ਪੂਜਯੇਤ੍ਸ੍ਤੌਤਿ ਵਾ ਭਕ੍ਤ੍ਯਾ ਸ ਵਿष੍ਣੁਸਦृਸ਼ੋ ਭਵੇਤ੍ । ਤਤ੍ਸ੍ਪਰ੍ਸ਼ਵਾਯੁਨਾ ਸਦ੍ਯਸ੍ਤੀਰ੍ਥੌਘਸ਼੍ਚ ਵਿਸ਼ੁਧ੍ਯਤਿ
"ਜਾਂ ਭਗਤੀ ਨਾਲ ਉਸ ਦੀ ਪੂਜਾ ਜਾਂ ਸਤਿਕਾਰ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਵਿਸ਼ਨੂ ਵਾਂਗ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਉਸ ਦੇ ਛੂਹਣ ਵਾਲੀ ਹਵਾ ਨਾਲ, ਤੁਰੰਤ ਅਨੇਕ ਤੀਰਥ ਵੀ ਪਵਿੱਤਰ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।"
ਤਤ੍ਪਾਦਰਜਸਾ ਮੂਢ ਸਦ੍ਯਃ ਪੂਤਾ ਵਸੁਨ੍ਧਰਾ । ਪੁਂਸ਼੍ਚਲ੍ਯਨ੍ਨਮਵੀਰਾਨ੍ਨਂ ਸ਼ੂਦ੍ਰਸ਼੍ਰਾਦ੍ਧਾਨ੍ਤਮੇਵ ਚ
"ਉਸ ਦੇ ਪੈਰਾਂ ਦੀ ਧੂੜ ਨਾਲ, ਓ ਮੂਰਖ, ਧਰਤੀ ਤੁਰੰਤ ਪਵਿੱਤਰ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ—even ਇਕ ਅਚਰਣ ਵਾਲੀ ਔਰਤ ਦਾ ਭੋਜਨ, ਨਿਸ਼ੰਤਾਨ ਦਾ ਭੋਜਨ ਜਾਂ ਸ਼ੂਦਰ ਦੇ ਸ਼ਰਾਧ ਦਾ ਭੋਜਨ ਵੀ।"
ਯਦ੍ਧਰੇਰਨਿਵੇਦ੍ਯਂ ਚ ਵृਥਾ ਮਾਂਸਸ੍ਯ ਭਕ੍ਸ਼ਣਮ੍ । ਸ਼ਿਵਲਿਙ੍ਗਪ੍ਰਦਾਨਂ ਚ ਯਦ੍ਦਤ੍ਤਂ ਸ਼ੂਦ੍ਰਯਾਜਿਨਾ
ਜੋ ਮਾਸ ਹਰਿ ਨੂੰ ਸਮਰਪਿਤ ਕੀਤੇ ਬਿਨਾ ਖਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਸ਼ਿਵਲਿੰਗ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਜੋ ਕੁਝ ਸ਼ੂਦਰ ਜਾਂ ਯਜਨਾ ਨਾ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਦੇਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਸਭ ਅਯੋਗ ਹੈ।
ਚਿਕਿਤ੍ਸਕਦ੍ਵਿਜਾਨ੍ਨਂ ਚ ਦੇਵਲਾਨ੍ਨਂ ਤਥੈਵ ਚ । ਕਨ੍ਯਾਵਿਕ੍ਰਯਿਣਾਮਨ੍ਨਂ ਯਦਨ੍ਨਂ ਯੋਨਿਜੀਵਿਨਾਮ੍
ਡਾਕਟਰਾਂ ਦਾ ਖਾਣਾ, ਮੰਦਰ ਦੀ ਸੇਵਾ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਦੋਵਾਂ ਜਨਮਾਂ ਦਾ ਖਾਣਾ, ਆਪਣੀ ਧੀ ਵੇਚਣ ਵਾਲਿਆਂ ਦਾ ਖਾਣਾ, ਅਤੇ ਵੈਸ਼ਿਆਵ੍ਰਿਤੀ ਨਾਲ ਜੀਵਨ ਗੁਜ਼ਾਰਣ ਵਾਲਿਆਂ ਦਾ ਖਾਣਾ, ਇਹ ਸਭ ਅਯੋਗ ਹਨ।
ਉਚ੍ਛਿष੍ਟਾਨ੍ਨਂ ਪਰ੍ਯੁषਿਤਂ ਸਰ੍ਵਭਕ੍ਸ਼ਾਵਸ਼ੇषਿਤਮ੍ । ਸ਼ੂਦ੍ਰਾਪਤਿਦ੍ਵਿਜਾਨਾਂ ਚ ਭੂषਵਾਹਦ੍ਵਿਜਾਨ੍ਨਕਮ੍
ਜੋ ਬਚਿਆ ਹੋਇਆ ਖਾਣਾ, ਪੁਰਾਣਾ ਖਾਣਾ, ਹਰ ਕਿਸਮ ਦਾ ਖਾਣਾ ਖਾਣ ਵਾਲਿਆਂ ਦਾ ਜੂਠ, ਅਤੇ ਉਹ ਦੋਵਾਂ ਜਨਮਾਂ ਜੋ ਸ਼ੂਦਰ ਮਹਿਲਾ ਨਾਲ ਵਿਆਹ ਕਰ ਚੁੱਕੇ ਹਨ ਜਾਂ ਮੁਰਦੇ ਲਿਜਾਣ ਵਾਲੇ ਹਨ, ਉਹਨਾਂ ਦਾ ਖਾਣਾ ਵੀ ਅਯੋਗ ਹੈ।
ਅਦੀਕ੍ਸ਼ਿਤਦ੍ਵਿਜਾਨਾਂ ਚ ਯਦਨ੍ਨਂ ਸ਼ਵਦਾਹਿਨਾਮ੍ । ਅਗਮ੍ਯਾਗਾਮਿਨਾਂ ਚੈਵ ਦ੍ਵਿਜਾਨਾਮਨ੍ਨਮੇਵ ਚ
ਜੋ ਦੋਵਾਂ ਜਨਮਾਂ ਅਧਿਕਾਰਤ ਨਹੀਂ ਹੋਏ, ਜੋ ਮੁਰਦੇ ਖਾਂਦੇ ਹਨ, ਅਤੇ ਜੋ ਦੋਵਾਂ ਜਨਮਾਂ ਅਯੋਗ ਮਹਿਲਾ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧ ਰੱਖਦੇ ਹਨ, ਉਹਨਾਂ ਦਾ ਖਾਣਾ ਵੀ ਅਯੋਗ ਹੈ।
ਮਿਤ੍ਰਦ੍ਰੁਹਾਂ ਕृਤਜ੍ਜਾਨਾਮਨ੍ਨਂ ਵਿਸ਼੍ਵਾਸਘਾਤਿਨਾਮ੍ । ਮਿਥ੍ਯਾਸਾਕ੍ਸ਼੍ਯਪ੍ਰਦਾਨ੍ਨਂ ਚ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਾਨ੍ਨਂ ਤਥੈਵ ਚ
ਮਿਤਰਾਂ ਨੂੰ ਧੋਖਾ ਦੇਣ ਵਾਲਿਆਂ, ਅਕ੍ਰਤਘਨਾਂ, ਭਰੋਸਾ ਤੋੜਣ ਵਾਲਿਆਂ, ਝੂਠੀ ਗਵਾਹੀ ਦੇਣ ਵਾਲਿਆਂ, ਅਤੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਦਾ ਖਾਣਾ ਵੀ ਅਯੋਗ ਹੈ।
ਏਤੇ ਸਰ੍ਵੇ ਵਿਸ਼ੁਧ੍ਯਨ੍ਤਿ ਵਿष੍ਣੋਨੈਵੇਦ੍ਯਭਕ੍ਸ਼ਣਾਤ੍ । ਸ਼੍ਵਪਚਸ਼੍ਚੇਦ੍ਵਿष੍ਣੁਸੇਵੀ ਵਂਸ਼ਾਨਾਂ ਕੋਟਿਮੁਦ੍ਧਰੇਤ੍
ਇਹ ਸਭ ਵਿਸ਼ਨੂੰ ਨੂੰ ਸਮਰਪਿਤ ਖਾਣਾ ਖਾਣ ਨਾਲ ਪਵਿੱਤਰ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਜੇਕਰ ਕੁੱਤਾ ਖਾਣ ਵਾਲਾ ਵੀ ਵਿਸ਼ਨੂੰ ਦੀ ਸੇਵਾ ਕਰੇ, ਉਹ ਆਪਣੀ ਵੰਸ਼ ਦੀਆਂ ਦਸ ਮਿਲੀਅਨ ਪੀੜੀਆਂ ਨੂੰ ਉਧਾਰ ਸਕਦਾ ਹੈ।
ਹਰੇਰਭਕ੍ਤੋ ਮਨੁਜਃ ਸ੍ਵਂ ਚ ਰਕ੍ਸ਼ਿਤੁਮਕ੍ਸ਼ਮਃ । ਅਜ੍ਞਾਨਾਦ੍ਯਦਿ ਗृਹ੍ਣਾਤਿ ਵਿष੍ਣੋਰ੍ਨਿਰ੍ਮਾਲ੍ਯਮੇਵ ਚ
ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਹਰਿ ਦਾ ਭਗਤ ਨਹੀਂ, ਅਤੇ ਆਪਣੀ ਰੱਖਿਆ ਨਹੀਂ ਕਰ ਸਕਦਾ, ਜੇ ਉਹ ਅਣਜਾਣੇ ਵਿੱਚ ਵਿਸ਼ਨੂੰ ਦੇ ਬਚੇ ਹੋਏ ਪ੍ਰਸਾਦ ਨੂੰ ਲੈ ਲੈਂਦਾ ਹੈ—
ਸਪ੍ਤਜਨ੍ਮਾਰ੍ਜਿਤਾਤ੍ਪਾਪਾਨ੍ਮੁਚ੍ਯਤੇ ਨਾਤ੍ਰ ਸਂਸ਼ਯਃ । ਜ੍ਞਾਤ੍ਵਾ ਭਕ੍ਤ੍ਯਾ ਚ ਗृਹ੍ਣਾਤਿ ਵਿष੍ਣੋਨੈਵੇਦ੍ਯਮੇਵ ਚ
ਉਹ ਸੱਤ ਜਨਮਾਂ ਦੀਆਂ ਕੀਤੀਆਂ ਪਾਪਾਂ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਇਸ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਸੰਦੇਹ ਨਹੀਂ। ਅਤੇ ਜੋ ਵਿਸ਼ਨੂੰ ਦਾ ਪ੍ਰਸਾਦ ਜਾਣ-ਬੂਝ ਕੇ ਭਗਤੀ ਨਾਲ ਲੈਂਦਾ ਹੈ—
ਕੋਟਿਜਨ੍ਮਾਰ੍ਜਿਤਾਤ੍ਪਾਪਾਨ੍ਮੁਚ੍ਯਤੇ ਨਿਸ਼੍ਚਿਤਂ ਹਰੇ । ਯਸ੍ਮਾਤ੍ਸਂਸ੍ਥਾਪਿਤਂ ਪੁष੍ਪਂ ਗਰ੍ਵੇਣ ਕਰਿਮਸ੍ਤਕੇ
ਉਹ ਦਸ ਮਿਲੀਅਨ ਜਨਮਾਂ ਦੀਆਂ ਕੀਤੀਆਂ ਪਾਪਾਂ ਤੋਂ ਨਿਸਚਿਤ ਤੌਰ ਤੇ ਮੁਕਤ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਹੇ ਹਰਿ। ਜਿਵੇਂ ਹਾਥੀ ਦੇ ਸਿਰ ਉੱਤੇ ਗਰਵ ਨਾਲ ਰੱਖਿਆ ਫੁੱਲ ਸਥਾਪਿਤ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਤਸ੍ਮਾਦ੍ਯੁष੍ਮਾਨ੍ਪਰਿਤ੍ਯਜ੍ਯ ਯਾਤੁ ਲਕ੍ਸ਼੍ਮੀਰ੍ਹਰੇਃ ਪਦਮ੍ । ਨਾਰਾਯਣਸ੍ਯ ਭਕ੍ਤੋऽਹਂ ਨ ਬਿਭੇਮਿ ਸੁਰਾਦ੍ਵਿਧੇਃ
ਇਸ ਲਈ, ਤੁਹਾਨੂੰ ਛੱਡ ਕੇ, ਹੇ ਇੰਦਰ, ਲਕਸ਼ਮੀ ਹਰਿ ਦੇ ਚਰਨਾਂ ਵਿੱਚ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਮੈਂ ਨਾਰਾਇਣ ਦਾ ਭਗਤ ਹਾਂ, ਤੇ ਦੇਵਾਂ ਦੇ ਰਾਜਾ ਤੋਂ ਵੀ ਨਹੀਂ ਡਰਦਾ।
ਕਾਲਾਨ੍ਮृਤ੍ਯੋਰ੍ਜਰਾਤਸ਼੍ਚ ਕਾਨਨ੍ਯਾਨ੍ ਗਣਯਾਮਿ ਚ । ਕਿਂ ਕਰਿष੍ਯਤਿ ਤੇ ਤਾਤਃ ਕਸ਼੍ਯਪਸ਼੍ਚ ਪ੍ਰਜਾਪਤਿਃ
ਕਾਲ, ਮੌਤ, ਬੁਢਾਪਾ ਜਾਂ ਹੋਰਾਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਕਿਉਂ ਕਰੀਏ? ਤੇਰੇ ਪਿਤਾ ਕਸ਼ਯਪ ਜਾਂ ਪ੍ਰਜਾਪਤੀ ਕੀ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹਨ?
ਬृਹਸ੍ਪਤਿਰ੍ਗੁਰੁਸ਼੍ਚੈਵ ਨਿਃਸ਼ਙ੍ਕਸ੍ਯ ਚ ਮੇ ਹਰੇ । ਇਦਂ ਪੁष੍ਪਂ ਯਸ੍ਯ ਮੂਰ੍ਧ੍ਨਿ ਤਸ੍ਯੈਵ ਪੂਜਨਂ ਪਰਮ੍
ਹੇ ਹਰਿ, ਤੇਰੇ ਗੁਰੂ ਬ੍ਰਿਹਸਪਤੀ ਵੀ ਮੇਰੇ ਅਡੋਲ ਮਨ ਤੇ ਕੁਝ ਨਹੀਂ ਕਰ ਸਕਦੇ। ਜਿਸ ਦੇ ਸਿਰ ਉੱਤੇ ਇਹ ਫੁੱਲ ਰੱਖਿਆ ਹੈ, ਉਸ ਦੀ ਹੀ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਪੂਜਾ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।
ਇਤਿ ਸ਼੍ਰੁਤ੍ਵਾ ਮਹੇਨ੍ਦ੍ਰਸ਼੍ਚ ਧृਤ੍ਵਾ ਸ ਚਰਣਂ ਮੁਨੇਃ । ਉਚ੍ਚੈ ਰੁਰੋਦ ਸ਼ੋਕਾਰ੍ਤਸ੍ਤਮੁਵਾਚ ਭਯਾਕੁਲਃ
ਇਹ ਸੁਣ ਕੇ ਮਹਿੰਦਰ ਨੇ ਮੁਨੀ ਦੇ ਚਰਨ ਫੜ ਕੇ, ਦੁੱਖ ਵਿੱਚ ਉੱਚੀ ਆਵਾਜ਼ ਨਾਲ ਰੋਇਆ ਅਤੇ ਡਰ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ ਉਸ ਨੂੰ ਆਖਿਆ।
ਮਹੇਨ੍ਦ੍ਰ ਉਵਾਚ ਦਤ੍ਤਃ ਸਮੁਚਿਤਃ ਸ਼ਾਪੋ ਮਹ੍ਯਂ ਮਾਯਾਪਹਃ ਪ੍ਰਭੋ । ਹृਤਾਂ ਨ ਯਾਚੇ ਸਮ੍ਪਤ੍ਤਿਂ ਕਿਞ੍ਚਿਜ੍ਜ੍ਞਾਨਂ ਚ ਦੇਹਿ ਮੇ
ਮਹਿੰਦਰ ਨੇ ਆਖਿਆ: ਮੈਨੂੰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸ਼ਾਪ ਠੀਕ ਹੈ, ਹੇ ਪ੍ਰਭੂ, ਮਾਇਆ ਦੂਰ ਕਰਨ ਵਾਲੇ। ਮੈਂ ਆਪਣੀ ਖੋਈ ਹੋਈ ਦੌਲਤ ਨਹੀਂ ਮੰਗਦਾ, ਪਰ ਮੈਨੂੰ ਥੋੜ੍ਹਾ ਗਿਆਨ ਦੇ।
ਐਸ਼੍ਵਰ੍ਯਂ ਵਿਪਦਾਂ ਬੀਜਂ ਜ੍ਞਾਨਪ੍ਰਚ੍ਛਨ੍ਨਕਾਰਣਮ੍ । ਮੁਕ੍ਤਿਮਾਰ੍ਗਕੁਠਾਰਸ਼੍ਚ ਭਕ੍ਤੇਸ਼੍ਚ ਵ੍ਯਵਧਾਯਕਮ੍
ਦੌਲਤ ਮੁਸੀਬਤਾਂ ਦਾ ਬੀਜ ਹੈ, ਗਿਆਨ ਨੂੰ ਢੱਕਣ ਵਾਲਾ ਕਾਰਨ ਹੈ, ਮੁਕਤੀ ਦੇ ਰਾਹ ਨੂੰ ਕੱਟਣ ਵਾਲਾ ਕੁਲ੍ਹਾੜੀ ਹੈ, ਅਤੇ ਭਗਤੀ ਵਿੱਚ ਰੁਕਾਵਟ ਹੈ।
ਮੁਨਿਰੁਵਾਚ ਜਨ੍ਮਮृਤ੍ਯੁਜਰਾਸ਼ੋਕਰੋਗਬੀਜਾਙ੍ਕੁਰਂ ਪਰਮ੍ । ਸਮ੍ਪਤ੍ਤਿਤਿਮਿਰਾਨ੍ਧਸ਼੍ਚ ਮੁਕ੍ਤਿਮਾਰ੍ਗਂ ਨ ਪਸ਼੍ਯਤਿ
ਮੁਨੀ ਨੇ ਆਖਿਆ: ਇਹ ਜਨਮ, ਮੌਤ, ਬੁਢਾਪਾ, ਦੁੱਖ ਅਤੇ ਰੋਗਾਂ ਦੇ ਬੀਜ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਅੰਕੁਰ ਹੈ। ਦੌਲਤ ਦੇ ਹਨੇਰੇ ਵਿੱਚ ਅੰਨ੍ਹਾ ਹੋ ਕੇ, ਮੁਕਤੀ ਦਾ ਰਾਹ ਨਹੀਂ ਵੇਖ ਸਕਦਾ।
ਸਮ੍ਪਨ੍ਮਤ੍ਤੋ ਵਿਮੂਢਸ਼੍ਚ ਸੁਰਾਮਤ੍ਤਃ ਸ ਏਵ ਚ । ਬਾਨ੍ਧਵੈਰ੍ਵੇष੍ਟਿਤਃ ਸੋऽਪਿ ਬਨ੍ਧੁਤ੍ਵੇਨੈਵ ਹੇ ਹਰੇ
ਦੌਲਤ ਨਾਲ ਮਸਤ, ਮੋਹ ਵਿੱਚ ਫਸਿਆ, ਜਿਵੇਂ ਸ਼ਰਾਬੀ ਹੋਵੇ, ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰਾਂ ਨਾਲ ਘਿਰਿਆ ਹੋਇਆ—ਹੇ ਹਰਿ, ਉਹ ਵੀ ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰੀ ਦੇ ਬੰਧਨ ਵਿੱਚ ਫਸਿਆ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ।
ਸਮ੍ਪਤ੍ਤਿਮਦਮਤ੍ਤਸ਼੍ਚ ਵਿषਯਾਨ੍ਧਸ਼੍ਚ ਵਿਹ੍ਵਲਃ । ਮਹਾਕਾਮੀ ਰਾਜਸਿਕਃ ਸਤ੍ਤ੍ਵਮਾਰ੍ਗਂ ਨ ਪਸ਼੍ਯਤਿ
ਦੌਲਤ ਨਾਲ ਮਸਤ, ਵਿਸ਼ਿਆਂ ਵਿੱਚ ਅੰਨ੍ਹਾ, ਚਿੰਤਾ ਵਿੱਚ ਪਿਆ, ਵੱਡੀ ਇੱਛਾ ਵਾਲਾ, ਰਾਜਸੀ ਸੁਭਾਵ ਵਾਲਾ—ਉਹ ਭਲਾਈ ਦਾ ਰਾਹ ਨਹੀਂ ਵੇਖ ਸਕਦਾ।
ਦ੍ਵਿਵਿਧੋ ਵਿषਯਾਨ੍ਧਸ਼੍ਚ ਰਾਜਸਸ੍ਤਾਮਸਃ ਸ੍ਮृਤਃ । ਅਸ਼ਾਸ੍ਤ੍ਰਜ੍ਞਸ੍ਤਾਮਸਸ਼੍ਚ ਸ਼ਾਸ੍ਤ੍ਰਜ੍ਞੋ ਰਾਜਸਃ ਸ੍ਮृਤਃ
ਵਿਸ਼ਿਆਂ ਦੇ ਅੰਨ੍ਹੇਪਣ ਦੇ ਦੋ ਤਰੀਕੇ ਹਨ: ਇੱਕ ਰਾਜਸੀ ਹੈ, ਦੂਜਾ ਤਾਮਸੀ। ਜੋ ਸ਼ਾਸਤਰ ਨਹੀਂ ਜਾਣਦਾ, ਉਹ ਤਾਮਸੀ ਹੈ; ਜੋ ਸ਼ਾਸਤਰ ਜਾਣਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਰਾਜਸੀ ਹੈ।
ਸ਼ਾਸ੍ਤ੍ਰਂ ਚ ਦ੍ਵਿਵਿਧਂ ਮਾਰ੍ਗਂ ਦਰ੍ਸ਼ਯੇਤ੍ਸੁਰਪੁਙ੍ਗਵ । ਪ੍ਰਵृਤ੍ਤਿਬੀਜਮੇਕਂ ਚ ਨਿਵृਤ੍ਤੇਃ ਕਾਰਣਂ ਪਰਮ੍
ਹੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਸਰਵੋਤਮ, ਸ਼ਾਸਤਰ ਦੋ ਰਾਹ ਦਿਖਾਉਂਦਾ ਹੈ: ਇੱਕ ਸੰਸਾਰ ਵਿੱਚ ਲੱਗਣ ਦਾ ਬੀਜ ਹੈ, ਦੂਜਾ ਵਾਪਸ ਮੁੜ ਜਾਣ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚਾ ਕਾਰਨ ਹੈ।
ਚਰਨ੍ਤਿ ਜੀਵਿਨਸ਼੍ਚਾਦੌ ਪ੍ਰਵृਤ੍ਤੇਰ੍ਦੁਃਖਵਰ੍ਤ੍ਮਨਿ । ਸ੍ਵਚ੍ਛਨ੍ਦਂ ਚ ਪ੍ਰਸਨ੍ਨਂ ਚ ਨਿਰ੍ਵਿਰੋਧਂ ਚ ਸਨ੍ਤਤਮ੍
ਜੀਵ ਆਰੰਭ ਵਿੱਚ ਕਰਮਾਂ ਵਾਲੇ ਦੁੱਖਾਂ ਭਰੇ ਰਾਹ 'ਤੇ ਚਲਦੇ ਹਨ; ਇਹ ਰਾਹ ਆਜ਼ਾਦ, ਸੁਖਦਾਈ ਤੇ ਹਮੇਸ਼ਾ ਵਿਰੋਧ ਤੋਂ ਰਹਿਤ ਦਿਖਾਈ ਦਿੰਦਾ ਹੈ।
ਆਯਾਤਿ ਮਧੁਨੋ ਲੋਭਾਤ੍ਕ੍ਲੇਸ਼ੇਨ ਸੁਖਮਾਨਿਤਃ । ਪਰਿਣਾਮੇ ਨਾਸ਼ਬੀਜੇ ਜਨ੍ਮਮृਤ੍ਯੁਜਰਾਕਰੇ
ਮਿੱਠੇ ਦੀ ਇੱਛਾ ਕਰਕੇ, ਮਨੁੱਖ ਸੁਖ ਦੀ ਖੋਜ ਵਿੱਚ ਕਲੇਸ਼ ਸਹੇੜਦਾ ਹੈ; ਪਰ ਅੰਤ ਵਿੱਚ ਇਹ ਨਾਸ ਲਿਆਉਂਦਾ ਹੈ, ਜਨਮ, ਮੌਤ ਤੇ ਬੁਢਾਪੇ ਦੇ ਬੀਜ ਪੈਦਾ ਕਰਦਾ ਹੈ।
ਅਨੇਕਜਨ੍ਮਪਰ੍ਯਨ੍ਤਂ ਕृਤ੍ਵਾ ਚ ਭ੍ਰਮਣਂ ਮੁਦਾ । ਸ੍ਵਕਰ੍ਮਵਿਹਿਤਾਯਾਂ ਚ ਨਾਨਾਯੋਨ੍ਯਾਂ ਕ੍ਰਮੇਣ ਚ
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਅਨੇਕ ਜਨਮਾਂ ਵਿੱਚ ਖੁਸ਼ੀ-ਖੁਸ਼ੀ ਭਟਕਦੇ ਹੋਏ, ਆਪਣੇ ਕਰਮ ਮੁਤਾਬਕ, ਜੀਵ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਜਣਮਾਂ ਵਿੱਚ ਆਉਂਦੇ ਹਨ, ਇੱਕ ਤੋਂ ਦੂਜੇ ਵਿੱਚ।
ਤਤਸ਼੍ਚੇਸ਼ਾਨੁਗਹਾਗ੍ਰਚ੍ਚ ਸਤ੍ਸਙ੍ਗਂ ਲਭਤੇ ਚ ਸਃ । ਸਹਸ੍ਰੇषੁ ਸ਼ਤੇष੍ਵੇਕੋ ਭਵਾਬ੍ਧਿਪਾਰਕਾਰਣਮ੍
ਫਿਰ, ਪ੍ਰਭੂ ਦੀ ਵੱਡੀ ਕਿਰਪਾ ਨਾਲ, ਉਹ ਸਤਸੰਗ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦਾ ਹੈ; ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਤੇ ਸੈਂਕੜਿਆਂ ਵਿੱਚੋਂ, ਕੇਵਲ ਇੱਕ ਹੀ ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਸਮੁੰਦਰ ਨੂੰ ਪਾਰ ਕਰਨ ਦਾ ਸਾਧਨ ਲੱਭਦਾ ਹੈ।
ਸਾਧੁਸ੍ਤਤ੍ਤ੍ਵਪ੍ਰਦੀਪੇਨ ਮੁਕ੍ਤਿਮਾਰ੍ਗਂ ਪ੍ਰਦਰ੍ਸ਼ਯੇਤ੍ । ਤਦਾ ਕਰੋਤਿ ਯਤ੍ਨਂ ਚ ਜੀਵੋ ਬਨ੍ਧਨਖਣ੍ਡਨੇ
ਸੰਤ, ਸੱਚ ਦੀ ਜੋਤ ਨਾਲ, ਮੁਕਤੀ ਦਾ ਰਾਹ ਦਿਖਾਉਂਦਾ ਹੈ; ਫਿਰ ਜੀਵ ਬੰਧਨ ਤੋੜਨ ਲਈ ਯਤਨ ਕਰਦਾ ਹੈ।
ਅਨੇਕਜਨ੍ਮਯੋਗੇਨ ਤਪਸਾਨਸ਼ਨੇਨ ਚ । ਤਦਾ ਲਭੇਨ੍ਮੁਕ੍ਤਿਮਾਰ੍ਗਂ ਨਿਰ੍ਵਿਘ੍ਨਂ ਸੁਖਦਂ ਪਰਮ੍
ਅਨੇਕ ਜਨਮਾਂ ਦੇ ਜੋੜ, ਤਪ ਤੇ ਉਪਵਾਸ ਨਾਲ, ਫਿਰ ਉਹ ਮੁਕਤੀ ਦਾ ਰਾਹ ਪਾਉਂਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਰੁਕਾਵਟ ਰਹਿਤ ਤੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਸੁਖਦਾਈ ਹੈ।
ਇਦਂ ਸ਼੍ਰੁਤਂ ਗੁਰੋਰ੍ਵਕ੍ਯਾਦ੍ਯਤ੍ ਪृਚ੍ਛਸਿ ਪੁਰਨ੍ਦਰ । ਮੁਨੇਸ੍ਤਦ੍ਵਚਨਂ ਸ਼੍ਰੁਤ੍ਵਾ ਵੀਤਰਾਗੋ ਬਭੂਵ ਸਃ
ਹੇ ਪੁਰੰਦਰ, ਇਹ ਗੁਰੂ ਦੇ ਬਚਨਾਂ ਤੋਂ ਤੂੰ ਸੁਣਿਆ ਹੈ; ਮੁਨੀ ਦੇ ਉਪਦੇਸ਼ ਸੁਣ ਕੇ, ਉਹ ਰਾਗ ਰਹਿਤ ਹੋ ਗਿਆ।
ਵੈਰਾਗ੍ਯਂ ਵਰ੍ਧਯਾਮਾਸ ਤਸ੍ਯ ਬ੍ਰਹ੍ਮਨ੍ ਦਿਨੇ ਦਿਨੇ । ਮੁਨੇਃ ਸ੍ਥਾਨਾਦ੍ ਗृਹਂ ਗਤ੍ਵਾ ਸ ਦਦਰ੍ਸ਼ਾਮਰਾਵਤੀਮ੍
ਹਰ ਰੋਜ਼ ਉਸ ਦਾ ਵੈਰਾਗ ਵਧਦਾ ਗਿਆ, ਹੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ; ਮੁਨੀ ਦੇ ਥਾਂ ਤੋਂ ਘਰ ਜਾ ਕੇ, ਉਸ ਨੇ ਅਮਰਾਵਤੀ ਨੂੰ ਵੇਖਿਆ।