ਇਤ੍ਯੁਕ੍ਤ੍ਯਾ ਨਿਰ੍ਯਯੌ ਸੋऽਥ ਮਹੇਨ੍ਦ੍ਰਯਜਨੇ ਮੁਨਿਃ । ਨਿਮਿਰਨ੍ਯਂ ਗੁਰੁਂ ਕृਤ੍ਵਾ ਚਕਾਰ ਮਖਮੁਤ੍ਤਮਮ੍
ਇਹ ਆਖ ਕੇ ਮੁਨੀ ਇੰਦਰ ਦੇ ਯਗ ਲਈ ਚਲੇ ਗਏ; ਨਿਮਿ ਨੇ ਹੋਰ ਗੁਰੂ ਰੱਖ ਕੇ ਵਧੀਆ ਯਗ ਕਰ ਲਿਆ।
ਤਚ੍ਛ੍ਰੁਤ੍ਵਾ ਕੁਪਿਤੋऽਤ੍ਯਰ੍ਥਂ ਵਸਿष੍ਠੋ ਨृਪਤਿਂ ਪੁਨਃ । ਸ਼ਸ਼ਾਪ ਚ ਪਤਤ੍ਵਦ੍ਯ ਦੇਹਸ੍ਤੇ ਗੁਰੁਲੋਪਕ
ਇਹ ਗੱਲ ਸੁਣ ਕੇ ਵਸੀਸ਼ਠ ਬਹੁਤ ਗੁੱਸੇ ਹੋ ਗਏ ਤੇ ਰਾਜੇ ਨੂੰ ਸ਼ਾਪ ਦਿੱਤਾ, 'ਤੂੰ ਆਪਣੇ ਗੁਰੂ ਦੀ ਉਣਗ੍ਹਾ ਕਰਕੇ, ਅੱਜ ਤੇਰਾ ਸਰੀਰ ਛੱਡ ਦੇਵੇ।'
ਰਾਜਾਪਿ ਤਂ ਸ਼ਸ਼ਾਪਾਥ ਤਵਾਪਿ ਚ ਪਤਤ੍ਵਯਮ੍ । ਅਨ੍ਯੋਨ੍ਯਸ਼ਾਪਾਤ੍ਪਤਿਤੌ ਤਾਵੇਵ ਚ ਮਯਾ ਸ਼੍ਰੁਤਮ੍
ਰਾਜੇ ਨੇ ਵੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਸ਼ਾਪ ਦਿੱਤਾ, 'ਤੇਰਾ ਵੀ ਸਰੀਰ ਛੱਡ ਜਾਵੇ।' ਦੋਵੇਂ ਇੱਕ-ਦੂਜੇ ਦੇ ਸ਼ਾਪ ਨਾਲ ਡਿੱਗ ਪਏ; ਇਹੀ ਗੱਲ ਮੈਂ ਸੁਣੀ ਹੈ।
ਵਿਦੇਹੇਨ ਚ ਰਾਜੇਨ੍ਦ੍ਰ ਕਥਂ ਸ਼ਪ੍ਤੋ ਗੁਰੁਃ ਸ੍ਵਯਮ੍ । ਵਿਨੋਦ ਇਵ ਮੇ ਚਿਤ੍ਤੇ ਵਿਭਾਤਿ ਨृਪਸਤ੍ਤਮ
ਰਾਜਨ, ਵਿਦੇਹ ਨੇ ਆਪਣੇ ਗੁਰੂ ਨੂੰ ਕਿਵੇਂ ਸ਼ਾਪ ਦਿੱਤਾ, ਇਹ ਗੱਲ ਮੇਰੇ ਮਨ ਵਿੱਚ ਖੇਡ ਵਾਂਗ ਚਮਕ ਰਹੀ ਹੈ, ਹੇ ਰਾਜਿਆਂ ਵਿੱਚ ਸਰਵੋਤਮ।
ਜਨਕ ਉਵਾਚ ਸਤ੍ਯਮੁਕ੍ਤਂ ਤ੍ਵਯਾ ਨਾਤ੍ਰ ਮਿਥ੍ਯਾ ਕਿਞ੍ਚਿਦਿਦਂ ਮਤਮ੍ । ਤਥਾਪਿ ਸ਼ृਣੁ ਵਿਪ੍ਰੇਨ੍ਦ੍ਰ ਗੁਰੁਰ੍ਮਮ ਸੁਪੂਜਿਤਃ
ਜਨਕ ਨੇ ਆਖਿਆ: 'ਤੂੰ ਜੋ ਕੁਝ ਆਖਿਆ, ਠੀਕ ਆਖਿਆ; ਇਸ ਵਿਚ ਕੋਈ ਝੂਠ ਨਹੀਂ। ਫਿਰ ਵੀ, ਹੇ ਵਧੀਆ ਬ੍ਰਾਹਮਣ, ਸੁਣ, ਮੇਰੇ ਗੁਰੂ ਦੀ ਮੈਂ ਬਹੁਤ ਆਦਰ-ਸਤਿਕਾਰ ਕੀਤਾ ਸੀ।'
ਪਿਤੁਃ ਸਙ੍ਗਂ ਪਰਿਤ੍ਯਜ੍ਯ ਤ੍ਵਂ ਵਨਂ ਗਨ੍ਤੁਮਿਚ੍ਛਸਿ । ਮृਗੈਃ ਸਹ ਸੁਸਮ੍ਬਨ੍ਧੋ ਭਵਿਤਾ ਤੇ ਨ ਸਂਸ਼ਯਃ
ਤੂੰ ਆਪਣੇ ਪਿਉ ਦਾ ਸਾਥ ਛੱਡ ਕੇ ਜੰਗਲ ਵੱਲ ਜਾਣਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹੈਂ; ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਤੌਰ ਤੇ ਤੇਰੀ ਮਿੱਤਰਤਾ ਹੁਣ ਜਾਨਵਰਾਂ ਨਾਲ ਹੋ ਜਾਵੇਗੀ।
ਮਹਾਭੂਤਾਨਿ ਸਰ੍ਵਤ੍ਰ ਨਿਃਸਙ੍ਗਃ ਕ੍ਵ ਭਵਿष੍ਯਸਿ । ਆਹਾਰਾਰ੍ਥਂ ਸਦਾ ਚਿਨ੍ਤਾ ਨਿਸ਼੍ਚਿਨ੍ਤਃ ਸ੍ਯਾਃ ਕਥਂ ਮੁਨੇ
ਵੱਡੇ-ਵੱਡੇ ਤੱਤ ਹਰ ਥਾਂ ਹਨ; ਤੂੰ ਕਿੱਥੇ ਨਿਸ਼ਕਾਮ ਹੋ ਕੇ ਰਹਿ ਸਕੇਂਗਾ? ਰੋਜ਼ੀ-ਰੋਟੀ ਦੀ ਚਿੰਤਾ ਤਾਂ ਹਮੇਸ਼ਾ ਰਹੇਗੀ; ਤੂੰ ਕਿਵੇਂ ਨਿਸ਼ਚਿੰਤ ਰਹਿ ਸਕੇਂਗਾ, ਹੇ ਮੁਨੀ?
ਦਣ੍ਡਾਜਿਨਕृਤਾ ਚਿਨ੍ਤਾ ਯਥਾ ਤਵ ਵਨੇऽਪਿ ਚ । ਤਥੈਵ ਰਾਜ੍ਯਚਿਨ੍ਤਾ ਮੇ ਚਿਨ੍ਤਯਾਨਸ੍ਯ ਵਾ ਨ ਵਾ
ਜਿਵੇਂ ਤੈਨੂੰ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਵੀ ਆਪਣੀ ਲਾਠੀ ਤੇ ਚਮੜੇ ਦੀ ਚਿੰਤਾ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ, ਓਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਮੈਨੂੰ ਰਾਜ ਦੀ ਚਿੰਤਾ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ, ਭਾਵੇਂ ਮੈਂ ਸੋਚਾਂ ਜਾਂ ਨਾ ਸੋਚਾਂ।
ਵਿਕਲ੍ਪੋਪਹਤਸ੍ਤ੍ਵਂ ਵੈ ਦੂਰਦੇਸ਼ਮੁਪਾਗਤਃ । ਨ ਮੇ ਵਿਕਲ੍ਪਸਨ੍ਦੇਹੋ ਨਿਰ੍ਵਿਕਲ੍ਪੋऽਸ੍ਮਿ ਸਰ੍ਵਥਾ
ਤੂੰ ਸ਼ੰਕਾ ਨਾਲ ਘਿਰਿਆ ਹੋਇਆ ਦੂਰ ਦੇਸ਼ ਤੋਂ ਆਇਆ ਹੈਂ, ਪਰ ਮੈਨੂੰ ਕੋਈ ਸ਼ੰਕਾ ਜਾਂ ਸੰਦੇਹ ਨਹੀਂ। ਮੈਂ ਹਰ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੀ ਦੂਵਿਧਾ ਤੋਂ ਰਹਿਤ ਹਾਂ।
ਸੁਖਂ ਸ੍ਵਪਿਮਿ ਵਿਪ੍ਰਾਹਂ ਸੁਖਂ ਭੁਞ੍ਜਾਮਿ ਸਰ੍ਵਥਾ । ਨ ਬਦ੍ਧੋऽਸ੍ਮੀਤਿ ਬੁਦ੍ਧ੍ਯਾਹਂ ਸਰ੍ਵਦੈਵ ਸੁਖੀ ਮੁਨੇ
ਹੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ, ਮੈਂ ਸੁਖ ਨਾਲ ਸੁੱਤਾ ਹਾਂ, ਸੁਖ ਨਾਲ ਖਾਂਦਾ ਪੀਂਦਾ ਹਾਂ। ਮੇਰੇ ਮਨ ਵਿਚ ਕਦੇ ਵੀ ਬੰਨ੍ਹਣ ਦੀ ਭਾਵਨਾ ਨਹੀਂ, ਹਮੇਸ਼ਾਂ ਸੁਖੀ ਹਾਂ, ਹੇ ਮੁਨੀ।
ਤ੍ਵਂ ਤੁ ਦੁਃਖੀ ਸਦੈਵਾਸਿ ਬਦ੍ਧੋऽਹਮਿਤਿ ਸ਼ਙ੍ਕਯਾ । ਇਤਿ ਸ਼ਙ੍ਕਾਂ ਪਰਿਤ੍ਯਜ੍ਯ ਸੁਖੀ ਭਵ ਸਮਾਹਿਤਃ
ਪਰ ਤੂੰ ਹਮੇਸ਼ਾਂ ਦੁਖੀ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈਂ, 'ਮੈਂ ਬੰਨ੍ਹਿਆ ਹੋਇਆ ਹਾਂ' ਇਹ ਸੋਚ ਕੇ। ਇਹ ਸ਼ੰਕਾ ਛੱਡ ਦੇ ਅਤੇ ਮਨ ਲਾ ਕੇ ਸੁਖੀ ਹੋ ਜਾ।
ਦੇਹੋऽਯਂ ਮਮ ਬਨ੍ਧੋऽਯਂ ਨ ਮਮੇਤਿ ਚ ਮੁਕ੍ਤਤਾ । ਤਥਾ ਧਨਂ ਗृਹਂ ਰਾਜ੍ਯਂ ਨ ਮਮੇਤਿ ਚ ਨਿਸ਼੍ਚਯਃ
ਇਹ ਸਰੀਰ ਬੰਨ੍ਹਣ ਵਾਲਾ ਹੈ, ਤੇ ਮੋਖ ਉਹ ਹੈ ਜਦੋਂ ਇਹ ਯਕੀਨ ਹੋ ਜਾਵੇ ਕਿ ਇਹ ਮੇਰਾ ਨਹੀਂ। ਇੰਝ ਹੀ ਧਨ, ਘਰ ਤੇ ਰਾਜ ਵੀ ਮੇਰੇ ਨਹੀਂ — ਇਹ ਪੱਕਾ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਹੀ ਮੋਖ ਹੈ।
ਸੂਤ ਉਵਾਚ ਤਚ੍ਛ੍ਰੁਤ੍ਵਾ ਵਚਨਂ ਤਸ੍ਯ ਸ਼ੁਕਃ ਪ੍ਰੀਤਮਨਾਭਵਤ੍ । ਆਪृਚ੍ਛ੍ਯ ਤਂ ਜਗਾਮਾਸ਼ੁ ਵ੍ਯਾਸਸ੍ਯਾਸ਼੍ਰਮਮੁਤ੍ਤਮਮ੍
ਸੂਤ ਨੇ ਆਖਿਆ: ਉਸ ਦੀ ਗੱਲ ਸੁਣ ਕੇ ਸ਼ੁਕਦੇਵ ਜੀ ਦਾ ਮਨ ਖੁਸ਼ ਹੋ ਗਿਆ। ਉਸ ਨੂੰ ਵਿਦਾ ਕਰਕੇ ਉਹ ਚੁੱਕ ਚਲਿਆਂ ਅਤੇ ਵਿਆਸ ਦੇ ਉੱਤਮ ਆਸ਼ਰਮ ਵਿਚ ਪਹੁੰਚ ਗਏ।
ਆਗਚ੍ਛਨ੍ਤਂ ਸੁਤਂ ਦृष੍ਟ੍ਵਾ ਵ੍ਯਾਸੋऽਪਿ ਸੁਖਮਾਪ੍ਤਵਾਨ੍ । ਆਲਿਙ੍ਗ੍ਯਾਘ੍ਰਾਯ ਮੂਰ੍ਧਾਨਂ ਪਪ੍ਰਚ੍ਛ ਕੁਸ਼ਲਂ ਪੁਨਃ
ਪੁੱਤਰ ਨੂੰ ਆਉਂਦੇ ਵੇਖ ਕੇ ਵਿਆਸ ਜੀ ਨੂੰ ਵੀ ਵੱਡਾ ਸੁਖ ਮਿਲਿਆ। ਉਸ ਨੂੰ ਗਲ ਲਾ ਕੇ, ਸਿਰ ਚੁੰਮ ਕੇ, ਫਿਰ ਉਸ ਦੀ ਖੈਰੀਅਤ ਪੁੱਛੀ।
ਸ੍ਥਿਤਸ੍ਤਤ੍ਰਾਸ਼੍ਰਮੇ ਰਮ੍ਯੇ ਪਿਤੁਃ ਪਾਰ੍ਸ਼੍ਵੇ ਸਮਾਹਿਤਃ । ਵੇਦਾਧ੍ਯਯਨਸਮ੍ਪਨ੍ਨਃ ਸਰ੍ਵਸ਼ਾਸ੍ਤ੍ਰਵਿਸ਼ਾਰਦਃ
ਉਹ ਉਸ ਸੋਹਣੇ ਆਸ਼ਰਮ ਵਿਚ, ਪਿਤਾ ਦੇ ਕੋਲ, ਮਨ ਲਾ ਕੇ ਰਹਿਣ ਲੱਗ ਪਿਆ। ਵੇਦਾਂ ਦੀ ਪੜ੍ਹਾਈ ਵਿਚ ਨਿਪੁੰਨ ਤੇ ਸਾਰੇ ਸ਼ਾਸਤਰਾਂ ਦਾ ਗਿਆਨ ਰੱਖਣ ਵਾਲਾ ਸੀ।
ਜਨਕਸ੍ਯ ਦਸ਼ਾਂ ਦृष੍ਟ੍ਵਾ ਰਾਜ੍ਯਸ੍ਥਸ੍ਯ ਮਹਾਤ੍ਮਨਃ । ਸ ਨਿਰ੍ਵृਤਿਂ ਪਰਾਂ ਪ੍ਰਾਪ੍ਯ ਪਿਤੁਰਾਸ਼੍ਰਮਸਂਸ੍ਥਿਤਃ
ਜਦੋਂ ਉਸ ਨੇ ਮਹਾਨ ਆਤਮਾ ਰਾਜਾ ਜਨਕ ਦੀ ਹਾਲਤ ਵੇਖੀ, ਉਹ ਪਿਤਾ ਦੇ ਆਸ਼ਰਮ ਵਿਚ ਰਹਿੰਦੇ ਹੋਏ ਪਰਮ ਸੰਤੋਖ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋ ਗਿਆ।
ਪਿਤॄਣਾਂ ਸੁਭਗਾ ਕਨ੍ਯਾ ਪੀਵਰੀ ਨਾਮ ਸੁਨ੍ਦਰੀ । ਸ਼ੁਕਸ਼੍ਚਕਾਰ ਪਤ੍ਨੀਂ ਤਾਂ ਯੋਗਮਾਰ੍ਗਸ੍ਥਿਤੋऽਪਿ ਹਿ
ਪਿਤਰਾਂ ਦੀਆਂ ਸੁਖੀ ਧੀਆਂ ਵਿਚੋਂ ਇੱਕ ਸੋਹਣੀ ਪੀਵਰੀ ਨਾਂ ਦੀ ਕੁੜੀ ਸੀ। ਸ਼ੁਕਦੇਵ ਜੀ, ਭਾਵੇਂ ਜੋਗ ਦੇ ਰਾਹ ਤੇ ਸਥਿਰ ਸਨ, ਉਸ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਪਤਨੀ ਬਣਾਇਆ।
ਸ ਤਸ੍ਯਾਂ ਜਨਯਾਮਾਸ ਪੁਤ੍ਰਾਂਸ਼੍ਚਤੁਰ ਏਵ ਹਿ । ਕृष੍ਣਂ ਗੌਰਪ੍ਰਭਂ ਚੈਵ ਭੂਰਿਂ ਦੇਵਸ਼੍ਰੁਤਂ ਤਥਾ
ਉਸ ਨੇ ਉਸ ਤੋਂ ਚਾਰ ਪੁੱਤਰ ਜਣੇ: ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ, ਗੌਰਪ੍ਰਭ, ਭੂਰੀ ਤੇ ਦੇਵਸ਼੍ਰੁਤ।
ਕਨ੍ਯਾਂ ਕੀਰ੍ਤਿਂ ਸਮੁਤ੍ਪਾਦ੍ਯ ਵ੍ਯਾਸਪੁਤ੍ਰਃ ਪ੍ਰਤਾਪਵਾਨ੍ । ਦਦੌ ਵਿਭ੍ਰਾਜਪੁਤ੍ਰਾਯ ਤ੍ਵਣੁਹਾਯ ਮਹਾਤ੍ਮਨੇ
ਵਿਆਸਪੁੱਤਰ ਨੇ ਇੱਕ ਧੀ ਕੀਰਤੀ ਜਣੀ ਅਤੇ ਉਹ ਮਹਾਨ ਆਤਮਾ ਵਿਭਰਾਜ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਅਣੁਹਾ ਨੂੰ ਵਿਅਾਹ ਦਿੱਤੀ।
ਅਣੁਹਸ੍ਯ ਸੁਤਃ ਸ਼੍ਰੀਮਾਨ੍ਬ੍ਰਹ੍ਮਦਤ੍ਤਃ ਪ੍ਰਤਾਪਵਾਨ੍ । ਬ੍ਰਹ੍ਮਜ੍ਞਃ ਪृਥਿਵੀਪਾਲਃ ਸ਼ਕਕਨ੍ਯਾਸਮੁਦ੍ਭਵਃ
ਅਣੁਹਾ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਸੀ ਮਹਾਨ ਤੇਜਸਵੀ ਬ੍ਰਹਮਦੱਤ, ਜੋ ਬ੍ਰਹਮ ਗਿਆਨ ਵਾਲਾ, ਧਰਤੀ ਦਾ ਰਾਜਾ ਤੇ ਸ਼ਕ ਕੁੜੀ ਤੋਂ ਜੰਮਿਆ ਸੀ।
ਕਾਲੇਨ ਕਿਯਤਾ ਤਤ੍ਰ ਨਾਰਦਸ੍ਯੋਪਦੇਸ਼ਤਃ । ਜ੍ਞਾਨਂ ਪਰਮਕਂ ਪ੍ਰਾਪ੍ਯ ਯੋਗਮਾਰ੍ਗਮਨੁਤ੍ਤਮਮ੍
ਕੁਝ ਸਮੇਂ ਬਾਅਦ, ਨਾਰਦ ਜੀ ਦੀ ਸਿੱਖਿਆ ਨਾਲ, ਉਸ ਨੇ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚਾ ਗਿਆਨ ਤੇ ਜੋਗ ਦਾ ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ ਰਾਹ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤਾ।
ਪੁਤ੍ਰੇ ਰਾਜ੍ਯਂ ਨਿਧਾਯਾਥ ਗਤੋ ਬਦਰਿਕਾਸ਼੍ਰਮਮ੍ । ਮਾਯਾਬੀਜੋਪਦੇਸ਼ੇਨ ਤਸ੍ਯ ਜ੍ਞਾਨਂ ਨਿਰਰ੍ਗਲਮ੍
ਪੁੱਤਰ ਨੂੰ ਰਾਜ ਦੇ ਕੇ, ਉਹ ਬਦਰੀਕਾਸ਼ਰਮ ਚਲੇ ਗਏ। ਮਾਇਆ ਦੇ ਬੀਜ ਦੀ ਸਿੱਖਿਆ ਨਾਲ ਉਸ ਦਾ ਗਿਆਨ ਰੁਕਾਵਟ ਤੋਂ ਰਹਿਤ ਹੋ ਗਿਆ।
ਨਾਰਦਸ੍ਯ ਪ੍ਰਸਾਦੇਨ ਜਾਤਂ ਸਦ੍ਯੋ ਵਿਮੁਕ੍ਤਿਦਮ੍ । ਕੈਲਾਸਸ਼ਿਖਰੇ ਰਮ੍ਯੇ ਤ੍ਯਕ੍ਤ੍ਵਾ ਸਙ੍ਗਂ ਪਿਤੁਃ ਸ਼ੁਕਃ
ਨਾਰਦ ਜੀ ਦੀ ਕਿਰਪਾ ਨਾਲ, ਤੁਰੰਤ ਮੁਕਤੀ ਮਿਲ ਗਈ। ਸ਼ੁਕਦੇਵ ਜੀ ਨੇ ਪਿਤਾ ਨਾਲ ਲਗਾਵ ਛੱਡ ਕੇ, ਸੋਹਣੇ ਕੈਲਾਸ ਪਹਾੜ ਉੱਤੇ ਗਿਆਨ ਹਾਸਲ ਕੀਤਾ।
ਧ੍ਯਾਨਮਾਸ੍ਥਾਯ ਵਿਪੁਲਂ ਸ੍ਥਿਤਃ ਸਙ੍ਗਪਰਾਙ੍ਮੁਖਃ । ਉਤ੍ਪਪਾਤ ਗਿਰੇਃ ਸ਼ृਙ੍ਗਾਤ੍ਸਿਦ੍ਧਿਂ ਚ ਪਰਮਾਂ ਗਤਃ
ਉਹ ਡੂੰਘੀ ਧਿਆਨ ਅਵਸਥਾ ਵਿਚ ਟਿਕ ਕੇ, ਸਾਰੇ ਸੰਸਾਰੀ ਲਗਾਵਾਂ ਤੋਂ ਮੁੱਖ ਹੋ ਕੇ, ਪਹਾੜ ਦੀ ਚੋਟੀ ਤੋਂ ਉੱਡ ਗਿਆ ਤੇ ਪਰਮ ਸਿੱਧੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਲਈ।
ਆਕਾਸ਼ਗੋ ਮਹਾਤੇਜਾ ਵਿਰਰਾਜ ਯਥਾ ਰਵਿਃ । ਗਿਰੇਃ ਸ਼ृਙ੍ਗਂ ਦ੍ਵਿਧਾ ਜਾਤਂ ਸ਼ੁਕਸ੍ਯੋਤ੍ਪਤਨੇ ਤਦਾ
ਆਕਾਸ਼ ਵਿਚ ਵੱਡੀ ਜੋਤ ਨਾਲ ਚਮਕਦਿਆਂ ਉਹ ਸੂਰਜ ਵਾਂਗ ਰੌਸ਼ਨ ਹੋ ਗਿਆ। ਸ਼ੁਕਦੇਵ ਜੀ ਦੇ ਉੱਡਣ ਸਮੇਂ ਪਹਾੜ ਦੀ ਚੋਟੀ ਦੋ ਭਾਗ ਹੋ ਗਈ।
ਉਤ੍ਪਾਤਾ ਬਹਵੋ ਜਾਤਾਃ ਸ਼ੁਕਸ਼੍ਚਾਕਾਸ਼ਗੋऽਭਵਤ੍ । ਅਨ੍ਤਰਿਕ੍ਸ਼ੇ ਯਥਾ ਵਾਯੁਃ ਸ੍ਤੂਯਮਾਨਃ ਸੁਰਰ੍षਿਭਿਃ
ਬਹੁਤ ਉਲਟ-ਸਿਧੇ ਚਿੰਨ੍ਹ ਪੈਦਾ ਹੋਏ, ਤੇ ਸ਼ੁਕਦੇਵ ਜੀ ਆਕਾਸ਼ ਵਿਚ ਚਲੇ ਗਏ। ਉਹ ਹਵਾ ਵਾਂਗ ਅੰਤਰਿਕਸ਼ ਵਿਚ, ਦੇਵਤਾ ਤੇ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਵਲੋਂ ਸਲਾਹੀਏ ਜਾਂਦੇ ਸਨ।
ਤੇਜਸਾਤਿਵਿਰਾਜਨ੍ਵੈ ਦ੍ਵਿਤੀਯ ਇਵ ਭਾਸ੍ਕਰਃ । ਵ੍ਯਾਸਸ੍ਤੁ ਵਿਰਹਾਕ੍ਰਾਨ੍ਤਃ ਕ੍ਰਨ੍ਦਨ੍ਪੁਤ੍ਰੇਤਿ ਚਾਸਕृਤ੍
ਉਸ ਦੀ ਚਮਕ ਬੇਹੱਦ ਤੇਜ ਸੀ, ਦੂਜੇ ਸੂਰਜ ਵਾਂਗ। ਵਿਆਸ ਜੀ ਵਿਛੋੜੇ ਦੀ ਪੀੜ੍ਹ 'ਚ ਬਾਰ-ਬਾਰ ਰੋ ਪਏ, 'ਪੁੱਤਰ!' ਕਹਿ ਕਹਿ।
ਗਿਰੇਃ ਸ਼ृਙ੍ਗੇ ਗਤਸ੍ਤਤ੍ਰ ਸ਼ੁਕੋ ਯਤ੍ਰ ਸ੍ਥਿਤੋऽਭਵਤ੍ । ਕ੍ਰਨ੍ਦਮਾਨਂ ਤਦਾ ਦੀਨਂ ਵ੍ਯਾਸਂ ਮਤ੍ਵਾ ਸ਼੍ਰਮਾਕੁਲਮ੍
ਉਹ ਪਹਾੜ ਦੀ ਚੋਟੀ 'ਤੇ ਪਹੁੰਚੇ, ਜਿੱਥੇ ਤੋਤਾ ਟਿਕਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਵਿਆਸ ਜੀ ਨੂੰ ਦੁਖੀ ਤੇ ਥੱਕਿਆ ਵੇਖ ਕੇ, ਤੋਤੇ ਨੇ ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਰੋਹਣੀ ਸੁਣੀ।
ਸਰ੍ਵਭੂਤਗਤਃ ਸਾਕ੍ਸ਼ੀ ਪ੍ਰਤਿਸ਼ਬ੍ਦਮਦਾਤ੍ਤਦਾ । ਤਤ੍ਰਾਦ੍ਯਾਪਿ ਗਿਰੇਃ ਸ਼ृਙ੍ਗੇ ਪ੍ਰਤਿਸ਼ਬ੍ਦਃ ਸ੍ਫੁਟੋऽਭਵਤ੍
ਸਭ ਜੀਵਾਂ 'ਚ ਵਿਆਪਕ, ਤੋਤੇ ਨੇ ਵਿਆਸ ਜੀ ਦੀ ਰੋਹਣੀ ਦੀ ਗੂੰਜ ਵਾਪਸ ਦਿੱਤੀ। ਅੱਜ ਵੀ, ਉਸ ਪਹਾੜ ਦੀ ਚੋਟੀ 'ਤੇ, ਸਾਫ਼ ਗੂੰਜ ਸੁਣੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਰੁਦਨ੍ਤਂ ਤਂ ਸਮਾਲਕ੍ਸ਼੍ਯ ਵ੍ਯਾਸਂ ਸ਼ੋਕਸਮਨ੍ਵਿਤਮ੍ । ਪੁਤ੍ਰ ਪੁਤ੍ਰੇਤਿ ਭਾषਨ੍ਤਂ ਵਿਰਹੇਣ ਪਰਿਪ੍ਲੁਤਮ੍
ਵਿਆਸ ਜੀ ਨੂੰ ਰੋਂਦੇ, ਦੁਖੀ ਤੇ ਵਿਛੋੜੇ 'ਚ ਡੁੱਬੇ, 'ਪੁੱਤਰ, ਪੁੱਤਰ!' ਕਹਿੰਦੇ ਵੇਖ ਕੇ,