ਕਿਂ ਮੇ ਗृਹੇਣ ਵਿਤ੍ਤੇਨ ਭਾਰ੍ਯਯਾ ਚ ਸੁਰੂਪਯਾ । ਵਿਰਾਗਮਨਸਃ ਕਾਮਂ ਗੁਣਾਤੀਤਸ੍ਯ ਪਾਰ੍ਥਿਵ
ਮੈਨੂੰ ਘਰ, ਧਨ ਜਾਂ ਸੋਹਣੀ ਪਤਨੀ ਦੀ ਕੀ ਲੋੜ, ਰਾਜਨ, ਜਦ ਮੇਰਾ ਮਨ ਸਭ ਕੁਝ ਤੋਂ ਉਪਰੁੱਥਾ ਹੋ ਗਿਆ ਤੇ ਮੈਂ ਮਾਇਆ ਦੇ ਗੁਣਾਂ ਤੋਂ ਪਾਰ ਹੋ ਗਿਆ ਹਾਂ?
ਚਿਨ੍ਤ੍ਯਸੇ ਵਿਵਿਧਾਕਾਰਂ ਨਾਨਾਰਾਗਸਮਾਕੁਲਮ੍ । ਦਮ੍ਭੋऽਯਂ ਕਿਲ ਤੇ ਭਾਤਿ ਵਿਮੁਕ੍ਤੋऽਸ੍ਮੀਤਿ ਭਾषਸੇ
ਤੂੰ ਹਰੇਕ ਚੀਜ਼ ਬਾਰੇ ਸੋਚਦਾ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈਂ, ਤੇਰੇ ਮਨ ਵਿੱਚ ਕਈ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਲਗਨਾਵਾਂ ਭਰੀਆਂ ਹੋਈਆਂ ਨੇ; ਇਹ ਸਿਰਫ਼ ਦਿਖਾਵਾ ਹੀ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਤੂੰ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਮੋਹ-ਮਾਇਆ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਆਖਦਾ ਹੈਂ।
ਕਦਾਚਿਚ੍ਛਤ੍ਰੁਜਾ ਚਿਨ੍ਤਾ ਧਨਜਾ ਚ ਕਦਾਚਨ । ਕਦਾਚਿਤ੍ਸੈਨ੍ਯਜਾ ਚਿਨ੍ਤਾ ਨਿਸ਼੍ਚਿਨ੍ਤੋऽਸਿ ਕਦਾ ਨृਪ
ਕਦੇ ਤੈਨੂੰ ਦੁਸ਼ਮਣਾਂ ਦੀ ਚਿੰਤਾ ਲੱਗੀ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ, ਕਦੇ ਧਨ ਦੀ, ਤੇ ਕਦੇ ਫੌਜ ਦੀ; ਰਾਜਨ, ਤੂੰ ਕਦੋਂ ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਨਿਡਰ ਤੇ ਨਿਸ਼ਚਿੰਤ ਹੋਇਆ ਹੈਂ?
ਵੈਖਾਨਸਾ ਯੇ ਮੁਨਯੋ ਮਿਤਾਹਾਰਾ ਜਿਤਵ੍ਰਤਾਃ । ਤੇऽਪਿ ਮੁਹ੍ਯਨ੍ਤਿ ਸਂਸਾਰੇ ਜਾਨਨ੍ਤੋऽਪਿ ਹ੍ਯਸਤ੍ਯਤਾਮ੍
ਜੋ ਵੈਖਾਨਸ ਰਿਸ਼ੀ ਹਨ, ਜਿਹੜੇ ਥੋੜ੍ਹਾ ਖਾਂਦੇ ਤੇ ਆਪਣੇ ਵ੍ਰਤਾਂ ਉੱਤੇ ਕਾਬੂ ਰੱਖਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਵੀ ਦੁਨੀਆ ਦੀ ਮੋਹ-ਮਾਇਆ ਵਿੱਚ ਫਸ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਭਾਵੇਂ ਉਹ ਇਸ ਦੀ ਝੂਠੀਅਤ ਨੂੰ ਜਾਣਦੇ ਵੀ ਹੋਣ।
ਤਵ ਵਂਸ਼ਸਮੁਤ੍ਥਾਨਾਂ ਵਿਦੇਹਾ ਇਤਿ ਭੂਪਤੇ । ਕੁਟਿਲਂ ਨਾਮ ਜਾਨੀਹਿ ਨਾਨ੍ਯਥੇਤਿ ਕਦਾਚਨ
ਰਾਜਨ, ਤੇਰੇ ਵੰਸ਼ ਵਿੱਚ ਜਿਹੜੇ ਪੈਦਾ ਹੋਏ, ਉਹ 'ਵਿਦੇਹ' ਆਖੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ; ਇਹ ਨਾਂ ਅਜੇਹਾ ਹੀ ਟੇੜਾ ਹੈ, ਇਹ ਕਦੇ ਵੀ ਸਿੱਧਾ ਨਹੀਂ।
ਵਿਦ੍ਯਾਧਰੋ ਯਥਾ ਮੂਰ੍ਖੋ ਜਨ੍ਮਾਨ੍ਧਸ੍ਤੁ ਦਿਵਾਕਰਃ । ਲਕ੍ਸ਼੍ਮੀਧਰੋ ਦਰਿਦ੍ਰਸ਼੍ਚ ਨਾਮ ਤੇषਾਂ ਨਿਰਰ੍ਥਕਮ੍
ਜਿਵੇਂ ਕੋਈ ਵਿਦਿਆਧਰ ਹੋ ਕੇ ਵੀ ਅਗਿਆਨ ਹੋਵੇ, ਜਨਮਾਂਧ ਮਨੁੱਖ ਨੂੰ ਸੂਰਜ ਆਖੀਏ ਜਾਂ ਧਨਵਾਨ ਨੂੰ ਗਰੀਬ, ਤਾਂ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਨਾਂ ਦਾ ਕੋਈ ਅਰਥ ਨਹੀਂ ਰਹਿੰਦਾ।
ਤਵ ਵਂਸ਼ੋਦ੍ਭਵਾ ਯੇ ਯੇ ਸ਼੍ਰੁਤਾਃ ਪੂਰ੍ਵੇ ਮਯਾ ਨृਪਾਃ । ਵਿਦੇਹਾ ਇਤਿ ਵਿਖ੍ਯਾਤਾ ਨਾਮਤਃ ਕਰ੍ਮਤੋ ਨ ਤੇ
ਤੇਰੇ ਵੰਸ਼ ਦੇ ਜਿਹਨੇ ਵੀ ਰਾਜੇ ਮੈਂ ਪਹਿਲਾਂ ਸੁਣੇ ਹਨ, ਉਹ ਸਿਰਫ਼ ਨਾਂ ਲਈ 'ਵਿਦੇਹ' ਮਸ਼ਹੂਰ ਹੋਏ, ਪਰ ਆਪਣੇ ਕੰਮਾਂ ਨਾਲ ਨਹੀਂ।
ਨਿਮਿਨਾਮਾਭਵਦ੍ਰਾਜਾ ਪੂਰ੍ਵਂ ਤਵ ਕੁਲੇ ਨृਪ । ਯਜ੍ਞਾਰ੍ਥਂ ਸ ਤੁ ਰਾਜਰ੍षਿਰ੍ਵਸਿष੍ਠਂ ਸ੍ਵਗੁਰੁਂ ਮੁਨਿਮ੍
ਰਾਜਨ, ਤੇਰੇ ਘਰਾਣੇ ਵਿੱਚ ਪਹਿਲਾਂ ਨਿਮਿ ਨਾਂ ਦਾ ਰਾਜਾ ਹੋਇਆ ਸੀ; ਉਹ ਰਾਜਰਿਸ਼ੀ ਆਪਣੇ ਯਗ ਦੀ ਖਾਤਰ ਆਪਣੇ ਗੁਰੂ ਵਸੀਸ਼ਠ ਨੂੰ ਸੱਦਿਆ ਸੀ।
ਨਿਮਨ੍ਤ੍ਰਯਾਮਾਸ ਤਦਾ ਤਮੁਵਾਚ ਨृਪਂ ਮੁਨਿਃ । ਨਿਮਨ੍ਤ੍ਰਿਤੋऽਸ੍ਮਿ ਯਜ੍ਞਾਰ੍ਥਂ ਦੇਵੇਨ੍ਦ੍ਰੇਣਾਧੁਨਾ ਕਿਲ
ਉਸ ਵੇਲੇ, ਜਦ ਨਿਮਿ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਸੱਦਿਆ, ਤਾਂ ਮੁਨੀ ਨੇ ਰਾਜੇ ਨੂੰ ਆਖਿਆ, 'ਮੈਨੂੰ ਹੁਣ ਇੰਦਰ ਨੇ ਆਪਣੇ ਯਗ ਲਈ ਸੱਦ ਲਿਆ ਹੈ।'
ਕृਤ੍ਵਾ ਤਸ੍ਯ ਮਖਂ ਪੂਰ੍ਣਂ ਕਰਿष੍ਯਾਮਿ ਤਵਾਪਿ ਵੈ । ਤਾਵਤ੍ਕੁਰੁष੍ਵ ਰਾਜੇਨ੍ਦ੍ਰ ਸਮ੍ਭਾਰਂ ਤੁ ਸ਼ਨੈਃ ਸ਼ਨੈਃ
'ਉਸ ਦਾ ਯਗ ਪੂਰਾ ਕਰਕੇ, ਮੈਂ ਤੇਰਾ ਵੀ ਕਰਾਂਗਾ; ਤੂੰ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦਿਨਾਂ ਵਿੱਚ ਹੌਲੀ-ਹੌਲੀ ਸਾਰਾ ਸਮਾਨ ਤਿਆਰ ਕਰ ਲੈ, ਰਾਜਨ।'
ਇਤ੍ਯੁਕ੍ਤ੍ਯਾ ਨਿਰ੍ਯਯੌ ਸੋऽਥ ਮਹੇਨ੍ਦ੍ਰਯਜਨੇ ਮੁਨਿਃ । ਨਿਮਿਰਨ੍ਯਂ ਗੁਰੁਂ ਕृਤ੍ਵਾ ਚਕਾਰ ਮਖਮੁਤ੍ਤਮਮ੍
ਇਹ ਆਖ ਕੇ ਮੁਨੀ ਇੰਦਰ ਦੇ ਯਗ ਲਈ ਚਲੇ ਗਏ; ਨਿਮਿ ਨੇ ਹੋਰ ਗੁਰੂ ਰੱਖ ਕੇ ਵਧੀਆ ਯਗ ਕਰ ਲਿਆ।
ਤਚ੍ਛ੍ਰੁਤ੍ਵਾ ਕੁਪਿਤੋऽਤ੍ਯਰ੍ਥਂ ਵਸਿष੍ਠੋ ਨृਪਤਿਂ ਪੁਨਃ । ਸ਼ਸ਼ਾਪ ਚ ਪਤਤ੍ਵਦ੍ਯ ਦੇਹਸ੍ਤੇ ਗੁਰੁਲੋਪਕ
ਇਹ ਗੱਲ ਸੁਣ ਕੇ ਵਸੀਸ਼ਠ ਬਹੁਤ ਗੁੱਸੇ ਹੋ ਗਏ ਤੇ ਰਾਜੇ ਨੂੰ ਸ਼ਾਪ ਦਿੱਤਾ, 'ਤੂੰ ਆਪਣੇ ਗੁਰੂ ਦੀ ਉਣਗ੍ਹਾ ਕਰਕੇ, ਅੱਜ ਤੇਰਾ ਸਰੀਰ ਛੱਡ ਦੇਵੇ।'
ਰਾਜਾਪਿ ਤਂ ਸ਼ਸ਼ਾਪਾਥ ਤਵਾਪਿ ਚ ਪਤਤ੍ਵਯਮ੍ । ਅਨ੍ਯੋਨ੍ਯਸ਼ਾਪਾਤ੍ਪਤਿਤੌ ਤਾਵੇਵ ਚ ਮਯਾ ਸ਼੍ਰੁਤਮ੍
ਰਾਜੇ ਨੇ ਵੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਸ਼ਾਪ ਦਿੱਤਾ, 'ਤੇਰਾ ਵੀ ਸਰੀਰ ਛੱਡ ਜਾਵੇ।' ਦੋਵੇਂ ਇੱਕ-ਦੂਜੇ ਦੇ ਸ਼ਾਪ ਨਾਲ ਡਿੱਗ ਪਏ; ਇਹੀ ਗੱਲ ਮੈਂ ਸੁਣੀ ਹੈ।
ਵਿਦੇਹੇਨ ਚ ਰਾਜੇਨ੍ਦ੍ਰ ਕਥਂ ਸ਼ਪ੍ਤੋ ਗੁਰੁਃ ਸ੍ਵਯਮ੍ । ਵਿਨੋਦ ਇਵ ਮੇ ਚਿਤ੍ਤੇ ਵਿਭਾਤਿ ਨृਪਸਤ੍ਤਮ
ਰਾਜਨ, ਵਿਦੇਹ ਨੇ ਆਪਣੇ ਗੁਰੂ ਨੂੰ ਕਿਵੇਂ ਸ਼ਾਪ ਦਿੱਤਾ, ਇਹ ਗੱਲ ਮੇਰੇ ਮਨ ਵਿੱਚ ਖੇਡ ਵਾਂਗ ਚਮਕ ਰਹੀ ਹੈ, ਹੇ ਰਾਜਿਆਂ ਵਿੱਚ ਸਰਵੋਤਮ।
ਜਨਕ ਉਵਾਚ ਸਤ੍ਯਮੁਕ੍ਤਂ ਤ੍ਵਯਾ ਨਾਤ੍ਰ ਮਿਥ੍ਯਾ ਕਿਞ੍ਚਿਦਿਦਂ ਮਤਮ੍ । ਤਥਾਪਿ ਸ਼ृਣੁ ਵਿਪ੍ਰੇਨ੍ਦ੍ਰ ਗੁਰੁਰ੍ਮਮ ਸੁਪੂਜਿਤਃ
ਜਨਕ ਨੇ ਆਖਿਆ: 'ਤੂੰ ਜੋ ਕੁਝ ਆਖਿਆ, ਠੀਕ ਆਖਿਆ; ਇਸ ਵਿਚ ਕੋਈ ਝੂਠ ਨਹੀਂ। ਫਿਰ ਵੀ, ਹੇ ਵਧੀਆ ਬ੍ਰਾਹਮਣ, ਸੁਣ, ਮੇਰੇ ਗੁਰੂ ਦੀ ਮੈਂ ਬਹੁਤ ਆਦਰ-ਸਤਿਕਾਰ ਕੀਤਾ ਸੀ।'
ਪਿਤੁਃ ਸਙ੍ਗਂ ਪਰਿਤ੍ਯਜ੍ਯ ਤ੍ਵਂ ਵਨਂ ਗਨ੍ਤੁਮਿਚ੍ਛਸਿ । ਮृਗੈਃ ਸਹ ਸੁਸਮ੍ਬਨ੍ਧੋ ਭਵਿਤਾ ਤੇ ਨ ਸਂਸ਼ਯਃ
ਤੂੰ ਆਪਣੇ ਪਿਉ ਦਾ ਸਾਥ ਛੱਡ ਕੇ ਜੰਗਲ ਵੱਲ ਜਾਣਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹੈਂ; ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਤੌਰ ਤੇ ਤੇਰੀ ਮਿੱਤਰਤਾ ਹੁਣ ਜਾਨਵਰਾਂ ਨਾਲ ਹੋ ਜਾਵੇਗੀ।
ਮਹਾਭੂਤਾਨਿ ਸਰ੍ਵਤ੍ਰ ਨਿਃਸਙ੍ਗਃ ਕ੍ਵ ਭਵਿष੍ਯਸਿ । ਆਹਾਰਾਰ੍ਥਂ ਸਦਾ ਚਿਨ੍ਤਾ ਨਿਸ਼੍ਚਿਨ੍ਤਃ ਸ੍ਯਾਃ ਕਥਂ ਮੁਨੇ
ਵੱਡੇ-ਵੱਡੇ ਤੱਤ ਹਰ ਥਾਂ ਹਨ; ਤੂੰ ਕਿੱਥੇ ਨਿਸ਼ਕਾਮ ਹੋ ਕੇ ਰਹਿ ਸਕੇਂਗਾ? ਰੋਜ਼ੀ-ਰੋਟੀ ਦੀ ਚਿੰਤਾ ਤਾਂ ਹਮੇਸ਼ਾ ਰਹੇਗੀ; ਤੂੰ ਕਿਵੇਂ ਨਿਸ਼ਚਿੰਤ ਰਹਿ ਸਕੇਂਗਾ, ਹੇ ਮੁਨੀ?
ਦਣ੍ਡਾਜਿਨਕृਤਾ ਚਿਨ੍ਤਾ ਯਥਾ ਤਵ ਵਨੇऽਪਿ ਚ । ਤਥੈਵ ਰਾਜ੍ਯਚਿਨ੍ਤਾ ਮੇ ਚਿਨ੍ਤਯਾਨਸ੍ਯ ਵਾ ਨ ਵਾ
ਜਿਵੇਂ ਤੈਨੂੰ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਵੀ ਆਪਣੀ ਲਾਠੀ ਤੇ ਚਮੜੇ ਦੀ ਚਿੰਤਾ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ, ਓਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਮੈਨੂੰ ਰਾਜ ਦੀ ਚਿੰਤਾ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ, ਭਾਵੇਂ ਮੈਂ ਸੋਚਾਂ ਜਾਂ ਨਾ ਸੋਚਾਂ।
ਵਿਕਲ੍ਪੋਪਹਤਸ੍ਤ੍ਵਂ ਵੈ ਦੂਰਦੇਸ਼ਮੁਪਾਗਤਃ । ਨ ਮੇ ਵਿਕਲ੍ਪਸਨ੍ਦੇਹੋ ਨਿਰ੍ਵਿਕਲ੍ਪੋऽਸ੍ਮਿ ਸਰ੍ਵਥਾ
ਤੂੰ ਸ਼ੰਕਾ ਨਾਲ ਘਿਰਿਆ ਹੋਇਆ ਦੂਰ ਦੇਸ਼ ਤੋਂ ਆਇਆ ਹੈਂ, ਪਰ ਮੈਨੂੰ ਕੋਈ ਸ਼ੰਕਾ ਜਾਂ ਸੰਦੇਹ ਨਹੀਂ। ਮੈਂ ਹਰ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੀ ਦੂਵਿਧਾ ਤੋਂ ਰਹਿਤ ਹਾਂ।
ਸੁਖਂ ਸ੍ਵਪਿਮਿ ਵਿਪ੍ਰਾਹਂ ਸੁਖਂ ਭੁਞ੍ਜਾਮਿ ਸਰ੍ਵਥਾ । ਨ ਬਦ੍ਧੋऽਸ੍ਮੀਤਿ ਬੁਦ੍ਧ੍ਯਾਹਂ ਸਰ੍ਵਦੈਵ ਸੁਖੀ ਮੁਨੇ
ਹੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ, ਮੈਂ ਸੁਖ ਨਾਲ ਸੁੱਤਾ ਹਾਂ, ਸੁਖ ਨਾਲ ਖਾਂਦਾ ਪੀਂਦਾ ਹਾਂ। ਮੇਰੇ ਮਨ ਵਿਚ ਕਦੇ ਵੀ ਬੰਨ੍ਹਣ ਦੀ ਭਾਵਨਾ ਨਹੀਂ, ਹਮੇਸ਼ਾਂ ਸੁਖੀ ਹਾਂ, ਹੇ ਮੁਨੀ।
ਤ੍ਵਂ ਤੁ ਦੁਃਖੀ ਸਦੈਵਾਸਿ ਬਦ੍ਧੋऽਹਮਿਤਿ ਸ਼ਙ੍ਕਯਾ । ਇਤਿ ਸ਼ਙ੍ਕਾਂ ਪਰਿਤ੍ਯਜ੍ਯ ਸੁਖੀ ਭਵ ਸਮਾਹਿਤਃ
ਪਰ ਤੂੰ ਹਮੇਸ਼ਾਂ ਦੁਖੀ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈਂ, 'ਮੈਂ ਬੰਨ੍ਹਿਆ ਹੋਇਆ ਹਾਂ' ਇਹ ਸੋਚ ਕੇ। ਇਹ ਸ਼ੰਕਾ ਛੱਡ ਦੇ ਅਤੇ ਮਨ ਲਾ ਕੇ ਸੁਖੀ ਹੋ ਜਾ।
ਦੇਹੋऽਯਂ ਮਮ ਬਨ੍ਧੋऽਯਂ ਨ ਮਮੇਤਿ ਚ ਮੁਕ੍ਤਤਾ । ਤਥਾ ਧਨਂ ਗृਹਂ ਰਾਜ੍ਯਂ ਨ ਮਮੇਤਿ ਚ ਨਿਸ਼੍ਚਯਃ
ਇਹ ਸਰੀਰ ਬੰਨ੍ਹਣ ਵਾਲਾ ਹੈ, ਤੇ ਮੋਖ ਉਹ ਹੈ ਜਦੋਂ ਇਹ ਯਕੀਨ ਹੋ ਜਾਵੇ ਕਿ ਇਹ ਮੇਰਾ ਨਹੀਂ। ਇੰਝ ਹੀ ਧਨ, ਘਰ ਤੇ ਰਾਜ ਵੀ ਮੇਰੇ ਨਹੀਂ — ਇਹ ਪੱਕਾ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਹੀ ਮੋਖ ਹੈ।
ਸੂਤ ਉਵਾਚ ਤਚ੍ਛ੍ਰੁਤ੍ਵਾ ਵਚਨਂ ਤਸ੍ਯ ਸ਼ੁਕਃ ਪ੍ਰੀਤਮਨਾਭਵਤ੍ । ਆਪृਚ੍ਛ੍ਯ ਤਂ ਜਗਾਮਾਸ਼ੁ ਵ੍ਯਾਸਸ੍ਯਾਸ਼੍ਰਮਮੁਤ੍ਤਮਮ੍
ਸੂਤ ਨੇ ਆਖਿਆ: ਉਸ ਦੀ ਗੱਲ ਸੁਣ ਕੇ ਸ਼ੁਕਦੇਵ ਜੀ ਦਾ ਮਨ ਖੁਸ਼ ਹੋ ਗਿਆ। ਉਸ ਨੂੰ ਵਿਦਾ ਕਰਕੇ ਉਹ ਚੁੱਕ ਚਲਿਆਂ ਅਤੇ ਵਿਆਸ ਦੇ ਉੱਤਮ ਆਸ਼ਰਮ ਵਿਚ ਪਹੁੰਚ ਗਏ।
ਆਗਚ੍ਛਨ੍ਤਂ ਸੁਤਂ ਦृष੍ਟ੍ਵਾ ਵ੍ਯਾਸੋऽਪਿ ਸੁਖਮਾਪ੍ਤਵਾਨ੍ । ਆਲਿਙ੍ਗ੍ਯਾਘ੍ਰਾਯ ਮੂਰ੍ਧਾਨਂ ਪਪ੍ਰਚ੍ਛ ਕੁਸ਼ਲਂ ਪੁਨਃ
ਪੁੱਤਰ ਨੂੰ ਆਉਂਦੇ ਵੇਖ ਕੇ ਵਿਆਸ ਜੀ ਨੂੰ ਵੀ ਵੱਡਾ ਸੁਖ ਮਿਲਿਆ। ਉਸ ਨੂੰ ਗਲ ਲਾ ਕੇ, ਸਿਰ ਚੁੰਮ ਕੇ, ਫਿਰ ਉਸ ਦੀ ਖੈਰੀਅਤ ਪੁੱਛੀ।
ਸ੍ਥਿਤਸ੍ਤਤ੍ਰਾਸ਼੍ਰਮੇ ਰਮ੍ਯੇ ਪਿਤੁਃ ਪਾਰ੍ਸ਼੍ਵੇ ਸਮਾਹਿਤਃ । ਵੇਦਾਧ੍ਯਯਨਸਮ੍ਪਨ੍ਨਃ ਸਰ੍ਵਸ਼ਾਸ੍ਤ੍ਰਵਿਸ਼ਾਰਦਃ
ਉਹ ਉਸ ਸੋਹਣੇ ਆਸ਼ਰਮ ਵਿਚ, ਪਿਤਾ ਦੇ ਕੋਲ, ਮਨ ਲਾ ਕੇ ਰਹਿਣ ਲੱਗ ਪਿਆ। ਵੇਦਾਂ ਦੀ ਪੜ੍ਹਾਈ ਵਿਚ ਨਿਪੁੰਨ ਤੇ ਸਾਰੇ ਸ਼ਾਸਤਰਾਂ ਦਾ ਗਿਆਨ ਰੱਖਣ ਵਾਲਾ ਸੀ।
ਜਨਕਸ੍ਯ ਦਸ਼ਾਂ ਦृष੍ਟ੍ਵਾ ਰਾਜ੍ਯਸ੍ਥਸ੍ਯ ਮਹਾਤ੍ਮਨਃ । ਸ ਨਿਰ੍ਵृਤਿਂ ਪਰਾਂ ਪ੍ਰਾਪ੍ਯ ਪਿਤੁਰਾਸ਼੍ਰਮਸਂਸ੍ਥਿਤਃ
ਜਦੋਂ ਉਸ ਨੇ ਮਹਾਨ ਆਤਮਾ ਰਾਜਾ ਜਨਕ ਦੀ ਹਾਲਤ ਵੇਖੀ, ਉਹ ਪਿਤਾ ਦੇ ਆਸ਼ਰਮ ਵਿਚ ਰਹਿੰਦੇ ਹੋਏ ਪਰਮ ਸੰਤੋਖ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋ ਗਿਆ।
ਪਿਤॄਣਾਂ ਸੁਭਗਾ ਕਨ੍ਯਾ ਪੀਵਰੀ ਨਾਮ ਸੁਨ੍ਦਰੀ । ਸ਼ੁਕਸ਼੍ਚਕਾਰ ਪਤ੍ਨੀਂ ਤਾਂ ਯੋਗਮਾਰ੍ਗਸ੍ਥਿਤੋऽਪਿ ਹਿ
ਪਿਤਰਾਂ ਦੀਆਂ ਸੁਖੀ ਧੀਆਂ ਵਿਚੋਂ ਇੱਕ ਸੋਹਣੀ ਪੀਵਰੀ ਨਾਂ ਦੀ ਕੁੜੀ ਸੀ। ਸ਼ੁਕਦੇਵ ਜੀ, ਭਾਵੇਂ ਜੋਗ ਦੇ ਰਾਹ ਤੇ ਸਥਿਰ ਸਨ, ਉਸ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਪਤਨੀ ਬਣਾਇਆ।
ਸ ਤਸ੍ਯਾਂ ਜਨਯਾਮਾਸ ਪੁਤ੍ਰਾਂਸ਼੍ਚਤੁਰ ਏਵ ਹਿ । ਕृष੍ਣਂ ਗੌਰਪ੍ਰਭਂ ਚੈਵ ਭੂਰਿਂ ਦੇਵਸ਼੍ਰੁਤਂ ਤਥਾ
ਉਸ ਨੇ ਉਸ ਤੋਂ ਚਾਰ ਪੁੱਤਰ ਜਣੇ: ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ, ਗੌਰਪ੍ਰਭ, ਭੂਰੀ ਤੇ ਦੇਵਸ਼੍ਰੁਤ।
ਕਨ੍ਯਾਂ ਕੀਰ੍ਤਿਂ ਸਮੁਤ੍ਪਾਦ੍ਯ ਵ੍ਯਾਸਪੁਤ੍ਰਃ ਪ੍ਰਤਾਪਵਾਨ੍ । ਦਦੌ ਵਿਭ੍ਰਾਜਪੁਤ੍ਰਾਯ ਤ੍ਵਣੁਹਾਯ ਮਹਾਤ੍ਮਨੇ
ਵਿਆਸਪੁੱਤਰ ਨੇ ਇੱਕ ਧੀ ਕੀਰਤੀ ਜਣੀ ਅਤੇ ਉਹ ਮਹਾਨ ਆਤਮਾ ਵਿਭਰਾਜ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਅਣੁਹਾ ਨੂੰ ਵਿਅਾਹ ਦਿੱਤੀ।
ਅਣੁਹਸ੍ਯ ਸੁਤਃ ਸ਼੍ਰੀਮਾਨ੍ਬ੍ਰਹ੍ਮਦਤ੍ਤਃ ਪ੍ਰਤਾਪਵਾਨ੍ । ਬ੍ਰਹ੍ਮਜ੍ਞਃ ਪृਥਿਵੀਪਾਲਃ ਸ਼ਕਕਨ੍ਯਾਸਮੁਦ੍ਭਵਃ
ਅਣੁਹਾ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਸੀ ਮਹਾਨ ਤੇਜਸਵੀ ਬ੍ਰਹਮਦੱਤ, ਜੋ ਬ੍ਰਹਮ ਗਿਆਨ ਵਾਲਾ, ਧਰਤੀ ਦਾ ਰਾਜਾ ਤੇ ਸ਼ਕ ਕੁੜੀ ਤੋਂ ਜੰਮਿਆ ਸੀ।