ਯਾਸ੍ਯਨ੍ਤਿ ਤੇ ਚ ਸਰ੍ਵਤ੍ਰ ਹਰਿਦਾਸਾਸ਼੍ਰਮਂ ਵਿਨਾ । ਕृष੍ਣਮਨ੍ਤ੍ਰੋਪਾਸਕਾਚ੍ਚ ਵੈਨਤੇਯਾਦਿਵੋਰਗਾਃ
ਉਹ ਹਰ ਥਾਂ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ਪਰ ਹਰੀ ਦੇ ਦਾਸਾਂ ਦੇ ਆਸ਼ਰਮ ਵਿੱਚ ਨਹੀਂ; ਅਤੇ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਮੰਤਰ ਦੀ ਉਪਾਸਨਾ ਕਰਨ ਵਾਲਿਆਂ ਤੋਂ ਵੀ ਵੈਨਤੇਯ ਆਦਿ ਸੱਪ ਦੂਰ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ।
ਦੇਵੀਮਨ੍ਤ੍ਰੋਪਾਸਕਾਨਾਂ ਨਾਮ੍ਨਾਞ੍ਚੈਵ ਨਿਕृਨ੍ਤਨਮ੍ । ਕਰੋਤਿ ਨਖਲੇਖਨ੍ਯਾ ਚਿਤ੍ਰਗੁਪ੍ਤਸ਼੍ਚ ਭੀਤਵਤ੍
ਦੇਵੀ ਮੰਤਰ ਦੀ ਉਪਾਸਨਾ ਕਰਨ ਵਾਲਿਆਂ ਦੇ ਨਾਮ ਵੀ, ਚਿਤਰਗੁਪਤ ਡਰਦੇ ਹੋਏ, ਆਪਣੀ ਨਖ ਦੀ ਲਕੀਰ ਨਾਲ ਮਿਟਾ ਦਿੰਦਾ ਹੈ।
ਮਧੁਪਰ੍ਕਾਦਿਕਂ ਤੇषਾਂ ਕੁਰੁਤੇ ਚ ਪੁਨਃ ਪੁਨਃ । ਵਿਲਙ੍ਘ੍ਯ ਬ੍ਰਹ੍ਮਲੋਕਂ ਚ ਲੋਕਂ ਗਚ੍ਛਨ੍ਤਿ ਤੇ ਸਤਿ
ਉਹਨਾਂ ਲਈ ਮਧੁਪਰਕ ਆਦਿ ਭੋਗ ਵਾਰ ਵਾਰ ਕੀਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ; ਬ੍ਰਹਮਲੋਕ ਤੋਂ ਉਪਰ, ਉਹ ਜਦੋਂ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਉਸ ਲੋਕ ਵਿੱਚ ਪਹੁੰਚਦੇ ਹਨ।
ਦੁਰਿਤਾਨਿ ਚ ਨਸ਼੍ਯਨ੍ਤਿ ਯੇषਾਂ ਸਂਸ੍ਪਰ੍ਸ਼ਮਾਤ੍ਰਤਃ । ਤੇ ਮਹਾਭਾਗ੍ਯਵਨ੍ਤੋ ਹਿ ਸਹਸ੍ਰਕੁਲਪਾਵਨਾਃ
ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਪਾਪ ਸਿਰਫ਼ ਸਪਰਸ਼ ਨਾਲ ਹੀ ਨਸ਼ਟ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ; ਉਹ ਵੱਡੇ ਭਾਗਾਂ ਵਾਲੇ ਹਨ, ਹਜ਼ਾਰ ਘਰਾਂ ਨੂੰ ਪਵਿੱਤਰ ਕਰਦੇ ਹਨ।
ਯਥਾ ਚ ਪ੍ਰਜ੍ਵਲਦ੍ਵਹ੍ਨੌ ਸ਼ੁष੍ਕਾਨਿ ਚ ਤृਣਾਨਿ ਚ । ਪ੍ਰਾਪ੍ਨੋਤਿ ਮੋਹਃ ਸਮ੍ਮੋਹਂ ਤਾਂਸ਼੍ਚ ਦृष੍ਟ੍ਵਾ ਚ ਭੀਤਵਤ੍
ਜਿਵੇਂ ਕੋਈ ਚਮਕਦੇ ਅੱਗ ਵਿੱਚ ਸੁੱਕਾ ਘਾਹ ਜਾਂ ਲੱਕੜ ਵੇਖ ਕੇ ਡਰ ਜਾਂ ਉਲਝਣ ਵਿੱਚ ਪੈ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਉਹੋ ਜਿਹਾ ਮਨੁੱਖ ਵੀ ਡਰ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਕਾਮਸ਼੍ਚ ਕਾਮਿਨਂ ਯਾਤਿ ਲੋਭਕ੍ਰੋਧੌ ਤਤਃ ਸਤਿ । ਮृਤ੍ਯੁਃ ਪ੍ਰਲੀਯਤੇ ਰੋਗੋ ਜਰਾ ਸ਼ੋਕੋ ਭਯਂ ਤਥਾ
ਜਿਵੇਂ ਚਾਹਤ ਵਾਲੇ ਕੋਲ ਚਾਹਤ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਫਿਰ ਲਾਲਚ ਤੇ ਗੁੱਸਾ ਆਉਂਦੇ ਹਨ; ਮੌਤ, ਰੋਗ, ਬੁੱਢਾਪਾ, ਗਮ ਤੇ ਡਰ—all ਕੁਝ ਮੁੱਕ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
ਕਾਲਃ ਸ਼ੁਭਾਸ਼ੁਭਂ ਕਰ੍ਮ ਹਰ੍षੋ ਭੋਗਸ੍ਤਥੈਵ ਚ । ਯੇ ਯੇ ਨ ਯਾਨ੍ਤਿ ਤਾਂ ਪੀਡਾਂ ਕਥਿਤਾਸ੍ਤੇ ਮਯਾ ਸਤਿ
ਕਾਲ, ਚੰਗੇ ਮੰਦੇ ਕੰਮ, ਖੁਸ਼ੀ ਤੇ ਭੋਗ—ਜੋ ਕੁਝ ਉਸ ਦੁੱਖ ਤੱਕ ਨਹੀਂ ਪਹੁੰਚਦਾ, ਉਹ ਸਾਰਾ ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਦੱਸ ਦਿੱਤਾ ਹੈ।
ਸ਼ृਣੁ ਦੇਹਵਿਵਰਣਂ ਕਥਯਾਮਿ ਯਥਾਗਮਮ੍ । ਪृਥਿਵੀ ਵਾਯੁਰਾਕਾਸ਼ਸ੍ਤੇਜਸ੍ਤੋਯਮਿਤਿ ਸ੍ਫੁਟਮ੍
ਸੁਣ, ਹੁਣ ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਸਰੀਰ ਦੀ ਬਣਾਵਟ ਸ਼ਾਸਤਰ ਅਨੁਸਾਰ ਦੱਸਾਂਗਾ: ਧਰਤੀ, ਹਵਾ, ਅਕਾਸ਼, ਅੱਗ ਤੇ ਪਾਣੀ—ਇਹ ਪੰਜ ਤੱਤ ਸਾਫ਼-ਸਾਫ਼ ਹਨ।
ਦੇਹਿਨਾਂ ਦੇਹਬੀਜਂ ਚ ਸ੍ਰष੍ਟृਸृष੍ਟਿਵਿਧੌ ਪਰਮ੍ । ਪृਥਿਵ੍ਯਾਦਿਪਞ੍ਜਭੂਤੈਰ੍ਯੋ ਦੇਹੋ ਨਿਰ੍ਮਿਤੋ ਭਵੇਤ੍
ਜੀਵਾਂ ਦੇ ਸਰੀਰ ਦਾ ਬੀਜ, ਜੋ ਸਿਰਜਣਹਾਰ ਦੀ ਵੱਡੀ ਰਚਨਾ ਵਿੱਚ ਬਣਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਧਰਤੀ ਆਦਿਕ ਪੰਜ ਤੱਤਾਂ ਨਾਲ ਬਣਿਆ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
ਸ ਕृਤ੍ਰਿਮੋ ਨਸ਼੍ਵਰਸ਼੍ਚ ਭਸ੍ਮਸਾਚ੍ਚ ਭਵੇਦਿਹ । ਬਦ੍ਧੋऽਙ੍ਗੁष੍ਠਪ੍ਰਮਾਣਸ਼੍ਚ ਯੋ ਜੀਵਃ ਪੁਰੁषਃ ਕृਤਃ
ਇਹ ਸਰੀਰ ਬਣਾਵਟੀ ਤੇ ਨਾਸਵੰਤ ਹੈ, ਆਖ਼ਰ ਇੱਥੇ ਸੁਆਹ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਪਰ ਜੋ ਜੀਵ ਅੰਗੂਠੇ ਦੇ ਬਰਾਬਰ ਹੈ, ਉਹੀ ਮਨੁੱਖ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਬਿਭਰ੍ਤਿ ਸੂਕ੍ਸ਼੍ਮਂ ਦੇਹਂ ਤਂ ਤਦ੍ਰੂਪਂ ਭੋਗਹੇਤਵੇ । ਸ ਦੇਹੋ ਨ ਭਵੇਦ੍ਭਸ੍ਮ ਜ੍ਵਲਦਗ੍ਨੌ ਮਮਾਲਯੇ
ਉਹ ਆਪਣੇ ਹੀ ਰੂਪ ਵਾਲਾ ਸੁਕਸ਼ਮ ਸਰੀਰ ਭੋਗ ਵਾਸਤੇ ਧਾਰਨ ਕਰਦਾ ਹੈ; ਇਹ ਸਰੀਰ ਮੇਰੇ ਚਮਕਦੇ ਘਰ ਵਿੱਚ ਸੁਆਹ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ।
ਜਲੇਨ ਨष੍ਟੋ ਦੇਹੀ ਵਾ ਪ੍ਰਹਾਰੇ ਸੁਚਿਰਂ ਕृਤੇ । ਨ ਸ਼ਸ੍ਤ੍ਰੇਣ ਨ ਵਾਸ੍ਤ੍ਰੇਣ ਸੁਤੀਕ੍ਸ਼੍ਣਕਣ੍ਟਕੇ ਤਥਾ
ਜੀਵ ਪਾਣੀ ਨਾਲ, ਲੰਮੇ ਸਮੇਂ ਮਾਰਨ ਨਾਲ, ਹਥਿਆਰ ਨਾਲ, ਕਪੜੇ ਨਾਲ ਜਾਂ ਨੁਕੀਲੇ ਕੰਡੇ ਨਾਲ ਨਹੀਂ ਨਸ਼ਟ ਹੁੰਦਾ।
ਤਪ੍ਤਦ੍ਰਵੇ ਤਪ੍ਤਲੋਹੇ ਤਪ੍ਤਪਾषਾਣ ਏਵ ਚ । ਪ੍ਰਤਪ੍ਤਪ੍ਰਤਿਮਾਸ਼੍ਲੇषੇ ਯਤ੍ਪੂਰ੍ਵਪਤਨੇऽਪਿ ਚ
ਨਾ ਤਪਦੇ ਪਦਾਰਥਾਂ ਵਿੱਚ, ਨਾ ਗਰਮ ਲੋਹੇ ਜਾਂ ਪੱਥਰ ਵਿੱਚ, ਨਾ ਤਪਦੀ ਮੂਰਤੀ ਨਾਲ ਲੱਗਣ ਵਿੱਚ, ਨਾ ਪਹਿਲਾਂ ਡਿੱਗਣ ਵਿੱਚ ਵੀ।
ਨ ਦਗ੍ਧੋ ਨ ਚ ਭਗ੍ਨਃ ਸ ਭੁਙ੍ਕ੍ਤੇ ਸਨ੍ਤਾਪਮੇਵ ਚ । ਕਥਿਤੋ ਦੇਹਵृਤ੍ਤਾਨ੍ਤਃ ਕਾਰਣਂ ਚ ਯਥਾਗਮਮ੍ । ਕੁਣ੍ਡਾਨਾਂ ਲਕ੍ਸ਼ਣਂ ਸਰ੍ਵਂ ਬੋਧਾਯ ਕਥਯਾਮਿ ਤੇ
ਉਹ ਨਾ ਸੜਦਾ ਹੈ, ਨਾ ਟੁੱਟਦਾ ਹੈ, ਸਿਰਫ਼ ਦੁੱਖ ਸਹਿੰਦਾ ਹੈ; ਸਰੀਰ ਦੀ ਕਹਾਣੀ ਤੇ ਉਸ ਦਾ ਕਾਰਨ ਸ਼ਾਸਤਰ ਅਨੁਸਾਰ ਦੱਸ ਦਿੱਤਾ। ਹੁਣ ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਸਾਰੇ ਕੁੰਡਾਂ ਦੇ ਲੱਛਣ ਸਮਝਾਵਾਂਗਾ।
ਇਤਿ ਸ਼੍ਰੀਮਦ੍ਦੇਵੀਭਾਗਵਤੇ ਮਹਾਪੁਰਾਣੇऽष੍ਟਾਦਸ਼ਸਾਹਸ੍ਰ੍ਯਾਂ ਸਂਹਿਤਾਯਾਂ ਨਵਮਸ੍ਕਨ੍ਧੇ ਨਾਰਾਯਣਨਾਰਦਸਂਵਾਦੇ ਦੇਵਪੂਜਨਾਤ੍ ਸਰ੍ਵਾਰਿष੍ਟਨਿਵृਤ੍ਤਿਵਰ੍ਣਨਂ ਨਾਮ षਟ੍ਤ੍ਰਿਂਸ਼ੋऽਧ੍ਯਾਯਃ
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਅੱਠਾਰਾਂ ਹਜ਼ਾਰ ਸ਼ਲੋਕਾਂ ਵਾਲੀ ਮਹਾਂਪੁਰਾਣ ਦੀ ਨੌਵੀਂ ਸਕੰਧ ਵਿੱਚ ਨਾਰਾਇਣ ਤੇ ਨਾਰਦ ਦੇ ਸੰਵਾਦ ਵਿੱਚ 'ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੀ ਪੂਜਾ ਨਾਲ ਸਾਰੇ ਅਸ਼ੁਭ ਦੂਰ ਹੋਣ' ਵਾਲਾ ਛਤੀਵਾਂ ਅਧਿਆਇ ਮੁਕਿਆ।
ਨਾਨਾਨਰਕਕੁਣ੍ਡਵਰ੍ਣਨਮ੍ ਸਾਵਿਤ੍ਰ੍ਯੁਵਾਚ ਧਰ੍ਮਰਾਜ ਉਵਾਚ ਪੂਰ੍ਣੇਨ੍ਦੁਮਣ੍ਡਲਾਕਾਰਂ ਸਰ੍ਵਂ ਕੁਣ੍ਡਂ ਚ ਵਰ੍ਤੁਲਮ੍ । ਨਿਮ੍ਨਂ ਪਾषਾਣਭੇਦੈਸ਼੍ਚ ਪਾਚਿਤਂ ਬਹੁਭਿਃ ਸਤਿ
ਨਰਕ ਦੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਕੁੰਡਾਂ ਦਾ ਵਰਣਨ। ਸਾਵਿਤਰੀ ਨੇ ਪੁੱਛਿਆ— ਧਰਮਰਾਜ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਸਾਰਾ ਕੁੰਡ ਚੰਨ ਦੀ ਪੂਰਨ ਰਾਤ ਵਰਗਾ ਗੋਲ ਹੈ, ਡੂੰਘਾ ਹੈ, ਤੇ ਕਈ ਟੁੱਟੇ ਪੱਥਰਾਂ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ।
ਨ ਨਸ਼੍ਵਰਂ ਚਾਪ੍ਰਲਯਂ ਨਿਰ੍ਮਿਤਂ ਚੇਸ਼੍ਵਰੇਚ੍ਛਯਾ । ਕ੍ਲੇਸ਼ਦਂ ਪਾਤਕਾਨਾਂ ਚ ਨਾਨਾਰੂਪਂ ਤਦਾਲਯਮ੍
ਇਹ ਨਾਸਵੰਤ ਨਹੀਂ, ਨਾ ਹੀ ਕਦੇ ਨਸ਼ਟ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਪ੍ਰਭੂ ਦੀ ਇੱਛਾ ਨਾਲ ਬਣਿਆ ਹੈ; ਇਹ ਪਾਪੀਆਂ ਨੂੰ ਦੁੱਖ ਦੇਣ ਵਾਲਾ ਤੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਰੂਪਾਂ ਵਾਲਾ ਥਾਂ ਹੈ।
ਜ੍ਵਲਦਙ੍ਗਾਰਰੂਪਂ ਚ ਸ਼ਤਹਸ੍ਤਸ਼ਿਖਾਨ੍ਵਿਤਮ੍ । ਪਰਿਤਃ ਕ੍ਰੋਸ਼ਮਾਨਂ ਚ ਵਹ੍ਨਿਕੁਣ੍ਡਂ ਪ੍ਰਕੀਰ੍ਤਿਤਮ੍
ਇਹ ਚਮਕਦੇ ਅੰਗਾਰਿਆਂ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਜਿਸ ਦੀਆਂ ਲਪਟਾਂ ਸੌ ਹੱਥ ਉੱਚੀਆਂ ਹਨ, ਤੇ ਚਾਰੋਂ ਪਾਸੇ ਇੱਕ ਕੋਸ ਤੱਕ ਅੱਗ ਦਾ ਕੁੰਡ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਮਹਾਸ਼ਬ੍ਦਂ ਪ੍ਰਕੁਰ੍ਵਦ੍ਭਿਃ ਪਾਪਿਭਿਃ ਪਰਿਪੂਰਿਤਮ੍ । ਰਕ੍ਸ਼ਿਤਂ ਮਮ ਦੂਤੈਸ਼੍ਚ ਤਾਡਿਤੈਸ਼੍ਚਾਪਿ ਸਨ੍ਤਤਮ੍
ਇਹ ਪਾਪੀਆਂ ਦੀਆਂ ਉੱਚੀਆਂ ਚੀਕਾਂ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਤੇ ਮੇਰੇ ਦੂਤਾਂ ਵਲੋਂ ਹਰ ਵੇਲੇ ਰੱਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਤੇ ਮਾਰਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਪ੍ਰਤਪ੍ਤੋਦਕਪੂਰ੍ਣਂ ਚ ਹਿਂਸ੍ਰਜਨ੍ਤੁਸਮਨ੍ਵਿਤਮ੍ । ਮਹਾਘੋਰਂ ਕਾਕੁਸ਼ਬ੍ਦਂ ਪ੍ਰਹਾਰੇਣ ਦृਢੇਨ ਚ
ਇਹ ਉਬਲਦੇ ਪਾਣੀ ਤੇ ਹਿੰਸਕ ਜਾਨਵਰਾਂ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਬਹੁਤ ਡਰਾਉਣਾ ਹੈ, ਡਰਾਉਣੀਆਂ ਚੀਕਾਂ ਤੇ ਜ਼ੋਰ ਦੀਆਂ ਮਾਰਾਂ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ।
ਕ੍ਰੋਸ਼ਾਰ੍ਧਮਾਨਂ ਤਦ੍ਦੂਤੈਸ੍ਤਾਡਿਤੈਰ੍ਮਮ ਪਾਰ੍षਦੈਃ । ਤਪ੍ਤਕ੍ਸ਼ਾਰੋਦਕੈਃ ਪੂਰ੍ਣਂ ਪੁਨਃ ਕਾਕੈਸ਼੍ਚ ਸਙ੍ਕੁਲਮ੍
ਇਹ ਅੱਧਾ ਕੋਸ ਵੱਡਾ ਹੈ, ਮੇਰੇ ਸਾਥੀਆਂ ਵਲੋਂ ਮਾਰਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਫਿਰ ਤਪਦੇ ਖਾਰੇ ਪਾਣੀ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ ਤੇ ਕਾਂਵਾਂ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਹੈ।
ਸਙ੍ਕੁਲਂ ਪਾਪਿਭਿਸ਼੍ਚੈਵ ਕ੍ਰੋਸ਼ਮਾਨਂ ਭਯਾਨਕਮ੍ । ਤ੍ਰਾਹੀਤਿ ਸ਼ਬ੍ਦਂ ਕੁਰ੍ਵਦ੍ਭਿਰ੍ਮਮ ਦੂਤੈਸ਼੍ਚ ਤਾਡਿਤੈਃ
ਇਹ ਪਾਪੀਆਂ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ, ਡਰਾਉਣੀਆਂ ਚੀਕਾਂ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਮੇਰੇ ਦੂਤਾਂ ਵਲੋਂ ਮਾਰੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਤੇ 'ਸਾਨੂੰ ਬਚਾਓ!' ਦੀ ਆਵਾਜ਼ ਕਰਦੇ ਹਨ।
ਪ੍ਰਚਲਦ੍ਭਿਰਨਾਹਾਰੈਃ ਸ਼ੁष੍ਕਕਣ੍ਠੋष੍ਠਤਾਲੁਕੈਃ । ਵਿਡ੍ਭਿਰੇਵ ਕृਤਂ ਪੂਰ੍ਣਂ ਕ੍ਰੋਸ਼ਮਾਨਂ ਚ ਕੁਤ੍ਸਿਤਮ੍
ਕੰਬਦੇ ਹੋਏ, ਭੁੱਖ ਨਾਲ ਤੜਫਦੇ ਸਰੀਰ, ਸੁੱਕੇ ਗਲੇ, ਹੋਠ ਤੇ ਜੀਭ, ਪੂਰੇ ਮਲ ਨਾਲ ਭਰੇ ਹੋਏ, ਉਹ ਬੇਹਾਲ ਹੋ ਕੇ ਚੀਕਾਂ ਮਾਰਦੇ ਹਨ।
ਅਤਿਦੁਰ੍ਗਨ੍ਧਿਸਂਸਕ੍ਤਂ ਵ੍ਯਾਪ੍ਤਂ ਪਾਪਿਭਿਰਨ੍ਵਹਮ੍ । ਤਾਡਿਤੈਰ੍ਮਮ ਦੂਤੈਸ਼੍ਚ ਤਦਾਹਾਰੈਃ ਸੁਦਾਰੁਣੈਃ
ਬਹੁਤ ਹੀ ਬਦਬੂ ਨਾਲ ਲਿਪਟਿਆ ਹੋਇਆ, ਹਰ ਰੋਜ਼ ਪਾਪੀਆਂ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਰਹਿੰਦਾ, ਮੇਰੇ ਦੂਤਾਂ ਵਲੋਂ ਮਾਰੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ਤੇ ਉਹ ਡਰਾਉਣੇ ਖਾਣੇ ਨਾਲ ਤੜਫਦੇ ਹਨ।
ਰਕ੍ਸ਼ੇਤਿ ਸ਼ਬ੍ਦਂ ਕੁਰ੍ਵਦ੍ਭਿਸ੍ਤਤ੍ਕੀਟੈਰੇਵ ਭਕ੍ਸ਼ਿਤੈਃ । ਤਪ੍ਤਮੂਤ੍ਰਦ੍ਰਵੈਃ ਪੂਰ੍ਣਂ ਮੂਤ੍ਰਕੀਟੈਸ਼੍ਚ ਸਙ੍ਕੁਲਮ੍
‘ਬਚਾਓ’ ਦੀਆਂ ਚੀਕਾਂ ਮਾਰਦੇ ਹੋਏ, ਉਹ ਕੀੜਿਆਂ ਵਲੋਂ ਖਾਧੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਤਪਦੇ ਪਿਸ਼ਾਬ ਨਾਲ ਭਰੇ ਹੋਏ, ਪਿਸ਼ਾਬ ਵਾਲੇ ਕੀੜਿਆਂ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਹਨ।
ਯੁਕ੍ਤਂ ਮਹਾਪਾਤਕਿਭਿਸ੍ਤਤ੍ਕੀਟੈਰ੍ਭਕ੍ਸ਼ਿਤੈਃ ਸਦਾ । ਗਵ੍ਯੂਤਿਮਾਨਂ ਧ੍ਵਾਨ੍ਤਾਕ੍ਤਂ ਸ਼ਬ੍ਦਕृਦ੍ਭਿਸ਼੍ਚ ਸਨ੍ਤਤਮ੍
ਹਮੇਸ਼ਾ ਵੱਡੇ ਪਾਪੀਆਂ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਰਹਿੰਦਾ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਕੀੜਿਆਂ ਵਲੋਂ ਖਾਧਾ ਜਾਂਦਾ, ਇੱਕ ਯੋਜਨ ਜਿੰਨਾ ਵੱਡਾ, ਹਨੇਰੇ ਨਾਲ ਢੱਕਿਆ ਹੋਇਆ, ਤੇ ਲਗਾਤਾਰ ਚੀਕਾਂ ਨਾਲ ਗੂੰਜਦਾ ਹੈ।
ਮਦ੍ਦੂਤੈਸ੍ਤਾਡਿਤੈਰ੍ਘੋਰੈਃ ਸ਼ੁष੍ਕਕਣ੍ਠੋष੍ਠਤਾਲੁਕੈਃ । ਸ਼੍ਲੇष੍ਮਪੂਰ੍ਣਂ ਪ੍ਰਸ਼ਮਿਤਂ ਤਤ੍ਕੀਟੈਃ ਪੂਰਿਤਂ ਸਦਾ
ਮੇਰੇ ਭਿਆਨਕ ਦੂਤਾਂ ਵਲੋਂ ਮਾਰੇ ਜਾਂਦੇ, ਸੁੱਕੇ ਗਲੇ, ਹੋਠ ਤੇ ਜੀਭ ਵਾਲੇ, ਕਫ ਨਾਲ ਭਰੇ ਹੋਏ, ਚੁੱਪ ਕਰ ਦਿੱਤੇ ਜਾਂਦੇ, ਤੇ ਹਮੇਸ਼ਾ ਉਹ ਕੀੜਿਆਂ ਨਾਲ ਭਰੇ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ।
ਤਦ੍ਭੋਜਿਭਿਃ ਪਾਪਿਭਿਸ਼੍ਚ ਵੇष੍ਟਿਤਂ ਵੇष੍ਟਿਤੈਃ ਸਦਾ । ਕ੍ਰੋਸ਼ਾਰ੍ਧਂ ਗਰਕੁਣ੍ਡਂ ਚ ਗਰਭੋਜਿਭਿਰਨ੍ਵਿਤਮ੍
ਉਹ ਮਲ ਖਾਣ ਵਾਲੇ ਪਾਪੀਆਂ ਨਾਲ ਘਿਰਿਆ ਹੋਇਆ, ਹਮੇਸ਼ਾ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨਾਲ ਘੇਰਿਆ ਰਹਿੰਦਾ, ਅੱਧ ਯੋਜਨ ਜਿੰਨਾ ਜ਼ਹਿਰ ਦਾ ਖੱਡ, ਜ਼ਹਿਰ ਖਾਣ ਵਾਲਿਆਂ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ।
ਗਰਕੀਟੈਰ੍ਭਕ੍ਸ਼ਿਤੈਸ਼੍ਚ ਪਾਪਿਭਿਃ ਪੂਰ੍ਣਮੇਵ ਚ । ਤਾਡਿਤੈਰ੍ਮਮ ਦੂਤੈਸ਼੍ਚ ਸ਼ਬ੍ਦਕृਦ੍ਭਿਸ਼੍ਚ ਕਮ੍ਪਿਤੈਃ
ਜ਼ਹਿਰ ਖਾਣ ਵਾਲੇ ਕੀੜਿਆਂ ਤੇ ਪਾਪੀਆਂ ਨਾਲ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ, ਮੇਰੇ ਦੂਤਾਂ ਵਲੋਂ ਮਾਰੇ ਜਾਂਦੇ, ਤੇ ਭਿਆਨਕ ਆਵਾਜ਼ਾਂ ਵਾਲਿਆਂ ਵਲੋਂ ਹਿਲਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਸਰ੍ਪਾਕਾਰੇਰ੍ਵਜ੍ਰਦਂष੍ਟ੍ਰੈ ਸ਼ੁष੍ਕਕਣ੍ਠੈਃ ਸੁਦਾਰੁਣੈਃ । ਨੇਤ੍ਰਯੋਰ੍ਮਲਪੂਰ੍ਣਂ ਚ ਕ੍ਰੋਸ਼ਾਰ੍ਧਂ ਕੀਟਸਂਯੁਤਮ੍
ਸਾਂਪਾਂ ਵਰਗੇ, ਵਜਰ ਦੇ ਦੰਦਾਂ ਵਾਲੇ, ਸੁੱਕੇ ਗਲੇ ਤੇ ਬਹੁਤ ਹੀ ਡਰਾਉਣੇ, ਅੱਧ ਯੋਜਨ ਜਿੰਨਾ ਖੱਡ, ਅੱਖਾਂ ਵਿਚ ਮਲ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ, ਤੇ ਕੀੜਿਆਂ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ।