ਤ੍ਵਂ ਤੁ ਦੁਃਖੀ ਸਦੈਵਾਸਿ ਬਦ੍ਧੋऽਹਮਿਤਿ ਸ਼ਙ੍ਕਯਾ । ਇਤਿ ਸ਼ਙ੍ਕਾਂ ਪਰਿਤ੍ਯਜ੍ਯ ਸੁਖੀ ਭਵ ਸਮਾਹਿਤਃ
ਪਰ ਤੂੰ ਹਮੇਸ਼ਾਂ ਦੁਖੀ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈਂ, 'ਮੈਂ ਬੰਨ੍ਹਿਆ ਹੋਇਆ ਹਾਂ' ਇਹ ਸੋਚ ਕੇ। ਇਹ ਸ਼ੰਕਾ ਛੱਡ ਦੇ ਅਤੇ ਮਨ ਲਾ ਕੇ ਸੁਖੀ ਹੋ ਜਾ।
ਦੇਹੋऽਯਂ ਮਮ ਬਨ੍ਧੋऽਯਂ ਨ ਮਮੇਤਿ ਚ ਮੁਕ੍ਤਤਾ । ਤਥਾ ਧਨਂ ਗृਹਂ ਰਾਜ੍ਯਂ ਨ ਮਮੇਤਿ ਚ ਨਿਸ਼੍ਚਯਃ
ਇਹ ਸਰੀਰ ਬੰਨ੍ਹਣ ਵਾਲਾ ਹੈ, ਤੇ ਮੋਖ ਉਹ ਹੈ ਜਦੋਂ ਇਹ ਯਕੀਨ ਹੋ ਜਾਵੇ ਕਿ ਇਹ ਮੇਰਾ ਨਹੀਂ। ਇੰਝ ਹੀ ਧਨ, ਘਰ ਤੇ ਰਾਜ ਵੀ ਮੇਰੇ ਨਹੀਂ — ਇਹ ਪੱਕਾ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਹੀ ਮੋਖ ਹੈ।
ਸੂਤ ਉਵਾਚ ਤਚ੍ਛ੍ਰੁਤ੍ਵਾ ਵਚਨਂ ਤਸ੍ਯ ਸ਼ੁਕਃ ਪ੍ਰੀਤਮਨਾਭਵਤ੍ । ਆਪृਚ੍ਛ੍ਯ ਤਂ ਜਗਾਮਾਸ਼ੁ ਵ੍ਯਾਸਸ੍ਯਾਸ਼੍ਰਮਮੁਤ੍ਤਮਮ੍
ਸੂਤ ਨੇ ਆਖਿਆ: ਉਸ ਦੀ ਗੱਲ ਸੁਣ ਕੇ ਸ਼ੁਕਦੇਵ ਜੀ ਦਾ ਮਨ ਖੁਸ਼ ਹੋ ਗਿਆ। ਉਸ ਨੂੰ ਵਿਦਾ ਕਰਕੇ ਉਹ ਚੁੱਕ ਚਲਿਆਂ ਅਤੇ ਵਿਆਸ ਦੇ ਉੱਤਮ ਆਸ਼ਰਮ ਵਿਚ ਪਹੁੰਚ ਗਏ।
ਆਗਚ੍ਛਨ੍ਤਂ ਸੁਤਂ ਦृष੍ਟ੍ਵਾ ਵ੍ਯਾਸੋऽਪਿ ਸੁਖਮਾਪ੍ਤਵਾਨ੍ । ਆਲਿਙ੍ਗ੍ਯਾਘ੍ਰਾਯ ਮੂਰ੍ਧਾਨਂ ਪਪ੍ਰਚ੍ਛ ਕੁਸ਼ਲਂ ਪੁਨਃ
ਪੁੱਤਰ ਨੂੰ ਆਉਂਦੇ ਵੇਖ ਕੇ ਵਿਆਸ ਜੀ ਨੂੰ ਵੀ ਵੱਡਾ ਸੁਖ ਮਿਲਿਆ। ਉਸ ਨੂੰ ਗਲ ਲਾ ਕੇ, ਸਿਰ ਚੁੰਮ ਕੇ, ਫਿਰ ਉਸ ਦੀ ਖੈਰੀਅਤ ਪੁੱਛੀ।
ਸ੍ਥਿਤਸ੍ਤਤ੍ਰਾਸ਼੍ਰਮੇ ਰਮ੍ਯੇ ਪਿਤੁਃ ਪਾਰ੍ਸ਼੍ਵੇ ਸਮਾਹਿਤਃ । ਵੇਦਾਧ੍ਯਯਨਸਮ੍ਪਨ੍ਨਃ ਸਰ੍ਵਸ਼ਾਸ੍ਤ੍ਰਵਿਸ਼ਾਰਦਃ
ਉਹ ਉਸ ਸੋਹਣੇ ਆਸ਼ਰਮ ਵਿਚ, ਪਿਤਾ ਦੇ ਕੋਲ, ਮਨ ਲਾ ਕੇ ਰਹਿਣ ਲੱਗ ਪਿਆ। ਵੇਦਾਂ ਦੀ ਪੜ੍ਹਾਈ ਵਿਚ ਨਿਪੁੰਨ ਤੇ ਸਾਰੇ ਸ਼ਾਸਤਰਾਂ ਦਾ ਗਿਆਨ ਰੱਖਣ ਵਾਲਾ ਸੀ।
ਜਨਕਸ੍ਯ ਦਸ਼ਾਂ ਦृष੍ਟ੍ਵਾ ਰਾਜ੍ਯਸ੍ਥਸ੍ਯ ਮਹਾਤ੍ਮਨਃ । ਸ ਨਿਰ੍ਵृਤਿਂ ਪਰਾਂ ਪ੍ਰਾਪ੍ਯ ਪਿਤੁਰਾਸ਼੍ਰਮਸਂਸ੍ਥਿਤਃ
ਜਦੋਂ ਉਸ ਨੇ ਮਹਾਨ ਆਤਮਾ ਰਾਜਾ ਜਨਕ ਦੀ ਹਾਲਤ ਵੇਖੀ, ਉਹ ਪਿਤਾ ਦੇ ਆਸ਼ਰਮ ਵਿਚ ਰਹਿੰਦੇ ਹੋਏ ਪਰਮ ਸੰਤੋਖ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋ ਗਿਆ।
ਪਿਤॄਣਾਂ ਸੁਭਗਾ ਕਨ੍ਯਾ ਪੀਵਰੀ ਨਾਮ ਸੁਨ੍ਦਰੀ । ਸ਼ੁਕਸ਼੍ਚਕਾਰ ਪਤ੍ਨੀਂ ਤਾਂ ਯੋਗਮਾਰ੍ਗਸ੍ਥਿਤੋऽਪਿ ਹਿ
ਪਿਤਰਾਂ ਦੀਆਂ ਸੁਖੀ ਧੀਆਂ ਵਿਚੋਂ ਇੱਕ ਸੋਹਣੀ ਪੀਵਰੀ ਨਾਂ ਦੀ ਕੁੜੀ ਸੀ। ਸ਼ੁਕਦੇਵ ਜੀ, ਭਾਵੇਂ ਜੋਗ ਦੇ ਰਾਹ ਤੇ ਸਥਿਰ ਸਨ, ਉਸ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਪਤਨੀ ਬਣਾਇਆ।
ਸ ਤਸ੍ਯਾਂ ਜਨਯਾਮਾਸ ਪੁਤ੍ਰਾਂਸ਼੍ਚਤੁਰ ਏਵ ਹਿ । ਕृष੍ਣਂ ਗੌਰਪ੍ਰਭਂ ਚੈਵ ਭੂਰਿਂ ਦੇਵਸ਼੍ਰੁਤਂ ਤਥਾ
ਉਸ ਨੇ ਉਸ ਤੋਂ ਚਾਰ ਪੁੱਤਰ ਜਣੇ: ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ, ਗੌਰਪ੍ਰਭ, ਭੂਰੀ ਤੇ ਦੇਵਸ਼੍ਰੁਤ।
ਕਨ੍ਯਾਂ ਕੀਰ੍ਤਿਂ ਸਮੁਤ੍ਪਾਦ੍ਯ ਵ੍ਯਾਸਪੁਤ੍ਰਃ ਪ੍ਰਤਾਪਵਾਨ੍ । ਦਦੌ ਵਿਭ੍ਰਾਜਪੁਤ੍ਰਾਯ ਤ੍ਵਣੁਹਾਯ ਮਹਾਤ੍ਮਨੇ
ਵਿਆਸਪੁੱਤਰ ਨੇ ਇੱਕ ਧੀ ਕੀਰਤੀ ਜਣੀ ਅਤੇ ਉਹ ਮਹਾਨ ਆਤਮਾ ਵਿਭਰਾਜ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਅਣੁਹਾ ਨੂੰ ਵਿਅਾਹ ਦਿੱਤੀ।
ਅਣੁਹਸ੍ਯ ਸੁਤਃ ਸ਼੍ਰੀਮਾਨ੍ਬ੍ਰਹ੍ਮਦਤ੍ਤਃ ਪ੍ਰਤਾਪਵਾਨ੍ । ਬ੍ਰਹ੍ਮਜ੍ਞਃ ਪृਥਿਵੀਪਾਲਃ ਸ਼ਕਕਨ੍ਯਾਸਮੁਦ੍ਭਵਃ
ਅਣੁਹਾ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਸੀ ਮਹਾਨ ਤੇਜਸਵੀ ਬ੍ਰਹਮਦੱਤ, ਜੋ ਬ੍ਰਹਮ ਗਿਆਨ ਵਾਲਾ, ਧਰਤੀ ਦਾ ਰਾਜਾ ਤੇ ਸ਼ਕ ਕੁੜੀ ਤੋਂ ਜੰਮਿਆ ਸੀ।
ਕਾਲੇਨ ਕਿਯਤਾ ਤਤ੍ਰ ਨਾਰਦਸ੍ਯੋਪਦੇਸ਼ਤਃ । ਜ੍ਞਾਨਂ ਪਰਮਕਂ ਪ੍ਰਾਪ੍ਯ ਯੋਗਮਾਰ੍ਗਮਨੁਤ੍ਤਮਮ੍
ਕੁਝ ਸਮੇਂ ਬਾਅਦ, ਨਾਰਦ ਜੀ ਦੀ ਸਿੱਖਿਆ ਨਾਲ, ਉਸ ਨੇ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚਾ ਗਿਆਨ ਤੇ ਜੋਗ ਦਾ ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ ਰਾਹ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤਾ।
ਪੁਤ੍ਰੇ ਰਾਜ੍ਯਂ ਨਿਧਾਯਾਥ ਗਤੋ ਬਦਰਿਕਾਸ਼੍ਰਮਮ੍ । ਮਾਯਾਬੀਜੋਪਦੇਸ਼ੇਨ ਤਸ੍ਯ ਜ੍ਞਾਨਂ ਨਿਰਰ੍ਗਲਮ੍
ਪੁੱਤਰ ਨੂੰ ਰਾਜ ਦੇ ਕੇ, ਉਹ ਬਦਰੀਕਾਸ਼ਰਮ ਚਲੇ ਗਏ। ਮਾਇਆ ਦੇ ਬੀਜ ਦੀ ਸਿੱਖਿਆ ਨਾਲ ਉਸ ਦਾ ਗਿਆਨ ਰੁਕਾਵਟ ਤੋਂ ਰਹਿਤ ਹੋ ਗਿਆ।
ਨਾਰਦਸ੍ਯ ਪ੍ਰਸਾਦੇਨ ਜਾਤਂ ਸਦ੍ਯੋ ਵਿਮੁਕ੍ਤਿਦਮ੍ । ਕੈਲਾਸਸ਼ਿਖਰੇ ਰਮ੍ਯੇ ਤ੍ਯਕ੍ਤ੍ਵਾ ਸਙ੍ਗਂ ਪਿਤੁਃ ਸ਼ੁਕਃ
ਨਾਰਦ ਜੀ ਦੀ ਕਿਰਪਾ ਨਾਲ, ਤੁਰੰਤ ਮੁਕਤੀ ਮਿਲ ਗਈ। ਸ਼ੁਕਦੇਵ ਜੀ ਨੇ ਪਿਤਾ ਨਾਲ ਲਗਾਵ ਛੱਡ ਕੇ, ਸੋਹਣੇ ਕੈਲਾਸ ਪਹਾੜ ਉੱਤੇ ਗਿਆਨ ਹਾਸਲ ਕੀਤਾ।
ਧ੍ਯਾਨਮਾਸ੍ਥਾਯ ਵਿਪੁਲਂ ਸ੍ਥਿਤਃ ਸਙ੍ਗਪਰਾਙ੍ਮੁਖਃ । ਉਤ੍ਪਪਾਤ ਗਿਰੇਃ ਸ਼ृਙ੍ਗਾਤ੍ਸਿਦ੍ਧਿਂ ਚ ਪਰਮਾਂ ਗਤਃ
ਉਹ ਡੂੰਘੀ ਧਿਆਨ ਅਵਸਥਾ ਵਿਚ ਟਿਕ ਕੇ, ਸਾਰੇ ਸੰਸਾਰੀ ਲਗਾਵਾਂ ਤੋਂ ਮੁੱਖ ਹੋ ਕੇ, ਪਹਾੜ ਦੀ ਚੋਟੀ ਤੋਂ ਉੱਡ ਗਿਆ ਤੇ ਪਰਮ ਸਿੱਧੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਲਈ।
ਆਕਾਸ਼ਗੋ ਮਹਾਤੇਜਾ ਵਿਰਰਾਜ ਯਥਾ ਰਵਿਃ । ਗਿਰੇਃ ਸ਼ृਙ੍ਗਂ ਦ੍ਵਿਧਾ ਜਾਤਂ ਸ਼ੁਕਸ੍ਯੋਤ੍ਪਤਨੇ ਤਦਾ
ਆਕਾਸ਼ ਵਿਚ ਵੱਡੀ ਜੋਤ ਨਾਲ ਚਮਕਦਿਆਂ ਉਹ ਸੂਰਜ ਵਾਂਗ ਰੌਸ਼ਨ ਹੋ ਗਿਆ। ਸ਼ੁਕਦੇਵ ਜੀ ਦੇ ਉੱਡਣ ਸਮੇਂ ਪਹਾੜ ਦੀ ਚੋਟੀ ਦੋ ਭਾਗ ਹੋ ਗਈ।
ਉਤ੍ਪਾਤਾ ਬਹਵੋ ਜਾਤਾਃ ਸ਼ੁਕਸ਼੍ਚਾਕਾਸ਼ਗੋऽਭਵਤ੍ । ਅਨ੍ਤਰਿਕ੍ਸ਼ੇ ਯਥਾ ਵਾਯੁਃ ਸ੍ਤੂਯਮਾਨਃ ਸੁਰਰ੍षਿਭਿਃ
ਬਹੁਤ ਉਲਟ-ਸਿਧੇ ਚਿੰਨ੍ਹ ਪੈਦਾ ਹੋਏ, ਤੇ ਸ਼ੁਕਦੇਵ ਜੀ ਆਕਾਸ਼ ਵਿਚ ਚਲੇ ਗਏ। ਉਹ ਹਵਾ ਵਾਂਗ ਅੰਤਰਿਕਸ਼ ਵਿਚ, ਦੇਵਤਾ ਤੇ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਵਲੋਂ ਸਲਾਹੀਏ ਜਾਂਦੇ ਸਨ।
ਤੇਜਸਾਤਿਵਿਰਾਜਨ੍ਵੈ ਦ੍ਵਿਤੀਯ ਇਵ ਭਾਸ੍ਕਰਃ । ਵ੍ਯਾਸਸ੍ਤੁ ਵਿਰਹਾਕ੍ਰਾਨ੍ਤਃ ਕ੍ਰਨ੍ਦਨ੍ਪੁਤ੍ਰੇਤਿ ਚਾਸਕृਤ੍
ਉਸ ਦੀ ਚਮਕ ਬੇਹੱਦ ਤੇਜ ਸੀ, ਦੂਜੇ ਸੂਰਜ ਵਾਂਗ। ਵਿਆਸ ਜੀ ਵਿਛੋੜੇ ਦੀ ਪੀੜ੍ਹ 'ਚ ਬਾਰ-ਬਾਰ ਰੋ ਪਏ, 'ਪੁੱਤਰ!' ਕਹਿ ਕਹਿ।
ਗਿਰੇਃ ਸ਼ृਙ੍ਗੇ ਗਤਸ੍ਤਤ੍ਰ ਸ਼ੁਕੋ ਯਤ੍ਰ ਸ੍ਥਿਤੋऽਭਵਤ੍ । ਕ੍ਰਨ੍ਦਮਾਨਂ ਤਦਾ ਦੀਨਂ ਵ੍ਯਾਸਂ ਮਤ੍ਵਾ ਸ਼੍ਰਮਾਕੁਲਮ੍
ਉਹ ਪਹਾੜ ਦੀ ਚੋਟੀ 'ਤੇ ਪਹੁੰਚੇ, ਜਿੱਥੇ ਤੋਤਾ ਟਿਕਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਵਿਆਸ ਜੀ ਨੂੰ ਦੁਖੀ ਤੇ ਥੱਕਿਆ ਵੇਖ ਕੇ, ਤੋਤੇ ਨੇ ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਰੋਹਣੀ ਸੁਣੀ।
ਸਰ੍ਵਭੂਤਗਤਃ ਸਾਕ੍ਸ਼ੀ ਪ੍ਰਤਿਸ਼ਬ੍ਦਮਦਾਤ੍ਤਦਾ । ਤਤ੍ਰਾਦ੍ਯਾਪਿ ਗਿਰੇਃ ਸ਼ृਙ੍ਗੇ ਪ੍ਰਤਿਸ਼ਬ੍ਦਃ ਸ੍ਫੁਟੋऽਭਵਤ੍
ਸਭ ਜੀਵਾਂ 'ਚ ਵਿਆਪਕ, ਤੋਤੇ ਨੇ ਵਿਆਸ ਜੀ ਦੀ ਰੋਹਣੀ ਦੀ ਗੂੰਜ ਵਾਪਸ ਦਿੱਤੀ। ਅੱਜ ਵੀ, ਉਸ ਪਹਾੜ ਦੀ ਚੋਟੀ 'ਤੇ, ਸਾਫ਼ ਗੂੰਜ ਸੁਣੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਰੁਦਨ੍ਤਂ ਤਂ ਸਮਾਲਕ੍ਸ਼੍ਯ ਵ੍ਯਾਸਂ ਸ਼ੋਕਸਮਨ੍ਵਿਤਮ੍ । ਪੁਤ੍ਰ ਪੁਤ੍ਰੇਤਿ ਭਾषਨ੍ਤਂ ਵਿਰਹੇਣ ਪਰਿਪ੍ਲੁਤਮ੍
ਵਿਆਸ ਜੀ ਨੂੰ ਰੋਂਦੇ, ਦੁਖੀ ਤੇ ਵਿਛੋੜੇ 'ਚ ਡੁੱਬੇ, 'ਪੁੱਤਰ, ਪੁੱਤਰ!' ਕਹਿੰਦੇ ਵੇਖ ਕੇ,
ਸ਼ਿਵਸ੍ਤਤ੍ਰ ਸਮਾਗਤ੍ਯ ਪਾਰਾਸ਼ਰ੍ਯਮਬੋਧਯਤ੍ । ਵ੍ਯਾਸ ਸ਼ੋਕਂ ਮਾ ਕੁਰੁ ਤ੍ਵਂ ਪੁਤ੍ਰਸ੍ਤੇ ਯੋਗਵਿਤ੍ਤਮਃ
ਸ਼ਿਵ ਜੀ ਉਥੇ ਆਏ ਤੇ ਪਾਰਾਸਰ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਨੂੰ ਸਮਝਾਇਆ, 'ਵਿਆਸ, ਤੂੰ ਦੁਖ ਨਾ ਕਰ; ਤੇਰਾ ਪੁੱਤਰ ਯੋਗ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਹੈ।'
ਪਰਮਾਂ ਗਤਿਮਾਪਨ੍ਨੋ ਦੁਰ੍ਲਭਾਂ ਚਾਕृਤਾਤ੍ਮਭਿਃ । ਤਸ੍ਯ ਸ਼ੋਕੋ ਨ ਕਰ੍ਤਵ੍ਯਸ੍ਤ੍ਵਯਾਸ਼ੋਕਂ ਵਿਜਾਨਤਾ
ਉਹ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚੀ ਅਵਸਥਾ 'ਤੇ ਪਹੁੰਚ ਗਿਆ, ਜੋ ਆਤਮ-ਸੰਯਮ ਵਾਲਿਆਂ ਲਈ ਵੀ ਵਿਰਲਾ ਹੈ। ਤੂੰ, ਜੋ ਦੁਖ-ਰਹਿਤਤਾ ਜਾਣਦਾ ਹੈ, ਉਸ ਲਈ ਦੁਖ ਨਾ ਕਰ।
ਕੀਰ੍ਤਿਸ੍ਤੇ ਵਿਪੁਲਾ ਜਾਤਾ ਤੇਨ ਪੁਤ੍ਰੇਣ ਚਾਨਘ । ਵ੍ਯਾਸ ਉਵਾਚ ਨ ਸ਼ੋਕੋ ਯਾਤਿ ਦੇਵੇਸ਼ ਕਿਂ ਕਰੋਮਿ ਜਗਤ੍ਪਤੇ
ਉਸ ਪੁੱਤਰ ਰਾਹੀਂ ਤੇਰੀ ਮਹਿਮਾ ਵੱਡੀ ਹੋ ਗਈ, ਹੇ ਪਾਪ-ਰਹਿਤ। ਵਿਆਸ ਜੀ ਨੇ ਕਿਹਾ, 'ਪਰ, ਦੇਵਾਂ ਦੇ ਸਵਾਮੀ, ਮੇਰਾ ਦੁਖ ਦੂਰ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ; ਮੈਂ ਕੀ ਕਰਾਂ, ਜਗਤ ਦੇ ਮਾਲਕ?'
ਅਤृਪ੍ਤੇ ਲੋਚਨੇ ਮੇऽਦ੍ਯ ਪੁਤ੍ਰਦਰ੍ਸ਼ਨਲਾਲਸੇ । ਮਹਾਦੇਵ ਉਵਾਚ ਛਾਯਾਂ ਦ੍ਰਕ੍ਸ਼੍ਯਸਿ ਪੁਤ੍ਰਸ੍ਯ ਪਾਰ੍ਸ਼੍ਵਸ੍ਥਾਂ ਸੁਮਨੋਹਰਾਮ੍
ਅੱਜ ਮੇਰੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਪੁੱਤਰ ਦੇ ਦਰਸ਼ਨ ਦੀ ਲਾਲਸਾ 'ਚ ਅਤ੍ਰਪਤ ਰਹੀਆਂ। ਮਹਾਦੇਵ ਨੇ ਕਿਹਾ, 'ਤੂੰ ਆਪਣੇ ਪੁੱਤਰ ਦੀ ਸੋਹਣੀ ਛਾਂ, ਨੇੜੇ ਖੜੀ, ਵੇਖੇਗਾ।'
ਤਾਂ ਵੀਕ੍ਸ਼੍ਯ ਮੁਨਿਸ਼ਾਰ੍ਦੂਲ ਸ਼ੋਕਂ ਜਹਿ ਪਰਨ੍ਤਪ । ਸੂਤ ਉਵਾਚ ਤਦਾ ਦਦਰ੍ਸ਼ ਵ੍ਯਾਸਸ੍ਤੁ ਛਾਯਾਂ ਪੁਤ੍ਰਸ੍ਯ ਸੁਪ੍ਰਭਾਮ੍
ਉਹ ਛਾਂ ਵੇਖ ਕੇ, ਹੇ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਦੇ ਸਿੰਘ, ਆਪਣਾ ਦੁਖ ਛੱਡ ਦੇ, ਹੇ ਵੈਰੀਆਂ ਨੂੰ ਤਪਾਉਣ ਵਾਲੇ। ਸੂਤ ਜੀ ਨੇ ਕਿਹਾ, 'ਤਦ ਵਿਆਸ ਜੀ ਨੇ ਆਪਣੇ ਪੁੱਤਰ ਦੀ ਚਮਕਦਾਰ ਛਾਂ ਵੇਖੀ।'
ਦਤ੍ਤ੍ਵਾ ਵਰਂ ਹਰਸ੍ਤਸ੍ਮੈ ਤਤ੍ਰੈਵਾਨ੍ਤਰਧੀਯਤ । ਅਨ੍ਤਰ੍ਹਿਤੇ ਮਹਾਦੇਵੇ ਵ੍ਯਾਸਃ ਸ੍ਵਾਸ਼੍ਰਮਮਭ੍ਯਗਾਤ੍
ਵਰ ਦੇ ਕੇ, ਹਰਾ ਉਥੇ ਹੀ ਅਦ੍ਰਿਸ਼ ਹੋ ਗਿਆ। ਮਹਾਦੇਵ ਦੇ ਲੁਕ ਜਾਣ 'ਤੇ, ਵਿਆਸ ਜੀ ਆਪਣੇ ਆਸ਼ਰਮ ਵੱਲ ਮੁੜ ਗਏ।
ਸ਼ੁਕਸ੍ਯ ਵਿਰਹੇਣਾਪਿ ਤਪ੍ਤਃ ਪਰਮਦੁਃਖਿਤਃ
ਸ਼ੁਕ ਦੇ ਵਿਛੋੜੇ ਨਾਲ, ਉਹ ਦੁਖ 'ਚ ਸੜਦੇ ਰਹੇ, ਬਹੁਤ ਪੀੜ੍ਹ 'ਚ ਪਏ।
ਧृਤਰਾष੍ਟ੍ਰਾਦੀਨਾਮੁਤ੍ਪਤ੍ਤਿਵਰ੍ਣਨਮ੍ ऋषਯ ਊਚੁਃ ਸ਼ੁਕਸ੍ਤੁ ਪਰਮਾਂ ਸਿਦ੍ਧਿਮਾਪ੍ਤਵਾਨ੍ਦੇਵਸਤ੍ਤਮਃ । ਕਿਂ ਚਕਾਰ ਤਤੋ ਵ੍ਯਾਸਸ੍ਤਨ੍ਨੋ ਬ੍ਰੂਹਿ ਸਵਿਸ੍ਤਰਮ੍
ਧ੍ਰਿਤਰਾਸ਼ਟਰ ਆਦਿਕ ਦੀ ਉਤਪਤੀ ਦਾ ਵਰਣਨ। ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਨੇ ਪੁੱਛਿਆ, 'ਸ਼ੁਕ ਜੀ, ਜੋ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚੀ ਸਿੱਧੀ ਹਾਸਲ ਕਰ ਚੁੱਕੇ, ਦੇਵਾਂ ਦੇ ਸਰਵੋਤਮ, ਵਿਆਸ ਜੀ ਨੇ ਫਿਰ ਕੀ ਕੀਤਾ? ਸਾਨੂੰ ਵਿਸਥਾਰ ਨਾਲ ਦੱਸੋ।'
ਸੂਤ ਉਵਾਚ ਸ਼ਿष੍ਯਾ ਵ੍ਯਾਸਸ੍ਯ ਯੇऽਪ੍ਯਾਸਨ੍ਵੇਦਾਭ੍ਯਾਸਪਰਾਯਣਾਃ । ਆਜ੍ਞਾਮਾਦਾਯ ਤੇ ਸਰ੍ਵੇ ਗਤਾਃ ਪੂਰ੍ਵਂ ਮਹੀਤਲੇ
ਸੂਤ ਜੀ ਨੇ ਕਿਹਾ, 'ਵਿਆਸ ਜੀ ਦੇ ਜਿਹੜੇ ਸ਼ਿਸ਼ਿਆ ਵੈਦਾਂ ਦੀ ਸਿੱਖਿਆ 'ਚ ਲੱਗੇ ਰਹਿੰਦੇ, ਉਹ ਸਭ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਆਗਿਆ ਲੈ ਕੇ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਧਰਤੀ 'ਤੇ ਚਲੇ ਗਏ।'
ਅਸਿਤੋ ਦੇਵਲਸ਼੍ਚੈਵ ਵੈਸ਼ਮ੍ਪਾਯਨ ਏਵ ਚ । ਜੈਮਿਨਿਸ਼੍ਚ ਸੁਮਨ੍ਤੁਸ਼੍ਚ ਗਤਾਃ ਸਰ੍ਵੇ ਤਪੋਧਨਾਃ
ਅਸੀਤ, ਦੇਵਲ, ਵੈਸ਼ੰਪਾਯਨ, ਜੈਮੀਨੀ ਤੇ ਸੁਮੰਤੁ—ਇਹ ਸਾਰੇ ਤਪਸੀ ਚਲੇ ਗਏ।