਲਾ ਕਪ, ਤਿੰਨ ਅੱਖਾਂ, ਭਰਪੂਰ ਛਾਤੀ, ਤੇ ਉਗਦੇ ਸੂਰਜ ਵਰਗਾ ਰੰਗ ਵਾਲੀ ਦੇਵੀ, ਪਰਮ ਪ੍ਰਾਣ-ਸ਼ਕਤੀ ਸਾਨੂੰ ਸੁਖ ਦੇਵੇ।
ਏਵਂ ਧ੍ਯਾਤ੍ਵਾ ਪ੍ਰਾਣਸ਼ਕ੍ਤਿਂ ਪਰਮਾਤ੍ਮਸ੍ਵਰੂਪਿਣੀਮ੍ । ਵਿਭੂਤਿਧਾਰਣਂ ਕਾਰ੍ਯਂ ਸਰ੍ਵਾਧਿਕृਤਿਸਿਦ੍ਧਯੇ
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪ੍ਰਾਣ-ਸ਼ਕਤੀ ਨੂੰ ਪਰਮਾਤਮਾ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਧਿਆਨ ਕਰਕੇ, ਸਭ ਅਧਿਕਾਰ ਤੇ ਸਫਲਤਾ ਲਈ ਵਿਭੂਤੀ ਧਾਰਣ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ।
ਵਿਭੂਤੇਰ੍ਵਿਸ੍ਤਰਂ ਵਕ੍ਸ਼੍ਯੇ ਧਾਰਣੇ ਚ ਮਹਾਫਲਮ੍ । ਸ਼੍ਰੁਤਿਸ੍ਮृਤਿਪ੍ਰਮਾਣੋਕ੍ਤਂ ਭਸ੍ਮਧਾਰਣਮੁਤ੍ਤਮਮ੍
ਹੁਣ ਮੈਂ ਵਿਭੂਤੀ ਦੀ ਵਿਸਥਾਰ ਤੇ ਧਾਰਣ ਦੇ ਵੱਡੇ ਫਲ ਨੂੰ ਦੱਸਾਂਗਾ; ਸ਼ਾਸਤ੍ਰ ਤੇ ਸਮ੍ਰਿਤੀ ਦੇ ਆਧਾਰ ਤੇ ਭਸਮ ਧਾਰਣ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਤਮ ਹੈ।
ਸਸ਼ਿਰੋਵ੍ਰਤਂ ਤ੍ਰਿਪੁਣ੍ਡਧਾਰਣਵਰ੍ਣਨਮ੍ ਸ਼੍ਰੀਨਾਰਾਯਣ ਉਵਾਚ ਇਦਂ ਸ਼ਿਰੋਵ੍ਰਤਂ ਚੀਰ੍ਣਂ ਵਿਧਿਵਦ੍ਯੈਰ੍ਦ੍ਵਿਜਾਤਿਭਿਃ । ਤੇषਾਮੇਵ ਪਰਾਂ ਵਿਦ੍ਯਾਂ ਵਦੇਦਜ੍ਞਾਨਬਾਧਿਕਾਮ੍
ਸ੍ਰੀ ਨਾਰਾਇਣ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਇਹ ਸਿਰ-ਵ੍ਰਤ, ਜਦੋਂ ਦੁਜਾਤੀ ਮਨੁੱਖ ਵਿਧੀ ਅਨੁਸਾਰ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਅਜਿਹੀ ਉੱਚੀ ਵਿਦਿਆ ਮਿਲਦੀ ਹੈ ਜੋ ਅਗਿਆਨ ਨੂੰ ਦੂਰ ਕਰਦੀ ਹੈ।
ਵਿਧਿਵਚ੍ਛ੍ਰਦ੍ਧਯਾ ਸਾਰ੍ਧਂ ਨ ਚੀਰ੍ਣਂ ਯੈਃ ਸ਼ਿਰੋਵ੍ਰਤਮ੍ । ਸ਼੍ਰੌਤਸ੍ਮਾਰ੍ਤਸਮਾਚਾਰਸ੍ਤੇषਾਮਨੁਪਕਾਰਕਃ
ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਵਿਧੀ ਅਨੁਸਾਰ ਤੇ ਸ਼ਰਧਾ ਨਾਲ ਸਿਰ-ਵ੍ਰਤ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ, ਉਹਨਾਂ ਲਈ ਸ਼੍ਰੁਤੀ ਤੇ ਸਮ੍ਰਿਤੀ ਦੇ ਆਚਾਰ ਲਾਭਦਾਇਕ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੇ।
ਸ਼ਿਰੋਵ੍ਰਤਸਮਾਚਾਰਾਦੇਵ ਬ੍ਰਹ੍ਮਾਦਿਦੇਵਤਾਃ । ਦੇਵਤਾ ਅਭਵਨ੍ਵਿਦ੍ਵਨ੍ ਖਲੁ ਨਾਨ੍ਯੇਨ ਹੇਤੁਨਾ
ਸਿਰੋਵ੍ਰਤ ਦੀ ਪਾਲਣਾ ਕਰਕੇ ਹੀ ਬ੍ਰਹਮਾ ਤੇ ਹੋਰ ਦੇਵਤੇ ਦੇਵਤਾ ਬਣੇ, ਹੇ ਗਿਆਨਵਾਨ, ਹੋਰ ਕਿਸੇ ਕਾਰਨ ਨਾਲ ਨਹੀਂ।
ਸ਼ਿਰੋਵ੍ਰਤਸ੍ਯ ਮਾਹਾਤ੍ਮ੍ਯਂ ਪੂਰ੍ਵੈਃ ਪੂਰ੍ਵਤਰਂ ਕृਤਮ੍ । ਬ੍ਰਹ੍ਮਾ ਵਿष੍ਣੁਸ਼੍ਚ ਰੁਦ੍ਰਸ਼੍ਚ ਦੇਵਤਾਃ ਸਕਲਾ ਅਪਿ
ਸਿਰੋਵ੍ਰਤ ਦੀ ਮਹਾਨਤਾ ਪੁਰਾਣੇ ਲੋਕਾਂ ਨੇ ਸਥਾਪਿਤ ਕੀਤੀ; ਬ੍ਰਹਮਾ, ਵਿਸ਼ਨੁ, ਰੁਦ੍ਰ ਤੇ ਸਾਰੇ ਦੇਵਤੇ ਵੀ।
ਸਰ੍ਵਪਾਤਕਯੁਕ੍ਤੋऽਪਿ ਮੁਚ੍ਯਤੇ ਸਰ੍ਵਪਾਤਕੈਃ । ਸ਼ਿਰੋਵ੍ਰਤਮਿਦਂ ਯੇਨ ਚਰਿਤਂ ਵਿਧਿਵਦ੍ਬੁਧੈਃ
ਜੇਕਰ ਕੋਈ ਇਹ ਸਿਰੋਵ੍ਰਤ ਵਿਦਵਾਨਾਂ ਦੇ ਦੱਸੇ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਕਰੇ, ਤਾਂ ਉਹ ਸਾਰੇ ਪਾਪਾਂ ਤੋਂ ਛੁਟਕਾਰਾ ਪਾ ਲੈਂਦਾ ਹੈ, ਭਾਵੇਂ ਉਹ ਪਾਪਾਂ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੋਵੇ।
ਸ਼ਿਰੋਵ੍ਰਤਮਿਦਂ ਨਾਮ ਸ਼ਿਰਸ੍ਯਾਥਰ੍ਵਣਸ਼੍ਰੁਤੇਃ । ਯਦੁਕ੍ਤਂ ਤਦ੍ਧਿ ਨੈਵਾਨ੍ਯਤ੍ਤਤ੍ਤੁ ਪੁਣ੍ਯੇਨ ਲਭ੍ਯਤੇ
ਇਹ ਸਿਰੋਵ੍ਰਤ, ਜੋ ਅਥਰਵਣ ਵੇਦ ਵਿੱਚ ਦੱਸਿਆ ਗਿਆ ਹੈ, ਹੋਰ ਕਿਤੇ ਨਹੀਂ ਮਿਲਦਾ; ਇਹ ਸਿਰਫ ਪਵਿੱਤਰਤਾ ਨਾਲ ਹੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
ਸ਼ਾਖਾਭੇਦੇषੁ ਨਾਮਾਨਿ ਵ੍ਰਤਸ੍ਯਾਸ੍ਯ ਵਿਭੇਦਤਃ । ਪਠ੍ਯਨ੍ਤੇ ਮੁਨਿਸ਼ਾਰ੍ਦੂਲ ਸ਼ਾਖਾਸ੍ਵੇਕਵ੍ਰਤਂ ਹਿ ਤਤ੍
ਹੇ ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀ, ਇਸ ਵ੍ਰਤ ਦੇ ਨਾਮ ਸ਼ਾਖਾਵਾਂ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਹਨ, ਪਰ ਹਰ ਸ਼ਾਖਾ ਵਿੱਚ ਇਹ ਵ੍ਰਤ ਇੱਕੋ ਹੀ ਹੈ।
ਸਰ੍ਵਸ਼ਾਖਾਸੁ ਵਸ੍ਤ੍ਵੇਕਂ ਸ਼ਿਵਾਖ੍ਯਂ ਸਤ੍ਯਚਿਦ੍ਘਨਮ੍ । ਤਥਾ ਤਦ੍ਵਿषਯਂ ਜ੍ਞਾਨਂ ਤਥੈਵ ਚ ਸ਼ਿਰੋਤਵ੍ਰਤਮ੍
ਸਭ ਸ਼ਾਖਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਅਸਲ ਤੱਤ ਇੱਕੋ ਹੈ—ਜਿਸ ਨੂੰ 'ਸ਼ਿਵ' ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਸੱਚ ਤੇ ਚੇਤਨਾ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ; ਇਸ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਗਿਆਨ ਤੇ ਸਿਰੋਵ੍ਰਤ ਵੀ ਇੱਕੋ ਹੀ ਹਨ।
ਸ਼ਿਰੋਵ੍ਰਤਵਿਹੀਨਸ੍ਤੁ ਸਰ੍ਵਧਰ੍ਮਵਿਵਰ੍ਜਿਤਃ । ਅਪਿ ਸਰ੍ਵਾਸੁ ਵਿਦ੍ਯਾਸੁ ਸੋऽਧਿਕਾਰੀ ਨ ਸਂਸ਼ਯਃ
ਜੋ ਸਿਰੋਵ੍ਰਤ ਤੋਂ ਵਾਂਗੂ ਹੈ, ਉਹ ਸਭ ਧਰਮਾਂ ਤੋਂ ਖਾਲੀ ਹੈ; ਭਾਵੇਂ ਉਹ ਸਭ ਵਿਦਿਆਵਾਂ ਵਿੱਚ ਨਿਪੁੰਨ ਹੋਵੇ, ਉਹ ਯੋਗ ਨਹੀਂ, ਇਸ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਸੰਦੇਹ ਨਹੀਂ।
ਸ਼ਿਰੋਵ੍ਰਤਮਿਦਂ ਕਾਰ੍ਯਂ ਪਾਪਕਾਨ੍ਤਾਰਦਾਹਕਮ੍ । ਸਾਧਨਂ ਸਰ੍ਵਵਿਦ੍ਯਾਨਾਂ ਯਤਸ੍ਤਤ੍ਸਮ੍ਯਗਾਚਰੇਤ੍
ਇਹ ਸਿਰੋਵ੍ਰਤ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਇਹ ਪਾਪਾਂ ਦੀ ਜੜ੍ਹ ਨੂੰ ਸਾੜ ਦਿੰਦਾ ਹੈ; ਇਹ ਸਭ ਵਿਦਿਆਵਾਂ ਦਾ ਸਾਧਨ ਹੈ, ਇਸ ਲਈ ਇਸ ਨੂੰ ਠੀਕ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
ਸ਼੍ਰੁਤਿਰਾਥਰ੍ਵਣੀ ਸੂਕ੍ਸ਼੍ਮਾ ਸੂਕ੍ਸ਼੍ਮਾਰ੍ਥਸ੍ਯ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਨੀ । ਯਦੁਵਾਚ ਵ੍ਰਤਂ ਪ੍ਰੀਤ੍ਯਾ ਤਨ੍ਨਿਤ੍ਯਂ ਸਮ੍ਯਗਾਚਰੇਤ੍
ਅਥਰਵਣ ਦੀ ਸ਼੍ਰੁਤੀ ਬਹੁਤ ਸੁਕਸ਼ਮ ਹੈ, ਜੋ ਸੁਕਸ਼ਮ ਅਰਥ ਨੂੰ ਪ੍ਰਗਟ ਕਰਦੀ ਹੈ; ਜੋ ਵ੍ਰਤ ਇਸ ਵਿੱਚ ਦੱਸਿਆ ਗਿਆ ਹੈ, ਉਹ ਹਮੇਸ਼ਾ ਭਕਤੀ ਨਾਲ ਠੀਕ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
ਅਗ੍ਨਿਰਿਤ੍ਯਾਦਿਭਿਰ੍ਮਨ੍ਤ੍ਰੈਃ षਡ੍ਭਿਃ ਸ਼ੁਦ੍ਧੇਨ ਭਸ੍ਮਨਾ । ਸਰ੍ਵਾਙ੍ਗੋਦ੍ਧੂਲਨਂ ਕੁਰ੍ਯਾਚ੍ਛਿਰੋਵ੍ਰਤਸਮਾਹ੍ਵਯਮ੍
'ਅਗਨਿ' ਆਦਿ ਛੇ ਮੰਤ੍ਰਾਂ ਨਾਲ ਤੇ ਪਵਿੱਤਰ ਭਸਮ ਨਾਲ, ਸਾਰੇ ਅੰਗਾਂ ਨੂੰ ਸ਼ੁਧ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ—ਇਹੀ ਸਿਰੋਵ੍ਰਤ ਹੈ।
ਏਤਚ੍ਛਿਰੋਵ੍ਰਤਂ ਕੁਰ੍ਯਾਤ੍ਸਨ੍ਧ੍ਯਾਕਾਲੇषੁ ਸਾਦਰਮ੍ । ਯਾਵਦ੍ਵਿਦ੍ਯੋਦਯਸ੍ਤਾਵਤ੍ਤਸ੍ਯ ਵਿਦ੍ਯਾ ਖਲੂਤ੍ਤਮਾ
ਇਹ ਸਿਰੋਵ੍ਰਤ ਸੰਧਿਆ ਵੇਲੇ ਆਦਰ ਨਾਲ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ; ਜਦ ਤੱਕ ਗਿਆਨ ਉਤਪੰਨ ਹੁੰਦਾ ਰਹੇ, ਉਸ ਦਾ ਗਿਆਨ ਸਦਾ ਉੱਤਮ ਰਹੇਗਾ।
ਦ੍ਵਾਦਸ਼ਾਬ੍ਦਮਥਾਬ੍ਦਂ ਵਾ ਤਦਰ੍ਧਂ ਚ ਤਦਰ੍ਧਕਮ੍ । ਪ੍ਰਕੁਰ੍ਯਾਦ੍ਦ੍ਵਾਦਸ਼ਾਹਂ ਵਾ ਸਙ੍ਕਲ੍ਪੇਨ ਸ਼ਿਰੋਵ੍ਰਤਮ੍
ਇਹ ਸਿਰੋਵ੍ਰਤ ਬਾਰਾਂ ਸਾਲ, ਜਾਂ ਇੱਕ ਸਾਲ, ਜਾਂ ਉਸ ਦਾ ਅੱਧਾ, ਜਾਂ ਉਸ ਦਾ ਅੱਧਾ, ਜਾਂ ਬਾਰਾਂ ਦਿਨ ਨਿਸ਼ਚੇ ਨਾਲ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
ਸ਼ਿਰੋਵ੍ਰਤੇਨ ਯਃ ਸ੍ਨਾਤਸ੍ਤਂ ਤੁ ਨੋਪਦਿਸ਼ੇਤ੍ਤੁ ਯਃ । ਤਸ੍ਯ ਵਿਦ੍ਯਾ ਵਿਨष੍ਟਾ ਸ੍ਯਾਨ੍ਨਿਰ੍ਘृਣਃ ਸ ਗੁਰੁਃ ਖਲੁ
ਜਿਸ ਨੇ ਸਿਰੋਵ੍ਰਤ ਨਾਲ ਸਨਾਨ ਕੀਤਾ ਹੈ, ਉਸ ਨੂੰ ਉਹ ਨਾ ਸਿਖਾਏ ਜਿਸ ਨੇ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ; ਉਸ ਦੀ ਵਿਦਿਆ ਨਸ਼ਟ ਹੋ ਜਾਵੇਗੀ, ਤੇ ਐਸਾ ਗੁਰੂ ਨਿਰਦਈ ਹੈ।
ਬ੍ਰਹ੍ਮਵਿਦ੍ਯਾਗੁਰੁਃ ਸਾਕ੍ਸ਼ਾਨ੍ਮੁਨਿਃ ਕਾਰੁਣਿਕਃ ਖਲੁ । ਯਥਾ ਸਰ੍ਵੇਸ਼੍ਵਰਃ ਸ਼੍ਰੀਮਾਨ੍ਮृਦੁਃ ਕਾਰੁਣਿਕਃ ਖਲੁ
ਬ੍ਰਹਮਵਿਦਿਆ ਦਾ ਗੁਰੂ ਸਿੱਧਾ ਰਿਸ਼ੀ ਹੈ, ਦਇਆਲੂ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਸਭ ਦੇ ਮਾਲਕ, ਸ਼੍ਰੀਮਾਨ, ਮ੍ਰਿਦੁ ਤੇ ਦਇਆਲੂ ਹਨ।
ਜਨ੍ਮਾਨ੍ਤਰਸਹਸ੍ਰੇषੁ ਨਰਾ ਯੇ ਧਰ੍ਮਚਾਰਿਣਃ । ਤੇषਾਮੇਵ ਖਲੁ ਸ਼੍ਰਦ੍ਧਾ ਜਾਯਤੇ ਨ ਕਦਾਚਨ
ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਜਨਮਾਂ ਵਿੱਚ ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਧਰਮ ਦੀ ਰਾਹੀਂ ਚੱਲਦੇ ਹਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਹੀ ਸ਼ਰਧਾ ਪੈਦਾ ਹੁੰਦੀ ਹੈ; ਹੋਰਾਂ ਵਿੱਚ ਕਦੇ ਨਹੀਂ।
ਪ੍ਰਤ੍ਯੁਤਾਜ੍ਞਾਨਬਾਹੁਲ੍ਯਾਦ੍ਦ੍ਵੇष ਏਵ ਵਿਜਾਯਤੇ । ਅਤਃ ਪ੍ਰਦ੍ਵੇषਯੁਕ੍ਤਸ੍ਯ ਨ ਭਵੇਦਾਤ੍ਮਵੇਦਨਮ੍
ਉਲਟ, ਅਗਿਆਨ ਦੇ ਵਾਧੇ ਕਰਕੇ ਸਿਰਫ ਵਿਅਰਤਾ ਪੈਦਾ ਹੁੰਦੀ ਹੈ; ਇਸ ਲਈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਵਿਅਰਤਾ ਹੈ, ਉਸ ਨੂੰ ਆਤਮਾ ਦੀ ਪਹਚਾਣ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀ।
ਬ੍ਰਹ੍ਮਵਿਦ੍ਯੋਪਦੇਸ਼ਸ੍ਯ ਸਾਕ੍ਸ਼ਾਦੇਵਾਧਿਕਾਰਿਣਃ । ਤ ਏਵ ਨੇਤਰੇ ਵਿਦ੍ਵਨ੍ ਯੇ ਤੁ ਸ੍ਨਾਤਾਃ ਸ਼ਿਰੋਵ੍ਰਤੈਃ
ਸਿੱਧਾ ਬ੍ਰਹਮਵਿਦਿਆ ਸਿਖਾਉਣ ਲਈ ਉਹੀ ਯੋਗ ਹਨ, ਹੇ ਗਿਆਨਵਾਨ, ਜੋ ਸਿਰੋਵ੍ਰਤ ਨਾਲ ਸਨਾਨ ਕਰ ਚੁਕੇ ਹਨ, ਹੋਰ ਕੋਈ ਨਹੀਂ।
ਵ੍ਰਤਂ ਪਾਸ਼ੁਪਤਂ ਚੀਰ੍ਣਂ ਯੈਰ੍ਦ੍ਵਿਜੈਰਾਦਰੇਣ ਤੁ । ਤੇषਾਮੇਵੋਪਦੇष੍ਟਵ੍ਯਮਿਤਿ ਵੇਦਾਨੁਸ਼ਾਸਨਮ੍
ਵੇਦ ਦੇ ਹੁਕਮ ਅਨੁਸਾਰ, ਉਹੀ ਦੁਜਾਤੀ ਜੋ ਪਾਸ਼ੁਪਤ ਵ੍ਰਤ ਆਦਰ ਨਾਲ ਕਰ ਚੁਕੇ ਹਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਹੀ ਸਿਖਾਉਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
ਯਃ ਪਸ਼ੁਸ੍ਤਤ੍ਪਸ਼ੁਤ੍ਵਂ ਚ ਵ੍ਰਤੇਨਾਨੇਨ ਸਨ੍ਤ੍ਯਜੇਤ੍ । ਤਾਨ੍ਹਤ੍ਵਾ ਨ ਸ ਪਾਪੀਯਾਨ੍ਭਵੇਦ੍ਵੇਦਾਨ੍ਤਨਿਸ਼੍ਚਯਃ
ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਪਸ਼ੂ ਵਰਗਾ ਹੈ, ਤੇ ਆਪਣੀ ਪਸ਼ੂ-ਵਿਰਤੀ ਨੂੰ ਇਸ ਵਰਤ ਰਾਹੀਂ ਛੱਡ ਸਕਦਾ ਹੈ; ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਦੂਰ ਕਰ ਕੇ, ਉਹ ਹੋਰ ਪਾਪੀ ਨਹੀਂ ਬਣਦਾ—ਇਹ ਵੈਦਾਂਤ ਦੀ ਪੱਕੀ ਸਿੱਖ ਹੈ।
ਤ੍ਰਿਪੁਣ੍ਡ੍ਰਧਾਰਣਂ ਪ੍ਰੋਕ੍ਤਂ ਜਾਬਾਲੈਰਾਦਰੇਣ ਤੁ । ਤ੍ਰਿਯਮ੍ਬਕੇਨ ਮਨ੍ਤ੍ਰੇਣ ਸਤਾਰੇਣ ਸ਼ਿਵੇਨ ਚ
ਤ੍ਰਿਪੁੰਡਰ ਲਗਾਉਣ ਦੀ ਰੀਤ ਜਾਬਾਲਾ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਨੇ ਆਦਰ ਨਾਲ ਦੱਸੀ ਹੈ, ਤ੍ਰਯੰਬਕ ਮੰਤ੍ਰ, ਸਤਾਰੇ ਮੰਤ੍ਰ ਅਤੇ ਸ਼ਿਵ ਦੇ ਮੰਤ੍ਰ ਨਾਲ।
ਤ੍ਰਿਪੁਣ੍ਡ੍ਰਂ ਧਾਰਯੇਨ੍ਨਿਤ੍ਯਂ ਗਹਸ੍ਥਾਸ਼੍ਰਮਮਾਸ਼੍ਰਿਤਃ । ਓਙ੍ਕਾਰੇਣ ਤ੍ਰਿਰੁਕ੍ਤੇਨ ਸਹਂਸੇਨ ਤ੍ਰਿਪੁਣ੍ਡ੍ਰਕਮ੍
ਜੋ ਗ੍ਰਿਹਸਥ ਆਸ਼੍ਰਮ ਵਿਚ ਹੈ, ਉਹ ਹਮੇਸ਼ਾ ਤ੍ਰਿਪੁੰਡਰ ਲਗਾਏ; ਓਂਕਾਰ ਮੰਤ੍ਰ ਤਿੰਨ ਵਾਰੀ ਜਪ ਕੇ, ਸਹੰਸ ਮੰਤ੍ਰ ਨਾਲ ਤ੍ਰਿਪੁੰਡਰ ਲਗਾਏ।
ਧਾਰਯੇਦ੍ਭਿਕ੍ਸ਼ੁਕੋ ਨਿਤ੍ਯਮਿਤਿ ਜਾਬਾਲਿਕੀ ਸ਼੍ਰੁਤਿਃ । ਤ੍ਰਿਯਮ੍ਬਕੇਨ ਮਨ੍ਤ੍ਰੇਣ ਪ੍ਰਣਵੇਨ ਸ਼ਿਵੇਨ ਚ
ਭਿਖਾਰੀ ਨੂੰ ਵੀ ਹਮੇਸ਼ਾ ਤ੍ਰਿਪੁੰਡਰ ਲਗਾਉਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ—ਇਹ ਜਾਬਾਲਾ ਸ਼ਾਸਤਰ ਦੀ ਵਾਣੀ ਹੈ—ਤ੍ਰਯੰਬਕ ਮੰਤ੍ਰ, ਪ੍ਰਣਵ ਅਤੇ ਸ਼ਿਵ ਦੇ ਮੰਤ੍ਰ ਨਾਲ।