ਹृਦੋ ਭੂਮਧ੍ਯਪਰ੍ਯਨ੍ਤਂ ਵृਤ੍ਤਂ षਡ੍ਬਿਨ੍ਦੁਲਾਞ੍ਛਿਤਮ੍ । ਯਂ ਬੀਜਯੁਕ੍ਤਂ ਧੂਮ੍ਰਾਭਂ ਨਭਸ੍ਵਨ੍ਮਣ੍ਡਲਂ ਸ੍ਮਰੇਤ੍
ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਆਪਣੇ ਹਿਰਦੇ ਤੋਂ ਧਰਤੀ ਦੇ ਕੇਂਦਰ ਤੱਕ ਦੇ ਗੋਲ ਆਕਾਰ ਨੂੰ, ਜਿਸ 'ਤੇ ਛੇ ਬਿੰਦੀਆਂ ਹਨ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਬੀਜ ਅੱਖਰ ਹੈ, ਧੂੰਏਂ ਵਰਗਾ ਰੰਗ ਹੈ, ਤੇ ਜੋ ਆਕਾਸ਼ ਦਾ ਮੰਡਲ ਹੈ, ਉਸ ਨੂੰ ਯਾਦ ਕਰੇ।
ਆਬ੍ਰਹ੍ਮਰਨ੍ਧ੍ਰਂ ਭ੍ਰੂਮਧ੍ਯਾਦ੍ਵृਤ੍ਤਂ ਸ੍ਵਚ੍ਛਂ ਮਨੋਹਰਮ੍ । ਹਂ ਬੀਜਯੁਕ੍ਤਮਾਕਾਸ਼ਮਣ੍ਡਲਂ ਚ ਵਿਚਿਨ੍ਤਯੇਤ੍
ਮਨੁੱਖ ਭ੍ਰੂ ਮੱਧ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ ਸਿਰ ਦੇ ਚੋਟੀ ਤੱਕ ਦੇ ਗੋਲ, ਸਾਫ ਤੇ ਸੁੰਦਰ ਆਕਾਸ਼ ਮੰਡਲ ਨੂੰ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ 'ਹੰ' ਬੀਜ ਅੱਖਰ ਹੈ, ਧਿਆਨ ਕਰੇ।
ਏਵਂ ਭੂਤਾਨਿ ਸਞ੍ਚਿਨ੍ਤ੍ਯ ਪ੍ਰਤ੍ਯੇਕਂ ਸਂਵਿਲਾਪਯੇਤ੍ । ਭੁਵਂ ਜਲੇ ਜਲਂ ਵਹ੍ਨੌ ਵਹ੍ਨਿਂ ਵਾਯੌ ਨਭਸ੍ਯਮੁਮ੍
ਇਹ ਤੱਤਾਂ ਨੂੰ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਧਿਆਨ ਕਰ ਕੇ, ਹਰ ਇੱਕ ਨੂੰ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਮਿਲਾ ਦੇਵੇ: ਧਰਤੀ ਨੂੰ ਪਾਣੀ ਵਿੱਚ, ਪਾਣੀ ਨੂੰ ਅੱਗ ਵਿੱਚ, ਅੱਗ ਨੂੰ ਹਵਾ ਵਿੱਚ, ਤੇ ਹਵਾ ਨੂੰ ਆਕਾਸ਼ ਵਿੱਚ।
ਵਿਲਾਪ੍ਯ ਖਮਹਙ੍ਕਾਰੇ ਮਹਤ੍ਤਤ੍ਤ੍ਵੇऽਪ੍ਯਹਙ੍ਕृਤਿਮ੍ । ਮਹਾਨ੍ਤਂ ਪ੍ਰਕृਤੌ ਮਾਯਾਮਾਤ੍ਮਨਿ ਪ੍ਰਵਿਲਾਪਯੇਤ੍
ਆਕਾਸ਼ ਨੂੰ ਅਹੰਕਾਰ ਵਿੱਚ, ਅਹੰਕਾਰ ਨੂੰ ਮਹੱਤਤੱਤ ਵਿੱਚ, ਮਹੱਤਤੱਤ ਨੂੰ ਪ੍ਰਕ੍ਰਿਤੀ ਵਿੱਚ, ਤੇ ਪ੍ਰਕ੍ਰਿਤੀ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਆਪ ਵਿੱਚ ਮਿਲਾ ਦੇਵੇ।
ਸ਼ੁਦ੍ਧਸਂਵਿਨ੍ਮਯੋ ਭੂਤ੍ਵਾ ਚਿਨ੍ਤਯੇਤ੍ਪਾਪਪੂਰੁषਮ੍ । ਵਾਮਕੁਕ੍ਸ਼ਿਸ੍ਥਿਤਂ ਕृष੍ਣਮਙ੍ਗੁष੍ਠਪਰਿਮਾਣਕਮ੍
ਸੁਧ ਚੇਤਨਾ ਬਣ ਕੇ, ਮਨੁੱਖ ਪਾਪ ਰੂਪ, ਕਾਲਾ ਰੰਗ, ਅੰਗੂਠੇ ਜਿਤਨਾ, ਤੇ ਵਾਮ ਪਾਸੇ ਪੇਟ ਵਿੱਚ ਟਿਕਿਆ ਹੋਇਆ ਰੂਪ ਧਿਆਨ ਕਰੇ।
ਬ੍ਰਹ੍ਮਹਤ੍ਯਾਸ਼ਿਰੋਯੁਕ੍ਤਂ ਕਨਕਸ੍ਤੇਯਬਾਹੁਕਮ੍ । ਮਦਿਰਾਪਾਨਹृਦਯਂ ਗੁਰੁਤਲ੍ਪਕਟੀਯੁਤਮ੍
ਉਸ ਦੀ ਸਿਰ 'ਤੇ ਬ੍ਰਹਮ-ਹੱਤਿਆ ਦਾ ਚਿਹਰਾ, ਬਾਂਹਾਂ 'ਤੇ ਸੋਨੇ ਦੀ ਚੋਰੀ, ਦਿਲ 'ਚ ਸ਼ਰਾਬ ਪੀਣ ਦਾ ਪਾਪ, ਤੇ ਕਮਰ 'ਤੇ ਗੁਰੂ ਦੇ ਸੇਜ ਦੀ ਉਲੰਘਣਾ ਹੋਵੇ।
ਤਤ੍ਸਂਸਰ੍ਗਿਪਦਦ੍ਵਨ੍ਦ੍ਵਮੁਪਪਾਤਕਮਸ੍ਤਕਮ੍ । ਖਡ੍ਗਚਰ੍ਮਧਰਂ ਕृष੍ਣਮਧੋਵਕ੍ਤ੍ਰਂ ਸੁਦੁਃਸਹਮ੍
ਉਸ ਦੇ ਪੈਰ ਸੰਗਤਿ ਪਾਪ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਹੋਏ, ਸਿਰ ਉਪਪਾਤਕ ਪਾਪ ਨਾਲ, ਕਾਲਾ ਰੰਗ, ਹੱਥ ਵਿੱਚ ਤਲਵਾਰ ਤੇ ਢਾਲ, ਮੂੰਹ ਹੇਠਾਂ ਵੱਲ, ਤੇ ਬਹੁਤ ਹੀ ਡਰਾਉਣਾ ਹੋਵੇ।
ਵਾਯੁਬੀਜਂ ਸ੍ਮਰਨ੍ਵਾਯੁਂ ਸਮ੍ਪੂਰ੍ਯੈਨਂ ਵਿਸ਼ੋषਯੇਤ੍ । ਸ੍ਵਸ਼ਰੀਰਯੁਤਂ ਮਨ੍ਤ੍ਰੋ ਵਹ੍ਨਿਬੀਜੇਨ ਨਿਰ੍ਦਹੇਤ੍
ਹਵਾ ਦੇ ਬੀਜ ਅੱਖਰ ਨੂੰ ਯਾਦ ਕਰ ਕੇ, ਹਵਾ ਨਾਲ ਭਰ ਕੇ ਉਸ ਨੂੰ ਸੁਕਾ ਦੇਵੇ; ਫਿਰ ਆਪਣੇ ਸਰੀਰ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਮੰਤਰ ਨਾਲ, ਅੱਗ ਦੇ ਬੀਜ ਅੱਖਰ ਨਾਲ ਉਸ ਨੂੰ ਸਾੜ ਦੇਵੇ।
ਕੁਮ੍ਭਕੇ ਪਰਿਜਪ੍ਤੇਨ ਤਤਃ ਪਾਪਨਰੋਦ੍ਭਵਮ੍ । ਬਹਿਰ੍ਭਸ੍ਮ ਸਮੁਤ੍ਸਾਰ੍ਯ ਵਾਯੁਬੀਜੇਨ ਰੇਚਯੇਤ੍
ਕੰਭਕ ਵਿੱਚ ਜਪ ਕਰ ਕੇ, ਫਿਰ ਹਵਾ ਦੇ ਬੀਜ ਅੱਖਰ ਨਾਲ, ਪਾਪ ਦੇ ਨਾਸ ਤੋਂ ਬਣੇ ਭਸਮ ਨੂੰ ਬਾਹਰ ਕੱਢ ਦੇਵੇ।
ਸੁਧਾਬੀਜੇਨ ਦੇਹੋਤ੍ਥਂ ਭਸ੍ਮ ਸਂਪ੍ਲਾਵਯੇਤ੍ਸੁਧੀਃ । ਭੂਬੀਜੇਨ ਘਨੀਕृਤ੍ਯ ਭਸ੍ਮ ਤਤ੍ਕਨਕਾਣ੍ਡਵਤ੍
ਅਮ੍ਰਿਤ ਦੇ ਬੀਜ ਅੱਖਰ ਨਾਲ, ਗਿਆਨਵਾਨ ਮਨੁੱਖ ਸਰੀਰ ਵਿੱਚ ਬਣੇ ਭਸਮ ਨੂੰ ਵਿਆਪਕ ਕਰੇ, ਤੇ ਧਰਤੀ ਦੇ ਬੀਜ ਅੱਖਰ ਨਾਲ, ਭਸਮ ਨੂੰ ਸੋਨੇ ਦੀ ਲੱਕੜ ਵਾਂਗ ਗਾੜਾ ਕਰੇ।
ਵਿਸ਼ੁਦ੍ਧਮੁਕੁਰਾਕਾਰਂ ਜਪਨ੍ਬੀਜਂ ਵਿਹਾਯਸਃ । ਮੂਰ੍ਧਾਦਿਪਾਦਪਰ੍ਯਨ੍ਤਾਨ੍ਯਙ੍ਗਾਨਿ ਰਚਯੇਤ੍ਸੁਧੀਃ
ਸਾਫ, ਆਇਨੇ ਵਰਗਾ ਰੂਪ ਧਿਆਨ ਕਰ ਕੇ, ਆਕਾਸ਼ ਦੇ ਬੀਜ ਅੱਖਰ ਦਾ ਜਪ ਕਰਦੇ ਹੋਏ, ਸਿਰ ਤੋਂ ਪੈਰਾਂ ਦੇ ਅੰਗਾਂ ਤੱਕ ਸਰੀਰ ਬਣਾਏ।
ਆਕਾਸ਼ਾਦੀਨਿ ਭੂਤਾਨਿ ਪੁਨਰੁਤ੍ਪਾਦਯੇਚ੍ਚਿਤਃ । ਸੋऽਹਂ ਮਨ੍ਤ੍ਰੇਣ ਚਾਤ੍ਮਾਨਮਾਨਯੇਦ੍ਧृਦਯਾਮ੍ਬੁਜੇ
ਫਿਰ ਮਨ ਵਿੱਚ ਆਕਾਸ਼ ਤੋਂ ਆਰੰਭ ਕਰਕੇ ਤੱਤਾਂ ਨੂੰ ਦੁਬਾਰਾ ਬਣਾਏ, ਤੇ 'ਸੋਹੰ' ਮੰਤਰ ਨਾਲ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਹਿਰਦੇ ਦੇ ਕਮਲ ਵਿੱਚ ਲਿਆਵੇ।
ਕੁਣ੍ਡਲੀਜੀਵਮਾਦਾਯ ਪਰਸਙ੍ਗਾਤ੍ਸੁਧਾਮਯਮ੍ । ਸਂਸ੍ਥਾਪ੍ਯ ਹृਦਯਾਮ੍ਭੋਜੇ ਮੂਲਾਧਾਰਗਤਾਂ ਸ੍ਮਰੇਤ੍
ਕੁੰਡਲਿਨੀ ਦੀ ਜੀਵ-ਸ਼ਕਤੀ, ਜੋ ਅਮ੍ਰਿਤ ਰੂਪ ਹੈ, ਉੱਚੀ ਸ਼ਕਤੀ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ, ਹਿਰਦੇ ਦੇ ਕਮਲ ਵਿੱਚ ਟਿਕਾ ਕੇ, ਉਸ ਨੂੰ ਮੂਲਾਧਾਰ ਵਿੱਚ ਵੱਸਦਾ ਹੋਇਆ ਯਾਦ ਕਰੇ।
ਰਕ੍ਤਾਮ੍ਭੋਧਿਸ੍ਥਪੋਤੋਲ੍ਲਸਦਰੁਣ- ਸਰੋਜਾਧਿਰੂਢਾ ਕਰਾਬ੍ਜੈਃ ਸ਼ੂਲਂ ਕੋਦਣ੍ਡਮਿਕ੍ਸ਼ੂਦ੍ਭਵਮਣਿਗੁਣ- ਮਪ੍ਯਙ੍ਕੁਸ਼ਂ ਪਞ੍ਚਬਾਣਾਨ੍ । ਬਿਭ੍ਰਾਣਾਸृਕ੍ਕਪਾਲਂ ਤ੍ਰਿਨਯਨ- ਲਸਿਤਾ ਪੀਨਵਕ੍ਸ਼ੋਰੁਹਾਢ੍ਯਾ ਦੇਵੀ ਬਾਲਾਰ੍ਕਵਰ੍ਣਾ ਭਵਤੁ ਸੁਖਕਰੀ ਪ੍ਰਾਣਸ਼ਕ੍ਤਿਃ ਪਰਾ ਨਃ
ਜੋ ਰਕਤ ਦੇ ਸਮੁੰਦਰ 'ਤੇ ਚੜ੍ਹਦੇ ਲਾਲ ਕਮਲ 'ਤੇ ਬੈਠੀ, ਆਪਣੇ ਕਮਲ-ਹੱਥਾਂ ਵਿੱਚ ਤ੍ਰਿਸ਼ੂਲ, ਧਨੁ, ਕਣਕ, ਮਣੀ ਦੀ ਮਾਲਾ, ਅੰਕੁਸ਼, ਪੰਜ ਬਾਣ, ਤੇ ਖੂਨ ਵਾਲਾ ਕਪ, ਤਿੰਨ ਅੱਖਾਂ, ਭਰਪੂਰ ਛਾਤੀ, ਤੇ ਉਗਦੇ ਸੂਰਜ ਵਰਗਾ ਰੰਗ ਵਾਲੀ ਦੇਵੀ, ਪਰਮ ਪ੍ਰਾਣ-ਸ਼ਕਤੀ ਸਾਨੂੰ ਸੁਖ ਦੇਵੇ।
ਏਵਂ ਧ੍ਯਾਤ੍ਵਾ ਪ੍ਰਾਣਸ਼ਕ੍ਤਿਂ ਪਰਮਾਤ੍ਮਸ੍ਵਰੂਪਿਣੀਮ੍ । ਵਿਭੂਤਿਧਾਰਣਂ ਕਾਰ੍ਯਂ ਸਰ੍ਵਾਧਿਕृਤਿਸਿਦ੍ਧਯੇ
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪ੍ਰਾਣ-ਸ਼ਕਤੀ ਨੂੰ ਪਰਮਾਤਮਾ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਧਿਆਨ ਕਰਕੇ, ਸਭ ਅਧਿਕਾਰ ਤੇ ਸਫਲਤਾ ਲਈ ਵਿਭੂਤੀ ਧਾਰਣ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ।
ਵਿਭੂਤੇਰ੍ਵਿਸ੍ਤਰਂ ਵਕ੍ਸ਼੍ਯੇ ਧਾਰਣੇ ਚ ਮਹਾਫਲਮ੍ । ਸ਼੍ਰੁਤਿਸ੍ਮृਤਿਪ੍ਰਮਾਣੋਕ੍ਤਂ ਭਸ੍ਮਧਾਰਣਮੁਤ੍ਤਮਮ੍
ਹੁਣ ਮੈਂ ਵਿਭੂਤੀ ਦੀ ਵਿਸਥਾਰ ਤੇ ਧਾਰਣ ਦੇ ਵੱਡੇ ਫਲ ਨੂੰ ਦੱਸਾਂਗਾ; ਸ਼ਾਸਤ੍ਰ ਤੇ ਸਮ੍ਰਿਤੀ ਦੇ ਆਧਾਰ ਤੇ ਭਸਮ ਧਾਰਣ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਤਮ ਹੈ।
ਸਸ਼ਿਰੋਵ੍ਰਤਂ ਤ੍ਰਿਪੁਣ੍ਡਧਾਰਣਵਰ੍ਣਨਮ੍ ਸ਼੍ਰੀਨਾਰਾਯਣ ਉਵਾਚ ਇਦਂ ਸ਼ਿਰੋਵ੍ਰਤਂ ਚੀਰ੍ਣਂ ਵਿਧਿਵਦ੍ਯੈਰ੍ਦ੍ਵਿਜਾਤਿਭਿਃ । ਤੇषਾਮੇਵ ਪਰਾਂ ਵਿਦ੍ਯਾਂ ਵਦੇਦਜ੍ਞਾਨਬਾਧਿਕਾਮ੍
ਸ੍ਰੀ ਨਾਰਾਇਣ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਇਹ ਸਿਰ-ਵ੍ਰਤ, ਜਦੋਂ ਦੁਜਾਤੀ ਮਨੁੱਖ ਵਿਧੀ ਅਨੁਸਾਰ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਅਜਿਹੀ ਉੱਚੀ ਵਿਦਿਆ ਮਿਲਦੀ ਹੈ ਜੋ ਅਗਿਆਨ ਨੂੰ ਦੂਰ ਕਰਦੀ ਹੈ।
ਵਿਧਿਵਚ੍ਛ੍ਰਦ੍ਧਯਾ ਸਾਰ੍ਧਂ ਨ ਚੀਰ੍ਣਂ ਯੈਃ ਸ਼ਿਰੋਵ੍ਰਤਮ੍ । ਸ਼੍ਰੌਤਸ੍ਮਾਰ੍ਤਸਮਾਚਾਰਸ੍ਤੇषਾਮਨੁਪਕਾਰਕਃ
ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਵਿਧੀ ਅਨੁਸਾਰ ਤੇ ਸ਼ਰਧਾ ਨਾਲ ਸਿਰ-ਵ੍ਰਤ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ, ਉਹਨਾਂ ਲਈ ਸ਼੍ਰੁਤੀ ਤੇ ਸਮ੍ਰਿਤੀ ਦੇ ਆਚਾਰ ਲਾਭਦਾਇਕ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੇ।
ਸ਼ਿਰੋਵ੍ਰਤਸਮਾਚਾਰਾਦੇਵ ਬ੍ਰਹ੍ਮਾਦਿਦੇਵਤਾਃ । ਦੇਵਤਾ ਅਭਵਨ੍ਵਿਦ੍ਵਨ੍ ਖਲੁ ਨਾਨ੍ਯੇਨ ਹੇਤੁਨਾ
ਸਿਰੋਵ੍ਰਤ ਦੀ ਪਾਲਣਾ ਕਰਕੇ ਹੀ ਬ੍ਰਹਮਾ ਤੇ ਹੋਰ ਦੇਵਤੇ ਦੇਵਤਾ ਬਣੇ, ਹੇ ਗਿਆਨਵਾਨ, ਹੋਰ ਕਿਸੇ ਕਾਰਨ ਨਾਲ ਨਹੀਂ।
ਸ਼ਿਰੋਵ੍ਰਤਸ੍ਯ ਮਾਹਾਤ੍ਮ੍ਯਂ ਪੂਰ੍ਵੈਃ ਪੂਰ੍ਵਤਰਂ ਕृਤਮ੍ । ਬ੍ਰਹ੍ਮਾ ਵਿष੍ਣੁਸ਼੍ਚ ਰੁਦ੍ਰਸ਼੍ਚ ਦੇਵਤਾਃ ਸਕਲਾ ਅਪਿ
ਸਿਰੋਵ੍ਰਤ ਦੀ ਮਹਾਨਤਾ ਪੁਰਾਣੇ ਲੋਕਾਂ ਨੇ ਸਥਾਪਿਤ ਕੀਤੀ; ਬ੍ਰਹਮਾ, ਵਿਸ਼ਨੁ, ਰੁਦ੍ਰ ਤੇ ਸਾਰੇ ਦੇਵਤੇ ਵੀ।
ਸਰ੍ਵਪਾਤਕਯੁਕ੍ਤੋऽਪਿ ਮੁਚ੍ਯਤੇ ਸਰ੍ਵਪਾਤਕੈਃ । ਸ਼ਿਰੋਵ੍ਰਤਮਿਦਂ ਯੇਨ ਚਰਿਤਂ ਵਿਧਿਵਦ੍ਬੁਧੈਃ
ਜੇਕਰ ਕੋਈ ਇਹ ਸਿਰੋਵ੍ਰਤ ਵਿਦਵਾਨਾਂ ਦੇ ਦੱਸੇ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਕਰੇ, ਤਾਂ ਉਹ ਸਾਰੇ ਪਾਪਾਂ ਤੋਂ ਛੁਟਕਾਰਾ ਪਾ ਲੈਂਦਾ ਹੈ, ਭਾਵੇਂ ਉਹ ਪਾਪਾਂ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੋਵੇ।
ਸ਼ਿਰੋਵ੍ਰਤਮਿਦਂ ਨਾਮ ਸ਼ਿਰਸ੍ਯਾਥਰ੍ਵਣਸ਼੍ਰੁਤੇਃ । ਯਦੁਕ੍ਤਂ ਤਦ੍ਧਿ ਨੈਵਾਨ੍ਯਤ੍ਤਤ੍ਤੁ ਪੁਣ੍ਯੇਨ ਲਭ੍ਯਤੇ
ਇਹ ਸਿਰੋਵ੍ਰਤ, ਜੋ ਅਥਰਵਣ ਵੇਦ ਵਿੱਚ ਦੱਸਿਆ ਗਿਆ ਹੈ, ਹੋਰ ਕਿਤੇ ਨਹੀਂ ਮਿਲਦਾ; ਇਹ ਸਿਰਫ ਪਵਿੱਤਰਤਾ ਨਾਲ ਹੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
ਸ਼ਾਖਾਭੇਦੇषੁ ਨਾਮਾਨਿ ਵ੍ਰਤਸ੍ਯਾਸ੍ਯ ਵਿਭੇਦਤਃ । ਪਠ੍ਯਨ੍ਤੇ ਮੁਨਿਸ਼ਾਰ੍ਦੂਲ ਸ਼ਾਖਾਸ੍ਵੇਕਵ੍ਰਤਂ ਹਿ ਤਤ੍
ਹੇ ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀ, ਇਸ ਵ੍ਰਤ ਦੇ ਨਾਮ ਸ਼ਾਖਾਵਾਂ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਹਨ, ਪਰ ਹਰ ਸ਼ਾਖਾ ਵਿੱਚ ਇਹ ਵ੍ਰਤ ਇੱਕੋ ਹੀ ਹੈ।
ਸਰ੍ਵਸ਼ਾਖਾਸੁ ਵਸ੍ਤ੍ਵੇਕਂ ਸ਼ਿਵਾਖ੍ਯਂ ਸਤ੍ਯਚਿਦ੍ਘਨਮ੍ । ਤਥਾ ਤਦ੍ਵਿषਯਂ ਜ੍ਞਾਨਂ ਤਥੈਵ ਚ ਸ਼ਿਰੋਤਵ੍ਰਤਮ੍
ਸਭ ਸ਼ਾਖਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਅਸਲ ਤੱਤ ਇੱਕੋ ਹੈ—ਜਿਸ ਨੂੰ 'ਸ਼ਿਵ' ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਸੱਚ ਤੇ ਚੇਤਨਾ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ; ਇਸ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਗਿਆਨ ਤੇ ਸਿਰੋਵ੍ਰਤ ਵੀ ਇੱਕੋ ਹੀ ਹਨ।
ਸ਼ਿਰੋਵ੍ਰਤਵਿਹੀਨਸ੍ਤੁ ਸਰ੍ਵਧਰ੍ਮਵਿਵਰ੍ਜਿਤਃ । ਅਪਿ ਸਰ੍ਵਾਸੁ ਵਿਦ੍ਯਾਸੁ ਸੋऽਧਿਕਾਰੀ ਨ ਸਂਸ਼ਯਃ
ਜੋ ਸਿਰੋਵ੍ਰਤ ਤੋਂ ਵਾਂਗੂ ਹੈ, ਉਹ ਸਭ ਧਰਮਾਂ ਤੋਂ ਖਾਲੀ ਹੈ; ਭਾਵੇਂ ਉਹ ਸਭ ਵਿਦਿਆਵਾਂ ਵਿੱਚ ਨਿਪੁੰਨ ਹੋਵੇ, ਉਹ ਯੋਗ ਨਹੀਂ, ਇਸ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਸੰਦੇਹ ਨਹੀਂ।
ਸ਼ਿਰੋਵ੍ਰਤਮਿਦਂ ਕਾਰ੍ਯਂ ਪਾਪਕਾਨ੍ਤਾਰਦਾਹਕਮ੍ । ਸਾਧਨਂ ਸਰ੍ਵਵਿਦ੍ਯਾਨਾਂ ਯਤਸ੍ਤਤ੍ਸਮ੍ਯਗਾਚਰੇਤ੍
ਇਹ ਸਿਰੋਵ੍ਰਤ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਇਹ ਪਾਪਾਂ ਦੀ ਜੜ੍ਹ ਨੂੰ ਸਾੜ ਦਿੰਦਾ ਹੈ; ਇਹ ਸਭ ਵਿਦਿਆਵਾਂ ਦਾ ਸਾਧਨ ਹੈ, ਇਸ ਲਈ ਇਸ ਨੂੰ ਠੀਕ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
ਸ਼੍ਰੁਤਿਰਾਥਰ੍ਵਣੀ ਸੂਕ੍ਸ਼੍ਮਾ ਸੂਕ੍ਸ਼੍ਮਾਰ੍ਥਸ੍ਯ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਨੀ । ਯਦੁਵਾਚ ਵ੍ਰਤਂ ਪ੍ਰੀਤ੍ਯਾ ਤਨ੍ਨਿਤ੍ਯਂ ਸਮ੍ਯਗਾਚਰੇਤ੍
ਅਥਰਵਣ ਦੀ ਸ਼੍ਰੁਤੀ ਬਹੁਤ ਸੁਕਸ਼ਮ ਹੈ, ਜੋ ਸੁਕਸ਼ਮ ਅਰਥ ਨੂੰ ਪ੍ਰਗਟ ਕਰਦੀ ਹੈ; ਜੋ ਵ੍ਰਤ ਇਸ ਵਿੱਚ ਦੱਸਿਆ ਗਿਆ ਹੈ, ਉਹ ਹਮੇਸ਼ਾ ਭਕਤੀ ਨਾਲ ਠੀਕ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
ਅਗ੍ਨਿਰਿਤ੍ਯਾਦਿਭਿਰ੍ਮਨ੍ਤ੍ਰੈਃ षਡ੍ਭਿਃ ਸ਼ੁਦ੍ਧੇਨ ਭਸ੍ਮਨਾ । ਸਰ੍ਵਾਙ੍ਗੋਦ੍ਧੂਲਨਂ ਕੁਰ੍ਯਾਚ੍ਛਿਰੋਵ੍ਰਤਸਮਾਹ੍ਵਯਮ੍
'ਅਗਨਿ' ਆਦਿ ਛੇ ਮੰਤ੍ਰਾਂ ਨਾਲ ਤੇ ਪਵਿੱਤਰ ਭਸਮ ਨਾਲ, ਸਾਰੇ ਅੰਗਾਂ ਨੂੰ ਸ਼ੁਧ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ—ਇਹੀ ਸਿਰੋਵ੍ਰਤ ਹੈ।
ਏਤਚ੍ਛਿਰੋਵ੍ਰਤਂ ਕੁਰ੍ਯਾਤ੍ਸਨ੍ਧ੍ਯਾਕਾਲੇषੁ ਸਾਦਰਮ੍ । ਯਾਵਦ੍ਵਿਦ੍ਯੋਦਯਸ੍ਤਾਵਤ੍ਤਸ੍ਯ ਵਿਦ੍ਯਾ ਖਲੂਤ੍ਤਮਾ
ਇਹ ਸਿਰੋਵ੍ਰਤ ਸੰਧਿਆ ਵੇਲੇ ਆਦਰ ਨਾਲ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ; ਜਦ ਤੱਕ ਗਿਆਨ ਉਤਪੰਨ ਹੁੰਦਾ ਰਹੇ, ਉਸ ਦਾ ਗਿਆਨ ਸਦਾ ਉੱਤਮ ਰਹੇਗਾ।
ਦ੍ਵਾਦਸ਼ਾਬ੍ਦਮਥਾਬ੍ਦਂ ਵਾ ਤਦਰ੍ਧਂ ਚ ਤਦਰ੍ਧਕਮ੍ । ਪ੍ਰਕੁਰ੍ਯਾਦ੍ਦ੍ਵਾਦਸ਼ਾਹਂ ਵਾ ਸਙ੍ਕਲ੍ਪੇਨ ਸ਼ਿਰੋਵ੍ਰਤਮ੍
ਇਹ ਸਿਰੋਵ੍ਰਤ ਬਾਰਾਂ ਸਾਲ, ਜਾਂ ਇੱਕ ਸਾਲ, ਜਾਂ ਉਸ ਦਾ ਅੱਧਾ, ਜਾਂ ਉਸ ਦਾ ਅੱਧਾ, ਜਾਂ ਬਾਰਾਂ ਦਿਨ ਨਿਸ਼ਚੇ ਨਾਲ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।