ਕਾਂ ਕਾਂ ਯੋਨਿਂ ਯਾਤਿ ਜੀਵਃ ਕਰ੍ਮਣਾ ਕੇਨ ਵਾ ਪੁਨਃ । ਕੇਨ ਵਾ ਕਰ੍ਮਣਾ ਸ੍ਵਰ੍ਗਂ ਕੇਨ ਵਾ ਨਰਕਂ ਪਿਤਃ
ਕਿਸ ਕਰਮ ਨਾਲ ਜੀਵ ਕਿਸ ਜਨਮ ਵਿਚ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤੇ ਕਿਸ ਕਰਮ ਨਾਲ ਮੁੜ ਜਾਂਦਾ ਹੈ? ਕਿਸ ਕਰਮ ਨਾਲ ਸਵਰਗ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤੇ ਕਿਸ ਕਰਮ ਨਾਲ ਨਰਕ, ਪਿਤਾ?
ਕੇਨ ਵਾ ਕਰ੍ਮਣਾ ਮੁਕ੍ਤਿਃ ਕੇਨ ਭਕ੍ਤਿਰ੍ਭਵੇਦ੍ ਗੁਰੌ । ਕੇਨ ਵਾ ਕਰ੍ਮਣਾ ਯੋਗੀ ਰੋਗੀ ਵਾ ਕੇਨ ਕਰ੍ਮਣਾ
ਕਿਸ ਕਰਮ ਨਾਲ ਮੁਕਤੀ ਮਿਲਦੀ ਹੈ, ਤੇ ਕਿਸ ਕਰਮ ਨਾਲ ਗੁਰੂ ਵਿਚ ਭਕਤੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ? ਕਿਸ ਕਰਮ ਨਾਲ ਕੋਈ ਯੋਗੀ ਬਣਦਾ ਹੈ ਜਾਂ ਰੋਗੀ?
ਕੇਨ ਵਾ ਦੀਰ੍ਘਜੀਵੀ ਚ ਕੇਨਾਲ੍ਪਾਯੁਸ਼੍ਚ ਕਰ੍ਮਣਾ । ਕੇਨ ਵਾ ਕਰ੍ਮਣਾ ਦੁਃਖੀ ਸੁਖੀ ਵਾ ਕੇਨ ਕਰ੍ਮਣਾ
ਕਿਸ ਕਰਮ ਨਾਲ ਕੋਈ ਲੰਬੀ ਉਮਰ ਵਾਲਾ ਬਣਦਾ ਹੈ, ਤੇ ਕਿਸ ਕਰਮ ਨਾਲ ਛੋਟੀ ਉਮਰ ਵਾਲਾ? ਕਿਸ ਕਰਮ ਨਾਲ ਦੁਖੀ, ਤੇ ਕਿਸ ਕਰਮ ਨਾਲ ਸੁਖੀ?
ਅਙ੍ਗਹੀਨਸ਼੍ਚ ਕਾਣਸ਼੍ਚ ਬਧਿਰਃ ਕੇਨ ਕਰ੍ਮਣਾ । ਅਨ੍ਧੋ ਵਾ ਪਙ੍ਗੁਰਪਿ ਵਾ ਪ੍ਰਮਤ੍ਤਃ ਕੇਨ ਕਰ੍ਮਣਾ
ਕਿਸ ਕਰਮ ਨਾਲ ਕੋਈ ਅੰਗ-ਹੀਣ, ਇਕ-ਅੱਖੀ ਜਾਂ ਬਹਿਰਾ ਬਣਦਾ ਹੈ? ਜਾਂ ਕਿਸ ਕਰਮ ਨਾਲ ਅੰਨ੍ਹਾ, ਲੰਗੜਾ ਜਾਂ ਪਾਗਲ?
ਕ੍ਸ਼ਿਪ੍ਤੋऽਤਿਲੁਬ੍ਧਕਸ਼੍ਚੌਰਃ ਕੇਨ ਵਾ ਕਰ੍ਮਣਾ ਭਵੇਤ੍ । ਕੇਨ ਸਿਦ੍ਧਿਮਵਾਪ੍ਨੋਤਿ ਸਾਲੋਕ੍ਯਾਦਿਚਤੁष੍ਟਯਮ੍
ਕਿਸ ਕਰਮ ਨਾਲ ਕੋਈ ਭਟਕਿਆ, ਬਹੁਤ ਲੋਭੀ ਜਾਂ ਚੋਰ ਬਣਦਾ ਹੈ? ਕਿਸ ਕਰਮ ਨਾਲ ਚਾਰ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੀ ਸਿੱਧੀ ਮਿਲਦੀ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਦੇਵਤਾ ਦੇ ਲੋਕ ਵਿਚ ਵਸਣਾ?
ਕੇਨ ਵਾ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਤ੍ਵਂ ਚ ਤਪਸ੍ਵਿਤ੍ਵਂ ਚ ਕੇਨ ਵਾ । ਸ੍ਵਰ੍ਗਭੋਗਾਦਿਕਂ ਕੇਨ ਵੈਕੁਣ੍ਠਂ ਕੇਨ ਕਰ੍ਮਣਾ
ਕਿਸ ਕਰਮ ਨਾਲ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਬਣਦਾ ਹੈ, ਤੇ ਕਿਸ ਕਰਮ ਨਾਲ ਤਪਸਵੀ? ਕਿਸ ਕਰਮ ਨਾਲ ਸਵਰਗ ਦੇ ਭੋਗ ਆਦਿ ਮਿਲਦੇ ਹਨ, ਜਾਂ ਕਿਸ ਕਰਮ ਨਾਲ ਵੈਕੁੰਠ ਪਹੁੰਚਦਾ ਹੈ?
ਗੋਲੋਕਂ ਕੇਨ ਵਾ ਬ੍ਰਹ੍ਮਨ੍ ਸਰ੍ਵੋਤ੍ਕृष੍ਟਂ ਨਿਰਾਮਯਮ੍ । ਨਰਕੋ ਵਾ ਕਤਿਵਿਧਃ ਕਿਂਸਂਖ੍ਯੋ ਨਾਮ ਕਿਂ ਚ ਵਾ
ਬ੍ਰਹਮਣ, ਗੋਲੋਕ ਕਿਸ ਨੇ ਬਣਾਇਆ, ਉਹ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚਾ ਤੇ ਨਿਰਮਲ ਸਥਾਨ? ਤੇ ਨਰਕ ਕਿੰਨੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਹਨ, ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਕੀ-ਕੀ ਨਾਂ ਹਨ, ਤੇ ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਕਿੰਨੀ ਹੈ?
ਕੋ ਵਾ ਕਂ ਨਰਕਂ ਯਾਤਿ ਕਿਯਨ੍ਤਂ ਤੇषੁ ਤਿष੍ਠਤਿ । ਪਾਪਿਨਾਂ ਕਰ੍ਮਣਾ ਕੇਨ ਕੋ ਵਾ ਵ੍ਯਾਧਿਃ ਪ੍ਰਜਾਯਤੇ । ਯਦ੍ਯਤ੍ਪ੍ਰਿਯਂ ਮਯਾ ਪृष੍ਟਂ ਤਨ੍ਮੇ ਵ੍ਯਾਖ੍ਯਾਤੁਮਰ੍ਹਸਿ
ਕੌਣ ਕਿਸ ਨਰਕ ਵਿੱਚ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤੇ ਉਥੇ ਕਿੰਨਾ ਸਮਾਂ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ? ਪਾਪੀਆਂ ਦੇ ਕਰਮਾਂ ਨਾਲ ਕਿਹੜੀ ਬਿਮਾਰੀ ਆਉਂਦੀ ਹੈ, ਤੇ ਕਿਹੜੀਆਂ ਬਿਮਾਰੀਆਂ ਪੈਦਾਂ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ? ਜੋ ਕੁਝ ਮੈਂ ਪਿਆਰ ਨਾਲ ਪੁੱਛਿਆ ਹੈ, ਉਹ ਸਾਰਾ ਮੈਨੂੰ ਸਮਝਾ ਦੇ।
ਸਾਵਿਤ੍ਰ੍ਯੁਪਾਖ੍ਯਾਨੇ ਕਰ੍ਮਵਿਪਾਕਵਰ੍ਣਨਮ੍ ਸ਼੍ਰੀਨਾਰਾਯਣ ਉਵਾਚ ਸਾਵਿਤ੍ਰੀਵਚਨਂ ਸ਼੍ਰੁਤ੍ਵਾ ਜਗਾਮ ਵਿਸ੍ਮਯਂ ਯਮਃ । ਪ੍ਰਹਸ੍ਯ ਵਕ੍ਤੁਮਾਰੇਭੇ ਕਰ੍ਮਪਾਕਂ ਤੁ ਜੀਵਿਨਾਮ੍
ਸਾਵਿਤਰੀ ਦੀ ਕਥਾ ਵਿੱਚ ਕਰਮਾਂ ਦੇ ਫਲ ਦੀ ਵਿਆਖਿਆ। ਸ਼੍ਰੀਨਾਰਾਯਣ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਸਾਵਿਤਰੀ ਦੇ ਬਚਨ ਸੁਣ ਕੇ ਯਮ ਨੇ ਹੈਰਾਨੀ ਮਹਿਸੂਸ ਕੀਤੀ; ਮੁਸਕਰਾ ਕੇ ਉਹ ਜੀਵਾਂ ਦੇ ਕਰਮਾਂ ਦੇ ਫਲ ਬਾਰੇ ਦੱਸਣ ਲੱਗਾ।
ਧਰ੍ਮ ਉਵਾਚ ਕਨ੍ਯਾ ਦ੍ਵਾਦਸ਼ਵਰ੍षੀਯਾ ਵਤ੍ਸੇ ਤ੍ਵਂ ਵਯਸਾਧੁਨਾ । ਜ੍ਞਾਨਂ ਤੇ ਪੂਰ੍ਵਵਿਦੁषਾਂ ਜ੍ਞਾਨਿਨਾਂ ਯੋਗਿਨਾਂ ਪਰਮ੍
ਧਰਮ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਬੇਟੀ, ਤੂੰ ਬਾਰਾਂ ਸਾਲ ਦੀ ਹੋ ਕੇ ਵੀ, ਪੁਰਾਣੇ ਗਿਆਨੀਆਂ ਤੇ ਵੱਡੇ ਯੋਗੀਆਂ ਵਾਲਾ ਉੱਚਾ ਗਿਆਨ ਰੱਖਦੀ ਹੈਂ।
ਸਾਵਿਤ੍ਰੀਵਰਦਾਨੇਨ ਤ੍ਵਂ ਸਾਵਿਤ੍ਰੀ ਕਲਾ ਸਤੀ । ਪ੍ਰਾਪ੍ਤਾ ਪੁਰਾ ਭੂਭृਤਾ ਚ ਤਪਸਾ ਤਤ੍ਸਮਾ ਸੁਤੇ
ਸਾਵਿਤਰੀ ਦੇ ਵਰਦਾਨ ਨਾਲ, ਤੂੰ ਸਾਵਿਤਰੀ ਦੀ ਹੀ ਇਕ ਭਾਗ ਹੋ, ਸਤਵਾਨੀ; ਪਹਿਲਾਂ, ਆਪਣੀ ਤਪਸਿਆ ਨਾਲ, ਤੂੰ ਇਹ ਪਾਇਆ ਸੀ, ਧਰਤੀ ਦੇ ਰਾਜੇ ਵਾਂਗ।
ਯਥਾ ਸ਼੍ਰੀਃ ਸ਼੍ਰੀਪਤੇਃ ਕ੍ਰੋਡੇ ਭਵਾਨੀ ਚ ਭਵੋਰਸਿ । ਯਥਾਦਿਤਿਃ ਕਸ਼੍ਯਪੇ ਚ ਯਥਾਹਲ੍ਯਾ ਚ ਗੌਤਮੇ
ਜਿਵੇਂ ਸ਼੍ਰੀ ਸ਼੍ਰੀਪਤੀ ਦੀ ਗੋਦ ਵਿੱਚ, ਭਵਾਨੀ ਭਵ ਦੇ ਸੀਨੇ ਤੇ, ਅਦਿਤੀ ਕਸ਼ਯਪ ਦੇ ਨਾਲ, ਤੇ ਅਹਲਿਆ ਗੌਤਮ ਦੇ ਨਾਲ ਹੈ,
ਯਥਾ ਸ਼ਚੀ ਮਹੇਨ੍ਦ੍ਰੇ ਚ ਯਥਾ ਚਨ੍ਦ੍ਰੇ ਚ ਰੋਹਿਣੀ । ਯਥਾ ਰਤਿਃ ਕਾਮਦੇਵੇ ਯਥਾ ਸ੍ਵਾਹਾ ਹੁਤਾਸ਼ਨੇ
ਜਿਵੇਂ ਸ਼ਚੀ ਮਹਿੰਦਰ ਦੇ ਨਾਲ, ਰੋਹਿਣੀ ਚੰਦ੍ਰ ਦੇ ਨਾਲ, ਰਤੀ ਕਾਮਦੇਵ ਦੇ ਨਾਲ, ਤੇ ਸਵਾਹਾ ਅੱਗ ਦੇ ਨਾਲ ਹੈ,
ਯਥਾ ਸ੍ਵਧਾ ਚ ਪਿਤृषੁ ਯਥਾ ਸਨ੍ਧ੍ਯਾ ਦਿਵਾਕਰੇ । ਵਰੁਣਾਨੀ ਚ ਵਰੁਣੇ ਯਜ੍ਞੇ ਚ ਦਕ੍ਸ਼ਿਣਾ ਯਥਾ
ਜਿਵੇਂ ਸਵਧਾ ਪਿਤਰਾਂ ਵਿੱਚ, ਸੰਧਿਆ ਸੂਰਜ ਦੇ ਨਾਲ, ਵਰੁਣਾਨੀ ਵਰੁਣ ਦੇ ਨਾਲ, ਤੇ ਯਜਨ ਵਿੱਚ ਦਕਸ਼ਿਣਾ ਹੈ,
ਯਥਾ ਵਰਾਹੇ ਪृਥਿਵੀ ਦੇਵਸੇਨਾ ਚ ਕਾਰ੍ਤਿਕੇ । ਸੌਭਾਗ੍ਯਾ ਸੁਪ੍ਰਿਯਾ ਤ੍ਵਂ ਚ ਤਥਾ ਸਤ੍ਯਵਤਃ ਪ੍ਰਿਯੇ
ਜਿਵੇਂ ਵਰਾਹ ਦੇ ਨਾਲ ਧਰਤੀ, ਦੇਵਸੇਨਾ ਕਾਰਤਿਕੇ ਦੇ ਨਾਲ, ਸੌਭਾਗਿਆ ਤੇ ਸੁਪ੍ਰਿਆ, ਤਿਵੇਂ ਤੂੰ ਵੀ, ਸਤਯਵਤ ਦੀ ਪਿਆਰੀ।
ਅਯਂ ਤੁਭ੍ਯਂ ਵਰੋ ਦਤ੍ਤੋऽਪ੍ਯਪਰਂ ਚ ਯਥੇਪ੍ਸਿਤਮ੍ । ਸ਼ृਣੁ ਦੇਵਿ ਮਹਾਭਾਗੇ ਦਦਾਮਿ ਸਕਲੇਪ੍ਸਿਤਮ੍
ਇਹ ਵਰਦਾਨ ਤੈਨੂੰ ਮਿਲ ਗਿਆ, ਤੇ ਜੋ ਹੋਰ ਤੂੰ ਚਾਹੁੰਦੀ ਹੈਂ, ਉਹ ਵੀ; ਸੁਣੋ, ਮਹਾਂਭਾਗੇ, ਮੈਂ ਤੇਰੇ ਸਾਰੇ ਚਾਹੇ ਹੋਏ ਵਰਦਾਨ ਦੇਵਾਂਗਾ।
ਸਾਵਿਤ੍ਰ੍ਯੁਵਾਚ ਸਤ੍ਯਵਤ ਔਰਸਾਨਾਂ ਪੁਤ੍ਰਾਣਾਂ ਸ਼ਤਕਂ ਮਮ । ਭਵਿष੍ਯਤਿ ਮਹਾਭਾਗ ਵਰਮੇਤਨ੍ਮਦੀਪ੍ਸਿਤਮ੍
ਸਾਵਿਤਰੀ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਸਤਯਵਤ ਤੋਂ ਮੇਰੇ ਸੌ ਪੁੱਤਰ ਹੋਣ, ਮਹਾਂਭਾਗੇ, ਇਹੀ ਵਰਦਾਨ ਮੈਂ ਚਾਹੁੰਦੀ ਹਾਂ।
ਮਤ੍ਪਿਤੁਃ ਪੁਤ੍ਰਸ਼ਤਕਂ ਸ਼੍ਵਸ਼ੁਰਸ੍ਯ ਚ ਚਕ੍ਸ਼ੁषੀ । ਰਾਜ੍ਯਲਾਭੋ ਭਵਤ੍ਵੇਵਂ ਵਰਮੇਤਨ੍ਮਦੀਪ੍ਸਿਤਮ੍
ਮੇਰੇ ਪਿਤਾ ਨੂੰ ਵੀ ਸੌ ਪੁੱਤਰ ਹੋਣ, ਤੇ ਮੇਰੇ ਸਸੁਰ ਦੀ ਅੱਖੀ ਵਾਪਸ ਆਵੇ; ਰਾਜ ਮਿਲ ਜਾਵੇ—ਇਹੀ ਵਰਦਾਨ ਮੈਂ ਚਾਹੁੰਦੀ ਹਾਂ।
ਅਨ੍ਤੇ ਸਤ੍ਯਵਤਾ ਸਾਰ੍ਧਂ ਯਾਸ੍ਯਾਮਿ ਹਰਿਮਨ੍ਦਿਰਮ੍ । ਸਮਤੀਤੇ ਲਕ੍ਸ਼ਵਰ੍षੇ ਦੇਹੀਦਂ ਮੇ ਜਗਤ੍ਪ੍ਰਭੋ
ਅੰਤ ਵਿੱਚ, ਮੈਂ ਸਤਯਵਤ ਦੇ ਨਾਲ ਹਰੀ ਦੇ ਮੰਦਰ ਵਿੱਚ ਜਾਵਾਂ; ਲੱਖ ਸਾਲ ਹੋ ਜਾਣ ਤੇ, ਜਗਤ ਦੇ ਪ੍ਰਭੂ, ਇਹ ਮੇਰੇ ਲਈ ਕਰ।
ਜੀਵਕਰ੍ਮਵਿਪਾਕਂ ਚ ਸ਼੍ਰੋਤੁਂ ਕੌਤੂਹਲਂ ਮਮ । ਵਿਸ਼੍ਵਨਿਸ੍ਤਾਰਬੀਜਂ ਚ ਤਨ੍ਮੇ ਵ੍ਯਾਖ੍ਯਾਤੁਮਰ੍ਹਸਿ
ਮੈਨੂੰ ਜੀਵਾਂ ਦੇ ਕਰਮਾਂ ਦੇ ਫਲ ਸੁਣਨ ਦੀ ਉਤਸੁਕਤਾ ਹੈ, ਤੇ ਉਹ ਬੀਜ ਵੀ ਜਿਸ ਨਾਲ ਸਭ ਜਗਤ ਤੋਂ ਛੁਟਕਾਰਾ ਮਿਲੇ; ਇਹ ਮੈਨੂੰ ਸਮਝਾ ਦੇ।
ਧਰ੍ਮਰਾਜ ਉਵਾਚ ਭਵਿष੍ਯਤਿ ਮਹਾਸਾਧ੍ਵਿ ਸਰ੍ਵਂ ਮਾਨਸਿਕਂ ਤਵ । ਜੀਵਕਰ੍ਮਵਿਪਾਕਂ ਚ ਕਥਯਾਮਿ ਨਿਸ਼ਾਮਯ
ਧਰਮਰਾਜ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਮਹਾਂਸਾਧਵੀ, ਜੋ ਕੁਝ ਤੂੰ ਮਨ ਵਿੱਚ ਚਾਹਿਆ, ਉਹ ਸਭ ਪੂਰਾ ਹੋਵੇਗਾ; ਹੁਣ ਮੈਂ ਜੀਵਾਂ ਦੇ ਕਰਮਾਂ ਦੇ ਫਲ ਦੱਸਦਾ ਹਾਂ, ਧਿਆਨ ਨਾਲ ਸੁਣ।
ਸ਼ੁਭਾਨਾਮਸ਼ੁਭਾਨਾਂ ਚ ਕਰ੍ਮਣਾਂ ਜਨ੍ਮ ਭਾਰਤੇ । ਪੁਣ੍ਯਕ੍ਸ਼ੇਤ੍ਰੇ ਚ ਨਾਨ੍ਯਤ੍ਰ ਸਰ੍ਵਂ ਚ ਭੁਞ੍ਜਤੇ ਜਨਾਃ
ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਲੋਕ ਆਪਣੇ ਚੰਗੇ ਤੇ ਮੰਦੇ ਕਰਮਾਂ ਦੇ ਫਲ ਭੋਗਦੇ ਹਨ, ਤੇ ਪਵਿੱਤਰ ਸਥਾਨਾਂ ਵਿੱਚ, ਹੋਰ ਕਿਤੇ ਨਹੀਂ; ਹਰ ਕੋਈ ਆਪਣੇ ਕਰਮਾਂ ਦਾ ਫਲ ਪਾਉਂਦਾ ਹੈ।
ਸੁਰਾ ਦੈਤ੍ਯਾ ਦਾਨਵਾਸ਼੍ਚ ਗਨ੍ਧਰ੍ਵਾ ਰਾਕ੍ਸ਼ਸਾਦਯਃ । ਨਰਾਸ਼੍ਚ ਕਰ੍ਮਜਨਕਾ ਨ ਸਰ੍ਵੇ ਜੀਵਿਨਃ ਸਤਿ
ਦੇਵਤੇ, ਦੈਤ, ਦਾਨਵ, ਗੰਧਰਵ, ਰਾਖਸ ਤੇ ਮਨੁੱਖ—ਇਹ ਸਭ ਕਰਮਾਂ ਤੋਂ ਜਨਮ ਲੈਂਦੇ ਹਨ; ਪਰ ਸਭ ਜੀਵਾਂ ਲਈ ਇਹ ਨਹੀਂ।
ਵਿਸ਼ਿष੍ਟਜੀਵਿਨਃ ਕਰ੍ਮ ਭੁਞ੍ਜਤੇ ਸਰ੍ਵਯੋਨਿषੁ । ਸ਼ੁਭਾਸ਼ੁਭਂ ਚ ਸਰ੍ਵਤ੍ਰ ਸ੍ਵਰ੍ਗੇषੁ ਨਰਕੇषੁ ਚ
ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਜੀਵ ਸਭ ਯੋਨੀਆਂ ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਕਰਮਾਂ ਦੇ ਫਲ ਭੋਗਦੇ ਹਨ, ਚੰਗੇ ਤੇ ਮੰਦੇ, ਹਰ ਥਾਂ—ਸਵਰਗ ਵਿੱਚ ਤੇ ਨਰਕ ਵਿੱਚ ਵੀ।
ਵਿਸ਼ੇषਤੋ ਜੀਵਿਨਸ਼੍ਚ ਭ੍ਰਮਨ੍ਤੇ ਸਰ੍ਵਯੋਨਿषੁ । ਸ਼ੁਭਾਸ਼ੁਭਂ ਭੁਞ੍ਜਤੇ ਚ ਕਰ੍ਮ ਪੂਰ੍ਵਾਰ੍ਜਿਤਂ ਪਰਮ੍
ਜੀਵ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਤੌਂ ਹਰ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਯੋਨੀਆਂ ਵਿਚ ਭਟਕਦੇ ਹਨ ਤੇ ਆਪਣੇ ਪਿਛਲੇ ਕਰਮਾਂ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਚੰਗਾ ਤੇ ਮਾੜਾ ਫਲ ਭੋਗਦੇ ਹਨ।
ਸ਼ੁਭੇਨ ਕਰ੍ਮਣਾ ਯਾਤਿ ਸ੍ਵਰ੍ਲੋਕਾਦਿਕਮੇਵ ਚ । ਕਰ੍ਮਣਾ ਚਾਸ਼ੁਭੇਨੈਵ ਭ੍ਰਮਨ੍ਤਿ ਨਰਕੇषੁ ਚ
ਚੰਗੇ ਕਰਮਾਂ ਨਾਲ ਮਨੁੱਖ ਸੁਵਰਗ ਆਦਿ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਪਹੁੰਚਦਾ ਹੈ ਤੇ ਮਾੜੇ ਕਰਮਾਂ ਨਾਲ ਨਰਕਾਂ ਵਿਚ ਭਟਕਦਾ ਹੈ।
ਕਰ੍ਮਨਿਰ੍ਮੂਲਨੇ ਭਕ੍ਤਿਃ ਸਾ ਚੋਕ੍ਤਾ ਦ੍ਵਿਵਿਧਾ ਸਤਿ । ਨਿਰ੍ਵਾਣਰੂਪਾ ਭਕ੍ਤਿਸ਼੍ਚ ਬ੍ਰਹ੍ਮਣਃ ਪ੍ਰਕृਤੇਰਿਹ
ਕਰਮਾਂ ਦੇ ਨਾਸ ਲਈ ਭਗਤੀ ਦੋ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੀ ਦੱਸੀ ਗਈ ਹੈ: ਇੱਕ ਮੁਕਤੀ ਰੂਪ ਭਗਤੀ, ਦੂਜੀ ਬ੍ਰਹਮ ਜਾਂ ਪ੍ਰਕ੍ਰਿਤੀ ਦੀ ਭਗਤੀ।
ਰੋਗੀ ਕੁਕਰ੍ਮਣਾ ਜੀਵਸ਼੍ਚਾਰੋਗੀ ਸ਼ੁਭਕਰ੍ਮਣਾ । ਦੀਰ੍ਘਜੀਵੀ ਚ ਕ੍ਸ਼ੀਣਾਯੁਃ ਸੁਖੀ ਦੁਃਖੀ ਚ ਕਰ੍ਮਣਾ
ਮਾੜੇ ਕਰਮਾਂ ਨਾਲ ਜੀਵ ਰੋਗੀ ਬਣਦਾ ਹੈ, ਚੰਗੇ ਕਰਮਾਂ ਨਾਲ ਸਿਹਤਮੰਦ। ਲੰਮੀ ਉਮਰ ਜਾਂ ਛੋਟੀ ਉਮਰ, ਸੁਖੀ ਜਾਂ ਦੁਖੀ — ਇਹ ਸਭ ਕਰਮਾਂ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਹੁੰਦੇ ਹਨ।
ਅਨ੍ਧਾਦਯਸ਼੍ਚਾਙ੍ਗਹੀਨਾਃ ਕਰ੍ਮਣਾ ਕੁਤ੍ਸਿਤੇਨ ਚ । ਸਿਦ੍ਧ੍ਯਾਦਿਕਮਵਾਪ੍ਨੋਤਿ ਸਰ੍ਵੋਤ੍ਕृष੍ਟੇਨ ਕਰ੍ਮਣਾ
ਅੰਨ੍ਹੇ ਤੇ ਅੰਗਹੀਣ ਲੋਕ ਮਾੜੇ ਕਰਮਾਂ ਕਰਕੇ ਹੋਂਦੇ ਹਨ। ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਕਰਮਾਂ ਨਾਲ ਮਨੁੱਖ ਸਫਲਤਾ ਆਦਿ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦਾ ਹੈ।
ਸਾਮਾਨ੍ਯਂ ਕਥਿਤਂ ਦੇਵਿ ਵਿਸ਼ੇषਂ ਸ਼ृਣੁ ਸੁਨ੍ਦਰਿ । ਸੁਦੁਰ੍ਲਭਂ ਸੁਗੋਪ੍ਯਂ ਚ ਪੁਰਾਣੇषੁ ਸ੍ਮृਤਿष੍ਵਪਿ
ਦੇਵੀ, ਆਮ ਗੱਲ ਦੱਸੀ ਗਈ ਹੈ। ਹੁਣ ਸੁਣੋ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਸਿੱਖਿਆ, ਸੁੰਦਰਿ, ਜੋ ਪੁਰਾਣਿਆਂ ਤੇ ਸ੍ਰਿਤੀਆਂ ਵਿਚ ਵੀ ਬਹੁਤ ਵਿਰਲਾ ਤੇ ਲੁਕਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ।