ਤੁਲਸੀਮਾਹਾਤ੍ਮ੍ਯੇਨ ਸਹ ਸ਼ਾਲਗ੍ਰਾਮਮਹਤ੍ਤ੍ਵਵਰ੍ਣਨਮ੍ ਨਾਰਦ ਉਵਾਚ ਨਾਰਾਯਣਸ਼੍ਚ ਭਗਵਾਨ੍ਵੀਰ੍ਯਾਧਾਨਂ ਚਕਾਰ ਹ । ਤੁਲਸ੍ਯਾਂ ਕੇਨ ਰੂਪੇਣ ਤਨ੍ਮੇ ਵ੍ਯਾਖ੍ਯਾਤੁਮਰ੍ਹਸਿ
ਤੁਲਸੀ ਦੀ ਮਹਿਮਾ ਅਤੇ ਸ਼ਾਲਗ੍ਰਾਮ ਦੀ ਵਡਿਆਈ ਦਾ ਵਰਣਨ। ਨਾਰਦ ਜੀ ਨੇ ਪੁੱਛਿਆ: ਹੇ ਨਾਰਾਇਣ ਜੀ, ਤੁਸੀਂ ਸ਼ਕਤੀ ਦਾ ਕਾਰਜ ਕੀਤਾ, ਤੁਲਸੀ ਵਿਚ ਕਿਸ ਰੂਪ ਵਿਚ ਕੀਤਾ? ਮੈਨੂੰ ਇਹ ਸਮਝਾਓ।
ਸ਼੍ਰੀਨਾਰਾਯਣ ਉਵਾਚ ਨਾਰਾਯਣਸ਼੍ਚ ਭਗਵਾਨ੍ਦੇਵਾਨਾਂ ਸਾਧਨੇषੁ ਚ । ਸ਼ਙ੍ਖਚੂਡਸ੍ਯ ਕਵਚਂ ਗਹੀਤ੍ਵਾ ਵਿष੍ਣੁਮਾਯਯਾ
ਸ਼੍ਰੀ ਨਾਰਾਇਣ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਨਾਰਾਇਣ ਜੀ ਨੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੀ ਸਫਲਤਾ ਲਈ ਵਿਸ਼ਨੁ ਮਾਇਆ ਦੀ ਤਾਕਤ ਨਾਲ ਸ਼ੰਖਚੂੜ ਦਾ ਕਵਚ ਲਿਆ।
ਪੁਨਰ੍ਵਿਧਾਯ ਤਦ੍ਰੂਪਂ ਜਗਾਮ ਤਤ੍ਸਤੀਗृਹਮ੍ । ਪਾਤਿਵ੍ਰਤਸ੍ਯ ਨਾਸ਼ੇਨ ਸ਼ਙ੍ਖਚੂਡਜਿਘਾਂਸਯਾ
ਉਹ ਰੂਪ ਫਿਰ ਬਣਾਕੇ, ਸ਼ੰਖਚੂੜ ਦੀ ਪਤਨੀ ਦੇ ਘਰ ਚਲੇ ਗਏ, ਉਸ ਦੀ ਪਤਿਵਰਤਾ ਨਸ਼ਟ ਕਰਨ ਅਤੇ ਸ਼ੰਖਚੂੜ ਨੂੰ ਮਾਰਣ ਦੀ ਇੱਛਾ ਨਾਲ।
ਦੁਨ੍ਦੁਭਿਂ ਵਾਦਯਾਮਾਸ ਤੁਲਸੀਦ੍ਵਾਰਸਨ੍ਨਿਧੌ । ਜਯਸ਼ਬ੍ਦਂ ਚ ਤਦ੍ਦ੍ਵਾਰੇ ਬੋਧਯਾਮਾਸ ਸੁਨ੍ਦਰੀਮ੍
ਉਹ ਤੁਲਸੀ ਦੇ ਘਰ ਦੇ ਦਰਵਾਜ਼ੇ ਕੋਲ ਨਗਾੜਾ ਵੱਜਣ ਲੱਗੇ, ਅਤੇ ਦਰਵਾਜ਼ੇ ਤੇ ਜੈਕਾਰ ਦੀ ਆਵਾਜ਼ ਲਗਾ ਕੇ ਸੁੰਦਰ ਲੜਕੀ ਨੂੰ ਜਗਾਇਆ।
ਤਚ੍ਛ੍ਰੁਤ੍ਵਾ ਚ ਰਵਂ ਸਾਧ੍ਵੀ ਪਰਮਾਨਨ੍ਦਸਂਯੁਤਾ । ਰਾਜਮਾਰ੍ਗੇ ਗਵਾਕ੍ਸ਼ੇਣ ਦਦਰ੍ਸ਼ ਪਰਮਾਦਰਾਤ੍
ਉਹ ਆਵਾਜ਼ ਸੁਣ ਕੇ, ਉਹ ਪਵਿੱਤਰ ਇਸਤਰੀ ਪਰਮ ਆਨੰਦ ਨਾਲ ਭਰ ਗਈ, ਅਤੇ ਵੱਡੀ ਇੱਜ਼ਤ ਨਾਲ ਖਿੜਕੀ ਰਾਹੀਂ ਰਾਜ ਮਾਰਗ ਵੱਲ ਵੇਖਿਆ।
ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣੇਭ੍ਯੋ ਧਨਂ ਦਤ੍ਤ੍ਵਾ ਕਾਰਯਾਮਾਸ ਮਙ੍ਗਲਮ੍ । ਵਨ੍ਦਿਭ੍ਯੋ ਭਿਕ੍ਸ਼ੁਕੇਭ੍ਯਸ਼੍ਚ ਵਾਚਿਭ੍ਯਸ਼੍ਚ ਧਨਂ ਦਦੌ
ਉਸ ਨੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਨੂੰ ਦੌਲਤ ਦਿੱਤੀ ਅਤੇ ਸ਼ੁਭ ਕਰਮ ਕਰਵਾਏ। ਵੰਦੀ, ਭਿਖਾਰੀ ਅਤੇ ਬੋਲਣ ਵਾਲਿਆਂ ਨੂੰ ਵੀ ਪੈਸਾ ਦਿੱਤਾ।
ਅਵਰੁਹ੍ਯ ਰਥਾਦ੍ਦੇਵੋ ਦੇਵ੍ਯਾਸ਼੍ਚ ਭਵਨਂ ਯਯੌ । ਅਮੂਲ੍ਯਰਤ੍ਨਨਿਰ੍ਮਾਣਂ ਸੁਨ੍ਦਰਂ ਸੁਮਨੋਹਰਮ੍
ਦੇਵਤਾ ਰਥ ਤੋਂ ਉਤਰ ਕੇ ਦੇਵੀ ਦੇ ਮਹਲ ਵਿਚ ਚਲੇ ਗਏ, ਜੋ ਅਮੋਲ ਰਤਨਾਂ ਨਾਲ ਬਣਿਆ ਹੋਇਆ, ਸੁੰਦਰ ਤੇ ਮਨਮੋਹਣ ਸੀ।
ਦृष੍ਟ੍ਵਾ ਚ ਪੁਰਤਃ ਕਾਨ੍ਤਂ ਸਾ ਤਂ ਕਾਨ੍ਤਂ ਮੁਦਾਨ੍ਵਿਤਾ । ਤਤ੍ਪਾਦਂ ਕ੍ਸ਼ਾਲਯਾਮਾਸ ਨਨਾਮ ਚ ਰੁਰੋਦ ਚ
ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੇ ਪਿਆਰੇ ਨੂੰ ਸਾਹਮਣੇ ਵੇਖ ਕੇ, ਖੁਸ਼ੀ ਨਾਲ ਉਸ ਦੇ ਪੈਰ ਧੋਏ, ਨਮਸਕਾਰ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਰੋਈ।
ਰਤ੍ਨਸਿਂਹਾਸਨੇ ਰਮ੍ਯੇ ਵਾਸਯਾਮਾਸ ਕਾਮੁਕੀ । ਤਾਮ੍ਬੂਲਂ ਚ ਦਦੌ ਤਸ੍ਮੈ ਕਰ੍ਪੂਰਾਦਿਸੁਵਾਸਿਤਮ੍
ਰਤਨਾਂ ਨਾਲ ਸਜੀ ਹੋਈ ਸੋਹਣੀ ਸਿੰਘਾਸਣ ਤੇ, ਪ੍ਰੇਮ ਭਰੀ ਇਸਤਰੀ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਬਿਠਾਇਆ। ਉਸ ਨੂੰ ਤਾਂਬੂਲ ਦਿੱਤਾ, ਜੋ ਕਪੂਰ ਆਦਿ ਦੀ ਮਹਿਕ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ।
ਅਦ੍ਯ ਮੇ ਸਫਲਂ ਜਨ੍ਮ ਜੀਵਨਂ ਚ ਬਭੂਵ ਹ । ਰਣੇ ਗਤਂ ਚ ਪ੍ਰਾਣੇਸ਼ਂ ਪਸ਼੍ਯਨ੍ਤ੍ਯਾਸ਼੍ਚ ਪੁਨਰ੍ਗृਹੇ
ਅੱਜ ਮੇਰਾ ਜਨਮ ਤੇ ਜੀਵਨ ਸਫਲ ਹੋ ਗਿਆ, ਕਿਉਂਕਿ ਮੈਂ ਆਪਣੇ ਪ੍ਰਾਣਾਂ ਦੇ ਮਾਲਕ ਨੂੰ, ਜੋ ਜੰਗ ਵਿਚ ਗਿਆ ਸੀ, ਮੁੜ ਘਰ ਆਇਆ ਵੇਖ ਰਹੀ ਹਾਂ।
ਸਸ੍ਮਿਤਾ ਸਕਟਾਕ੍ਸ਼ਂ ਚ ਸਕਾਮਾ ਪੁਲਕਾਙ੍ਕਿਤਾ । ਪਪ੍ਰਚ੍ਛ ਰਣਵृਤ੍ਤਾਨ੍ਤਂ ਕਾਨ੍ਤਂ ਮਧੁਰਯਾ ਗਿਰਾ
ਮੁਸਕਰਾ ਕੇ, ਅੱਖਾਂ ਨਾਲ ਇਸ਼ਾਰਾ ਕਰਦੇ ਹੋਏ, ਇੱਛਾ ਭਰੀ ਤੇ ਰੋਮਾਂਚਿਤ ਹੋ ਕੇ, ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੇ ਪਿਆਰੇ ਨੂੰ ਮਿੱਠੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਵਿਚ ਜੰਗ ਦੀ ਘਟਨਾ ਪੁੱਛੀ।
ਤੁਲਸ੍ਯੁਵਾਚ ਅਸਂਖ੍ਯਵਿਸ਼੍ਵਸਂਹਰ੍ਤ੍ਰਾ ਸਾਰ੍ਧਮਾਜੌ ਤਵ ਪ੍ਰਭੋ । ਕਥਂ ਬਭੂਵ ਵਿਜਯਸ੍ਤਨ੍ਮੇ ਬ੍ਰੂਹਿ ਕृਪਾਨਿਧੇ
ਤੁਲਸੀ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਹੇ ਪ੍ਰਭੂ, ਤੁਸੀਂ ਅਣਗਿਣਤ ਵਿਸ਼ਵ ਨਾਸ ਕਰਨ ਵਾਲਿਆਂ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ ਜੰਗ ਵਿਚ ਗਏ। ਕਿਵੇਂ ਜਿੱਤ ਹੋਈ? ਮੈਨੂੰ ਦੱਸੋ, ਹੇ ਦਇਆ ਦੇ ਸਮੁੰਦਰ।
ਤੁਲਸੀਵਚਨਂ ਸ਼੍ਰੁਤ੍ਵਾ ਪ੍ਰਹਸ੍ਯ ਕਮਲਾਪਤਿਃ । ਸ਼ਙ੍ਖਚੂਡਸ੍ਯ ਰੂਪੇਣ ਤਾਮੁਵਾਚਾਮृਤਂ ਵਚਃ
ਤੁਲਸੀ ਦੀ ਗੱਲ ਸੁਣ ਕੇ, ਕਮਲ-ਨਾਭੀ ਪ੍ਰਭੂ ਹੱਸੇ ਅਤੇ ਸ਼ੰਖਚੂੜ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿਚ ਉਸ ਨੂੰ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਵਰਗੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਕਹੀਆਂ।
ਸ਼੍ਰੀਭਗਵਾਨੁਵਾਚ ਆਵਯੋਃ ਸਮਰਃ ਕਾਨ੍ਤੇ ਪੂਰ੍ਣਮਬ੍ਦਂ ਬਭੂਵ ਹ । ਨਾਸ਼ੋ ਬਭੂਵ ਸਰ੍ਵੇषਾਂ ਦਾਨਵਾਨਾਂ ਚ ਕਾਮਿਨਿ
ਸ਼੍ਰੀ ਭਗਵਾਨ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਹੇ ਪਿਆਰੀ, ਸਾਡੇ ਵਿਚਕਾਰ ਜੰਗ ਪੂਰਾ ਇੱਕ ਸਾਲ ਚੱਲੀ। ਸਾਰੇ ਦਾਨਵ ਨਸ਼ਟ ਹੋ ਗਏ, ਹੇ ਸੁੰਦਰ।
ਪ੍ਰੀਤਿਞ੍ਚ ਕਾਰਯਾਮਾਸ ਬ੍ਰਹ੍ਮਾ ਚ ਸ੍ਵਯਮਾਵਯੋਃ । ਦੇਵਾਨਾਮਧਿਕਾਰਸ਼੍ਚ ਪ੍ਰਦਤ੍ਤਸ੍ਤਸ੍ਯ ਚਾਜ੍ਞਯਾ
ਬ੍ਰਹਮਾ ਜੀ ਨੇ ਆਪ ਹੀ ਸਾਡੀ ਸਾਂਝ ਬਣਾਈ, ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਆਗਿਆ ਨਾਲ ਦੇਵਤਿਆਂ ਉੱਤੇ ਹਕ ਦਿਤਾ ਗਿਆ।
ਮਯਾਗਤਂ ਸ੍ਵਭਵਨਂ ਸ਼ਿਵਲੋਕਂ ਸ਼ਿਵੋ ਗਤਃ । ਇਤ੍ਯੁਕ੍ਤ੍ਵਾ ਜਗਤਾਂ ਨਾਥਃ ਸ਼ਯਨਂ ਚ ਚਕਾਰ ਹ
ਮੈਂ ਆਪਣੇ ਘਰ ਆ ਗਿਆ, ਸ਼ਿਵ ਜੀ ਸ਼ਿਵ ਲੋਕ ਚਲੇ ਗਏ। ਇਹ ਕਹਿ ਕੇ, ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਮਾਲਕ ਨੇ ਵਿਸ਼੍ਰਾਮ ਲਈ ਲੇਟ ਗਏ।
ਰੇਮੇ ਰਮਾਪਤਿਸ੍ਤਤ੍ਰ ਰਾਮਯਾ ਸਹ ਨਾਰਦ । ਸਾ ਸਾਧ੍ਵੀ ਸੁਖਸਮ੍ਭੋਗਾਦਾਕਰ੍षਣਵ੍ਯਤਿਕ੍ਰਮਾਤ੍
ਨਾਰਦ ਜੀ, ਉਥੇ ਲਕਸ਼ਮੀ ਦੇ ਪਤੀ ਨੇ ਰਾਮਾ ਨਾਲ ਖੇਡ ਕੀਤੀ। ਉਹ ਪਵਿੱਤਰ ਨਾਰੀ ਮਿਲਾਪ ਦੇ ਸੁਖ ਵਿਚ ਇੰਨੀ ਲੀਨ ਹੋ ਗਈ ਕਿ ਉਸ ਨੂੰ ਕੋਈ ਰੋਕ ਨਹੀਂ ਸਕੀ।
ਸਰ੍ਵਂ ਵਿਤਰ੍ਕਯਾਮਾਸ ਕਸ੍ਤ੍ਵਮੇਵੇਤ੍ਯੁਵਾਚ ਸਾ । ਤੁਲਸ੍ਯੁਵਾਚ ਕੋ ਵਾ ਤ੍ਵਂ ਵਦ ਮਾਯੇਸ਼ ਭੁਕ੍ਤਾਹਂ ਮਾਯਯਾ ਤ੍ਵਯਾ
ਉਹ ਸਭ ਕੁਝ ਸੋਚਣ ਲੱਗੀ ਤੇ ਪੁੱਛਿਆ, 'ਤੁਸੀਂ ਅਸਲ ਵਿਚ ਕੌਣ ਹੋ?' ਤੁਲਸੀ ਨੇ ਕਿਹਾ: 'ਤੁਸੀਂ ਕੌਣ ਹੋ? ਦੱਸੋ ਮਾਇਆ ਦੇ ਸਵਾਮੀ, ਤੁਸੀਂ ਮੈਨੂੰ ਮਾਇਆ ਨਾਲ ਭੁਗਤਿਆ ਹੈ।'
ਦੂਰੀਕृਤਂ ਮਤ੍ਸਤੀਤ੍ਵਂ ਯਦਤਸ੍ਤ੍ਵਾਂ ਸ਼ਪਾਮਿ ਹੇ । ਤੁਲਸੀਵਚਨਂ ਸ਼੍ਰੁਤ੍ਵਾ ਹਰਿਃ ਸ਼ਾਪਭਯੇਨ ਚ
'ਮੇਰੀ ਪਤਿਵਰਤਾ ਲੈ ਲਈ ਗਈ ਹੈ, ਇਸ ਲਈ ਮੈਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਸ਼ਾਪ ਦਿੰਦੀ ਹਾਂ।' ਤੁਲਸੀ ਦੇ ਬੋਲ ਸੁਣ ਕੇ ਤੇ ਸ਼ਾਪ ਦੇ ਡਰ ਨਾਲ, ਹਰੀ—
ਦਧਾਰ ਲੀਲਯਾ ਬ੍ਰਹ੍ਮਨ੍ ਸੁਮੂਰ੍ਤਿਂ ਸੁਮਨੋਹਰਾਮ੍ । ਦਦਰ੍ਸ਼ ਪੁਰਤੋ ਦੇਵੀ ਦੇਵਦੇਵਂ ਸਨਾਤਨਮ੍
—ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਜੀ, ਖੇਡ-ਖੇਡ ਵਿਚ ਇਕ ਬਹੁਤ ਸੋਹਣੀ ਤੇ ਮਨਮੋਹਣੀ ਅਕਲ ਲੈ ਲਈ। ਦੇਵੀ ਨੇ ਆਪਣੇ ਸਾਹਮਣੇ ਸਦਾ ਰਹਿਣ ਵਾਲੇ ਦੇਵਾਂ ਦੇ ਦੇਵਤਾ ਨੂੰ ਵੇਖਿਆ।
ਨਵੀਨਨੀਰਦਸ਼੍ਯਾਮਂ ਸ਼ਰਤ੍ਪਙ੍ਕਜਲੋਚਨਮ੍ । ਕੋਟਿਕਨ੍ਦਰ੍ਪਲੀਲਾਭਂ ਰਤ੍ਨਭੂषਣਭੂषਿਤਮ੍
ਉਹ ਨਵੇਂ ਬਦਲ ਵਾਂਗ ਕਾਲਾ ਸੀ, ਉਸ ਦੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਸਰਤੋਂ ਦੇ ਕਮਲ ਵਰਗੀਆਂ, ਲੱਖਾਂ ਕਾਮਦੇਵਾਂ ਦੀ ਖੂਬਸੂਰਤੀ ਸੀ, ਤੇ ਰਤਨਾਂ ਵਾਲੇ ਗਹਣਿਆਂ ਨਾਲ ਸਜਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ।
ਈषਦ੍ਧਾਸ੍ਯਂ ਪ੍ਰਸਨ੍ਨਾਸ੍ਯਂ ਸ਼ੋਭਿਤਂ ਪੀਤਵਾਸਸਮ੍ । ਤਂ ਦृष੍ਟ੍ਵਾ ਕਾਮਿਨੀ ਕਾਮਂ ਮੂਰ੍ਚ੍ਛਾਂ ਸਮ੍ਪ੍ਰਾਪ ਲੀਲਯਾ
ਉਸ ਦੇ ਚਿਹਰੇ 'ਤੇ ਹੌਲੀ ਮੁਸਕਾਨ ਸੀ, ਚਮਕਦਾਰ ਚਿਹਰਾ ਤੇ ਪੀਲੇ ਵਸਤ੍ਰ ਸਨ। ਉਸ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ, ਵਾਸਨਾ ਵਿਚ ਡੁੱਬੀ ਨਾਰੀ ਖੇਡ-ਖੇਡ ਵਿਚ ਮੋਹ-ਮਗਨ ਹੋ ਕੇ ਬੇਹੋਸ਼ ਹੋ ਗਈ।
ਪੁਨਸ਼੍ਚ ਚੇਤਨਾਂ ਪ੍ਰਾਪ੍ਯ ਪੁਨਃ ਸਾ ਤਮੁਵਾਚ ਹ । ਤੁਲਸ੍ਯੁਵਾਚ ਹੇ ਨਾਥ ਤੇ ਦਯਾ ਨਾਸ੍ਤਿ ਪਾषਾਣਸਦृਸ਼ਸ੍ਯ ਚ
ਫੇਰ ਹੋਸ਼ ਆਉਣ 'ਤੇ, ਉਹ ਮੁੜ ਉਸ ਨੂੰ ਬੋਲੀ। ਤੁਲਸੀ ਨੇ ਕਿਹਾ: 'ਹੇ ਨਾਥ, ਤੁਹਾਡੇ ਵਿਚ ਦਇਆ ਨਹੀਂ; ਤੁਹਾਡਾ ਦਿਲ ਪੱਥਰ ਵਰਗਾ ਹੈ।'
ਛਲੇਨ ਧਰ੍ਮਭਙ੍ਗੇਨ ਮਮ ਸ੍ਵਾਮੀ ਤ੍ਵਯਾ ਹਤਃ । ਪਾषਾਣਹृਦਯਸ੍ਤ੍ਵਂ ਹਿ ਦਯਾਹੀਨੋ ਯਤਃ ਪ੍ਰਭੋ
'ਤੁਸੀਂ ਚਲਾਕੀ ਤੇ ਧਰਮ ਦੀ ਉਲੰਘਣਾ ਕਰਕੇ ਮੇਰੇ ਪਤੀ ਨੂੰ ਮਾਰ ਦਿੱਤਾ। ਸੱਚਮੁੱਚ, ਤੁਹਾਡਾ ਦਿਲ ਪੱਥਰ ਹੈ, ਹੇ ਪ੍ਰਭੂ, ਤੁਸੀਂ ਦਇਆ ਤੋਂ ਖਾਲੀ ਹੋ।'
ਤਸ੍ਮਾਤ੍ਪਾषਾਣਰੂਪਸ੍ਤ੍ਵਂ ਭਵੇ ਦੇਵ ਭਵਾਧੁਨਾ । ਯੇ ਵਦਨ੍ਤਿ ਚ ਸਾਧੁਂ ਤ੍ਵਾਂ ਤੇ ਭ੍ਰਾਨ੍ਤਾ ਹਿ ਨ ਸਂਸ਼ਯਃ
'ਇਸ ਲਈ, ਹੁਣ ਤੋਂ, ਹੇ ਦੇਵਤਾ, ਤੁਸੀਂ ਪੱਥਰ ਦਾ ਰੂਪ ਧਾਰੋ। ਜੋ ਤੁਹਾਨੂੰ ਸਾਧੂ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਨਿਸਚਿਤ ਹੀ ਭੁਲੇ ਹੋਏ ਹਨ।'
ਭਕ੍ਤੋ ਵਿਨਾਪਰਾਧੇਨ ਪਰਾਰ੍ਥੇ ਚ ਕਥਂ ਹਤਃ । ਭृਸ਼ਂ ਰੁਰੋਦ ਸ਼ੋਕਾਰ੍ਤਾ ਵਿਲਲਾਪ ਮੁਹੁਰ੍ਮੁਹੁਃ
'ਇਕ ਭਗਤ, ਜਿਸ ਨੇ ਕੋਈ ਗਲਤੀ ਨਹੀਂ ਕੀਤੀ, ਦੂਜੇ ਦੀ ਖਾਤਰ ਕਿਵੇਂ ਮਾਰਿਆ ਗਿਆ?' ਦੁਖ ਵਿਚ ਡੁੱਬੀ, ਉਹ ਬਹੁਤ ਰੋਈ ਤੇ ਵਾਰ-ਵਾਰ ਵਿਲਾਪ ਕਰਨ ਲੱਗੀ।
ਤਤਸ਼੍ਚ ਕਰੁਣਾਂ ਦृष੍ਟ੍ਵਾ ਕਰੁਣਾਰਸਸਾਗਰਃ । ਨਯੇਨ ਤਾਂ ਬੋਧਯਿਤੁਮੁਵਾਚ ਕਮਲਾਪਤਿਃ
ਉਸ ਦੀ ਕਰੁਣਾ ਦੇਖ ਕੇ, ਦਇਆ ਦਾ ਸਮੁੰਦਰ, ਲਕਸ਼ਮੀ ਦੇ ਪਤੀ ਨੇ ਨਰਮ ਬੋਲਾਂ ਨਾਲ ਉਸ ਨੂੰ ਸਮਝਾਉਣ ਲਈ ਕਿਹਾ।
ਸ਼੍ਰੀਭਗਵਾਨੁਵਾਚ ਤਪਸ੍ਤ੍ਵਯਾ ਕृਤਂ ਭਦ੍ਰੇ ਮਦਰ੍ਥੇ ਭਾਰਤੇ ਚਿਰਮ੍ । ਤ੍ਵਦਰ੍ਥੇ ਸ਼ਙ੍ਖਚੂਡਸ਼੍ਚ ਚਕਾਰ ਸੁਚਿਰਂ ਤਪਃ
ਸ੍ਰੀ ਭਗਵਾਨ ਨੇ ਕਿਹਾ: 'ਹੇ ਭਾਗਵਤੀ, ਤੁਸੀਂ ਭਾਰਤ ਵਿਚ ਮੇਰੀ ਖਾਤਰ ਲੰਮਾ ਤਪ ਕੀਤਾ। ਤੇਰੇ ਲਈ ਸ਼ੰਖਚੂੜ ਨੇ ਵੀ ਲੰਮਾ ਤਪ ਕੀਤਾ।'
ਕृਤ੍ਵਾ ਤ੍ਵਾਂ ਕਾਮਿਨੀਂ ਸੋऽਪਿ ਵਿਜਹਾਰ ਚ ਤਤ੍ਕ੍ਸ਼ਣਾਤ੍ । ਅਧੁਨਾ ਦਾਤੁਮੁਚਿਤਂ ਤਵੈਵ ਤਪਸਃ ਫਲਮ੍
'ਤੈਨੂੰ ਆਪਣੀ ਪ੍ਰੇਮੀ ਬਣਾਕੇ, ਉਹ ਤੁਰੰਤ ਤੇਰੇ ਨਾਲ ਰਮਣ ਕੀਤਾ। ਹੁਣ ਤੇਰੇ ਤਪ ਦਾ ਫਲ ਦੇਣਾ ਯੋਗ ਹੈ।'
ਇਦਂ ਸ਼ਰੀਰਂ ਤ੍ਯਕ੍ਤ੍ਵਾ ਚ ਦਿਵ੍ਯਦੇਹਂ ਵਿਧਾਯ ਚ । ਰਾਮੇ ਰਮ ਮਯਾ ਸਾਰ੍ਧਂ ਤ੍ਵਂ ਰਮਾਸਦृਸ਼ੀ ਭਵ
'ਇਹ ਸਰੀਰ ਛੱਡ ਕੇ, ਦਿਵਿਆ ਰੂਪ ਧਾਰ ਕੇ, ਮੇਰੇ ਨਾਲ ਰਾਮਾ ਵਾਂਗ ਰਮਣ ਕਰ, ਤੇ ਲਕਸ਼ਮੀ ਵਰਗੀ ਹੋ ਜਾ।'