ਸੁਖੋਪਵਿष੍ਟਂ ਦੇਵਰ੍षਿਂ ਪ੍ਰਸਨ੍ਨਂ ਨਗ ਊਚਿਵਾਨ੍ । ਵਿਨ੍ਧ੍ਯ ਉਵਾਚ ਦੇਵਰ੍षੇ ਕਥ੍ਯਤਾਂ ਜਾਤ ਆਗਮਃ ਕੁਤ ਉਤ੍ਤਮਃ
ਜਦ ਦੇਵ ਰਿਸ਼ੀ ਆਰਾਮ ਨਾਲ ਬੈਠ ਗਿਆ ਤੇ ਖੁਸ਼ ਹੋਇਆ, ਪਹਾੜ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਵਿਂਧਿਆ ਨੇ ਪੁੱਛਿਆ: ਹੇ ਦੇਵ ਰਿਸ਼ੀ, ਦੱਸੋ ਤੁਸੀਂ ਕਿੱਥੋਂ ਆਏ ਹੋ, ਅਤੇ ਕਿਹੜੀ ਵਧੀਆ ਉਦੇਸ਼ ਲਈ।
ਤਵਾਗਮਨਤੋ ਜਾਤਮਨਰ੍ਘ੍ਯਂ ਮਮ ਮਨ੍ਦਿਰਮ੍ । ਤਵ ਚਙ੍ਕ੍ਰਮਣਂ ਦੇਵਾਭਯਾਰ੍ਥਂ ਹਿ ਯਥਾ ਰਵੇਃ
ਤੁਾਡੇ ਆਉਣ ਨਾਲ ਮੇਰਾ ਮੰਦਰ ਅਮੋਲਕ ਹੋ ਗਿਆ ਹੈ; ਅਤੇ ਤੁਹਾਡਾ ਇੱਥੇ ਆਉਣਾ, ਹੇ ਦੇਵ, ਨਿਸਚਿਤ ਤੌਰ ਤੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੂੰ ਸੂਰਜ ਤੋਂ ਬਚਾਉਣ ਲਈ ਹੈ।
ਅਪੂਰ੍ਵਂ ਯਨ੍ਮਨੋਵृਤ੍ਤਂ ਤਦ੍ ਬ੍ਰੂਹਿ ਮਮ ਨਾਰਦ । ਨਾਰਦ ਉਵਾਚ ਮਮਾਗਮਨਮਿਨ੍ਦ੍ਰਾਰੇ ਜਾਤਂ ਸ੍ਵਰ੍ਣਗਿਰੇਰਥ
ਉਹ ਅਜੋਕੇ ਮਨ ਦੇ ਹਾਲ ਬਾਰੇ ਮੈਨੂੰ ਦੱਸੋ। ਨਾਰਦ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਮੇਰਾ ਆਉਣਾ, ਇੰਦਰ ਦੇ ਵੈਰੀ, ਸੋਨੇ ਦੇ ਪਹਾੜ 'ਤੇ ਹੋਇਆ ਸੀ।
ਤਤ੍ਰ ਦृष੍ਟਾ ਮਯਾ ਲੋਕਾਃ ਸ਼ਕ੍ਰਾਗ੍ਨਿਯਮਪਾਸ਼ਿਨਾਮ੍ । ਸਰ੍ਵੇषਾਂ ਲੋਕਪਾਲਾਨਾਂ ਭਵਨਾਨਿ ਸਮਨ੍ਤਤਃ
ਉਥੇ ਮੈਂ ਇੰਦਰ, ਅੱਗ, ਯਮ ਅਤੇ ਵਰੁਣ ਦੇ ਲੋਕ ਵੇਖੇ; ਸਾਰੇ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਰੱਖਵਾਲਿਆਂ ਦੇ ਘਰ ਚਾਰ ਪਾਸੇ ਸਨ।
ਮਯਾ ਦृष੍ਟਾਨਿ ਵਿਨ੍ਧ੍ਯਾਗ ਨਾਨਾਭੋਗਪ੍ਰਦਾਨਿ ਚ । ਇਤਿ ਚੋਕ੍ਤ੍ਵਾ ਬ੍ਰਹ੍ਮਯੋਨਿਃ ਪੁਨਰੁਚ੍ਛ੍ਵਾਸਮਾਵਿਸ਼ਤ੍
ਮੈਂ ਵਿਂਧਿਆ ਪਹਾੜ ਵੇਖੇ, ਜੋ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਸੁਖ ਦਿੰਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਕਹਿ ਕੇ, ਬ੍ਰਹਮਾ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਫਿਰ ਗਹਿਰੀ ਸੋਚ ਵਿੱਚ ਚਲੇ ਗਏ।
ਉਚ੍ਛ੍ਵਸਨ੍ਤਂ ਮੁਨਿਂ ਦृष੍ਟ੍ਵਾ ਪੁਨਃ ਪਪ੍ਰਚ੍ਛ ਸ਼ੈਲਰਾਟ੍ । ਉਚ੍ਛ੍ਵਾਸਕਾਰਣਂ ਕਿਂ ਤਦ੍ ਬ੍ਰੂਹਿ ਦੇਵऋषੇ ਮਮ
ਮੁਨੀ ਨੂੰ ਉਚਛਵਾਸ ਕਰਦੇ ਵੇਖ ਕੇ, ਪਹਾੜਾਂ ਦੇ ਰਾਜ ਨੇ ਫਿਰ ਪੁੱਛਿਆ: ਮੈਨੂੰ ਦੱਸੋ, ਦੇਵ ਰਿਸ਼ੀ, ਤੇਰੇ ਉਚਛਵਾਸ ਦਾ ਕਾਰਨ ਕੀ ਹੈ?
ਇਤ੍ਯਾਕਰ੍ਣ੍ਯ ਨਗਸ੍ਯੋਕ੍ਤਂ ਦੇਵਰ੍षਿਰਮਿਤਦ੍ਯੁਤਿਃ । ਅਬ੍ਰਵੀਚ੍ਛ੍ਰੂਯਤਾਂ ਵਤ੍ਸ ਮਮੋਚ੍ਛ੍ਵਾਸਸ੍ਯ ਕਾਰਣਮ੍
ਪਹਾੜ ਦੀ ਗੱਲ ਸੁਣ ਕੇ, ਚਮਕਦਾਰ ਤੇ ਮਿੱਠਾ ਦੇਵ ਰਿਸ਼ੀ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਸੁਣੋ ਪੁੱਤਰ, ਮੇਰੇ ਉਚਛਵਾਸ ਦਾ ਕਾਰਨ।
ਗੌਰੀਗੁਰੁਸ੍ਤੁ ਹਿਮਵਾਞ੍ਛਿਵਸ੍ਯ ਸ਼੍ਵਸ਼ੁਰਃ ਕਿਲ । ਸਮ੍ਬਨ੍ਧਿਤ੍ਵਾਤ੍ਪਸ਼ੁਪਤੇਃ ਪੂਜ੍ਯ ਆਸੀਤ੍ਕ੍ਸ਼ਮਾਭृਤਾਮ੍
ਗੌਰੀ ਦੇ ਗੁਰੂ ਹਿਮਵੰਤ, ਜੋ ਸ਼ਿਵ ਦੇ ਸੱਸ-ਪਿਓ ਹਨ, ਪਸ਼ੁਪਤੀ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧ ਹੋਣ ਕਰਕੇ ਪਹਾੜਾਂ ਵਿਚ ਆਦਰਯੋਗ ਹਨ।
ਏਵਮੇਵ ਚ ਕੈਲਾਸਃ ਸ਼ਿਵਸ੍ਯਾਵਸਥਃ ਪ੍ਰਭੁਃ । ਪੂਜ੍ਯਃ ਪृਥ੍ਵੀਭृਤਾਂ ਜਾਤੋ ਲੋਕੇ ਪਾਪੌਘਦਾਰਣਃ
ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਕੈਲਾਸ, ਸ਼ਿਵ ਦਾ ਘਰ, ਮਹਾਨ ਪ੍ਰਭੂ, ਧਰਤੀ ਦੇ ਪਹਾੜਾਂ ਵਿਚ ਆਦਰਯੋਗ ਹੈ, ਜੋ ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਪਾਪਾਂ ਨੂੰ ਨਾਸ ਕਰਦਾ ਹੈ।
ਨਿषਧਃ ਪਰ੍ਵਤੋ ਨੀਲੋ ਗਨ੍ਧਮਾਦਨ ਏਵ ਚ । ਪੂਜ੍ਯਾਃ ਸ੍ਵਸ੍ਥਾਨਮਾਸਾਦ੍ਯ ਸਰ੍ਵ ਏਵ ਕ੍ਸ਼ਮਾਭृਤਃ
ਨਿਸ਼ਧ, ਨੀਲ ਅਤੇ ਗੰਧਮਾਦਨ ਪਹਾੜ ਵੀ ਆਪਣੇ-ਆਪਣੇ ਥਾਂ 'ਤੇ ਪਹਾੜਾਂ ਵਿਚ ਆਦਰਯੋਗ ਹਨ।
ਯਂ ਪਰ੍ਯੇਤਿ ਚ ਵਿਸ਼੍ਵਾਤ੍ਮਾ ਸਹਸ੍ਰਕਿਰਣਃ ਸ੍ਵਰਾਟ੍ । ਸਗ੍ਰਹਰ੍ਕ੍ਸ਼ਗਣੋਪੇਤਃ ਸੋऽਯਂ ਕਨਕਪਰ੍ਵਤਃ
ਇਹ ਸੋਨੇ ਦਾ ਪਹਾੜ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਸੂਰਜ, ਜੋ ਸੰਸਾਰ ਦੀ ਆਤਮਾ ਹੈ, ਗ੍ਰਹਾਂ ਤੇ ਤਾਰਿਆਂ ਦੇ ਸਮੂਹ ਨਾਲ ਘੇਰਦਾ ਹੈ, ਇਹੀ ਹੈ।
ਆਤ੍ਮਾਨਂ ਮਨੁਤੇ ਸ਼੍ਰੇष੍ਠਂ ਵਰਿष੍ਠਂ ਚ ਧਰਾਭृਤਾਮ੍ । ਸਰ੍ਵੇषਾਮਹਮੇਵਾਗ੍ਰ੍ਯੋ ਨਾਸ੍ਤਿ ਲੋਕੇषੁ ਮਤ੍ਸਮਃ
ਉਹ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਤੇ ਪਹਾੜਾਂ ਵਿਚ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਤਮ ਮੰਨਦਾ ਹੈ, ਸੋਚਦਾ ਹੈ ਕਿ 'ਸਭ ਵਿਚ ਮੈਂ ਹੀ ਸਰਵੋਤਮ ਹਾਂ; ਸੰਸਾਰਾਂ ਵਿਚ ਮੇਰੇ ਬਰਾਬਰ ਕੋਈ ਨਹੀਂ।'
ਏਵਂਮਾਨਾਭਿਮਾਨਂ ਤਂ ਸ੍ਮृਤ੍ਵੋਚ੍ਛ੍ਵਾਸੋ ਮਯੋਜ੍ਝਿਤਃ । ਅਸ੍ਤੁ ਨੈਤਾਵਤਾ ਕृਤ੍ਯਂ ਤਪੋਬਲਵਤਾਂ ਨਗ । ਪ੍ਰਸਙ੍ਗਤੋ ਮਯੋਕ੍ਤਂ ਤੇ ਗਮਿष੍ਯਾਮਿ ਨਿਜਂ ਗृਹਮ੍
ਉਹ ਮਾਣ ਤੇ ਅਹੰਕਾਰ ਨੂੰ ਯਾਦ ਕਰਕੇ ਮੈਂ ਉਚਛਵਾਸ ਕੀਤਾ। ਪਰ, ਪਹਾੜ, ਜੋ ਤਪ ਵਿੱਚ ਮਜਬੂਤ ਹਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਲਈ ਇਹ ਕੋਈ ਵੱਡੀ ਗੱਲ ਨਹੀਂ। ਮੈਂ ਇਹ ਗੱਲ ਸਿਰਫ ਦੱਸ ਦਿੱਤੀ; ਹੁਣ ਮੈਂ ਆਪਣੇ ਘਰ ਵੱਲ ਜਾਵਾਂਗਾ।
ਦੇਵੀਮਾਹਾਤ੍ਮ੍ਯੇ ਵਿਨ੍ਧ੍ਯੋਪਾਖ੍ਯਾਨਵਰ੍ਣਨਮ੍ ਸੂਤਉਵਾਚ ਏਵਂ ਸਮੁਪਦਿਸ਼੍ਯਾਯਂ ਦੇਵਰ੍षਿਃ ਪਰਮਃ ਸ੍ਵਰਾਟ੍ । ਜਗਾਮ ਬ੍ਰਹ੍ਮਣੋ ਲੋਕਂ ਸ੍ਵੈਰਚਾਰੀ ਮਹਾਮੁਨਿਃ
ਦੇਵੀ ਦੀ ਮਹਿਮਾ ਵਿਚ ਵਿਂਧਿਆ ਦੀ ਕਥਾ ਦਾ ਵਰਣਨ। ਸੂਤ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸਿਖਿਆ ਲੈ ਕੇ, ਪਰਮ ਦੇਵ ਰਿਸ਼ੀ, ਜੋ ਆਪਣੀ ਮਰਜ਼ੀ ਨਾਲ ਚਲਦਾ ਹੈ, ਬ੍ਰਹਮਾ ਦੇ ਲੋਕ ਵਿਚ ਚਲੇ ਗਏ।
ਗਤੇ ਮੁਨਿਵਰੇ ਵਿਨ੍ਧ੍ਯਸ਼੍ਚਿਨ੍ਤਾਂ ਲੇਭੇऽਨਪਾਯਿਨੀਮ੍ । ਨੈਵ ਸ਼ਾਨ੍ਤਿਂ ਸ ਲੇਭੇ ਚ ਸਦਾਨ੍ਤਃਕृਤਸ਼ੋਚਨਃ
ਜਦੋਂ ਵਧੀਆ ਮੁਨੀ ਚਲੇ ਗਏ, ਵਿਂਧਿਆ ਨੂੰ ਚਿੰਤਾ ਲੱਗ ਗਈ ਜੋ ਕਦੇ ਨਹੀਂ ਮੁੱਕਦੀ; ਉਹਨੂੰ ਕੋਈ ਸ਼ਾਂਤੀ ਨਹੀਂ ਮਿਲੀ ਤੇ ਹਮੇਸ਼ਾ ਅੰਦਰੋਂ ਦੁਖੀ ਰਹੇ।
ਕਥਂ ਕਿਂ ਤ੍ਵਤ੍ਰ ਮੇ ਕਾਰ੍ਯਂ ਕਥਂ ਮੇਰੁਂ ਜਯਾਮ੍ਯਹਮ੍ । ਨੈਵ ਸ਼ਾਨ੍ਤਿਂ ਲਭੇ ਨਾਪਿ ਸ੍ਵਾਸ੍ਥ੍ਯਂ ਮੇ ਮਾਨਸੇ ਭਵੇਤ੍
ਇੱਥੇ ਮੈਂ ਕੀ ਕਰਾਂ? ਮੈਂ ਕਿਵੇਂ ਮੇਰੂ ਨੂੰ ਜਿੱਤਾਂ? ਮੈਨੂੰ ਕੋਈ ਸ਼ਾਂਤੀ ਨਹੀਂ ਮਿਲਦੀ, ਤੇ ਮੇਰਾ ਮਨ ਵੀ ਸੁਖੀ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ।
(ਧਿਗੁਤ੍ਸਾਹਂ ਚ ਮਾਨਂ ਚ ਧਿਙ੍ਮੇ ਕੀਰ੍ਤਿਂ ਚ ਧਿਕ੍ਕੁਲਮ੍) ਧਿਗ੍ਬਲਂ ਮੇ ਪੌਰੁषਂ ਧਿਕ੍ ਸ੍ਮृਤਂ ਪੂਰ੍ਵੈਰ੍ਮਹਾਤ੍ਮਭਿਃ । ਏਵਂ ਚਿਨ੍ਤਯਮਾਨਸ੍ਯ ਵਿਨ੍ਧ੍ਯਸ੍ਯ ਮਨਸਿ ਸ੍ਫੁਟਮ੍
(ਮੇਰੇ ਉਤਸ਼ਾਹ ਤੇ ਮਾਣ ਨੂੰ ਧਿਕਾਰ, ਮੇਰੀ ਇਜ਼ਤ ਤੇ ਕੁਲ ਨੂੰ ਧਿਕਾਰ,) ਮੇਰੀ ਤਾਕਤ ਤੇ ਮਰਦਾਨਗੀ ਨੂੰ ਧਿਕਾਰ, ਪੁਰਾਣੇ ਮਹਾਨ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਗੱਲ ਨੂੰ ਵੀ ਧਿਕਾਰ; ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚਾਰਾਂ ਨੇ ਵਿਂਧਿਆ ਦੇ ਮਨ ਵਿਚ ਸਾਫ ਉਭਾਰ ਲਿਆ।
ਪ੍ਰਾਦੁਰ੍ਭੂਤਾ ਮਤਿਃ ਕਾਰ੍ਯੇ ਕਰ੍ਤਵ੍ਯੇ ਦੋषਕਾਰਿਣੀ । ਮੇਰੁਪ੍ਰਦਕ੍ਸ਼ਿਣਾਂ ਕੁਰ੍ਵਨ੍ਨਿਤ੍ਯਮੇਵ ਦਿਵਾਕਰਃ
ਉਸਦੇ ਮਨ ਵਿਚ ਇਕ ਨਿਸ਼ਚਾ ਉਭਰਿਆ, ਕੰਮ ਕਰਨ ਲਈ ਪਰ ਗਲਤ ਰਸਤੇ ਤੇ: ਸੂਰਜ ਹਮੇਸ਼ਾ ਮੇਰੂ ਦੀ ਪਰਿਕ੍ਰਮਾ ਕਰਦਾ ਹੈ।
ਸਗ੍ਰਹਰ੍ਕ੍ਸ਼ਗਣੋਪੇਤਃ ਸਦਾ ਦृਪ੍ਯਤ੍ਯਯਂ ਨਗਃ । ਤਸ੍ਯ ਮਾਰ੍ਗਸ੍ਯ ਸਂਰੋਧਂ ਕਰਿष੍ਯਾਮਿ ਨਿਜੈਃ ਕਰੈਃ
ਉਹ ਪਹਾੜ, ਗ੍ਰਹਾਂ ਤੇ ਤਾਰਿਆਂ ਦੇ ਸਮੂਹ ਨਾਲ, ਹਮੇਸ਼ਾ ਗਰਵ ਕਰਦਾ ਹੈ; ਮੈਂ ਆਪਣੀ ਤਾਕਤ ਨਾਲ ਉਸਦੇ ਰਸਤੇ ਨੂੰ ਰੋਕਾਂਗਾ।
ਤਦਾ ਨਿਰੁਦ੍ਧੋ ਦ੍ਯੁਮਣਿਃ ਪਰਿਕ੍ਰਾਮੇਤ੍ਕਥਂ ਨਗਮ੍ । ਏਵਂ ਮਾਰ੍ਗੇ ਨਿਰੁਦ੍ਧੇ ਤੁ ਮਯਾ ਦਿਨਕਰਸ੍ਯ ਚ
ਜੇ ਸੂਰਜ ਰੋਕਿਆ ਗਿਆ, ਤਾਂ ਉਹ ਪਹਾੜ ਦੇ ਚਾਰ ਪਾਸੇ ਕਿਵੇਂ ਜਾਵੇਗਾ? ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਜੇ ਮੈਂ ਸੂਰਜ ਤੇ ਦਿਨ ਦੇ ਰਸਤੇ ਨੂੰ ਰੋਕ ਦਿੱਤਾ, ਤਾਂ ਕੀ ਹੋਵੇਗਾ?
ਭਗ੍ਨਦਰ੍ਪੋ ਦਿਵ੍ਯਨਗੋ ਭਵਿष੍ਯਤਿ ਵਿਨਿਸ਼੍ਚਯਮ੍ । ਏਵਂ ਨਿਸ਼੍ਚਿਤ੍ਯ ਵਿਨ੍ਧ੍ਯਾਦ੍ਰਿਃ ਖਂ ਸ੍ਪृਸ਼ਨ੍ ਵਵृਧੇ ਭੁਜੈਃ
ਵਿੰਧਿਆ ਨੇ ਸੋਚਿਆ ਕਿ ਉਹ ਅਸਮਾਨੀ ਅਜਗਰ ਦਾ ਅਹੰਕਾਰ ਜਰੂਰ ਟੁੱਟੇਗਾ। ਇਹ ਨਿਸਚਾ ਕਰਕੇ, ਵਿੰਧਿਆ ਨੇ ਆਪਣੀਆਂ ਬਾਂਹਾਂ ਅਸਮਾਨ ਵੱਲ ਫੈਲਾਈਆਂ ਤੇ ਵਧਣ ਲੱਗਾ।
ਮਹੋਨ੍ਨਤੈਃ ਸ਼ृਙ੍ਗਵਰੈਃ ਸਰ੍ਵਂ ਵ੍ਯਾਪ੍ਯ ਵ੍ਯਵਸ੍ਥਿਤਃ । ਕਦੋਦੇष੍ਯਤਿ ਭਾਸ੍ਵਾਂਸ੍ਤਂ ਰੋਧਯਿष੍ਯਾਮ੍ਯਹਂ ਕਦਾ
ਉੱਚੇ ਤੇ ਵੱਡੇ ਚੋਟੀਆਂ ਨਾਲ, ਉਹ ਹਰ ਪਾਸੇ ਫੈਲ ਗਿਆ ਤੇ ਮਜ਼ਬੂਤੀ ਨਾਲ ਖੜਾ ਹੋ ਗਿਆ। ਉਹ ਸੋਚ ਰਿਹਾ ਸੀ, 'ਸੂਰਜ ਕਦ ਉੱਗੇਗਾ? ਮੈਂ ਉਸ ਨੂੰ ਕਦ ਰੋਕਾਂਗਾ?'
ਏਵਂ ਸਞ੍ਚਿਨ੍ਤਯਾਨਸ੍ਯ ਸਾ ਵ੍ਯਤੀਯਾਯ ਸ਼ਰ੍ਵਰੀ । ਪ੍ਰਭਾਤਂ ਵਿਮਲਂ ਜਜ੍ਞੇ ਦਿਸ਼ੋ ਵਿਤਿਮਿਰਾਃ ਕਰੈਃ
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸੋਚਦੇ ਹੋਏ, ਰਾਤ ਲੰਘ ਗਈ। ਸੁੱਚਾ ਸਵੇਰ ਹੋਇਆ, ਤੇ ਸੂਰਜ ਦੀਆਂ ਕਿਰਣਾਂ ਨਾਲ ਦਿਸ਼ਾਵਾਂ ਤੋਂ ਹਨੇਰਾ ਦੂਰ ਹੋ ਗਿਆ।
ਕੁਰ੍ਵਨ੍ਸ ਨਿਰ੍ਗਤੋ ਭਾਨੁਰੁਦਯਾਯੋਦਯੇ ਗਿਰੌ । ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਤੇ ਸ੍ਮ ਵਿਮਲਂ ਨਭੋ ਭਾਨੁਕਰੈਃ ਸ਼ੁਭੈਃ
ਸੂਰਜ ਪਹਾੜ ਤੋਂ ਉੱਗਣ ਲਈ ਨਿਕਲਿਆ, ਤੇ ਉਸ ਦੀਆਂ ਪਵਿੱਤਰ ਕਿਰਣਾਂ ਨਾਲ ਅਸਮਾਨ ਚਮਕਣ ਲੱਗਾ।
ਵਿਕਾਸਂ ਨਲਿਨੀ ਭੇਜੇ ਮੀਲਨਂ ਚ ਕੁਮੁਦ੍ਵਤੀ । ਸ੍ਵਾਨਿ ਕਾਰ੍ਯਾਣਿ ਸਰ੍ਵੇ ਚ ਲੋਕਾਃ ਸਮੁਪਤਸ੍ਥਿਰੇ
ਕਮਲ ਖਿੜ ਗਿਆ, ਕੁਮੁਦ ਫੁੱਲ ਮੁੱਕ ਗਿਆ, ਤੇ ਸਾਰੇ ਜੀਵ ਆਪਣੇ-ਆਪਣੇ ਕੰਮਾਂ 'ਤੇ ਲੱਗ ਪਏ।
ਹਵ੍ਯਂ ਕਵ੍ਯਂ ਭੂਤਬਲਿਂ ਦੇਵਾਨਾਂ ਚ ਪ੍ਰਵਰ੍ਧਯਨ੍ । ਪ੍ਰਾਹ੍ਣਾਪਰਾਹ੍ਣਮਧ੍ਯਾਹ੍ਨਵਿਭਾਗੇਨ ਤ੍ਵਿषਾਂ ਪਤਿਃ
ਕਿਰਣਾਂ ਦੇ ਰਾਜਾ ਨੇ ਸਵੇਰ, ਦੁਪਹਿਰ ਤੇ ਮਧਿਆਨ ਦੇ ਵੰਡ ਨਾਲ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਤੇ ਪਿਤਰਾਂ ਦੀਆਂ ਚੜ੍ਹਾਵਾਂ, ਭੂਤਾਂ ਦੀ ਭਲਾਈ, ਤੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੀ ਵਧੀਕਤਾ ਵਧਾਈ।
ਏਵਂ ਪ੍ਰਾਚੀਂ ਤਥਾਗ੍ਨੇਯੀਂ ਸਮਾਸ਼੍ਵਾਸ੍ਯ ਵਿਯੋਗਿਨੀਮ੍ । ਜ੍ਵਲਨ੍ਤੀਂ ਚਿਰਕਾਲੀਨਵਿਰਹਾਦਿਵ ਕਾਮਿਨੀਮ੍
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਸੂਰਜ ਨੇ ਪੂਰਬੀ ਤੇ ਅਗਨੀ ਵਾਲੀਆਂ ਦਿਸ਼ਾਵਾਂ ਨੂੰ, ਜੋ ਵੱਖ ਹੋ ਕੇ ਤੇ ਲੰਮੇ ਸਮੇਂ ਦੀ ਵਿਛੋੜੀ ਵਿਚ ਸੜ ਰਹੀਆਂ ਸਨ, ਢਾਢਸ ਦਿੱਤਾ ਤੇ ਅੱਗੇ ਵਧਿਆ।
ਭਾਸ੍ਕਰੋऽਥ ਕृਸ਼ਾਨੋਸ਼੍ਚ ਦਿਸ਼ਂ ਨੂਨਂ ਵਿਹਾਯ ਚ । ਯਾਮ੍ਯਾਂ ਗਨ੍ਤੁਂ ਤਤਸ੍ਤੂਰ੍ਣਂ ਪ੍ਰਤਸ੍ਥੇ ਕਮਲਾਕਰਃ
ਫਿਰ ਸੂਰਜ ਨੇ ਅਗਨਿ ਦੀ ਦਿਸ਼ਾ ਛੱਡ ਕੇ, ਦੱਖਣ ਵੱਲ ਜਾ ਕੇ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਚੱਲਣਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ।
ਨ ਸ਼ਸ਼ਾਕਾਗ੍ਰਤੋ ਗਨ੍ਤੁਂ ਤਤੋऽਨੂਰੁਰ੍ਵ੍ਯਜਿਜ੍ਞਪਤ੍ । ਅਨੂਰੁਰੁਵਾਚ ਭਾਨੋ ਮਾਨੋਨ੍ਨਤੋ ਵਿਨ੍ਧ੍ਯੋ ਨਿਰੁਧ੍ਯ ਗਗਨਂ ਸ੍ਥਿਤਃ
ਉਹ ਅੱਗੇ ਜਾਣ ਵਿੱਚ ਅਸਮਰਥ ਹੋ ਗਿਆ; ਫਿਰ ਅਨੂਰੂ ਨੇ ਦੱਸਿਆ: 'ਸੂਰਜ ਜੀ, ਵਿੰਧਿਆ ਅਹੰਕਾਰ ਨਾਲ ਅਸਮਾਨ ਨੂੰ ਰੋਕ ਕੇ ਖੜਾ ਹੈ।'
ਸ੍ਪਰ੍ਧਤੇ ਮੇਰੁਣਾ ਪ੍ਰੇਪ੍ਸੁਸ੍ਤ੍ਵਦ੍ਦਤ੍ਤਾਂ ਚ ਪ੍ਰਦਕ੍ਸ਼ਿਣਾਮ੍ । ਸੂਤ ਉਵਾਚ ਅਨੂਰੁਵਾਕ੍ਯਮਾਕਰ੍ਣ੍ਯ ਸਵਿਤਾ ਹ੍ਯਾਸ ਚਿਨ੍ਤਯਨ੍
'ਉਹ ਮੇਰੂ ਨਾਲ ਮੁਕਾਬਲਾ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਤੇ ਤੁਹਾਡੇ ਦਿੱਤੇ ਪਰਿਕ੍ਰਮਾ ਦੀ ਇੱਛਾ ਕਰਦਾ ਹੈ।' ਸੁਤਾ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਅਨੂਰੂ ਦੇ ਸ਼ਬਦ ਸੁਣ ਕੇ, ਸੂਰਜ ਵਿਚਾਰ ਕਰਨ ਲੱਗਾ।