ਸਾਵਿਤ੍ਰੀ ਬ੍ਰਹ੍ਮਣਾ ਸਾਰ੍ਧਂ ਬ੍ਰਹ੍ਮਲੋਕਂ ਜਗਾਮ ਸਾ । ਅਨੇਨ ਸ੍ਤਵਰਾਜੇਨ ਸਂਸ੍ਤੂਯਾਸ਼੍ਵਪਤਿਰ੍ਨृਪਃ
ਸਾਵਿਤਰੀ ਬ੍ਰਹਮਾ ਦੇ ਨਾਲ ਬ੍ਰਹਮਲੋਕ ਚਲੀ ਗਈ। ਹੇ ਰਾਜਾ, ਇਸ ਸਤੋਤ੍ਰ ਰਾਜ ਨਾਲ ਉਸਦੀ ਵਡਿਆਈ ਹੋਈ।
ਦਦਰ੍ਸ਼ ਤਾਂ ਚ ਸਾਵਿਤ੍ਰੀਂ ਵਰਂ ਪ੍ਰਾਪ ਮਨੋਗਤਮ੍ । ਸ੍ਤਵਰਾਜਮਿਮਂ ਪੁਣ੍ਯਂ ਸਨ੍ਧ੍ਯਾਂ ਕृਤ੍ਵਾ ਚ ਯਃ ਪਠੇਤ੍ । ਪਾਠੇ ਚਤੁਰ੍ਣਾਂ ਵੇਦਾਨਾਂ ਯਤ੍ਫਲਂ ਲਭਤੇ ਚ ਤਤ੍
ਉਸਨੇ ਸਾਵਿਤਰੀ ਨੂੰ ਵੇਖਿਆ ਤੇ ਮਨ ਚਾਹਿਆ ਵਰ ਪਾਇਆ। ਜੋ ਕੋਈ ਵੀ ਸੰਧਿਆ ਕਰ ਕੇ ਇਹ ਪਵਿੱਤਰ ਸਤੋਤ੍ਰ ਰਾਜ ਪੜ੍ਹਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਚਾਰਾਂ ਵੇਦਾਂ ਦੇ ਪਾਠ ਵਰਗਾ ਫਲ ਪਾਉਂਦਾ ਹੈ।
ਸਾਵਿਤ੍ਰ੍ਯੁਪਾਖ੍ਯਾਨੇ ਯਮਸਾਵਿਤ੍ਰੀਸਂਵਾਦਵਰ੍ਣਨਮ੍ ਸ਼੍ਰੀਨਾਰਾਯਣ ਉਵਾਵ ਸ੍ਤੁਤ੍ਵਾਨੇਨ ਸੋऽਸ਼੍ਵਪਤਿਃ ਸਮ੍ਪੂਜ੍ਯ ਵਿਧਿਪੂਰ੍ਵਕਮ੍ । ਦਦਰ੍ਸ਼ ਤਤ੍ਰ ਤਾਂ ਦੇਵੀਂ ਸਹਸ੍ਰਾਰ੍ਕਸਮਪ੍ਰਭਾਮ੍
ਸ਼੍ਰੀ ਨਾਰਾਇਣ ਨੇ ਆਖਿਆ: ਉਸ ਨੇ ਇਸ ਸਤੁਤੀ ਨਾਲ ਮਾਤਾ ਦੀ ਵਡਿਆਈ ਕੀਤੀ ਤੇ ਨਿਯਮ ਅਨੁਸਾਰ ਪੂਜਾ ਕਰਕੇ, ਅਸ਼ਵਪਤੀ ਨੇ ਉਥੇ ਉਹ ਮਾਤਾ ਵੇਖੀ, ਜੋ ਹਜ਼ਾਰ ਸੂਰਜਾਂ ਵਰਗਾ ਚਮਕ ਰਹੀ ਸੀ।
ਉਵਾਚ ਸਾ ਚ ਰਾਜਾਨਂ ਪ੍ਰਸਨ੍ਨਾ ਸਸ੍ਮਿਤਾ ਸਤੀ । ਯਥਾ ਮਾਤਾ ਸ੍ਵਪੁਤ੍ਰਂ ਚ ਦ੍ਯੋਤਯਨ੍ਤੀ ਦਿਸ਼ਸ੍ਤ੍ਵਿषਾ
ਉਹ ਮਾਤਾ, ਖੁਸ਼ ਹੋ ਕੇ, ਹੱਸਦੀ ਹੋਈ, ਰਾਜੇ ਨੂੰ ਆਖਣ ਲੱਗੀ। ਉਹ ਐਵੇਂ ਚਮਕ ਰਹੀ ਸੀ ਜਿਵੇਂ ਮਾਂ ਆਪਣੇ ਪੁੱਤ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ ਸਾਰੀਆਂ ਦਿਸ਼ਾਵਾਂ ਰੌਸ਼ਨ ਕਰ ਦੇਂਦੀ ਹੈ।
ਸਾਵਿਤ੍ਰ੍ਯੁਵਾਚ ਜਾਨਾਮ੍ਯਹਂ ਮਹਾਰਾਜ ਯਤ੍ਤੇ ਮਨਸਿ ਵਾਞ੍ਛਿਤਮ੍ । ਵਾਞ੍ਛਿਤਂ ਤਵ ਪਤ੍ਨ੍ਯਾਸ਼੍ਚ ਸਰ੍ਵਂ ਦਾਸ੍ਯਾਮਿ ਨਿਸ਼੍ਚਿਤਮ੍
ਸਾਵਿਤਰੀ ਨੇ ਆਖਿਆ: ਹੇ ਵੱਡੇ ਰਾਜੇ, ਮੈਂ ਜਾਣਦੀ ਹਾਂ ਕਿ ਤੇਰੇ ਮਨ ਵਿਚ ਕੀ ਚਾਹ ਹੈ। ਤੇਰੀ ਪਤਨੀ ਜੋ ਮੰਗਦੀ ਹੈ, ਉਹ ਵੀ ਮੈਨੂੰ ਪਤਾ ਹੈ। ਜੋ ਕੁਝ ਤੁਸੀਂ ਦੋਵੇਂ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹੋ, ਮੈਂ ਨਿਸਚਿਤ ਹੀ ਦੇਵਾਂਗੀ।
ਸਾਧ੍ਵੀ ਕਨ੍ਯਾਭਿਲਾषਂ ਚ ਕਰੋਤਿ ਤਵ ਕਾਮਿਨੀ । ਤ੍ਵਂ ਪ੍ਰਾਰ੍ਥਯਸਿ ਪੁਤ੍ਰਂ ਚ ਭਵਿष੍ਯਤਿ ਕ੍ਰਮੇਣ ਚ
ਤੇਰੀ ਚੰਗੀ ਪਤਨੀ ਧੀ ਦੀ ਇੱਛਾ ਕਰਦੀ ਹੈ, ਤੇ ਤੂੰ ਪੁੱਤ ਦੀ ਮੰਗ ਕਰਦਾ ਹੈਂ। ਸਮੇਂ ਦੇ ਨਾਲ ਦੋਵੇਂ ਦੀਆਂ ਇੱਛਾਵਾਂ ਪੂਰੀਆਂ ਹੋਣਗੀਆਂ।
ਇਤ੍ਯੁਕ੍ਤ੍ਵਾ ਸਾ ਤਦਾ ਦੇਵੀ ਬ੍ਰਹ੍ਮਲੋਕਂ ਜਗਾਮ ਹ । ਰਾਜਾ ਜਗਾਮ ਸ੍ਵਗृਹਂ ਤਤ੍ਕਨ੍ਯਾऽऽਦੌ ਬਭੂਵ ਹ
ਇਹ ਆਖ ਕੇ, ਮਾਤਾ ਉਥੋਂ ਬ੍ਰਹਮਾ ਦੇ ਲੋਕ ਨੂੰ ਚਲੀ ਗਈ। ਰਾਜਾ ਆਪਣੇ ਘਰ ਵਾਪਸ ਆ ਗਿਆ, ਤੇ ਕੁਝ ਸਮੇਂ ਬਾਅਦ ਉਹ ਧੀ ਪੈਦਾ ਹੋਈ।
ਆਰਾਧਨਾਚ੍ਚ ਸਾਵਿਤ੍ਰ੍ਯਾ ਬਭੂਵ ਕਮਲਾ ਪਰਾ । ਸਾਵਿਤ੍ਰੀਤਿ ਚ ਤਨ੍ਨਾਮ ਚਕਾਰਾਸ਼੍ਵਪਤਿਰ੍ਨृਪਃ
ਸਾਵਿਤਰੀ ਦੀ ਭਗਤੀ ਕਰਕੇ, ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚੀ ਲਕਸ਼ਮੀ ਪੈਦਾ ਹੋਈ। ਰਾਜਾ ਅਸ਼ਵਪਤੀ ਨੇ ਉਸ ਧੀ ਦਾ ਨਾਂ ਸਾਵਿਤਰੀ ਰੱਖਿਆ।
ਕਾਲੇਨ ਸਾ ਵਰ੍ਧਮਾਨਾ ਬਭੂਵ ਚ ਦਿਨੇ ਦਿਨੇ । ਰੂਪਯੌਵਨਸਮ੍ਪਨ੍ਨਾ ਸ਼ੁਕ੍ਲੇ ਚਨ੍ਦ੍ਰਕਲਾ ਯਥਾ
ਸਮੇਂ ਦੇ ਨਾਲ, ਉਹ ਧੀ ਹਰ ਰੋਜ਼ ਵਧਦੀ ਗਈ। ਉਹ ਸੋਹਣੇ ਰੂਪ ਤੇ ਜਵਾਨੀ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਸੀ, ਜਿਵੇਂ ਚੌਦਵੀ ਦਾ ਚੰਨ ਚੜ੍ਹਦਾ ਹੋਵੇ।
ਸਾ ਵਰਂ ਵਰਯਾਮਾਸ ਦ੍ਯੁਮਤ੍ਸੇਨਾਤ੍ਮਜਂ ਤਦਾ । ਸਤ੍ਯਵਨ੍ਤਂ ਸਤ੍ਯਸ਼ੀਲਂ ਨਾਨਾਗੁਣਸਮਨ੍ਵਿਤਮ੍
ਫਿਰ ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੇ ਵਰ ਵਜੋਂ ਦਿਉਮਤਸੇਨ ਦੇ ਪੁੱਤ, ਸਤ੍ਯਵਾਨ ਨੂੰ ਚੁਣਿਆ, ਜੋ ਸੱਚੇ ਸੁਭਾਵ ਵਾਲਾ ਤੇ ਕਈ ਗੁਣਾਂ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ।
ਰਾਜਾ ਤਸ੍ਮੈ ਦਦੌ ਤਾਂ ਚ ਰਤ੍ਨਭੂषਣਭੂषਿਤਾਮ੍ । ਸੋऽਪਿ ਸਾਰ੍ਧਂ ਕੌਤੁਕੇਨ ਤਾਂ ਗृਹੀਤ੍ਵਾ ਗृਹਂ ਯਯੌ
ਰਾਜੇ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਕੀਮਤੀ ਗਹਣਿਆਂ ਨਾਲ ਸਜਾ ਕੇ ਉਸਦੇ ਹਵਾਲੇ ਕਰ ਦਿੱਤਾ। ਉਹ ਵੀ ਖੁਸ਼ੀ ਨਾਲ ਉਸ ਨੂੰ ਲੈ ਕੇ ਆਪਣੇ ਘਰ ਚਲਾ ਗਿਆ।
ਸ ਚ ਸਂਵਤ੍ਸਰੇऽਤੀਤੇ ਸਤ੍ਯਵਾਨ੍ ਸਤ੍ਯਵਿਕ੍ਰਮਃ । ਜਗਾਮ ਫਲਕਾष੍ਠਾਰ੍ਥਂ ਪ੍ਰਹਰ੍षਂ ਪਿਤੁਰਾਜ੍ਞਯਾ
ਇੱਕ ਸਾਲ ਬੀਤਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਸਤ੍ਯਵਾਨ, ਜੋ ਸੱਚਾਈ ਵਿਚ ਡਿੱਠਾ ਸੀ, ਪਿਉ ਦੀ ਆਗਿਆ ਨਾਲ ਖੁਸ਼ ਹੋ ਕੇ ਲੱਕੜਾਂ ਲਿਆਉਣ ਲਈ ਗਿਆ।
ਜਗਾਮ ਸਾਧ੍ਵੀ ਤਤ੍ਪਸ਼੍ਚਾਤ੍ਸਾਵਿਤ੍ਰੀ ਦੈਵਯੋਗਤਃ । ਨਿਪਤ੍ਯ ਵृਕ੍ਸ਼ਾਦ੍ਦੈਵੇਨ ਪ੍ਰਾਣਾਂਸ੍ਤਤ੍ਯਾਜ ਸਤ੍ਯਵਾਨ੍
ਉਸ ਦੀ ਚੰਗੀ ਪਤਨੀ, ਸਾਵਿਤਰੀ, ਰੱਬੀ ਇਸ਼ਾਰੇ ਨਾਲ ਉਸ ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਗਈ। ਕਿਸਮਤ ਕਰਕੇ, ਸਤ੍ਯਵਾਨ ਰੁੱਖ ਤੋਂ ਡਿੱਗ ਪਿਆ ਤੇ ਉਸ ਦੀ ਜਾਨ ਨਿਕਲ ਗਈ।
ਯਮਸ੍ਤਂ ਪੁਰੁषਂ ਦृष੍ਟ੍ਵਾ ਬਦ੍ਧ੍ਵਾਙ੍ਗੁष੍ਠਸਮਂ ਮੁਨੇ । ਗृਹੀਤ੍ਵਾ ਗਮਨਂ ਚਕ੍ਰੇ ਤਤ੍ਪਸ਼੍ਚਾਤ੍ਪ੍ਰਯਯੌ ਸਤੀ
ਯਮ ਨੇ ਉਸ ਮਨੁੱਖ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ, ਅੰਗੂਠੇ ਜਿੰਨੀ ਆਤਮਾ ਫੜੀ ਤੇ ਲੈ ਕੇ ਚਲ ਪਿਆ। ਉਹ ਸੱਚੀ ਪਤਨੀ ਵੀ ਉਸ ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਪਿੱਛੇ ਚੱਲੀ।
ਪਸ਼੍ਚਾਤ੍ਤਾਂ ਸੁਦਤੀਂ ਦृष੍ਟ੍ਵਾ ਯਮਃ ਸਂਯਮਨੀਪਤਿਃ । ਉਵਾਚ ਮਧੁਰਂ ਸਾਧ੍ਵੀਂ ਸਾਧੂਨਾਂ ਪ੍ਰਵਰੋ ਮਹਾਨ੍
ਫਿਰ, ਉਹ ਸੋਹਣੀ ਨਾਰੀ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ, ਯਮ, ਜੋ ਨਿਆਂ ਦਾ ਰਾਜਾ ਹੈ, ਨੇ ਉਸ ਚੰਗੀ ਪਤਨੀ ਨੂੰ ਮਿੱਠੇ ਬੋਲ ਆਖੇ।
ਧਰ੍ਮਰਾਜ ਉਵਾਚ ਅਹੋ ਕ੍ਵ ਯਾਸਿ ਸਾਵਿਤ੍ਰਿ ਗृਹੀਤ੍ਵਾ ਮਾਨੁषੀਂ ਤਨੁਮ੍ । ਯਦਿ ਯਾਸ੍ਯਸਿ ਕਾਨ੍ਤੇਨ ਸਾਰ੍ਧਂ ਦੇਹਂ ਤਦਾ ਤ੍ਯਜ
ਧਰਮਰਾਜ ਨੇ ਆਖਿਆ: ਹੇ ਸਾਵਿਤਰੀ, ਤੂੰ ਇਹ ਮਨੁੱਖੀ ਸਰੀਰ ਲੈ ਕੇ ਕਿੱਥੇ ਜਾ ਰਹੀ ਹੈਂ? ਜੇ ਤੂੰ ਆਪਣੇ ਪਤੀ ਨਾਲ ਜਾਣਾ ਚਾਹੁੰਦੀ ਹੈਂ, ਤਾਂ ਇਹ ਸਰੀਰ ਛੱਡ ਦੇ।
ਗਨ੍ਤੁਂ ਮਰ੍ਤ੍ਯੋ ਨ ਸ਼ਕ੍ਨੋਤਿ ਗृਹੀਤ੍ਵਾ ਪਾਞ੍ਚਭੌਤਿਕਮ੍ । ਦੇਹਂ ਚ ਮਮ ਲੋਕਂ ਚ ਨਸ਼੍ਵਰਂ ਨਸ਼੍ਵਰਃ ਸਦਾ
ਇਹ ਪੰਜ ਤੱਤਾਂ ਵਾਲਾ ਸਰੀਰ ਲੈ ਕੇ ਕੋਈ ਮਨੁੱਖ ਨਹੀਂ ਜਾ ਸਕਦਾ। ਮੇਰਾ ਲੋਕ ਤੇ ਇਹ ਸਰੀਰ ਦੋਵੇਂ ਨਾਸਵੰਤ ਹਨ, ਹਮੇਸ਼ਾ ਖਤਮ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
ਭਰ੍ਤੁਸ੍ਤੇ ਪੂਰ੍ਣਕਾਲੋ ਵੈ ਬਭੂਵ ਭਾਰਤੇ ਸਤਿ । ਸ੍ਵਕਰ੍ਮਫਲਭੋਗਾਰ੍ਥਂ ਸਤ੍ਯਵਾਨ੍ ਯਾਤਿ ਮਦ੍ਗृਹਮ੍
ਹੇ ਭਾਰਤ ਵੰਸ਼ ਦੀ ਸੁਤ, ਤੇਰੇ ਪਤੀ ਦਾ ਸਮਾਂ ਪੂਰਾ ਹੋ ਗਿਆ ਹੈ। ਆਪਣੇ ਕਰਮਾਂ ਦੇ ਫਲ ਭੋਗਣ ਲਈ ਸਤ੍ਯਵਾਨ ਮੇਰੇ ਘਰ ਆ ਰਿਹਾ ਹੈ।
ਕਰ੍ਮਣਾ ਜਾਯਤੇ ਜਨ੍ਤੁਃ ਕਰ੍ਮਣੈਵ ਪ੍ਰਲੀਯਤੇ । ਸੁਖਂ ਦੁਃਖਂ ਭਯਂ ਸ਼ੋਕਃ ਕਰ੍ਮਣੈਵ ਪ੍ਰਣੀਯਤੇ
ਜੀਵ ਕਰਮਾਂ ਨਾਲ ਹੀ ਜੰਮਦਾ ਹੈ ਤੇ ਕਰਮਾਂ ਨਾਲ ਹੀ ਮਰ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਸੁੱਖ, ਦੁੱਖ, ਡਰ ਤੇ ਗਮ — ਇਹ ਸਭ ਕੁਝ ਕਰਮਾਂ ਦੇ ਕਾਰਨ ਮਿਲਦੇ ਹਨ।
ਕਰ੍ਮਣੇਨ੍ਦ੍ਰੋ ਭਵੇਜ੍ਜੀਵੋ ਬ੍ਰਹ੍ਮਪੁਤ੍ਰਃ ਸ੍ਵਕਰ੍ਮਣਾ । ਸ੍ਵਕਰ੍ਮਣਾ ਹਰੇਰ੍ਦਾਸੋ ਜਨ੍ਮਾਦਿਰਹਿਤੋ ਭਵੇਤ੍
ਆਦਮੀ ਕਰਮਾਂ ਨਾਲ ਇੰਦਰ ਬਣ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਆਪਣੇ ਕਰਮਾਂ ਨਾਲ ਬ੍ਰਹਮਾ ਦਾ ਪੁੱਤ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਆਪਣੇ ਕਰਮਾਂ ਨਾਲ ਹਰਿ ਦਾ ਦਾਸ ਬਣ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਜਾਂ ਜਨਮ ਮਰਨ ਤੋਂ ਰਹਿਤ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਸ੍ਵਕਰ੍ਮਣਾ ਸਰ੍ਵਸਿਦ੍ਧਿਮਮਰਤ੍ਵਂ ਲਭੇਦ੍ ਧ੍ਰੁਵਮ੍ । ਲਭੇਤ੍ਸ੍ਵਕਰ੍ਮਣਾ ਵਿष੍ਣੋਃ ਸਾਲੋਕ੍ਯਾਦਿਚਤੁष੍ਟਯਮ੍
ਆਦਮੀ ਆਪਣੇ ਕਰਮਾਂ ਨਾਲ ਸਾਰੇ ਲਾਭ ਅਤੇ ਅਮਰਤਾ ਪੱਕੇ ਤੌਰ ਤੇ ਪਾ ਲੈਂਦਾ ਹੈ। ਆਪਣੇ ਕਰਮਾਂ ਨਾਲ ਹੀ ਵਿਸ਼ਨੂੰ ਦੇ ਚਾਰ ਨਜ਼ਦੀਕੀ ਦਰਜੇ, ਜਿਵੇਂ ਉਸ ਦੇ ਲੋਕ ਵਿੱਚ ਵਸਣਾ, ਮਿਲ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
ਸੁਰਤ੍ਵਂ ਚ ਮਨੁਤ੍ਵਂ ਚ ਰਾਜੇਨ੍ਦ੍ਰਤ੍ਵਂ ਲਭੇਨ੍ਨਰਃ । ਕਰ੍ਮਣਾ ਚ ਸ਼ਿਵਤ੍ਵਂ ਚ ਗਣੇਸ਼ਤ੍ਵਂ ਤਥੈਵ ਚ
ਇਨਸਾਨ ਕਰਮਾਂ ਰਾਹੀਂ ਦੇਵਤਾ, ਮਨੁੱਖ ਜਾਂ ਰਾਜਾ ਬਣ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਕਰਮਾਂ ਨਾਲ ਹੀ ਸ਼ਿਵ ਜਾਂ ਗਣੇਸ਼ ਦਾ ਦਰਜਾ ਵੀ ਮਿਲ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਕਰ੍ਮਣਾ ਚ ਮੁਨੀਨ੍ਦ੍ਰਤ੍ਵਂ ਤਪਸ੍ਵਿਤ੍ਵਂ ਸ੍ਵਕਰ੍ਮਣਾ । ਸ੍ਵਕਰ੍ਮਣਾ ਕ੍ਸ਼ਤ੍ਰਿਯਤ੍ਵਂ ਵੈਸ਼੍ਯਤ੍ਵਂ ਚ ਸ੍ਵਕਰ੍ਮਣਾ
ਆਪਣੇ ਕਰਮਾਂ ਨਾਲ ਮਨੁੱਖ ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀ ਜਾਂ ਤਪਸਵੀ ਬਣ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਆਪਣੇ ਕਰਮਾਂ ਨਾਲ ਹੀ ਕੋਈ ਕਸ਼ਤਰੀ ਜਾਂ ਵੈਸ਼ ਵੀ ਬਣ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਕਰ੍ਮਣੈਵ ਚ ਮ੍ਲੇਚ੍ਛਤ੍ਵਂ ਲਭਤੇ ਨਾਤ੍ਰ ਸਂਸ਼ਯਃ । ਸ੍ਵਕਰ੍ਮਣਾ ਜਙ੍ਗਮਤ੍ਵਂ ਸ਼ੈਲਤ੍ਵਂ ਚ ਸ੍ਵਕਰ੍ਮਣਾ
ਸਿਰਫ ਕਰਮਾਂ ਨਾਲ ਹੀ ਕੋਈ ਮਲੇਛ ਬਣ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਇਸ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਸ਼ੱਕ ਨਹੀਂ। ਆਪਣੇ ਕਰਮਾਂ ਨਾਲ ਹੀ ਕੋਈ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਘੁੰਮਣ ਵਾਲਾ ਜੀਵ ਜਾਂ ਪਹਾੜ ਬਣ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਕਰ੍ਮਣਾ ਰਾਕ੍ਸ਼ਸਤ੍ਵਂ ਚ ਕਿਨ੍ਨਰਤ੍ਵਂ ਸ੍ਵਕਰ੍ਮਣਾ । ਕਰ੍ਮਣੈਵਾਧਿਪਤ੍ਯਂ ਚ ਵृਕ੍ਸ਼ਤ੍ਵਂ ਚ ਸ੍ਵਕਰ੍ਮਣਾ
ਆਪਣੇ ਕਰਮਾਂ ਨਾਲ ਰਾਕਸ਼ਸ ਜਾਂ ਕਿਨਨਰ ਦਾ ਦਰਜਾ ਮਿਲ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਕਰਮਾਂ ਨਾਲ ਹੀ ਕੋਈ ਸਰਦਾਰ ਜਾਂ ਰੁੱਖ ਵੀ ਬਣ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਕਰ੍ਮਣੈਵ ਪਸ਼ੁਤ੍ਵਂ ਚ ਵਨਜੀਵੀ ਸ੍ਵਕਰ੍ਮਣਾ । ਕਰ੍ਮਣਾ ਕ੍ਸ਼ੁਦ੍ਰਜਨ੍ਤੁਤ੍ਵਂ ਕृਮਿਤ੍ਵਂ ਚ ਸ੍ਵਕਰ੍ਮਣਾ
ਸਿਰਫ ਕਰਮਾਂ ਨਾਲ ਹੀ ਪਸ਼ੂ ਜਾਂ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਰਹਿਣ ਵਾਲਾ ਜੀਵ ਬਣ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਕਰਮਾਂ ਨਾਲ ਹੀ ਕੋਈ ਛੋਟਾ ਜੀਵ ਜਾਂ ਕੀੜਾ ਵੀ ਬਣ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਦੈਤੇਯਤ੍ਵਂ ਦਾਨਵਤ੍ਵਮਸੁਰਤ੍ਵਂ ਸ੍ਵਕਰ੍ਮਣਾ । ਇਤ੍ਯੇਤਦੁਕ੍ਤ੍ਵਾ ਸਾਵਿਤ੍ਰੀਂ ਵਿਰਰਾਮ ਸ ਵੈ ਯਮਃ
ਆਪਣੇ ਕਰਮਾਂ ਨਾਲ ਹੀ ਕੋਈ ਦੈਤ, ਦਾਨਵ ਜਾਂ ਅਸੁਰ ਬਣ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਕਹਿ ਕੇ ਯਮ ਨੇ ਸਾਵਿਤਰੀ ਨਾਲ ਗੱਲ ਕਰਨੀ ਬੰਦ ਕਰ ਦਿੱਤੀ।
ਇਤਿ ਸ਼੍ਰੀਮਦ੍ਦੇਵੀਭਾਗਵਤੇ ਮਹਾਪੁਰਾਣੇऽष੍ਟਾਦਸ਼ਸਾਹਸ੍ਰ੍ਯਾਂ ਸਂਹਿਤਾਯਾਂ ਨਵਮਸ੍ਕਨ੍ਧੇ ਸਾਵਿਤ੍ਰ੍ਯੁਪਾਖ੍ਯਾਨੇ ਯਮਸਾਵਿਤ੍ਰੀਸਂਵਾਦਵਰ੍ਣਨਂ ਨਾਮ ਸਪ੍ਤਵਿਂਸ਼ੋऽਧ੍ਯਾਯਃ
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਮਹਾਂ ਪੁਰਾਣ 'ਸ਼੍ਰੀਮਦ ਦੇਵੀ ਭਾਗਵਤ' ਦੇ ਨੌਵੇਂ ਸਕੰਧ ਵਿਚ ਸਾਵਿਤਰੀ ਦੀ ਕਥਾ, ਯਮ ਤੇ ਸਾਵਿਤਰੀ ਦੇ ਸੰਵਾਦ ਦਾ ਵਰਣਨ, ਸਤਾਈਂ ਅਧਿਆਇ ਸਮਾਪਤ ਹੋਇਆ।
ਸਾਵਿਤ੍ਰ੍ਯੁਪਾਖ੍ਯਾਨੇ ਯਮਸਾਵਿਤ੍ਰੀਸਂਵਾਦਵਰ੍ਣਨਮ੍ ਸ਼੍ਰੀਨਾਰਾਯਣ ਉਵਾਚ ਯਮਸ੍ਯ ਵਚਨਂ ਸ਼੍ਰੁਤ੍ਵਾ ਸਾਵਿਤ੍ਰੀ ਚ ਪਤਿਵ੍ਰਤਾ । ਤੁष੍ਟਾਵ ਪਰਯਾ ਭਕ੍ਤ੍ਯਾ ਤਮੁਵਾਚ ਮਨਸ੍ਵਿਨੀ
ਸਾਵਿਤਰੀ ਦੀ ਕਥਾ ਵਿੱਚ, ਯਮ ਤੇ ਸਾਵਿਤਰੀ ਦੇ ਸੰਵਾਦ ਦਾ ਵਰਣਨ: ਸ਼੍ਰੀ ਨਾਰਾਇਣ ਨੇ ਕਿਹਾ—ਯਮ ਦੇ ਬੋਲ ਸੁਣ ਕੇ, ਪਤੀ ਨੂੰ ਸਮਰਪਿਤ ਸਾਵਿਤਰੀ ਨੇ ਉੱਚੀ ਭਕਤੀ ਨਾਲ ਯਮ ਦੀ ਸਤਿਕਾਰ ਕਰੀ ਤੇ ਮਨ ਨੂੰ ਇਕਾਗਰ ਕਰਕੇ ਉਸ ਨੂੰ ਉੱਤਰ ਦਿੱਤਾ।
ਸਾਵਿਤ੍ਰ੍ਯੁਵਾਚ ਕਿਂ ਕਰ੍ਮ ਤਦ੍ਭਵੇਤ੍ਕੇਨ ਕੋ ਵਾ ਤਦ੍ਧੇਤੁਰੇਵ ਚ । ਕੋ ਵਾ ਦੇਹੀ ਚ ਦੇਹਃ ਕਃ ਕੋ ਵਾਤ੍ਰ ਕਰ੍ਮਕਾਰਕਃ
ਸਾਵਿਤਰੀ ਨੇ ਪੁੱਛਿਆ: ਕਰਮ ਕੀਹ ਹੈ? ਇਹ ਕੌਣ ਕਰਦਾ ਹੈ? ਇਸ ਦਾ ਕਾਰਨ ਕੀਹ ਹੈ? ਕੌਣ ਦੇਹੀ ਹੈ ਤੇ ਦੇਹ ਕੀਹ ਹੈ? ਇੱਥੇ ਕਰਮ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਕੌਣ ਹੈ?