ਸਾਰੇ ਚ ਮਙ੍ਗਲਾਧਾਰੇ ਪਾਰੇ ਚ ਸਰ੍ਵਕਰ੍ਮਣਾਮ੍ । ਪ੍ਰਤਿਮਙ੍ਗਲਵਾਰੇ ਚ ਪੂਜ੍ਯੇ ਮਙ੍ਗਸੁਖਪ੍ਰਦੇ
ਮੰਗਲਤਾ ਦਾ ਸਾਰ ਅਤੇ ਆਧਾਰ, ਸਾਰੇ ਕੰਮਾਂ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚੀ, ਹਰ ਮੰਗਲਵਾਰ ਨੂੰ ਤੇਰੀ ਪੂਜਾ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ, ਤੂੰ ਮੰਗਲ ਸੁਖ ਦੇਣ ਵਾਲੀ ਹੈ।
ਸ੍ਤੋਤ੍ਰੇਣਾਨੇਨ ਸ਼ਮ੍ਭੁਸ਼੍ਚ ਸ੍ਤੁਤ੍ਵਾ ਮਙ੍ਗਲਚਣ੍ਡਿਕਾਮ੍ । ਪ੍ਰਤਿਮਙ੍ਗਲਵਾਰੇ ਚ ਪੂਜਾਂ ਦਤ੍ਤ੍ਵਾ ਗਤਃ ਸ਼ਿਵਃ
ਇਸ ਸਤੋਤ੍ਰ ਨਾਲ, ਸ਼ੰਭੂ ਨੇ ਮੰਗਲ ਚੰਡਿਕਾ ਦੀ ਸਤਿ ਕਰੀ; ਹਰ ਮੰਗਲਵਾਰ ਨੂੰ ਪੂਜਾ ਕਰਕੇ, ਸ਼ਿਵ ਜੀ ਚਲੇ ਗਏ।
ਪ੍ਰਥਮੇ ਪੂਜਿਤਾ ਦੇਵੀ ਸ਼ਿਵੇਨ ਸਰ੍ਵਮਙ੍ਗਲਾ । ਦ੍ਵਿਤੀਯੇ ਪੂਜਿਤਾ ਸਾ ਚ ਮਙ੍ਗਲੇਨ ਗ੍ਰਹੇਣ ਚ
ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ, ਮੰਗਲਤਾ ਦੀ ਦੇਵੀ ਨੂੰ ਸ਼ਿਵ ਨੇ ਪੂਜਿਆ; ਦੂਜੇ ਨੰਬਰ 'ਤੇ, ਉਸ ਨੂੰ ਮੰਗਲ ਗ੍ਰਹਿ ਨੇ ਪੂਜਿਆ।
ਤृਤੀਤੇ ਪੂਜਿਤਾ ਭਦ੍ਰਾ ਮਙ੍ਗਲੇਨ ਨृਪੇਣ ਚ । ਚਤੁਰ੍ਥੇ ਮਙ੍ਗਲੇ ਵਾਰੇ ਸੁਨ੍ਦਰੀਭਿਃ ਪ੍ਰਪੂਜਿਤਾ
ਤੀਜੇ ਨੰਬਰ 'ਤੇ, ਭਦਰਾ ਨੂੰ ਮੰਗਲ ਰਾਜਾ ਨੇ ਪੂਜਿਆ; ਚੌਥੇ ਮੰਗਲਵਾਰ ਨੂੰ, ਸੁੰਦਰ ਔਰਤਾਂ ਨੇ ਉਸ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕੀਤੀ।
ਪਞ੍ਚਮੇ ਮਙ੍ਗਲਾਕਾਙ੍ਕ੍ਸ਼ਿਨਰੈਰ੍ਮਙ੍ਗਲਚਣ੍ਡਿਕਾ । ਪੂਜਿਤਾ ਪ੍ਰਤਿਵਿਸ਼੍ਵੇषੁ ਵਿਸ਼੍ਵੇਸ਼ਪੂਜਿਤਾ ਸਦਾ
ਪੰਜਵੇਂ ਮੰਗਲਵਾਰ ਨੂੰ, ਮੰਗਲ ਚੰਡਿਕਾ ਨੂੰ ਮੰਗਲ ਦੀ ਇੱਛਾ ਰੱਖਣ ਵਾਲਿਆਂ ਨੇ ਪੂਜਿਆ; ਉਹ ਹਰ ਲੋਕ ਵਿਚ ਹਮੇਸ਼ਾ ਪੂਜੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਵਿਸ਼ਵ ਦੇ ਸਵਾਮੀ ਵੀ ਉਸ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਦੇ ਹਨ।
ਤਤਃ ਸਰ੍ਵਤ੍ਰ ਸਮ੍ਪੂਜ੍ਯਾ ਬਭੂਵ ਪਰਮੇਸ਼੍ਵਰੀ । ਦੇਵੈਸ਼੍ਚ ਮੁਨਿਭਿਸ਼੍ਚੈਵ ਮਾਨਵੈਰ੍ਮਨੁਭਿਰ੍ਮੁਨੇ
ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਪਰਮੇਸ਼ਵਰੀ ਹਰ ਥਾਂ ਪੂਜਾ ਯੋਗ ਹੋ ਗਈ; ਦੇਵਤਿਆਂ, ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਅਤੇ ਮਨੁੱਖਾਂ ਵੱਲੋਂ, ਹੇ ਮਨੁ ਦੇ ਵੰਸ਼ਜ ਰਿਸ਼ੀ।
ਦੇਵ੍ਯਾਸ਼੍ਚ ਮਙ੍ਗਸ੍ਤੋਤ੍ਰਂ ਯਃ ਸ਼ृਣੋਤਿ ਸਮਾਹਿਤਃ । ਤਨ੍ਮਙ੍ਗਲਂ ਭਵੇਤ੍ਤਸ੍ਯ ਨ ਭਵੇਤ੍ਤਦਮਙ੍ਗਲਮ੍ । ਵਰ੍ਧਤੇ ਪੁਤ੍ਰਪੌਤ੍ਰੈਸ਼੍ਚ ਮਙ੍ਗਲਂ ਚ ਦਿਨੇ ਦਿਨੇ
ਜੋ ਮਨ ਲਾ ਕੇ ਦੇਵੀ ਦੇ ਮੰਗਲ ਸਤੋਤ੍ਰ ਨੂੰ ਸੁਣਦਾ ਹੈ, ਉਸ ਲਈ ਮੰਗਲਤਾ ਆਉਂਦੀ ਹੈ, ਅਮੰਗਲ ਨਹੀਂ ਆਉਂਦਾ; ਪੁੱਤਰ ਅਤੇ ਪੌਤਿਆਂ ਨਾਲ ਮੰਗਲਤਾ ਹਰ ਰੋਜ਼ ਵਧਦੀ ਹੈ।
ਸ਼੍ਰੀਨਾਰਾਯਣ ਉਵਾਚ ਉਕ੍ਤਂ ਦ੍ਵਯੋਰੁਪਾਖ੍ਯਾਨਂ ਬ੍ਰਹ੍ਮਪੁਤ੍ਰ ਯਥਾਗਮਮ੍ । ਸ਼੍ਰੂਯਤਾਂ ਮਨਸਾऽऽਖ੍ਯਾਨਂ ਯਚ੍ਛ੍ਰੁਤਂ ਧਰ੍ਮਵਕ੍ਤ੍ਰਤਃ
ਸ਼੍ਰੀ ਨਾਰਾਇਣ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਦੋਵੇਂ ਕਥਾਵਾਂ ਪਰੰਪਰਾ ਅਨੁਸਾਰ ਦੱਸੀਆਂ ਗਈਆਂ ਹਨ, ਹੇ ਬ੍ਰਹਮਾ ਦੇ ਪੁੱਤਰ; ਹੁਣ ਮਨਸਾ ਦੀ ਕਥਾ ਸੁਣੋ, ਜੋ ਧਰਮ ਦੇ ਮੂੰਹੋਂ ਸੁਣੀ ਗਈ।
ਸਾ ਚ ਕਨ੍ਯਾ ਭਗਵਤੀ ਕਸ਼੍ਯਪਸ੍ਯ ਚ ਮਾਨਸੀ । ਤੇਨੈਵ ਮਨਸਾ ਦੇਵੀ ਮਨਸਾ ਯਾ ਚ ਦੀਵ੍ਯਤਿ
ਉਹ ਕੁੜੀ, ਭਗਵਤੀ, ਕਸ਼ਯਪ ਦੀ ਮਨ ਤੋਂ ਜੰਮੀ ਧੀ ਹੈ; ਮਨ ਨਾਲ ਹੀ ਉਹ ਦੇਵੀ ਚਮਕਦੀ ਹੈ, ਤੇ ਮਨ ਨਾਲ ਹੀ ਉਹ ਦਿਵ੍ਯ ਹੈ।
ਮਨਸਾ ਧ੍ਯਾਯਤੇ ਯਾ ਚ ਪਰਮਾਤ੍ਮਾਨਮੀਸ਼੍ਵਰਮ੍ । ਤੇਨ ਸਾ ਮਨਸਾ ਦੇਵੀ ਤੇਨ ਯੋਗੇਨ ਦੀਵ੍ਯਤਿ
ਜੋ ਮਨ ਨਾਲ ਪਰਮਾਤਮਾ, ਪ੍ਰਭੂ ਦਾ ਧਿਆਨ ਕਰਦੀ ਹੈ; ਉਸੇ ਮਨ ਨਾਲ, ਉਹ ਦੇਵੀ, ਉਸ ਯੋਗ ਨਾਲ ਚਮਕਦੀ ਹੈ।
ਆਤ੍ਮਾਰਾਮਾ ਚ ਸਾ ਦੇਵੀ ਵੈष੍ਣਵੀ ਸਿਦ੍ਧਯੋਗਿਨੀ । ਤ੍ਰਿਯੁਗਂ ਚ ਤਪਸ੍ਤਪ੍ਤ੍ਵਾ ਕृष੍ਣਸ੍ਯ ਪਰਮਾਤ੍ਮਨਃ
ਉਹ ਦੇਵੀ ਆਪਣੇ ਆਪ ਵਿੱਚ ਰਮਣ ਵਾਲੀ, ਵਿਸ਼ਨੁ ਭਗਤ, ਸਿਧ ਯੋਗਿਨੀ ਹੈ; ਤਿੰਨ ਯੁਗਾਂ ਤਕ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਪਰਮਾਤਮਾ ਲਈ ਤਪ ਕਰ ਚੁੱਕੀ।
ਜਰਤ੍ਕਾਰੁਸ਼ਰੀਰਂ ਚ ਦृष੍ਟ੍ਵਾ ਯਤ੍ਕ੍ਸ਼ੀਣਮੀਸ਼੍ਵਰਃ । ਗੋਪੀਪਤਿਰ੍ਨਾਮ ਚਕ੍ਰੇ ਜਰਤ੍ਕਾਰੁਰਿਤਿ ਪ੍ਰਭੁਃ
ਜਰਤਕਾਰੁ ਦਾ ਸਰੀਰ ਕਮਜ਼ੋਰ ਹੋਇਆ ਦੇਖ ਕੇ, ਗੋਪੀਆਂ ਦੇ ਪਤੀ ਪ੍ਰਭੂ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ 'ਜਰਤਕਾਰੁ' ਨਾਂ ਦਿੱਤਾ।
ਵਾਞ੍ਛਿਤਂ ਚ ਦਦੌ ਤਸ੍ਯੈ ਕृਪਯਾ ਚ ਕृਪਾਨਿਧਿਃ । ਪੂਜਾਂ ਚ ਕਾਰਯਾਮਾਸ ਚਕਾਰ ਚ ਸ੍ਵਯਂ ਪ੍ਰਭੁਃ
ਕਿਰਪਾ ਦੇ ਸਮੁੰਦਰ ਨੇ ਉਸ ਦੀ ਇੱਛਾ ਪੂਰੀ ਕੀਤੀ; ਪ੍ਰਭੂ ਨੇ ਖੁਦ ਉਸ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਵਾਈ ਤੇ ਆਪ ਕੀਤੀ।
ਸ੍ਵਰ੍ਗੇ ਚ ਨਾਗਲੋਕੇ ਚ ਪृਥਿਵ੍ਯਾਂ ਬ੍ਰਹ੍ਮਲੋਕਤਃ । ਭृਸ਼ਂ ਜਗਤ੍ਸੁ ਗੌਰੀ ਸਾ ਸੁਨ੍ਦਰੀ ਚ ਮਨੋਹਰਾ । ੪੪ ਜਗਦ੍ਗੌਰੀਤਿ ਵਿਖ੍ਯਾਤਾ ਤੇਨ ਸਾ ਪੂਜਿਤਾ ਸਤੀ । ਸ਼ਿਵਸ਼ਿष੍ਯਾ ਚ ਸਾ ਦੇਵੀ ਤੇਨ ਸ਼ੈਵੀ ਪ੍ਰਕੀਰ੍ਤਿਤਾ
ਸਵਰਗ, ਨਾਗ ਲੋਕ, ਧਰਤੀ ਤੇ ਬ੍ਰਹਮ ਲੋਕ ਵਿਚ, ਗੌਰੀ, ਸੁੰਦਰ ਤੇ ਮਨਮੋਹਣੀ, ਜਗਤ ਵਿਚ 'ਜਗਤਗੌਰੀ' ਦੇ ਨਾਂ ਨਾਲ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੈ; ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਉਹ ਸਤੀ ਵਜੋਂ ਪੂਜੀ ਗਈ, ਸ਼ਿਵ ਦੀ ਸਿੱਖਿਆਰਥੀ ਹੋਣ ਕਰਕੇ 'ਸ਼ੈਵੀ' ਕਹੀ ਗਈ।
ਵਿष੍ਣੁਭਕ੍ਤਾਤੀਵ ਸ਼ਸ਼੍ਵਦ੍ਵੈष੍ਣਵੀ ਤੇਨ ਕੀਰ੍ਤਿਤਾ । ਨਾਗਾਨਾਂ ਪ੍ਰਾਣਰਕ੍ਸ਼ਿਤ੍ਰੀ ਯਜ੍ਞੇ ਪਾਰੀਕ੍ਸ਼ਿਤਸ੍ਯ ਚ
ਵਿਸ਼ਨੁ ਦੀ ਸਦਾ ਭਗਤੀ ਕਰਕੇ ਉਹ 'ਵੈਸ਼ਨਵੀ' ਕਹੀ ਗਈ; ਨਾਗਾਂ ਦੀ ਜਾਨ ਦੀ ਰੱਖਵਾਲੀ ਹੈ, ਤੇ ਪਰਿਕਸ਼ਿਤ ਦੇ ਯਜਨ ਵਿਚ ਪਰਖੀ ਗਈ।
ਨਾਗੇਸ਼੍ਵਰੀਤਿ ਵਿਖ੍ਯਾਤਾ ਸਾ ਨਾਗਭਗਿਨੀਤਿ ਚ । ਵਿषਂ ਸਂਹਰ੍ਤੁਮੀਸ਼ਾ ਯਾ ਤੇਨ ਵਿषਹਰੀ ਸ੍ਮृਤਾ
ਉਹ 'ਨਾਗੇਸ਼ਵਰੀ' ਦੇ ਨਾਂ ਨਾਲ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੈ, ਤੇ 'ਨਾਗਭਗਿਨੀ' ਵੀ ਕਹੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ; ਜੋ ਵਿਸ਼ ਨੂੰ ਨਸ਼ਟ ਕਰਨ ਦੀ ਸਮਰਥ ਹੈ, ਉਸ ਕਰਕੇ 'ਵਿਸ਼ਹਰੀ' ਵਜੋਂ ਯਾਦ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਸਿਦ੍ਧਯੋਗਂ ਹਰਾਤ੍ਪ੍ਰਾਪ ਤੇਨ ਸਾ ਸਿਦ੍ਧਯੋਗਿਨੀ । ਮਹਾਜ੍ਞਾਨਂ ਚ ਯੋਗਂ ਚ ਮृਤਸਜ੍ਜੀਵਨੀਂ ਪਰਾਮ੍
ਉਹ ਨੇ ਹਰਾ ਤੋਂ ਸਿਧੀਆਂ ਵਾਲਾ ਜੋਗ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤਾ, ਇਸ ਕਰਕੇ ਉਹ ਸਿਧ ਜੋਗਣੀ ਬਣ ਗਈ। ਉਸ ਦੇ ਕੋਲ ਵੱਡਾ ਗਿਆਨ, ਜੋਗ ਦੀ ਮਹਾਰਤ ਅਤੇ ਮਰੇ ਹੋਏ ਨੂੰ ਜਿਵੇਂ ਕਰਨ ਦੀ ਉੱਚੀ ਤਾਕਤ ਸੀ।
ਮਹਾਜ੍ਞਾਨਯੁਤਾਂ ਤਾਂ ਚ ਪ੍ਰਵਦਨ੍ਤਿ ਮਨੀषਿਣਃ । ਆਸ੍ਤੀਕਸ੍ਯ ਮੁਨੀਨ੍ਦ੍ਰਸ੍ਯ ਮਾਤਾ ਸਾਪਿ ਤਪਸ੍ਵਿਨੀ
ਬੁਧੀਮਾਨ ਲੋਕ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਉਹ ਵੱਡੇ ਗਿਆਨ ਵਾਲੀ ਸੀ ਅਤੇ ਆਸਤਿਕ ਨਾਮ ਦੇ ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀ ਦੀ ਤਪਸਵਿਨੀ ਮਾਂ ਸੀ।
ਆਸ੍ਤੀਕਮਾਤਾ ਵਿਜ੍ਞਾਤਾ ਜਗਤ੍ਯਾਂ ਸੁਪ੍ਰਤਿष੍ਠਿਤਾ । ਪ੍ਰਿਯਾ ਮੁਨੇਰ੍ਜਰਤ੍ਕਾਰੋਰ੍ਮੁਨੀਨ੍ਦ੍ਰਸ੍ਯ ਮਹਾਤ੍ਮਨਃ
ਉਹ ਆਸਤਿਕ ਦੀ ਮਾਂ ਵਜੋਂ ਜਾਣੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਦੁਨੀਆ ਵਿੱਚ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਮਾਣੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀ ਜਰਤਕਾਰੂ ਦੀ ਪਿਆਰੀ ਹੈ।
ਯੋਗਿਨੋ ਵਿਸ਼੍ਵਪੂਜ੍ਯਸ੍ਯ ਜਰਤ੍ਕਾਰੁਪ੍ਰਿਯਾ ਤਤਃ । ਜਰਤ੍ਕਾਰੁਰ੍ਜਗਦ੍ਗੌਰੀ ਮਨਸਾ ਸਿਦ੍ਧਯੋਗਿਨੀ
ਜਰਤਕਾਰੂ, ਜੋ ਜੋਗੀਆਂ ਵੱਲੋਂ ਸਾਰੀ ਦੁਨੀਆ ਵਿੱਚ ਪੂਜਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਉਸ ਦੀ ਪਿਆਰੀ, ਮਨ ਵਿੱਚ ਸਿਧ ਜੋਗਣੀ ਬਣ ਗਈ ਅਤੇ ਆਸਤਿਕ ਦੀ ਮਾਂ ਵਜੋਂ ਮਾਣੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਵੈष੍ਣਵੀ ਨਾਗਭਗਿਨੀ ਸ਼ੈਵੀ ਨਾਗੇਸ਼੍ਵਰੀ ਤਥਾ । ਜਰਤ੍ਕਾਰੁਪ੍ਰਿਯਾਸ੍ਤੀਕਮਾਤਾ ਵਿषਹਰੇਤਿ ਚ
ਉਹ ਨੂੰ ਵੈਸ਼ਣਵੀ, ਨਾਗਾਂ ਦੀ ਭੈਣ, ਸ਼ੈਵੀ, ਨਾਗਾਂ ਦੀ ਰਾਣੀ, ਜਰਤਕਾਰੂ ਦੀ ਪਿਆਰੀ, ਆਸਤਿਕ ਦੀ ਮਾਂ ਅਤੇ ਵਿਸਹਰੀ (ਜ਼ਹਿਰ ਹਟਾਉਣ ਵਾਲੀ) ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਮਹਾਜ੍ਞਾਨਯੁਤਾ ਚੈਵ ਸਾ ਦੇਵੀ ਵਿਸ਼੍ਵਪੂਜਿਤਾ । ਦ੍ਵਾਦਸ਼ੈਤਾਨਿ ਨਾਮਾਨਿ ਪੂਜਾਕਾਲੇ ਤੁ ਯਃ ਪਠੇਤ੍
ਉਹ ਵੱਡੇ ਗਿਆਨ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਹੈ, ਉਹ ਦੇਵੀ ਸਾਰੀ ਦੁਨੀਆ ਵੱਲੋਂ ਪੂਜੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਜੇਹੜਾ ਕੋਈ ਪੂਜਾ ਵੇਲੇ ਇਹ ਬਾਰਾਂ ਨਾਮ ਪੜ੍ਹਦਾ ਹੈ—
ਤਸ੍ਯ ਨਾਗਭਯਂ ਨਾਸ੍ਤਿ ਤਸ੍ਯ ਵਂਸ਼ੋਦ੍ਭਵਸ੍ਯ ਚ । ਨਾਗਭੀਤੇ ਚ ਸ਼ਯਨੇ ਨਾਗਗ੍ਰਸ੍ਤੇ ਚ ਮਨ੍ਦਿਰੇ
—ਉਹ ਅਤੇ ਉਸ ਦੀ ਸੰਤਾਨ ਨੂੰ ਨਾਗਾਂ ਦਾ ਡਰ ਨਹੀਂ ਰਹਿੰਦਾ; ਚਾਹੇ ਨਾਗਾਂ ਦੇ ਡਰ ਵਿਚ ਸੌਣ ਜਾਂ ਘਰ ਵਿਚ ਨਾਗ ਵੱਲੋਂ ਫੜਿਆ ਗਿਆ ਹੋਵੇ—
ਨਾਗਸ਼ੋਭੇ ਮਹਾਦੁਰ੍ਗੇ ਨਾਗਵੇष੍ਟਿਤਵਿਗ੍ਰਹੇ । ਇਦਂ ਸ੍ਤੋਤ੍ਰਂ ਪਠਿਤ੍ਵਾ ਤੁ ਮੁਚ੍ਯਤੇ ਨਾਤ੍ਰ ਸਂਸ਼ਯਃ
—ਨਾਗਾਂ ਦੀ ਸ਼ਾਨ ਵਿਚ, ਵੱਡੀ ਮੁਸ਼ਕਲ ਵਿਚ ਜਾਂ ਸਰੀਰ 'ਤੇ ਨਾਗ ਲਪੇਟਿਆ ਹੋਵੇ—ਇਹ ਸਤੋਤ੍ਰ ਪੜ੍ਹ ਕੇ ਉਹ ਨਿਸਚਿਤ ਤੌਰ 'ਤੇ ਮੁਕਤ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਨਿਤ੍ਯਂ ਪਠੇਦ੍ਯਸ੍ਤਂ ਦृष੍ਟ੍ਵਾ ਨਾਗਵਰ੍ਗਃ ਪਲਾਯਤੇ । ਦਸ਼ਲਕ੍ਸ਼ਜਪੇਨੈਵ ਸ੍ਤੋਤ੍ਰਸਿਦ੍ਧਿਰ੍ਭਵੇਨ੍ਨृਣਾਮ੍
ਜੋ ਇਹ ਸਤੋਤ੍ਰ ਰੋਜ਼ ਪੜ੍ਹਦਾ ਹੈ, ਉਸ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ ਨਾਗਾਂ ਦਾ ਸਮੂਹ ਭੱਜ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਦਸ ਲੱਖ ਵਾਰ ਜਪਣ ਨਾਲ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਇਸ ਸਤੋਤ੍ਰ ਦੀ ਤਾਕਤ ਮਿਲ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਸ੍ਤੋਤ੍ਰਸਿਦ੍ਧਿਰ੍ਭਵੇਦ੍ਯਸ੍ਯ ਸ ਵਿषਂ ਭੋਕ੍ਤੁਮੀਸ਼੍ਵਰਃ । ਨਾਗੈਸ਼੍ਚ ਭੂषਣਂ ਕृਤ੍ਵਾ ਸ ਭਵੇਨ੍ਨਾਗਵਾਹਨਃ
ਜਿਸ ਨੂੰ ਇਹ ਸਤੋਤ੍ਰ ਦੀ ਤਾਕਤ ਮਿਲ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਉਹ ਜ਼ਹਿਰ ਖਾਣ ਦੇ ਯੋਗ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਨਾਗਾਂ ਨਾਲ ਸਜ ਕੇ ਉਹ ਨਾਗਾਂ 'ਤੇ ਸਵਾਰੀ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਬਣ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਨਾਗਾਸਨੋ ਨਾਗਤਲ੍ਪੋ ਮਹਾਸਿਦ੍ਧੋ ਭਵੇਨ੍ਨਰਃ । ਅਨ੍ਤੇ ਚ ਵਿष੍ਣੁਨਾ ਸਾਰ੍ਧਂ ਕ੍ਰੀਡਤ੍ਯੇਵ ਦਿਵਾਨਿਸ਼ਮ੍
ਨਾਗਾਂ 'ਤੇ ਬੈਠ ਕੇ, ਨਾਗਾਂ ਦੇ ਪਲੰਗ 'ਤੇ ਲੇਟ ਕੇ, ਉਹ ਮਨੁੱਖ ਵੱਡਾ ਸਿਧ ਬਣ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਅੰਤ ਵਿਚ ਉਹ ਵਿਸ਼ਨੂ ਦੇ ਨਾਲ ਦਿਨ-ਰਾਤ ਖੇਡਦਾ ਹੈ।
ਮਨਸੋਪਾਖ੍ਯਾਨਵਰ੍ਣਨਮ੍ ਸ਼੍ਰੀਨਾਰਾਯਣ ਉਵਾਚ ਮਤ੍ਤਃ ਪੂਜਾਵਿਧਾਨਂ ਚ ਸ਼੍ਰੂਯਤਾਂ ਮੁਨਿਪੁਙ੍ਗਵ । ਧ੍ਯਾਨਂ ਚ ਸਾਮਵੇਦੋਕ੍ਤਂ ਪ੍ਰੋਕ੍ਤਂ ਦੇਵੀਵਿਧਾਨਕਮ੍
ਮਨ ਦੀ ਧਿਆਨ ਕਥਾ। ਸ਼੍ਰੀ ਨਾਰਾਇਣ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਹੇ ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀ, ਮੇਰੇ ਕੋਲੋਂ ਪੂਜਾ ਦੀ ਰੀਤ ਸੁਣੋ, ਅਤੇ ਸਮਵੇਦ ਵਿੱਚ ਆਇਆ ਹੋਇਆ ਧਿਆਨ ਤੇ ਦੇਵੀ ਦੀ ਪੂਜਾ ਵਿਧੀ ਵੀ ਸੁਣੋ।
ਸ਼੍ਵੇਤਚਮ੍ਪਕਵਰ੍ਣਾਭਾਂ ਰਤ੍ਨਭੂषਣਭੂषਿਤਾਮ੍ । ਵਹ੍ਨਿਸ਼ੁਦ੍ਧਾਂਸ਼ੁਕਾਧਾਨਾਂ ਨਾਗਯਜ੍ਞੋਪਵੀਤਿਨੀਮ੍
ਉਹ ਨੂੰ ਧਿਆਨ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ ਕਿ ਉਸ ਦਾ ਰੰਗ ਚਿੱਟਾ ਚੰਪਾ ਫੁੱਲ ਵਰਗਾ ਹੈ, ਉਹ ਰਤਨਾਂ ਨਾਲ ਸਜੀ ਹੋਈ ਹੈ, ਅੱਗ ਨਾਲ ਸੁਧ ਕੀਤੇ ਕਪੜੇ ਪਹਿਨੇ ਹੋਏ ਹਨ ਅਤੇ ਨਾਗਾਂ ਦੀ ਜਨੈਊ ਪਾਈ ਹੋਈ ਹੈ।
ਮਹਾਜ੍ਞਾਨਯੁਤਾਂ ਤਾਂ ਚ ਪ੍ਰਵਰਜ੍ਞਾਨਿਨਾਂ ਵਰਾਮ੍ । ਸਿਦ੍ਧਾਧਿष੍ਠਾਤृਦੇਵੀਂ ਚ ਸਿਦ੍ਧਾਂ ਸਿਦ੍ਧਿਪ੍ਰਦਾਂ ਭਜੇ
ਮੈਂ ਉਸ ਨੂੰ ਪੂਜਦਾ ਹਾਂ, ਜੋ ਵੱਡੇ ਗਿਆਨ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਹੈ, ਗਿਆਨੀਆਂ ਵਿਚੋਂ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਹੈ, ਸਿਧੀਆਂ ਦੀ ਰਖਵਾਲੀ ਦੇਵੀ ਹੈ, ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸਿਧ ਹੈ ਅਤੇ ਸਿਧੀਆਂ ਦੇਣ ਵਾਲੀ ਹੈ।