ਧਨੁਃਸ਼ਤਂ ਸ਼੍ਵਾਸਰਨ੍ਧ੍ਰੈਰ੍ਧੂਮ੍ਰਾਨ੍ਧਂ ਪਰਿਕੀਰ੍ਤਿਤਮ੍ । ਪਾਤਮਾਤ੍ਰਾਦ੍ਯਤ੍ਰ ਪਾਪੀ ਨਾਗੈਸ਼੍ਚ ਵੇष੍ਟਿਤੋ ਭਵੇਤ੍
ਇੱਕ ਸੌ ਧਨੁਸ਼ ਲੰਬਾ, ਧੂੰਏਂ ਤੇ ਹਨੇਰੇ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ ਥਾਂ ਆਖਿਆ ਗਿਆ ਹੈ, ਜਿੱਥੇ ਪਾਪੀ ਜਦੋਂ ਡਿੱਗਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਹਰ ਸਾਹ ਤੇ ਉਹ ਸੱਪਾਂ ਨਾਲ ਜਕੜਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਧਨੁਃਸ਼ਤਂ ਨਾਗਪੂਰ੍ਣਂ ਤਨ੍ਨਾਗੈਰ੍ਵੇष੍ਟਿਤਂ ਭਵੇਤ੍ । षਡਸ਼ੀਤਿ ਚ ਕੁਣ੍ਡਾਨਿ ਮਯੋਕ੍ਤਾਨਿ ਨਿਸ਼ਾਮਯ । ਲਕ੍ਸ਼ਣਂ ਚਾਪਿ ਤੇषਾਂ ਚ ਕਿਂ ਭੂਯਃ ਸ਼੍ਰੋਤੁਮਿਚ੍ਛਸਿ
ਉਹ ਇੱਕ ਸੌ ਧਨੁਸ਼ ਲੰਬਾ ਥਾਂ ਸੱਪਾਂ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਉੱਥੇ ਉਹ ਸੱਪ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਲਪੇਟ ਲੈਂਦੇ ਹਨ। ਮੈਂ ਛਿਆਸੀ ਖੂਆਂ ਬਾਰੇ ਦੱਸਿਆ ਹੈ—ਹੁਣ ਸੁਣ, ਕੀ ਤੂੰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਖਾਸੀਤਾਂ ਹੋਰ ਵੀ ਜਾਣਨਾ ਚਾਹੁੰਦੀ ਹੈਂ?
ਸਾਵਿਤ੍ਰ੍ਯੁਪਾਖ੍ਯਾਨਵਰ੍ਣਨਮ੍ ਸਾਵਿਤ੍ਰ੍ਯੁਵਾਚ ਦੇਵੀਭਕ੍ਤਿਂ ਦੇਹਿ ਮਹ੍ਯਂ ਸਾਰਾਣਾਂ ਚੈਵ ਸਾਰਕਮ੍ । ਪੁਂਸਾਂ ਮੁਕ੍ਤਿਦ੍ਵਾਰਬੀਜਂ ਨਰਕਾਰ੍ਣਵਤਾਰਕਮ੍
ਸਾਵਿਤਰੀ ਨੇ ਆਖਿਆ: ਮੈਨੂੰ ਮਾਂ ਦੀ ਭਗਤੀ ਦੇ, ਤੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਸਾਰ ਵੀ ਦੇ, ਜੋ ਮਨੁੱਖਾਂ ਲਈ ਮੁਕਤੀ ਦਾ ਰਾਹ ਖੋਲ੍ਹਣ ਵਾਲਾ ਬੀਜ ਹੈ, ਤੇ ਨਰਕ ਦੇ ਸਮੁੰਦਰ ਤੋਂ ਪਾਰ ਲੰਘਣ ਵਾਲੀ ਨਾਵ ਬਣੇ।
ਕਾਰਣਂ ਮੁਕ੍ਤਿਸਾਰਾਣਾਂ ਸਰ੍ਵਾਸ਼ੁਭਵਿਨਾਸ਼ਨਮ੍ । ਦਾਰਕਂ ਕਰ੍ਮਵृਕ੍ਸ਼ਾਣਾਂ ਕृਤਪਾਪੌਘਹਾਰਣਮ੍
ਮੁਕਤੀ ਦੇ ਸਾਰ ਦਾ ਕਾਰਨ, ਜੋ ਸਾਰੀਆਂ ਅਸ਼ੁਭਤਾਵਾਂ ਨੂੰ ਨਾਸ ਕਰਦਾ ਹੈ; ਕਰਮ ਦੇ ਰੁੱਖ ਦਾ ਫਲ, ਤੇ ਕੀਤੇ ਪਾਪਾਂ ਦੇ ਢੇਰ ਨੂੰ ਮਿਟਾਉਣ ਵਾਲਾ।
ਮੁਕ੍ਤਿਸ਼੍ਚ ਕਤਿਥਾਪ੍ਯਸ੍ਤਿ ਕਿਂ ਵਾ ਤਾਸਾਂ ਚ ਲਕ੍ਸ਼ਣਮ੍ । ਦੇਵੀਭਕ੍ਤਿਂ ਭਕ੍ਤਿਭੇਦਂ ਨਿषੇਕਸ੍ਯਾਪਿ ਖਣ੍ਡਨਮ੍
ਮੁਕਤੀ ਦੀਆਂ ਕਿੰਨੀਆਂ ਕਿਸਮਾਂ ਹਨ, ਤੇ ਉਹਨਾਂ ਦੀਆਂ ਖਾਸੀਤਾਂ ਕੀ ਹਨ? ਮਾਂ ਦੀ ਭਗਤੀ, ਭਗਤੀ ਦੇ ਭੇਦ, ਤੇ ਦীক্ষਾ ਦੀ ਵੀ ਖੰਡਨਾ ਬਾਰੇ ਦੱਸ।
ਤਤ੍ਤ੍ਵਜ੍ਞਾਨਵਿਹੀਨਾ ਚ ਸ੍ਤ੍ਰੀਜਾਤਿਰ੍ਵਿਧਿਨਿਰ੍ਮਿਤਾ । ਕਿਞ੍ਚਿਞ੍ਜ੍ਞਾਨਂ ਸਾਰਭੂਤਂ ਵਦ ਵੇਦਵਿਦਾਂ ਵਰ
ਔਰਤਾਂ, ਜੋ ਨਿਯਮ ਅਨੁਸਾਰ ਬਣਾਈਆਂ ਗਈਆਂ ਹਨ, ਉਹਨਾਂ ਕੋਲ ਸੱਚੀ ਗਿਆਨ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀ; ਹੇ ਵੇਦਾਂ ਦੇ ਵਧੀਆ ਜਾਣਨ ਵਾਲੇ, ਥੋੜ੍ਹਾ ਜਿਹਾ ਗਿਆਨ ਦਾ ਸਾਰ ਦੱਸ।
ਸਰ੍ਵਂ ਦਾਨਂ ਚ ਯਜ੍ਞਸ਼੍ਚ ਤੀਰ੍ਥਸ੍ਨਾਨਂ ਵ੍ਰਤਂ ਤਪਃ । ਅਜ੍ਞਾਨਿਜ੍ਞਾਨਦਾਨਸ੍ਯ ਕਲਾਂ ਨਾਰ੍ਹਨ੍ਤਿ षੋਡਸ਼ੀਮ੍
ਸਾਰੇ ਦਾਨ, ਯੱਗ, ਤੀਰਥ ਇਸ਼ਨਾਨ, ਵਰਤ ਤੇ ਤਪ—ਇਹਨਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਕੋਈ ਵੀ ਅਜਾਣ ਜਾਂ ਗਿਆਨੀ ਵਲੋਂ ਦਿੱਤੇ ਗਿਆਨ ਦੇ ਸੋਲ੍ਹਵੇਂ ਭਾਗ ਦੇ ਬਰਾਬਰ ਨਹੀਂ ਹੋ ਸਕਦੇ।
ਪਿਤੁਃ ਸ਼ਤਗੁਣਾ ਮਾਤਾ ਗੌਰਵੇ ਚੇਤਿ ਨਿਸ਼੍ਚਿਤਮ੍ । ਮਾਤੁਃ ਸ਼ਤਗੁਣਃ ਪੂਜ੍ਯੋ ਜ੍ਞਾਨਦਾਤਾ ਗੁਰੁਃ ਪ੍ਰਭੋ
ਇਹ ਪੱਕਾ ਹੈ ਕਿ ਮਾਂ ਪਿਉਂ ਨਾਲੋਂ ਸੌ ਗੁਣਾ ਵਧ ਪੂਜਣ ਯੋਗ ਹੈ; ਤੇ ਗਿਆਨ ਦੇਣ ਵਾਲਾ ਗੁਰੂ, ਹੇ ਪ੍ਰਭੂ, ਮਾਂ ਨਾਲੋਂ ਵੀ ਸੌ ਗੁਣਾ ਵਧ ਪੂਜਾ ਯੋਗ ਹੈ।
ਧਰ੍ਮਰਾਜ ਉਵਾਚ ਪੂਰ੍ਵਂ ਸਰ੍ਵੋ ਵਰੋ ਦਤ੍ਤੋ ਯਸ੍ਤੇ ਮਨਸਿ ਵਾਞ੍ਛਿਤਃ । ਅਧੁਨਾ ਸ਼ਕ੍ਤਿਭਕ੍ਤਿਸ੍ਤੇ ਵਤ੍ਸੇ ਭਵਤੁ ਮਦ੍ਵਰਾਤ੍
ਧਰਮਰਾਜ ਨੇ ਆਖਿਆ: ਪਹਿਲਾਂ ਜੋ ਕੁਝ ਵੀ ਤੂੰ ਮਨ ਵਿਚ ਚਾਹਿਆ, ਉਹ ਸਭ ਤੈਨੂੰ ਮਿਲ ਗਿਆ। ਹੁਣ ਮੇਰੇ ਵਰ ਤੋਂ ਤੈਨੂੰ ਭਗਤੀ ਤੇ ਤਾਕਤ ਮਿਲੇ, ਹੇ ਪੁੱਤ।
ਸ਼੍ਰੋਤੁਮਿਚ੍ਛਸਿ ਕਲ੍ਯਾਣਿ ਸ਼੍ਰੀਦੇਵੀਗੁਣਕੀਰ੍ਤਨਮ੍। ਵਕ੍ਤॄਣਾਂ ਪृਚ੍ਛਕਾਨਾਂ ਚ ਸ਼੍ਰੋਤॄਣਾਂ ਕੁਲਤਾਰਣਮ੍
ਕੀ ਤੂੰ ਸੁਣਨਾ ਚਾਹੁੰਦੀ ਹੈਂ, ਹੇ ਭਾਗਾਂ ਵਾਲੀ, ਮਾਂ ਦੇ ਗੁਣਾਂ ਦੀ ਵਡਿਆਈ, ਜੋ ਪੁੱਛਣ ਵਾਲਿਆਂ, ਦੱਸਣ ਵਾਲਿਆਂ ਤੇ ਸੁਣਨ ਵਾਲਿਆਂ ਲਈ ਆਪਣੇ ਵੰਸ਼ ਨੂੰ ਪਾਰ ਲੰਘਾਉਣ ਦਾ ਸਾਧਨ ਹੈ?
ਸ਼ੇषੋ ਵਕ੍ਤ੍ਰਸਹਸ੍ਰੇਣ ਨਹਿ ਯਦ੍ਵਕ੍ਤੁਮੀਸ਼੍ਵਰਃ । ਮृਤ੍ਯੁਞ੍ਜਯੋ ਨ ਕ੍ਸ਼ਮਸ਼੍ਚ ਵਕ੍ਤੁਂ ਪਞ੍ਚਮੁਖੇਨ ਚ
ਸੇਸ਼, ਜਿਸ ਕੋਲ ਹਜ਼ਾਰ ਮੂੰਹ ਹਨ, ਉਹ ਵੀ ਇਹ ਗੁਣ ਨਹੀਂ ਬਿਆਨ ਕਰ ਸਕਦਾ; ਤੇ ਮ੍ਰਿਤਿਉੰਜੈ ਪੰਜ ਮੂੰਹਾਂ ਨਾਲ ਵੀ ਇਹ ਨਹੀਂ ਦੱਸ ਸਕਦਾ।
ਧਾਤਾ ਚਤੁਰ੍ਣਾਂ ਵੇਦਾਨਾਂ ਵਿਧਾਤਾ ਜਗਤਾਮਪਿ । ਬ੍ਰਹ੍ਮਾ ਚਤੁਰ੍ਮੁਖੇਨੈਵ ਨਾਲਂ ਵਿष੍ਣੁਸ਼੍ਚ ਸਰ੍ਵਵਿਤ੍
ਚਾਰ ਵੇਦਾਂ ਦਾ ਰਚਨਹਾਰ, ਸਾਰੇ ਜਗਤਾਂ ਦਾ ਬਣਾਉਣ ਵਾਲਾ, ਚਾਰ ਮੂੰਹਾਂ ਵਾਲਾ ਬ੍ਰਹਮਾ ਵੀ ਨਹੀਂ, ਤੇ ਸਭ ਕੁਝ ਜਾਣਨ ਵਾਲਾ ਵਿਸ਼ਨੂੰ ਵੀ ਨਹੀਂ ਕਰ ਸਕਦੇ।
ਕਾਰ੍ਤਿਕੇਯਃ षਣ੍ਮੁਖੇਨ ਨਾਪਿ ਵਕ੍ਤੁਮਲਂ ਧ੍ਰੁਵਮ੍ । ਨ ਗਣੇਸ਼ਃ ਸਮਰ੍ਥਸ਼੍ਚ ਯੋਗੀਨ੍ਦ੍ਰਾਣਾਂ ਗੁਰੋਰ੍ਗੁਰੁਃ
ਕਾਰਤਿਕੇ, ਛੇ ਮੂੰਹਾਂ ਨਾਲ ਵੀ, ਇਹ ਗੁਣ ਬਿਆਨ ਨਹੀਂ ਕਰ ਸਕਦਾ; ਤੇ ਗਣੇਸ਼, ਜੋ ਯੋਗੀਆਂ ਦਾ ਗੁਰੂ ਹੈ, ਉਹ ਵੀ ਸਮਰਥ ਨਹੀਂ।
ਸਾਰਭੂਤਾਸ਼੍ਚ ਸ਼ਾਸ੍ਤ੍ਰਾਣਾਂ ਵੇਦਾਸ਼੍ਚਤ੍ਵਾਰ ਏਵ ਚ । ਕਲਾਮਾਤ੍ਰਂ ਯਦ੍ਗੁਣਾਨਾਂ ਨ ਵਿਦਨ੍ਤਿ ਬੁਧਾਸ਼੍ਚ ਯੇ
ਸ਼ਾਸਤਰਾਂ ਤੇ ਚਾਰ ਵੇਦਾਂ ਦਾ ਸਾਰ, ਤੇ ਜੋ ਲੋਕ ਗਿਆਨ ਵਾਲੇ ਹਨ, ਉਹ ਵੀ ਮਾਂ ਦੇ ਗੁਣਾਂ ਦਾ ਇਕ ਰਤਾ ਭੀ ਨਹੀਂ ਜਾਣਦੇ।
ਸਰਸ੍ਵਤੀ ਜਡੀਭੂਤਾ ਨਾਲਂ ਤਦ੍ਗੁਣਵਰ੍ਣਨੇ । ਸਨਤ੍ਕੁਮਾਰੋ ਧਰ੍ਮਸ਼੍ਚ ਸਨਨ੍ਦਨਃ ਸਨਾਤਨਃ
ਸਰਸਵਤੀ ਵੀ ਮੂਕ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਉਹ ਗੁਣ ਬਿਆਨ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਅਸਮਰਥ; ਸਨਤਕੁਮਾਰ, ਧਰਮ, ਸਨੰਦਨ ਤੇ ਸਨਾਤਨ ਵੀ।
ਸਨਕਃ ਕਪਿਲਃ ਸੂਰ੍ਯੋ ਯੇऽਨ੍ਯੇ ਚ ਬ੍ਰਹ੍ਮਣਃ ਸੁਤਾਃ । ਵਿਚਕ੍ਸ਼ਣਾ ਨ ਯਦ੍ਵਕ੍ਤੁਂ ਕਿਞ੍ਚਾਨ੍ਯੇ ਜਡਬੁਦ੍ਧਯਃ
ਸਨਕ, ਕਪਿਲ, ਸੂਰਜ ਤੇ ਹੋਰ ਬ੍ਰਹਮਾ ਦੇ ਪੁੱਤਰ, ਜਿਹੜੇ ਬਹੁਤ ਸਮਝਦਾਰ ਹਨ, ਉਹ ਵੀ ਇਹ ਗੁਣ ਨਹੀਂ ਬਿਆਨ ਕਰ ਸਕਦੇ—ਫਿਰ ਜਿਹੜੇ ਮੰਦੇ ਬੁੱਧੀ ਵਾਲੇ ਹਨ, ਉਹ ਤਾਂ ਹੋਰ ਹੀ ਨਹੀਂ।
ਨ ਯਦ੍ਵਕ੍ਤੁਂ ਕ੍ਸ਼ਮਾਃ ਸਿਦ੍ਧਾ ਮੁਨੀਨ੍ਦ੍ਰਾ ਯੋਗਿਨਸ੍ਤਥਾ । ਕੇ ਚਾਨ੍ਯੇ ਚ ਵਯਂ ਕੇ ਵਾ ਸ਼੍ਰੀਦੇਵ੍ਯਾ ਗੁਣਵਰ੍ਣਨੇ
ਸਿੱਧ, ਵੱਡੇ ਮੁਨੀ, ਤੇ ਯੋਗੀ ਵੀ ਇਹ ਗੁਣ ਨਹੀਂ ਬਿਆਨ ਕਰ ਸਕਦੇ; ਫਿਰ ਅਸੀਂ ਜਾਂ ਹੋਰ ਕੌਣ, ਜੋ ਮਾਂ ਦੇ ਗੁਣ ਬਿਆਨ ਕਰ ਸਕੀਏ?
ਧ੍ਯਾਯਨ੍ਤੇ ਯਤ੍ਪਦਾਮ੍ਭੋਜਂ ਬ੍ਰਹ੍ਮਵਿष੍ਣੁਸ਼ਿਵਾਦਯਃ । ਅਤਿਸਾਧ੍ਯਂ ਸ੍ਵਭਕ੍ਤਾਨਾਂ ਤਦਨ੍ਯੇषਾਂ ਸੁਦੁਰ੍ਲਭਮ੍
ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਕਮਲ ਪੈਰਾਂ ਨੂੰ ਬ੍ਰਹਮਾ, ਵਿਸ਼ਨੂੰ, ਸ਼ਿਵ ਆਦਿਕ ਵੀ ਧਿਆਉਂਦੇ ਹਨ; ਉਹ ਆਪਣੇ ਭਗਤਾਂ ਲਈ ਬਹੁਤ ਅਸਾਨ ਹੈ, ਪਰ ਹੋਰਾਂ ਲਈ ਬਹੁਤ ਹੀ ਔਖਾ।
ਕਸ਼੍ਚਿਤ੍ਕਿਞ੍ਚਿਦ੍ਵਿਜਾਨਾਤਿ ਤਦ੍ਗੁਣੋਤ੍ਕੀਰ੍ਤਨਂ ਸ਼ੁਭਮ੍ । ਅਤਿਰਿਕ੍ਤਂ ਵਿਜਾਨਾਤਿ ਬ੍ਰਹ੍ਮਾ ਬ੍ਰਹ੍ਮਵਿਸ਼ਾਰਦਃ
ਕੋਈ-ਕੋਈ ਥੋੜ੍ਹਾ ਜਿਹਾ ਉਸ ਦੀਆਂ ਚੰਗੀਆਂ ਵਡਿਆਈਆਂ ਜਾਂ ਗੁਣ ਜਾਣਦੇ ਹਨ। ਪਰ ਬ੍ਰਹਮਾ, ਜੋ ਪਰਮ ਤੱਤ ਦਾ ਗਿਆਨ ਰੱਖਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਹੋਰ ਵੀ ਵਧ ਜਾਣਦਾ ਹੈ।
ਤਤੋऽਤਿਰਿਕ੍ਤਂ ਜਾਨਾਤਿ ਗਣੇਸ਼ੋ ਜ੍ਞਾਨਿਨਾਂ ਗੁਰੁਃ । ਸਰ੍ਵਾਤਿਰਿਕ੍ਤਂ ਜਾਨਾਤਿ ਸਰ੍ਵਜ੍ਞਃ ਸ਼ਮ੍ਭੁਰੇਵ ਸਃ
ਉਸ ਤੋਂ ਵੀ ਵਧ ਗਿਆਨ ਗਣੇਸ਼, ਜੋ ਗਿਆਨੀਆਂ ਦਾ ਅਧਿਆਪਕ ਹੈ, ਜਾਣਦਾ ਹੈ। ਪਰ ਸਭ ਕੁਝ ਤਾਂ ਕੇਵਲ ਸ਼ਿਵ, ਜੋ ਸਭ ਕੁਝ ਜਾਣਨ ਵਾਲਾ ਹੈ, ਉਹੀ ਜਾਣਦਾ ਹੈ।
ਤਸ੍ਮੈ ਦਤ੍ਤਂ ਪੁਰਾ ਜ੍ਞਾਨਂ ਕृष੍ਣੇਨ ਪਰਮਾਤ੍ਮਨਾ । ਅਤੀਵ ਨਿਰ੍ਜਨੇऽਰਣ੍ਯੇ ਗੋਲੋਕੇ ਰਾਸਮਣ੍ਡਲੇ
ਉਸ ਨੂੰ ਪੁਰਾਣੇ ਸਮਿਆਂ ਵਿੱਚ ਪਰਮਾਤਮਾ ਕ੍ਰਿਸ਼ਣ ਨੇ, ਬਹੁਤ ਹੀ ਸੁੰਨੇ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ, ਗੋਲੋਕ ਵਿਚ ਰਾਸ ਮੰਡਲ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ, ਗਿਆਨ ਦਿੱਤਾ ਸੀ।
ਤਤ੍ਰੈਵ ਕਥਿਤਂ ਕਿਞ੍ਚਿਤ੍ਤਦ੍ਗੁਣੋਤ੍ਕੀਰ੍ਤਨਂ ਸ਼ੁਭਮ੍ । ਧਰ੍ਮਂ ਚ ਕਥਯਾਮਾਸ ਸ਼ਿਵਲੋਕੇ ਸ਼ਿਵਃ ਸ੍ਵਯਮ੍
ਉਥੇ ਵੀ, ਥੋੜ੍ਹਾ ਜਿਹਾ ਹੀ ਉਸ ਦੀਆਂ ਚੰਗੀਆਂ ਵਡਿਆਈਆਂ ਦੱਸੀਆਂ ਗਈਆਂ। ਅਤੇ ਸ਼ਿਵ ਨੇ ਆਪਣੇ ਲੋਕ ਵਿੱਚ ਧਰਮ ਦੀ ਵੀ ਵਿਅਖਿਆ ਕੀਤੀ।
ਧਰ੍ਮਸ੍ਤੁ ਕਥਯਾਮਾਸ ਭਾਸ੍ਵਤੇ ਪृਚ੍ਛਤੇ ਤਥਾ । ਯਾਮਾਰਾਧ੍ਯ ਮਤ੍ਪਿਤਾਪਿ ਸਮ੍ਪ੍ਰਾਪ ਤਪਸਾ ਸਤਿ
ਉਹ ਧਰਮ ਸ਼ਿਵ ਨੇ ਭਾਸਵਤ ਨੂੰ ਦੱਸਿਆ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਪੁੱਛਿਆ ਸੀ। ਜਿਸ ਦੀ ਉਪਾਸਨਾ ਕਰਕੇ, ਮੇਰੇ ਪਿਤਾ ਜੀ ਨੇ ਵੀ ਤਪੱਸਿਆ ਨਾਲ ਉਹ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤਾ।
ਪੂਰ੍ਵਂ ਸ੍ਵਂ ਵਿषਯਂ ਚਾਹਂ ਨ ਗृਹ੍ਣਾਮਿ ਪ੍ਰਯਤ੍ਨਤਃ । ਵੈਰਾਗ੍ਯਯੁਕ੍ਤਸ੍ਤਪਸੇ ਗਨ੍ਤੁਮਿਚ੍ਛਾਮਿ ਸੁਵ੍ਰਤੇ
ਪਹਿਲਾਂ ਮੈਂ ਆਪਣਾ ਰਾਜ ਖੁਸ਼ੀ ਨਾਲ ਨਹੀਂ ਲਿਆ। ਵੈਰਾਗ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਹੋ ਕੇ, ਹੇ ਸੁਚਰੀਤ੍ਰਾ, ਮੈਂ ਤਪੱਸਿਆ ਲਈ ਜਾਣਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਸੀ।
ਤਦਾ ਮਾਂ ਕਥਯਾਮਾਸ ਪਿਤਾ ਤਦ੍ਗੁਣਕੀਰ੍ਤਨਮ੍ । ਯਥਾਗਮਂ ਤਦ੍ਵਦਾਮਿ ਨਿਬੋਧਾਤੀਵ ਦੁਰ੍ਗਮਮ੍
ਉਸ ਵੇਲੇ ਮੇਰੇ ਪਿਤਾ ਨੇ ਮੈਨੂੰ ਉਸ ਦੀਆਂ ਵਡਿਆਈਆਂ ਤੇ ਗੁਣ ਦੱਸੇ। ਜਿਵੇਂ ਮੈਂ ਸੁਣਿਆ, ਹੁਣ ਮੈਂ ਉਹੀ ਤੇਰੇ ਅੱਗੇ ਆਖਦਾ ਹਾਂ। ਸੁਣ, ਇਹ ਬਹੁਤ ਔਖਾ ਸਮਝਣ ਵਾਲਾ ਹੈ।
ਤਦ੍ਗੁਣਂ ਸਾ ਨ ਜਾਨਾਤਿ ਤਦਨ੍ਯਸ੍ਯ ਚ ਕਾ ਕਥਾ । ਯਥਾਕਾਸ਼ੋ ਨ ਜਾਨਾਤਿ ਸ੍ਵਾਨ੍ਤਮੇਵ ਵਰਾਨਨੇ
ਉਹ ਆਪ ਹੀ ਆਪਣੇ ਗੁਣ ਨਹੀਂ ਜਾਣਦੀ, ਤਾਂ ਹੋਰ ਕਿਸ ਦੀ ਗੱਲ ਕਰੀਏ? ਜਿਵੇਂ ਆਕਾਸ਼ ਆਪਣੇ ਅੰਦਰ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਜਾਣਦਾ, ਹੇ ਸੋਹਣੇ ਮੁਖ ਵਾਲੀ।
ਸਰ੍ਵਾਤ੍ਮਾ ਸਰ੍ਵਭਗਵਾਨ੍ ਸਰ੍ਵਕਾਰਣਕਾਰਣਃ । ਸਰ੍ਵੇਸ਼੍ਵਰਸ਼੍ਚ ਸਰ੍ਵਾਦ੍ਯਃ ਸਰ੍ਵਵਿਤ੍ਪਰਿਪਾਲਕਃ । ੨੫ ਨਿਤ੍ਯਰੂਪੀ ਨਿਤ੍ਯਦੇਹੀ ਨਿਤ੍ਯਾਨਨ੍ਦੋ ਨਿਰਾਕृਤਿਃ । ਨਿਰਙ੍ਕੁਸ਼ੋ ਨਿਰਾਸ਼ਙ੍ਕੋ ਨਿਰ੍ਗੁਣਸ਼੍ਚ ਨਿਰਾਮਯਃ
ਉਹ ਸਭ ਦਾ ਆਤਮਾ ਹੈ, ਸਭ ਦਾ ਮਾਲਕ ਹੈ, ਸਭ ਕਾਰਨਾਂ ਦਾ ਕਾਰਨ ਹੈ, ਸਭ ਦਾ ਰਾਜਾ ਹੈ, ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾ ਹੈ, ਸਭ ਕੁਝ ਜਾਣਨ ਵਾਲਾ ਤੇ ਸਭ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਹੈ। ਉਹ ਸਦਾ-ਥਿਰ ਰੂਪ ਵਾਲਾ, ਸਦਾ-ਥਿਰ ਦੇਹ ਵਾਲਾ, ਸਦਾ ਆਨੰਦ ਰੂਪ ਹੈ, ਉਸ ਦਾ ਕੋਈ ਰੂਪ ਨਹੀਂ, ਉਹ ਬੇ-ਰੋਕ ਹੈ, ਕੋਈ ਸੰਦੇਹ ਨਹੀਂ, ਗੁਣਾਂ ਤੋਂ ਰਹਿਤ ਤੇ ਰੋਗ-ਰਹਿਤ ਹੈ।
ਨਿਰ੍ਲਿਪ੍ਤਃ ਸਰ੍ਵਸਾਕ੍ਸ਼ੀ ਚ ਸਰ੍ਵਾਧਾਰਃ ਪਰਾਤ੍ਪਰਃ । ਮਾਯਾਵਿਸ਼ਿष੍ਟਃ ਪ੍ਰਕृਤਿਸ੍ਤਦ੍ਵਿਕਾਰਾਸ਼੍ਚ ਪ੍ਰਾਕृਤਾਃ
ਉਹ ਲਗਾਵ ਤੋਂ ਰਹਿਤ ਹੈ, ਸਭ ਕੁਝ ਦੇਖਣ ਵਾਲਾ ਹੈ, ਸਭ ਦਾ ਆਸਰਾ ਹੈ, ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚਾ ਹੈ। ਮਾਇਆ ਨਾਲ ਵੱਖਰਾ ਦਿੱਸਦਾ ਹੈ, ਪਰਕ੍ਰਿਤੀ ਅਤੇ ਉਸ ਦੇ ਸਾਰੇ ਬਦਲਾਅ ਉਸ ਲਈ ਕੁਦਰਤੀ ਹਨ।
ਸ੍ਵਯਂ ਪੁਮਾਂਸ਼੍ਚ ਪ੍ਰਕृਤਿਸ੍ਤਾਵਭਿਨ੍ਨੌ ਪਰਸ੍ਪਰਮ੍ । ਯਥਾ ਵਹ੍ਨੇਸ੍ਤਸ੍ਯ ਸ਼ਕ੍ਤਿਰ੍ਨ ਭਿਨ੍ਨਾਸ੍ਤ੍ਯੇਵ ਕੁਤ੍ਰਚਿਤ੍
ਉਹ ਆਪ ਹੀ ਪੁਰਖ ਹੈ, ਤੇ ਪਰਕ੍ਰਿਤੀ ਉਸ ਤੋਂ ਵੱਖਰੀ ਨਹੀਂ। ਜਿਵੇਂ ਅੱਗ ਦੀ ਤਾਕਤ ਕਦੇ ਵੀ ਉਸ ਤੋਂ ਵੱਖਰੀ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀ।
ਸੇਯਂ ਸ਼ਕ੍ਤਿਰ੍ਮਹਾਮਾਯਾ ਸਚ੍ਚਿਦਾਨਨ੍ਦਰੂਪਿਣੀ । ਰੂਪਂ ਬਿਭਰ੍ਤ੍ਯਰੂਪਾ ਚ ਭਕ੍ਤਾਨੁਗ੍ਰਹਹੇਤਵੇ
ਇਹ ਸ਼ਕਤੀ ਮਹਾਮਾਇਆ ਹੈ, ਜਿਸ ਦਾ ਰੂਪ ਸੱਚ, ਚੇਤਨਾ ਤੇ ਆਨੰਦ ਹੈ। ਉਹ ਰੂਪ ਵਾਲੀ ਵੀ ਹੈ ਤੇ ਰੂਪ ਤੋਂ ਰਹਿਤ ਵੀ, ਆਪਣੇ ਭਗਤਾਂ ਉੱਤੇ ਕਿਰਪਾ ਕਰਨ ਲਈ।