ਦਲਿਤਾਃ ਪਾਪਿਨੋ ਯਤ੍ਰ ਮਮ ਦੂਤੈਸ਼੍ਚ ਤਾਡਿਤਾਃ । ਧਨੁਃषੋਡਸ਼ਮਾਨਂ ਚ ਤਤ੍ਕੁਣ੍ਡਂ ਦਲਨਂ ਸ੍ਮृਤਮ੍
ਜਿੱਥੇ ਪਾਪੀਆਂ ਨੂੰ ਮੇਰੇ ਦੂਤ ਕੁੱਟਦੇ ਤੇ ਕੁਚਲਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਖੱਡ ਸੋਲ੍ਹਾਂ ਧਨੁਸ਼ ਚੌੜੀ ਹੈ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਕੁਚਲਣ ਵਾਲੀ ਥਾਂ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਪਤਨੇਨੈਵ ਪਾਪੀ ਚ ਸ਼ੁष੍ਕਕਣ੍ਠੋष੍ਠਤਾਲੁਕਃ । ਬਾਲੁਕਾਸੁ ਚ ਤਪ੍ਤਾਸੁ ਧਨੁਸ੍ਤ੍ਰਿਂਸ਼ਤ੍ਪ੍ਰਮਾਣਕਮ੍
ਜਦ ਪਾਪੀ ਡਿੱਗਦਾ ਹੈ, ਉਸਦਾ ਗਲਾ, ਹੋਠ ਤੇ ਤਾਲੂ ਸੁੱਕ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਤੇ ਉਹ ਤੀਹ ਧਨੁਸ਼ ਚੌੜੀ ਸੜਦੀ ਰੇਤ ਵਾਲੀ ਖੱਡ ਵਿੱਚ ਪੈਂਦਾ ਹੈ।
ਸ਼ਤਪੌਰੁषਮਾਨਂ ਚ ਗਮ੍ਭੀਰਂ ਧ੍ਵਾਨ੍ਤਸਂਯੁਤਮ੍ । ਸ਼ੋषਣਂ ਕੁਣ੍ਡਮੇਤਦ੍ਧਿ ਪਾਪਿਨਾਂ ਪਰਦੁਃਖਦਮ੍
ਇਹ ਖੱਡ ਜੋ ਸੌ ਪੁਰਖਾਂ ਦੇ ਬਰਾਬਰ ਗਹਿਰੀ, ਹਨੇਰੇ ਨਾਲ ਭਰੀ ਤੇ ਤੀਹ ਧਨੁਸ਼ ਚੌੜੀ ਹੈ, ਪਾਪੀਆਂ ਨੂੰ ਸੁਕਾਉਣ ਵਾਲੀ ਤੇ ਦੁੱਖ ਦੇਣ ਵਾਲੀ ਥਾਂ ਹੈ।
ਨਾਨਾਚਰ੍ਮਕषਾਯੋਦਪਰਿਪੂਰ੍ਣਂ ਧਨੁਃਸ਼ਤਮ੍ । ਦੁਰ੍ਗਨ੍ਧਿਯੁਕ੍ਤਤਦ੍ਭਕ੍ਸ਼੍ਯੈਃ ਪ੍ਰਾਣਿਭਿਃ ਸਙ੍ਕੁਲਂ ਕषਮ੍
ਇੱਕ ਖੱਡ ਜੋ ਸੌ ਧਨੁਸ਼ ਚੌੜੀ, ਵੱਖ-ਵੱਖ ਚਮੜੀਆਂ ਤੇ ਕਸੇਲੇ ਪਦਾਰਥਾਂ ਨਾਲ ਭਰੀ ਹੋਈ, ਤੇ ਬਦਬੂਦਾਰ ਜੀਵਾਂ ਨਾਲ ਭਰੀ ਹੋਈ ਹੈ ਜੋ ਪਾਪੀਆਂ ਨੂੰ ਖਾਂਦੇ ਹਨ।
ਸ਼ੂਰ੍ਪਾਕਾਰਮੁਖਂ ਕੁਣ੍ਡਂ ਧਨੁਰ੍ਦ੍ਵਾਦਸ਼ਮਾਨਕਮ੍ । ਤਪ੍ਤਲੋਹਬਾਲੁਕਾਭਿਃ ਪੂਰ੍ਣਂ ਪਾਤਕਿਸਂਯੁਤਮ੍
ਇੱਕ ਖੱਡ ਜਿਸਦਾ ਮੂੰਹ ਸੂਰੀ (ਚਣਣ ਵਾਲੀ ਟੋਕਰੀ) ਵਰਗਾ, ਬਾਰਾਂ ਧਨੁਸ਼ ਚੌੜਾ, ਸੜਦੇ ਲੋਹੇ ਦੀ ਰੇਤ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ, ਤੇ ਪਾਪੀਆਂ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਹੈ।
ਦੁਰ੍ਗਨ੍ਧਿਯੁਕ੍ਤਂ ਤਦ੍ਭਕ੍ਸ਼੍ਯੈਃ ਪਾਪਿਭਿਃ ਸਙ੍ਕੁਲਂ ਸਤਿ । ਸ਼ੂਰ੍ਪਾਕਾਰਮੁਖਂ ਕੁਣ੍ਡਂ ਧਨੁਰ੍ਦ੍ਵਾਦਸ਼ਮਾਤ੍ਰਕਮ੍
ਉਹ ਖੱਡ ਬਦਬੂਦਾਰ, ਪਾਪੀਆਂ ਨਾਲ ਭਰੀ ਹੋਈ ਜੋ ਇਕ-ਦੂਜੇ ਨੂੰ ਖਾਂਦੇ ਹਨ, ਤੇ ਜਿਸਦਾ ਮੂੰਹ ਸੂਰੀ ਵਰਗਾ ਤੇ ਬਾਰਾਂ ਧਨੁਸ਼ ਚੌੜਾ ਹੈ।
ਪ੍ਰਤਪ੍ਤਬਾਲੁਕਾਪੂਰ੍ਣਂ ਮਹਾਪਾਤਕਿਭਿਰ੍ਯੁਤਮ੍ । ਅਨ੍ਤਰਗ੍ਨਿਸ਼ਿਖਾਨਾਂ ਚ ਜ੍ਵਾਲਾਵ੍ਯਾਪ੍ਤਮੁਖਂ ਸਦਾ
ਉਹ ਖੱਡ ਸੜਦੀ ਰੇਤ ਨਾਲ ਭਰੀ ਹੋਈ, ਵੱਡੇ ਪਾਪੀਆਂ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ, ਤੇ ਅੰਦਰੋਂ ਅੱਗ ਦੀਆਂ ਲਪਟਾਂ ਹਮੇਸ਼ਾ ਉਠਦੀਆਂ ਰਹਿੰਦੀਆਂ ਹਨ।
ਧਨੁਰ੍ਵਿਂਸ਼ਤਿਮਾਤ੍ਰਂ ਚ ਪ੍ਰਮਾਣਂ ਯਸ੍ਯ ਸੁਨ੍ਦਰਿ । ਜ੍ਵਾਲਾਭਿਰ੍ਦਗ੍ਧਗਾਤ੍ਰੈਸ਼੍ਚ ਪਾਪਿਭਿਰ੍ਵ੍ਯਾਪ੍ਤਮੇਵ ਚ
ਹੇ ਸੋਹਣੀਏ, ਉਹ ਖੱਡ ਵੀਹ ਧਨੁਸ਼ ਚੌੜੀ ਹੈ, ਤੇ ਅੱਗ ਦੀਆਂ ਲਪਟਾਂ ਨਾਲ ਸੜੇ ਹੋਏ ਪਾਪੀਆਂ ਨਾਲ ਭਰੀ ਹੋਈ ਹੈ।
ਤਨ੍ਮਹਾਕ੍ਲੇਸ਼ਦਂ ਸ਼ਸ਼੍ਵਤ੍ਕੁਣ੍ਡਂ ਜ੍ਵਾਲਾਮੁਖਂ ਸ੍ਮृਤਮ੍ । ਪਾਤਮਾਤ੍ਰਾਦ੍ਯਤ੍ਰ ਪਾਪੀ ਮੂਰ੍ਚ੍ਛਿਤੋ ਵੈ ਨਰੋ ਭਵੇਤ੍
ਉਹ ਖੱਡ, ਜੋ ਸਦਾ ਵੱਡਾ ਕਲੇਸ਼ ਦੇਣ ਵਾਲੀ ਹੈ, ਅੱਗ ਵਾਲੀ ਮੂੰਹ ਵਾਲੀ ਖੱਡ ਕਹੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਜਿੱਥੇ ਪਾਪੀ ਡਿੱਗਦੇ ਹੀ ਬੇਹੋਸ਼ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
ਤਪ੍ਤੇष੍ਟਕਾਭ੍ਯਨ੍ਤਰਿਤਂ ਵਾਪ੍ਯਰ੍ਧਂ ਜਿਹ੍ਮਕੁਣ੍ਡਕਮ੍ । ਧੂਮਾਨ੍ਧਕਾਰਸਂਯੁਕ੍ਤਂ ਧੂਮ੍ਰਾਨ੍ਧੈਃ ਪਾਪਿਭਿਰ੍ਯੁਤਮ੍
ਅੱਧੀ ਝੀਲ ਜਿੰਨੀ, ਤਪਦੀਆਂ ਇੱਟਾਂ ਨਾਲ ਘੇਰੀ ਹੋਈ, ਵੱਕਰੀ ਆਕਾਰ ਵਾਲੀ, ਧੂੰਏਂ ਤੇ ਹਨੇਰੇ ਨਾਲ ਭਰੀ ਹੋਈ, ਤੇ ਧੂੰਏਂ ਕਰਕੇ ਅੰਨੇ ਹੋਏ ਪਾਪੀਆਂ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਹੈ।
ਧਨੁਃਸ਼ਤਂ ਸ਼੍ਵਾਸਰਨ੍ਧ੍ਰੈਰ੍ਧੂਮ੍ਰਾਨ੍ਧਂ ਪਰਿਕੀਰ੍ਤਿਤਮ੍ । ਪਾਤਮਾਤ੍ਰਾਦ੍ਯਤ੍ਰ ਪਾਪੀ ਨਾਗੈਸ਼੍ਚ ਵੇष੍ਟਿਤੋ ਭਵੇਤ੍
ਇੱਕ ਸੌ ਧਨੁਸ਼ ਲੰਬਾ, ਧੂੰਏਂ ਤੇ ਹਨੇਰੇ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ ਥਾਂ ਆਖਿਆ ਗਿਆ ਹੈ, ਜਿੱਥੇ ਪਾਪੀ ਜਦੋਂ ਡਿੱਗਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਹਰ ਸਾਹ ਤੇ ਉਹ ਸੱਪਾਂ ਨਾਲ ਜਕੜਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਧਨੁਃਸ਼ਤਂ ਨਾਗਪੂਰ੍ਣਂ ਤਨ੍ਨਾਗੈਰ੍ਵੇष੍ਟਿਤਂ ਭਵੇਤ੍ । षਡਸ਼ੀਤਿ ਚ ਕੁਣ੍ਡਾਨਿ ਮਯੋਕ੍ਤਾਨਿ ਨਿਸ਼ਾਮਯ । ਲਕ੍ਸ਼ਣਂ ਚਾਪਿ ਤੇषਾਂ ਚ ਕਿਂ ਭੂਯਃ ਸ਼੍ਰੋਤੁਮਿਚ੍ਛਸਿ
ਉਹ ਇੱਕ ਸੌ ਧਨੁਸ਼ ਲੰਬਾ ਥਾਂ ਸੱਪਾਂ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਉੱਥੇ ਉਹ ਸੱਪ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਲਪੇਟ ਲੈਂਦੇ ਹਨ। ਮੈਂ ਛਿਆਸੀ ਖੂਆਂ ਬਾਰੇ ਦੱਸਿਆ ਹੈ—ਹੁਣ ਸੁਣ, ਕੀ ਤੂੰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਖਾਸੀਤਾਂ ਹੋਰ ਵੀ ਜਾਣਨਾ ਚਾਹੁੰਦੀ ਹੈਂ?
ਸਾਵਿਤ੍ਰ੍ਯੁਪਾਖ੍ਯਾਨਵਰ੍ਣਨਮ੍ ਸਾਵਿਤ੍ਰ੍ਯੁਵਾਚ ਦੇਵੀਭਕ੍ਤਿਂ ਦੇਹਿ ਮਹ੍ਯਂ ਸਾਰਾਣਾਂ ਚੈਵ ਸਾਰਕਮ੍ । ਪੁਂਸਾਂ ਮੁਕ੍ਤਿਦ੍ਵਾਰਬੀਜਂ ਨਰਕਾਰ੍ਣਵਤਾਰਕਮ੍
ਸਾਵਿਤਰੀ ਨੇ ਆਖਿਆ: ਮੈਨੂੰ ਮਾਂ ਦੀ ਭਗਤੀ ਦੇ, ਤੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਸਾਰ ਵੀ ਦੇ, ਜੋ ਮਨੁੱਖਾਂ ਲਈ ਮੁਕਤੀ ਦਾ ਰਾਹ ਖੋਲ੍ਹਣ ਵਾਲਾ ਬੀਜ ਹੈ, ਤੇ ਨਰਕ ਦੇ ਸਮੁੰਦਰ ਤੋਂ ਪਾਰ ਲੰਘਣ ਵਾਲੀ ਨਾਵ ਬਣੇ।
ਕਾਰਣਂ ਮੁਕ੍ਤਿਸਾਰਾਣਾਂ ਸਰ੍ਵਾਸ਼ੁਭਵਿਨਾਸ਼ਨਮ੍ । ਦਾਰਕਂ ਕਰ੍ਮਵृਕ੍ਸ਼ਾਣਾਂ ਕृਤਪਾਪੌਘਹਾਰਣਮ੍
ਮੁਕਤੀ ਦੇ ਸਾਰ ਦਾ ਕਾਰਨ, ਜੋ ਸਾਰੀਆਂ ਅਸ਼ੁਭਤਾਵਾਂ ਨੂੰ ਨਾਸ ਕਰਦਾ ਹੈ; ਕਰਮ ਦੇ ਰੁੱਖ ਦਾ ਫਲ, ਤੇ ਕੀਤੇ ਪਾਪਾਂ ਦੇ ਢੇਰ ਨੂੰ ਮਿਟਾਉਣ ਵਾਲਾ।
ਮੁਕ੍ਤਿਸ਼੍ਚ ਕਤਿਥਾਪ੍ਯਸ੍ਤਿ ਕਿਂ ਵਾ ਤਾਸਾਂ ਚ ਲਕ੍ਸ਼ਣਮ੍ । ਦੇਵੀਭਕ੍ਤਿਂ ਭਕ੍ਤਿਭੇਦਂ ਨਿषੇਕਸ੍ਯਾਪਿ ਖਣ੍ਡਨਮ੍
ਮੁਕਤੀ ਦੀਆਂ ਕਿੰਨੀਆਂ ਕਿਸਮਾਂ ਹਨ, ਤੇ ਉਹਨਾਂ ਦੀਆਂ ਖਾਸੀਤਾਂ ਕੀ ਹਨ? ਮਾਂ ਦੀ ਭਗਤੀ, ਭਗਤੀ ਦੇ ਭੇਦ, ਤੇ ਦীক্ষਾ ਦੀ ਵੀ ਖੰਡਨਾ ਬਾਰੇ ਦੱਸ।
ਤਤ੍ਤ੍ਵਜ੍ਞਾਨਵਿਹੀਨਾ ਚ ਸ੍ਤ੍ਰੀਜਾਤਿਰ੍ਵਿਧਿਨਿਰ੍ਮਿਤਾ । ਕਿਞ੍ਚਿਞ੍ਜ੍ਞਾਨਂ ਸਾਰਭੂਤਂ ਵਦ ਵੇਦਵਿਦਾਂ ਵਰ
ਔਰਤਾਂ, ਜੋ ਨਿਯਮ ਅਨੁਸਾਰ ਬਣਾਈਆਂ ਗਈਆਂ ਹਨ, ਉਹਨਾਂ ਕੋਲ ਸੱਚੀ ਗਿਆਨ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀ; ਹੇ ਵੇਦਾਂ ਦੇ ਵਧੀਆ ਜਾਣਨ ਵਾਲੇ, ਥੋੜ੍ਹਾ ਜਿਹਾ ਗਿਆਨ ਦਾ ਸਾਰ ਦੱਸ।
ਸਰ੍ਵਂ ਦਾਨਂ ਚ ਯਜ੍ਞਸ਼੍ਚ ਤੀਰ੍ਥਸ੍ਨਾਨਂ ਵ੍ਰਤਂ ਤਪਃ । ਅਜ੍ਞਾਨਿਜ੍ਞਾਨਦਾਨਸ੍ਯ ਕਲਾਂ ਨਾਰ੍ਹਨ੍ਤਿ षੋਡਸ਼ੀਮ੍
ਸਾਰੇ ਦਾਨ, ਯੱਗ, ਤੀਰਥ ਇਸ਼ਨਾਨ, ਵਰਤ ਤੇ ਤਪ—ਇਹਨਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਕੋਈ ਵੀ ਅਜਾਣ ਜਾਂ ਗਿਆਨੀ ਵਲੋਂ ਦਿੱਤੇ ਗਿਆਨ ਦੇ ਸੋਲ੍ਹਵੇਂ ਭਾਗ ਦੇ ਬਰਾਬਰ ਨਹੀਂ ਹੋ ਸਕਦੇ।
ਪਿਤੁਃ ਸ਼ਤਗੁਣਾ ਮਾਤਾ ਗੌਰਵੇ ਚੇਤਿ ਨਿਸ਼੍ਚਿਤਮ੍ । ਮਾਤੁਃ ਸ਼ਤਗੁਣਃ ਪੂਜ੍ਯੋ ਜ੍ਞਾਨਦਾਤਾ ਗੁਰੁਃ ਪ੍ਰਭੋ
ਇਹ ਪੱਕਾ ਹੈ ਕਿ ਮਾਂ ਪਿਉਂ ਨਾਲੋਂ ਸੌ ਗੁਣਾ ਵਧ ਪੂਜਣ ਯੋਗ ਹੈ; ਤੇ ਗਿਆਨ ਦੇਣ ਵਾਲਾ ਗੁਰੂ, ਹੇ ਪ੍ਰਭੂ, ਮਾਂ ਨਾਲੋਂ ਵੀ ਸੌ ਗੁਣਾ ਵਧ ਪੂਜਾ ਯੋਗ ਹੈ।
ਧਰ੍ਮਰਾਜ ਉਵਾਚ ਪੂਰ੍ਵਂ ਸਰ੍ਵੋ ਵਰੋ ਦਤ੍ਤੋ ਯਸ੍ਤੇ ਮਨਸਿ ਵਾਞ੍ਛਿਤਃ । ਅਧੁਨਾ ਸ਼ਕ੍ਤਿਭਕ੍ਤਿਸ੍ਤੇ ਵਤ੍ਸੇ ਭਵਤੁ ਮਦ੍ਵਰਾਤ੍
ਧਰਮਰਾਜ ਨੇ ਆਖਿਆ: ਪਹਿਲਾਂ ਜੋ ਕੁਝ ਵੀ ਤੂੰ ਮਨ ਵਿਚ ਚਾਹਿਆ, ਉਹ ਸਭ ਤੈਨੂੰ ਮਿਲ ਗਿਆ। ਹੁਣ ਮੇਰੇ ਵਰ ਤੋਂ ਤੈਨੂੰ ਭਗਤੀ ਤੇ ਤਾਕਤ ਮਿਲੇ, ਹੇ ਪੁੱਤ।
ਸ਼੍ਰੋਤੁਮਿਚ੍ਛਸਿ ਕਲ੍ਯਾਣਿ ਸ਼੍ਰੀਦੇਵੀਗੁਣਕੀਰ੍ਤਨਮ੍। ਵਕ੍ਤॄਣਾਂ ਪृਚ੍ਛਕਾਨਾਂ ਚ ਸ਼੍ਰੋਤॄਣਾਂ ਕੁਲਤਾਰਣਮ੍
ਕੀ ਤੂੰ ਸੁਣਨਾ ਚਾਹੁੰਦੀ ਹੈਂ, ਹੇ ਭਾਗਾਂ ਵਾਲੀ, ਮਾਂ ਦੇ ਗੁਣਾਂ ਦੀ ਵਡਿਆਈ, ਜੋ ਪੁੱਛਣ ਵਾਲਿਆਂ, ਦੱਸਣ ਵਾਲਿਆਂ ਤੇ ਸੁਣਨ ਵਾਲਿਆਂ ਲਈ ਆਪਣੇ ਵੰਸ਼ ਨੂੰ ਪਾਰ ਲੰਘਾਉਣ ਦਾ ਸਾਧਨ ਹੈ?
ਸ਼ੇषੋ ਵਕ੍ਤ੍ਰਸਹਸ੍ਰੇਣ ਨਹਿ ਯਦ੍ਵਕ੍ਤੁਮੀਸ਼੍ਵਰਃ । ਮृਤ੍ਯੁਞ੍ਜਯੋ ਨ ਕ੍ਸ਼ਮਸ਼੍ਚ ਵਕ੍ਤੁਂ ਪਞ੍ਚਮੁਖੇਨ ਚ
ਸੇਸ਼, ਜਿਸ ਕੋਲ ਹਜ਼ਾਰ ਮੂੰਹ ਹਨ, ਉਹ ਵੀ ਇਹ ਗੁਣ ਨਹੀਂ ਬਿਆਨ ਕਰ ਸਕਦਾ; ਤੇ ਮ੍ਰਿਤਿਉੰਜੈ ਪੰਜ ਮੂੰਹਾਂ ਨਾਲ ਵੀ ਇਹ ਨਹੀਂ ਦੱਸ ਸਕਦਾ।
ਧਾਤਾ ਚਤੁਰ੍ਣਾਂ ਵੇਦਾਨਾਂ ਵਿਧਾਤਾ ਜਗਤਾਮਪਿ । ਬ੍ਰਹ੍ਮਾ ਚਤੁਰ੍ਮੁਖੇਨੈਵ ਨਾਲਂ ਵਿष੍ਣੁਸ਼੍ਚ ਸਰ੍ਵਵਿਤ੍
ਚਾਰ ਵੇਦਾਂ ਦਾ ਰਚਨਹਾਰ, ਸਾਰੇ ਜਗਤਾਂ ਦਾ ਬਣਾਉਣ ਵਾਲਾ, ਚਾਰ ਮੂੰਹਾਂ ਵਾਲਾ ਬ੍ਰਹਮਾ ਵੀ ਨਹੀਂ, ਤੇ ਸਭ ਕੁਝ ਜਾਣਨ ਵਾਲਾ ਵਿਸ਼ਨੂੰ ਵੀ ਨਹੀਂ ਕਰ ਸਕਦੇ।
ਕਾਰ੍ਤਿਕੇਯਃ षਣ੍ਮੁਖੇਨ ਨਾਪਿ ਵਕ੍ਤੁਮਲਂ ਧ੍ਰੁਵਮ੍ । ਨ ਗਣੇਸ਼ਃ ਸਮਰ੍ਥਸ਼੍ਚ ਯੋਗੀਨ੍ਦ੍ਰਾਣਾਂ ਗੁਰੋਰ੍ਗੁਰੁਃ
ਕਾਰਤਿਕੇ, ਛੇ ਮੂੰਹਾਂ ਨਾਲ ਵੀ, ਇਹ ਗੁਣ ਬਿਆਨ ਨਹੀਂ ਕਰ ਸਕਦਾ; ਤੇ ਗਣੇਸ਼, ਜੋ ਯੋਗੀਆਂ ਦਾ ਗੁਰੂ ਹੈ, ਉਹ ਵੀ ਸਮਰਥ ਨਹੀਂ।
ਸਾਰਭੂਤਾਸ਼੍ਚ ਸ਼ਾਸ੍ਤ੍ਰਾਣਾਂ ਵੇਦਾਸ਼੍ਚਤ੍ਵਾਰ ਏਵ ਚ । ਕਲਾਮਾਤ੍ਰਂ ਯਦ੍ਗੁਣਾਨਾਂ ਨ ਵਿਦਨ੍ਤਿ ਬੁਧਾਸ਼੍ਚ ਯੇ
ਸ਼ਾਸਤਰਾਂ ਤੇ ਚਾਰ ਵੇਦਾਂ ਦਾ ਸਾਰ, ਤੇ ਜੋ ਲੋਕ ਗਿਆਨ ਵਾਲੇ ਹਨ, ਉਹ ਵੀ ਮਾਂ ਦੇ ਗੁਣਾਂ ਦਾ ਇਕ ਰਤਾ ਭੀ ਨਹੀਂ ਜਾਣਦੇ।
ਸਰਸ੍ਵਤੀ ਜਡੀਭੂਤਾ ਨਾਲਂ ਤਦ੍ਗੁਣਵਰ੍ਣਨੇ । ਸਨਤ੍ਕੁਮਾਰੋ ਧਰ੍ਮਸ਼੍ਚ ਸਨਨ੍ਦਨਃ ਸਨਾਤਨਃ
ਸਰਸਵਤੀ ਵੀ ਮੂਕ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਉਹ ਗੁਣ ਬਿਆਨ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਅਸਮਰਥ; ਸਨਤਕੁਮਾਰ, ਧਰਮ, ਸਨੰਦਨ ਤੇ ਸਨਾਤਨ ਵੀ।
ਸਨਕਃ ਕਪਿਲਃ ਸੂਰ੍ਯੋ ਯੇऽਨ੍ਯੇ ਚ ਬ੍ਰਹ੍ਮਣਃ ਸੁਤਾਃ । ਵਿਚਕ੍ਸ਼ਣਾ ਨ ਯਦ੍ਵਕ੍ਤੁਂ ਕਿਞ੍ਚਾਨ੍ਯੇ ਜਡਬੁਦ੍ਧਯਃ
ਸਨਕ, ਕਪਿਲ, ਸੂਰਜ ਤੇ ਹੋਰ ਬ੍ਰਹਮਾ ਦੇ ਪੁੱਤਰ, ਜਿਹੜੇ ਬਹੁਤ ਸਮਝਦਾਰ ਹਨ, ਉਹ ਵੀ ਇਹ ਗੁਣ ਨਹੀਂ ਬਿਆਨ ਕਰ ਸਕਦੇ—ਫਿਰ ਜਿਹੜੇ ਮੰਦੇ ਬੁੱਧੀ ਵਾਲੇ ਹਨ, ਉਹ ਤਾਂ ਹੋਰ ਹੀ ਨਹੀਂ।
ਨ ਯਦ੍ਵਕ੍ਤੁਂ ਕ੍ਸ਼ਮਾਃ ਸਿਦ੍ਧਾ ਮੁਨੀਨ੍ਦ੍ਰਾ ਯੋਗਿਨਸ੍ਤਥਾ । ਕੇ ਚਾਨ੍ਯੇ ਚ ਵਯਂ ਕੇ ਵਾ ਸ਼੍ਰੀਦੇਵ੍ਯਾ ਗੁਣਵਰ੍ਣਨੇ
ਸਿੱਧ, ਵੱਡੇ ਮੁਨੀ, ਤੇ ਯੋਗੀ ਵੀ ਇਹ ਗੁਣ ਨਹੀਂ ਬਿਆਨ ਕਰ ਸਕਦੇ; ਫਿਰ ਅਸੀਂ ਜਾਂ ਹੋਰ ਕੌਣ, ਜੋ ਮਾਂ ਦੇ ਗੁਣ ਬਿਆਨ ਕਰ ਸਕੀਏ?
ਧ੍ਯਾਯਨ੍ਤੇ ਯਤ੍ਪਦਾਮ੍ਭੋਜਂ ਬ੍ਰਹ੍ਮਵਿष੍ਣੁਸ਼ਿਵਾਦਯਃ । ਅਤਿਸਾਧ੍ਯਂ ਸ੍ਵਭਕ੍ਤਾਨਾਂ ਤਦਨ੍ਯੇषਾਂ ਸੁਦੁਰ੍ਲਭਮ੍
ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਕਮਲ ਪੈਰਾਂ ਨੂੰ ਬ੍ਰਹਮਾ, ਵਿਸ਼ਨੂੰ, ਸ਼ਿਵ ਆਦਿਕ ਵੀ ਧਿਆਉਂਦੇ ਹਨ; ਉਹ ਆਪਣੇ ਭਗਤਾਂ ਲਈ ਬਹੁਤ ਅਸਾਨ ਹੈ, ਪਰ ਹੋਰਾਂ ਲਈ ਬਹੁਤ ਹੀ ਔਖਾ।
ਕਸ਼੍ਚਿਤ੍ਕਿਞ੍ਚਿਦ੍ਵਿਜਾਨਾਤਿ ਤਦ੍ਗੁਣੋਤ੍ਕੀਰ੍ਤਨਂ ਸ਼ੁਭਮ੍ । ਅਤਿਰਿਕ੍ਤਂ ਵਿਜਾਨਾਤਿ ਬ੍ਰਹ੍ਮਾ ਬ੍ਰਹ੍ਮਵਿਸ਼ਾਰਦਃ
ਕੋਈ-ਕੋਈ ਥੋੜ੍ਹਾ ਜਿਹਾ ਉਸ ਦੀਆਂ ਚੰਗੀਆਂ ਵਡਿਆਈਆਂ ਜਾਂ ਗੁਣ ਜਾਣਦੇ ਹਨ। ਪਰ ਬ੍ਰਹਮਾ, ਜੋ ਪਰਮ ਤੱਤ ਦਾ ਗਿਆਨ ਰੱਖਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਹੋਰ ਵੀ ਵਧ ਜਾਣਦਾ ਹੈ।
ਤਤੋऽਤਿਰਿਕ੍ਤਂ ਜਾਨਾਤਿ ਗਣੇਸ਼ੋ ਜ੍ਞਾਨਿਨਾਂ ਗੁਰੁਃ । ਸਰ੍ਵਾਤਿਰਿਕ੍ਤਂ ਜਾਨਾਤਿ ਸਰ੍ਵਜ੍ਞਃ ਸ਼ਮ੍ਭੁਰੇਵ ਸਃ
ਉਸ ਤੋਂ ਵੀ ਵਧ ਗਿਆਨ ਗਣੇਸ਼, ਜੋ ਗਿਆਨੀਆਂ ਦਾ ਅਧਿਆਪਕ ਹੈ, ਜਾਣਦਾ ਹੈ। ਪਰ ਸਭ ਕੁਝ ਤਾਂ ਕੇਵਲ ਸ਼ਿਵ, ਜੋ ਸਭ ਕੁਝ ਜਾਣਨ ਵਾਲਾ ਹੈ, ਉਹੀ ਜਾਣਦਾ ਹੈ।