ਰਤ੍ਨਾਙ੍ਗੁਲੀਯਕੈਰ੍ਦਿਵ੍ਯੈਰਙ੍ਗੁਲ੍ਯਾਵਲਿਰਾਜਿਤਾ । ਦृष੍ਟ੍ਵਾ ਤਾਂ ਲਲਿਤਾਂ ਰਮ੍ਯਾਂ ਸੁਸ਼ੀਲਾਂ ਸੁਨ੍ਦਰੀਂ ਸਤੀਮ੍
ਉਸ ਦੀਆਂ ਉਂਗਲੀਆਂ ਉੱਤੇ ਦਿਵਯ ਰਤਨਾਂ ਵਾਲੀਆਂ ਅੰਗੂਠੀਆਂ ਚਮਕ ਰਹੀਆਂ ਸਨ। ਜਦੋਂ ਉਸ ਨੂੰ ਸੋਹਣੀ, ਸੁਭਾਵਕ, ਚੰਗੀ, ਸੁੰਦਰ ਤੇ ਪਵਿੱਤਰ ਵੇਖਿਆ—
ਉਵਾਸ ਤਤ੍ਸਮੀਪੇ ਤੁ ਮਧੁਰਂ ਤਾਮੁਵਾਚ ਸਃ । ਸ਼ਙ੍ਖਚੂਡ ਉਵਾਚ ਕਾ ਤ੍ਵਂ ਕਸ੍ਯ ਚ ਕਨ੍ਯਾ ਚ ਧਨ੍ਯਾ ਮਾਨ੍ਯਾ ਚ ਯੋषਿਤਾਮ੍
ਉਹ ਉਸ ਦੇ ਕੋਲ ਬੈਠ ਗਿਆ ਤੇ ਮਿੱਠੇ ਬੋਲ ਨਾਲ ਪੁੱਛਣ ਲੱਗਾ: 'ਤੂੰ ਕੌਣ ਹੈਂ? ਕਿਸ ਦੀ ਧੀ ਹੈਂ, ਹੇ ਭਾਗਾਂ ਵਾਲੀ ਤੇ ਸਭ ਔਰਤਾਂ ਵਿਚ ਮਾਣਯੋਗ?'
ਕਾ ਤ੍ਵਂ ਮਾਨਿਨਿ ਕਲ੍ਯਾਣਿ ਸਰ੍ਵਕਲ੍ਯਾਣਦਾਯਿਨਿ । ਮੌਨੀਭੂਤੇ ਕਿਙ੍ਕਰੇ ਮਾਂ ਸਮ੍ਭਾषਾਂ ਕੁਰੁ ਸੁਨ੍ਦਰਿ
'ਤੂੰ ਕੌਣ ਹੈਂ, ਹੇ ਮਾਣ ਵਾਲੀ ਤੇ ਭਲਾਈ ਦੇਣ ਵਾਲੀ? ਜਦ ਮੈਂ ਚੁੱਪ ਖੜਾ ਹਾਂ, ਤੂੰ ਮੇਰੇ ਨਾਲ ਗੱਲ ਕਰ, ਹੇ ਸੋਹਣੀ!'
ਇਤ੍ਯੇਵਂ ਵਚਨਂ ਸ਼੍ਰੁਤ੍ਵਾ ਸਕਾਮਾ ਵਾਮਲੋਚਨਾ । ਸਸ੍ਮਿਤਾ ਨਮ੍ਰਵਦਨਾ ਸਕਾਮਂ ਤਮੁਵਾਚ ਸਾ
ਇਹ ਗੱਲਾਂ ਸੁਣ ਕੇ, ਵਾਹ ਵਾਹ ਅੱਖਾਂ ਵਾਲੀ, ਉਸ ਨੂੰ ਚਾਹੁੰਦੀ ਹੋਈ, ਮੁਸਕਰਾ ਕੇ, ਮੁਖ ਥੱਲੇ ਕਰਕੇ, ਉਸ ਨੂੰ ਚਾਹ ਨਾਲ ਜਵਾਬ ਦੇਣ ਲੱਗੀ।
ਤੁਲਸ੍ਯੁਵਾਚ ਧਰ੍ਮਧ੍ਵਜਸੁਤਾਹਂ ਚ ਤਪਸ੍ਯਾਯਾਂ ਤਪੋਵਨੇ । ਤਪਸ੍ਵਿਨ੍ਯਹਂ ਤਿष੍ਠਾਮਿ ਕਸ੍ਤ੍ਵਂ ਗਚ੍ਛ ਯਥਾਸੁਖਮ੍
ਤੁਲਸੀ ਨੇ ਕਿਹਾ: 'ਮੈਂ ਧਰਮਧਵਜ ਦੀ ਧੀ ਹਾਂ, ਇੱਥੇ ਤਪੋਵਨ ਵਿਚ ਤਪ ਕਰ ਰਹੀ ਹਾਂ। ਮੈਂ ਤਪਸਵੀ ਹਾਂ—ਤੂੰ ਕੌਣ ਹੈਂ? ਜਿੱਥੇ ਚਾਹੁੰਦਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈਂ।'
ਕਾਮਿਨੀਂ ਕੁਲਜਾਤਾਂ ਚ ਰਹਸ੍ਯੇਕਾਕਿਨੀਂ ਸਤੀਮ੍ । ਨ ਪृਚ੍ਛਤਿ ਕੁਲੇ ਜਾਤ ਇਤ੍ਯੇਵਂ ਮੇ ਸ਼੍ਰੁਤੌ ਸ਼੍ਰੁਤਮ੍
'ਸਾਡੀ ਕੁਲ ਵਿਚ ਇਹੀ ਸੁਣਿਆ ਗਿਆ ਹੈ ਕਿ ਜੇ ਕੋਈ ਕੁਲਵੰਤੀ, ਇਕੱਲੀ ਤੇ ਪਵਿੱਤਰ ਔਰਤ ਹੋਵੇ, ਤਾਂ ਉਸ ਨੂੰ ਇਕੱਲੇ ਵਿਚ ਪੁੱਛਣਾ ਠੀਕ ਨਹੀਂ।'
ਲਮ੍ਪਟੋऽਸਤ੍ਕੁਲੇ ਜਾਤੋ ਧਰ੍ਮਸ਼ਾਸ੍ਤ੍ਰਾਰ੍ਥਵਰ੍ਜਿਤਃ । ਯੇਨਾਸ਼੍ਰੁਤਃ ਸ਼੍ਰੁਤੇਰਰ੍ਥਃ ਸ ਕਾਮੀਚ੍ਛਤਿ ਕਾਮਿਨੀਮ੍
ਜੋ ਮਾਇਆ ਵਿਚ ਫਸਿਆ ਹੋਇਆ, ਨੀਚ ਘਰ ਵਿੱਚ ਜਨਮ ਲੈ ਚੁੱਕਾ, ਧਰਮ ਦੀ ਸਿੱਖਿਆ ਤੋਂ ਅਣਜਾਣ ਹੈ, ਉਹ ਜਿਵੇਂ ਬਿਨਾ ਸੁਣੇ ਹੀ ਵੇਦਾਂ ਦਾ ਅਰਥ ਲੱਭਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਔਰਤ ਦੀ ਇੱਛਾ ਕਰਦਾ ਹੈ।
ਆਪਾਤਮਧੁਰਾਂ ਮਤ੍ਤਾਮਨ੍ਤਕਾਂ ਪੁਰੁषਸ੍ਯ ਤਾਮ੍ । ਵਿषਕੁਮ੍ਭਾਕਾਰਰੂਪਾਮਮृਤਾਸ੍ਯਾਂ ਚ ਸਨ੍ਤਤਮ੍
ਉਹ ਉਸ ਔਰਤ ਨੂੰ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹੈ ਜੋ ਪਹਿਲਾਂ ਤਾਂ ਮਿੱਠੀ ਤੇ ਮਨ ਮੋਹਣ ਵਾਲੀ ਲੱਗਦੀ ਹੈ, ਪਰ ਆਖ਼ਰਕਾਰ ਮੌਤ ਵਾਂਗ ਹੈ, ਜਿਸ ਦਾ ਰੂਪ ਜ਼ਹਿਰ ਭਰੇ ਘੜੇ ਵਰਗਾ ਹੈ, ਹਾਲਾਂਕਿ ਉਸ ਦੇ ਮੂੰਹ ਤੋਂ ਸਦਾ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਵਰਗੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਨਿਕਲਦੀਆਂ ਹਨ।
ਹृਦਯੇ ਕ੍ਸ਼ੁਰਧਾਰਾਭਾਂ ਸ਼ਸ਼੍ਵਨ੍ਮਧੁਰਭਾषਿਣੀਮ੍ । ਸ੍ਵਕਾਰ੍ਯਪਰਿਨਿष੍ਪਤ੍ਤ੍ਯੈ ਤਤ੍ਪਰਾ ਸਤਤਂ ਚ ਤਾਮ੍
ਉਹ ਦਿਲ ਵਿੱਚ ਰੇਜ਼ਰ ਦੀ ਧਾਰ ਵਾਂਗ ਚੁਭਦੀ ਹੈ, ਪਰ ਮੂੰਹੋਂ ਸਦਾ ਮਿੱਠਾ ਬੋਲਦੀ ਹੈ, ਆਪਣਾ ਕੰਮ ਬਣਾਉਣ ਲਈ ਹਰ ਵੇਲੇ ਲੱਗੀ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ।
ਕਾਰ੍ਯਾਰ੍ਥੇ ਸ੍ਵਾਮਿਵਸ਼ਗਾਮਨ੍ਯਥੈਵਾਵਸ਼ਾਂ ਸਦਾ । ਸ੍ਵਾਨ੍ਤਰ੍ਮਲਿਨਰੂਪਾਂ ਚ ਪ੍ਰਸਨ੍ਨਵਦਨੇਕ੍ਸ਼ਣਾਮ੍
ਆਪਣੇ ਕੰਮ ਲਈ ਉਹ ਨੌਕਰਾਣੀ ਵਾਂਗ ਵਸ਼ ਵਿਚ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ, ਪਰ ਹੋਰ ਸਮੇਂ ਕਦੇ ਵੀ ਨਹੀਂ ਮੰਦੀ; ਅੰਦਰੋਂ ਗੰਦੀ, ਪਰ ਚਿਹਰੇ ਤੇ ਹਮੇਸ਼ਾ ਹੱਸਦੀ ਤੇ ਮਿੱਠਾ ਨਜ਼ਰ ਆਉਂਦੀ ਹੈ।
ਸ਼੍ਰੁਤੌ ਪੁਰਾਣੇ ਯਾਸਾਂ ਚ ਚਰਿਤ੍ਰਮਤਿਦੂषਿਤਮ੍ । ਤਾਸੁ ਕੋ ਵਿਸ਼੍ਵਸੇਤ੍ਪ੍ਰਾਜ੍ਞਃ ਪ੍ਰਜ੍ਞਾਵਾਂਸ਼੍ਚ ਦੁਰਾਸ਼ਯਃ
ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਚਾਲ-ਚਲਣ ਬਾਰੇ ਵੇਦਾਂ ਤੇ ਪੁਰਾਣਿਆਂ ਵਿੱਚ ਵੀ ਬਹੁਤ ਕੁਝ ਸੁਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਉਹਨਾਂ ਉੱਤੇ ਕੌਣ ਸਮਝਦਾਰ ਵਿਅਕਤੀ ਭਰੋਸਾ ਕਰੇ? ਜੇਕਰ ਅਕਲਮੰਦ ਵੀ ਹੋਵੇ ਪਰ ਮਨ ਵਿੱਚ ਮੰਦੇ ਵਾਸਤੇ ਹੋਵੇ, ਉਹ ਵੀ ਨਹੀਂ ਕਰਦਾ।
ਤਾਸਾਂ ਕੋ ਵਾ ਰਿਪੁਰ੍ਮਿਤ੍ਰਂ ਪ੍ਰਾਰ੍ਥਯਨ੍ਤਿ ਨਵਂ ਨਵਮ੍ । ਦृष੍ਟ੍ਵਾ ਸੁਵੇषਂ ਪੁਰੁषਮਿਚ੍ਛਨ੍ਤਿ ਹृਦਯੇ ਸਦਾ
ਉਹਨਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਕੌਣ ਵਾਸਤਵ ਵਿੱਚ ਦੁਸ਼ਮਣ ਜਾਂ ਮਿੱਤਰ ਹੈ? ਉਹ ਤਾਂ ਹਰ ਵੇਲੇ ਨਵਾਂ-ਨਵਾਂ ਚਾਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ; ਸੋਹਣੇ ਕੱਪੜੇ ਪਾਏ ਹੋਏ ਮਰਦ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ, ਹਮੇਸ਼ਾ ਦਿਲੋਂ ਉਸ ਦੀ ਇੱਛਾ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ।
ਬਾਹ੍ਯੇ ਸ੍ਵਾਰ੍ਥਂ ਸਤੀਤ੍ਵਂ ਚ ਜ੍ਞਾਪਯਨ੍ਤੀ ਪ੍ਰਯਤ੍ਨਤਃ । ਸ਼ਸ਼੍ਵਤ੍ਕਾਮਾ ਚ ਰਾਮਾ ਚ ਕਾਮਾਧਾਰਾ ਮਨੋਹਰਾ
ਬਾਹਰੋਂ ਆਪਣੇ ਫਾਇਦੇ ਲਈ ਵੱਡੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਨਾਲ ਪਤੀਵ੍ਰਤਾ ਹੋਣ ਦਾ ਨਾਟਕ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ, ਪਰ ਅੰਦਰੋਂ ਸਦਾ ਕਾਮੀ, ਮਨ ਮੋਹਣ ਵਾਲੀਆਂ ਤੇ ਕਾਮ ਦੀ ਜੜ੍ਹ ਹਨ।
ਬਾਹ੍ਯੇ ਛਲਾਤ੍ਖੇਦਯਨ੍ਤੀ ਸ੍ਵਾਨ੍ਤਰ੍ਮੈਥੁਨਮਾਨਸਾ । ਕਾਨ੍ਤਂ ਹਸਨ੍ਤੀ ਰਹਸਿ ਬਾਹ੍ਯੇऽਤੀਵ ਸੁਲਜ੍ਜਿਤਾ
ਬਾਹਰੋਂ ਠੱਗੀ ਨਾਲ ਦੁੱਖ ਦਿੰਦੀਆਂ ਹਨ, ਪਰ ਅੰਦਰੋਂ ਮਨ ਸਦਾ ਮਿਲਾਪ ਵੱਲ ਲੱਗਾ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ; ਪ੍ਰੇਮੀ ਨਾਲ ਇਕਾਂਤ ਵਿੱਚ ਹੱਸਦੀਆਂ ਹਨ, ਪਰ ਬਾਹਰੋਂ ਬਹੁਤ ਲੱਜਵਾਨ ਬਣਦੀਆਂ ਹਨ।
ਮਾਨਿਨੀ ਮੈਥੁਨਾਭਾਵੇ ਕੋਪਨਾ ਕਲਹਾਙ੍ਕੁਰਾ । ਸੁਪ੍ਰੀਤਾ ਭੂਰਿਸਮ੍ਭੋਗਾਤ੍ਸ੍ਵਲ੍ਪਮੈਥੁਨਦੁਃਖਿਤਾ
ਆਪਣੇ ਉੱਤੇ ਮਾਣ ਵਾਲੀਆਂ, ਮਿਲਾਪ ਨਾ ਹੋਣ ਤੇ ਤੁਰੰਤ ਗੁੱਸੇ ਹੋਣ ਵਾਲੀਆਂ, ਝਗੜੇ ਦੀ ਜੜ੍ਹ ਬਣਦੀਆਂ ਹਨ; ਜੇ ਵਧੀਆ ਮਿਲਾਪ ਹੋਵੇ ਤਾਂ ਬਹੁਤ ਖੁਸ਼, ਪਰ ਘੱਟ ਮਿਲਾਪ ਤੇ ਉਦਾਸ ਹੋ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ।
ਸੁਮਿष੍ਟਾਨ੍ਨਾਚ੍ਛੀਤਤੋਯਾਦਾਕਾਙ੍ਕ੍ਸ਼ਨ੍ਤੀ ਚ ਮਾਨਸੇ । ਸੁਨ੍ਦਰਂ ਰਸਿਕਂ ਕਾਨ੍ਤਂ ਯੁਵਾਨਂ ਗੁਣਿਨਂ ਸਦਾ
ਉਹ ਆਪਣੇ ਮਨ ਵਿੱਚ ਚੰਗਾ ਖਾਣਾ ਤੇ ਠੰਢਾ ਪਾਣੀ ਚਾਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ, ਤੇ ਹਮੇਸ਼ਾ ਸੋਹਣਾ, ਰਸਿਕ, ਨੌਜਵਾਨ ਤੇ ਚੰਗੇ ਸੁਭਾਅ ਵਾਲਾ ਪ੍ਰੇਮੀ ਚਾਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ।
ਸੁਤਾਤ੍ਪਰਮਭਿਸ੍ਨੇਹਂ ਕੁਰ੍ਵਤੀ ਰਸਿਕੋਪਰਿ । ਪ੍ਰਾਣਾਧਿਕਂ ਪ੍ਰਿਯਤਮਂ ਸਮ੍ਭੋਗਕੁਸ਼ਲਂ ਪ੍ਰਿਯਮ੍
ਉਹ ਆਪਣੇ ਪੁੱਤਰ ਨਾਲ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਪਿਆਰ ਦਿਖਾਉਂਦੀਆਂ ਹਨ, ਪਰ ਜੇਕਰ ਪ੍ਰੇਮੀ ਰਸਿਕ ਤੇ ਮਿਲਾਪ ਵਿਚ ਨਿਪੁੰਨ ਹੋਵੇ, ਤਾਂ ਉਸ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਜਾਨ ਤੋਂ ਵੀ ਵੱਧ ਪਿਆਰਾ ਮੰਨਦੀਆਂ ਹਨ।
ਪਸ਼੍ਯਨ੍ਤੀ ਰਿਪੁਤੁਲ੍ਯਂ ਚ ਵृਦ੍ਧਂ ਵਾ ਮੈਥੁਨਾਕ੍ਸ਼ਮਮ੍ । ਕਲਹਂ ਕੁਰ੍ਵਤੀ ਸ਼ਸ਼੍ਵਤ੍ਤੇਨ ਸਾਰ੍ਧਂ ਸੁਕੋਪਨਾ
ਉਹ ਬੁੱਢੇ ਜਾਂ ਮਿਲਾਪ ਦੇ ਅਯੋਗ ਮਰਦ ਨੂੰ ਦੁਸ਼ਮਣ ਵਾਂਗ ਜਾਂ ਦੁਸ਼ਮਣ ਦੇ ਬਰਾਬਰ ਮੰਨਦੀਆਂ ਹਨ, ਤੇ ਹਮੇਸ਼ਾ ਉਸ ਨਾਲ ਝਗੜਾ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ, ਜਲਦੀ ਗੁੱਸਾ ਹੋ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ।
ਵਾਚਯਾ ਭਕ੍ਸ਼ਯਨ੍ਤੀ ਤਂ ਸਰ੍ਪ ਆਖੁਮਿਵੋਲ੍ਬਣਮ੍ । ਦੁਃਸਾਹਸਸ੍ਵਰੂਪਾ ਚ ਸਰ੍ਵਦੋषਾਸ਼੍ਰਯਾ ਸਦਾ
ਉਹ ਆਪਣੇ ਬੋਲਾਂ ਨਾਲ ਉਸ ਨੂੰ ਐਸਾ ਖਾਂਦੀਆਂ ਹਨ ਜਿਵੇਂ ਸੱਪ ਚੂਹੇ ਨੂੰ ਨਿਗਲ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਸਿੱਫ਼ਤ ਸਹਿਣ ਜੋਗ ਨਹੀਂ, ਤੇ ਹਮੇਸ਼ਾ ਸਾਰੇ ਦੋਸ਼ਾਂ ਦੀ ਥਾਂ ਬਣੀਆਂ ਰਹਿੰਦੀਆਂ ਹਨ।
ਬ੍ਰਹ੍ਮਵਿष੍ਣੁਸ਼ਿਵਾਦੀਨਾਂ ਦੁਃਸਾਧ੍ਯਾ ਮੋਹਰੂਪਿਣੀ । ਤਪੋਮਾਰ੍ਗਾਰ੍ਗਲਾ ਸ਼ਸ਼੍ਵਨ੍ਮੋਕ੍ਸ਼ਦ੍ਵਾਰਕਪਾਟਿਕਾ
ਉਹ ਬ੍ਰਹਮਾ, ਵਿਸ਼ਨੂ, ਸ਼ਿਵ ਆਦਿਕ ਵੀ ਵੱਸ ਵਿਚ ਨਹੀਂ ਕਰ ਸਕਦੇ, ਮੋਹ ਦਾ ਰੂਪ ਧਾਰ ਲੈਂਦੀ ਹੈ; ਹਮੇਸ਼ਾ ਤਪੱਸਿਆ ਦੇ ਰਸਤੇ ਤੇ ਰੁਕਾਵਟ, ਤੇ ਮੁਕਤੀ ਦੇ ਦਰਵਾਜ਼ੇ ਉੱਤੇ ਪਹਿਰੇਦਾਰ ਬਣੀ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ।
ਹਰੇਰ੍ਭਕ੍ਤਿਵ੍ਯਵਹਿਤਾ ਸਰ੍ਵਮਾਯਾਕਰਣ੍ਡਿਕਾ । ਸਂਸਾਰਕਾਰਾਗਾਰੇ ਚ ਸ਼ਸ਼੍ਵਨ੍ਨਿਗਡਰੂਪਿਣੀ
ਉਹ ਹਰਿ ਦੀ ਭਗਤੀ ਵਿਚ ਰੁਕਾਵਟ ਪੈਦਾ ਕਰਦੀ ਹੈ, ਸਾਰੀ ਮਾਇਆ ਦੀ ਮਾਲਕ ਹੈ, ਤੇ ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਜੇਲ੍ਹ ਵਿੱਚ ਹਮੇਸ਼ਾ ਬੇੜੀਆਂ ਵਾਂਗ ਬੰਨ੍ਹੀ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ।
ਇਨ੍ਦ੍ਰਜਾਲਸ੍ਵਰੂਪਾ ਚ ਮਿਥ੍ਯਾ ਚ ਸ੍ਵਪ੍ਨਰੂਪਿਣੀ । ਬਿਭ੍ਰਤੀ ਬਾਹ੍ਯਸੌਨ੍ਦਰ੍ਯਮਧੋऽਙ੍ਗਮਤਿਕੁਤ੍ਸਿਤਮ੍
ਉਹ ਇੰਦਰਜਾਲ ਵਾਂਗ ਠੱਗੀ ਵਾਲੀ, ਝੂਠੀ ਤੇ ਸੁਪਨੇ ਵਰਗੀ ਹੈ; ਬਾਹਰੋਂ ਸੋਹਣੀ, ਪਰ ਅੰਗਾਂ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤ ਨਿੰਦਾ ਯੋਗ ਹੈ।
ਨਾਨਾਵਿਣ੍ਮੂਤ੍ਰਪੂਯਾਨਾਮਾਧਾਰਂ ਮਲਸਂਯੁਤਮ੍ । ਦੁਰ੍ਗਨ੍ਧਿਦੋषਸਂਯੁਕ੍ਤਂ ਰਕ੍ਤਾਰਕ੍ਤਮਸਂਸ੍ਕृਤਮ੍
ਉਹ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਪਖਾਣ, ਪਿਸ਼ਾਬ, ਪੀਪ ਆਦਿਕ ਦੀ ਥਾਂ ਹੈ, ਮੈਲ ਨਾਲ ਭਰੀ ਹੋਈ, ਮਾੜੀ ਬੂ ਤੇ ਦੋਸ਼ਾਂ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ, ਲਹੂ ਨਾਲ ਲਿਪਟਿਆ ਤੇ ਅਸੁੱਧ ਹੈ।
ਮਾਯਾਰੂਪਾ ਮਾਯਿਨਾਂ ਚ ਵਿਧਿਨਾ ਨਿਰ੍ਮਿਤਾ ਪੁਰਾ । ਵਿषਰੂਪਾ ਮੁਮੁਕ੍ਸ਼ੂਣਾਮਦृਸ਼੍ਯਾਪ੍ਯਭਿਵਾਞ੍ਛਤਾਮ੍
ਉਹ ਮਾਇਆ ਦਾ ਰੂਪ ਹੈ, ਮੋਹ ਵਿਚ ਫਸਿਆਂ ਲਈ ਵਿਧਾਤਾ ਨੇ ਬਣਾਈ, ਮੁਕਤੀ ਚਾਹੁਣ ਵਾਲਿਆਂ ਲਈ ਜ਼ਹਿਰ ਵਾਂਗ ਹੈ, ਪਰ ਜੋ ਉਸ ਦੀ ਇੱਛਾ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਉਹ ਦਿਸਦੀ ਨਹੀਂ।
ਇਤ੍ਯੁਕ੍ਤ੍ਵਾ ਤੁਲਸੀ ਤਂ ਤੁ ਵਿਰਰਾਮ ਚ ਨਾਰਦ । ਸਸ੍ਮਿਤਃ ਸ਼ਙ੍ਖਚੂਡਸ਼੍ਚ ਪ੍ਰਵਕ੍ਤੁਮੁਪਚਕ੍ਰਮੇ
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕਹਿ ਕੇ, ਤੁਲਸੀ ਚੁੱਪ ਹੋ ਗਈ ਅਤੇ ਨਾਰਦ ਵੀ ਰੁਕ ਗਿਆ। ਸ਼ੰਖਚੂੜ ਹੱਸਦੇ ਹੋਏ ਗੱਲ ਕਰਨ ਲੱਗਾ।
ਸ਼ਙ੍ਖਚੂਡ ਉਵਾਚ ਤ੍ਵਯਾ ਯਤ੍ਕਥਿਤਂ ਦੇਵਿ ਨ ਚ ਸਰ੍ਵਮਲੀਕਕਮ੍ । ਕਿਞ੍ਚਿਤ੍ਸਤ੍ਯਮਲੀਕਂ ਚ ਕਿਞ੍ਚਿਨ੍ਮਤ੍ਤੋ ਨਿਸ਼ਾਮਯ
ਸ਼ੰਖਚੂੜ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਜੋ ਤੁਸੀਂ ਦੱਸਿਆ, ਹੇ ਦੇਵੀ, ਉਹ ਸਾਰਾ ਝੂਠ ਨਹੀਂ। ਕੁਝ ਸੱਚ ਹੈ, ਕੁਝ ਝੂਠ ਵੀ। ਹੁਣ ਮੇਰੀ ਗੱਲ ਸੁਣੋ।
ਨਿਰ੍ਮਿਤਂ ਦ੍ਵਿਵਿਧਂ ਧਾਤ੍ਰਾ ਸ੍ਤ੍ਰੀਰੂਪਂ ਸਰ੍ਵਮੋਹਨਮ੍ । ਕृਤ੍ਵਾ ਰੂਪਂ ਵਾਸ੍ਤਵਂ ਚ ਪ੍ਰਸ਼ਸ੍ਯਂ ਚਾਪ੍ਰਸ਼ਂਸਿਤਮ੍
ਸਿਰਜਣਹਾਰ ਨੇ ਦੋ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਔਰਤਾਂ ਦੇ ਰੂਪ ਬਣਾਏ ਹਨ, ਜੋ ਸਭ ਨੂੰ ਮੋਹ ਲੈਣ ਵਾਲੇ ਹਨ। ਇੱਕ ਰੂਪ ਸੱਚਾ ਤੇ ਵਧੀਆ ਹੈ, ਦੂਜਾ ਨਿੰਦਾ ਯੋਗ ਹੈ।
ਲਕ੍ਸ਼੍ਮੀਃ ਸਰਸ੍ਵਤੀ ਦੁਰ੍ਗਾ ਸਾਵਿਤ੍ਰੀ ਰਾਧਿਕਾਦਿਕਾ । ਸृष੍ਟਿਸੂਤ੍ਰਸ੍ਵਰੂਪਾ ਚ ਆਦ੍ਯਾ ਸृष੍ਟਿਰ੍ਵਿਨਿਰ੍ਮਿਤਾ
ਲਕਸ਼ਮੀ, ਸਰਸਵਤੀ, ਦੁਰਗਾ, ਸਾਵਿਤਰੀ, ਰਾਧਿਕਾ ਆਦਿ ਅਤੇ ਸਿਰਜਣ ਦੇ ਧਾਗੇ ਵਾਲੀਆਂ ਰੂਪ, ਇਹ ਸਾਰੇ ਸ਼ੁਰੂ ਤੋਂ ਹੀ ਬਣੇ ਹਨ।
ਏਤਾਸਾਮਂਸ਼ਰੂਪਂ ਚ ਸ੍ਤ੍ਰੀਰੂਪਂ ਵਾਸ੍ਤਵਂ ਸ੍ਮृਤਮ੍ । ਤਤ੍ਪ੍ਰਸ਼ਸ੍ਯਂ ਯਸ਼ੋਰੂਪਂ ਸਰ੍ਵਮਙ੍ਗਲਕਾਰਕਮ੍
ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਹਿੱਸੇ ਵਾਲੇ ਰੂਪ, ਜੋ ਸੱਚੇ ਔਰਤਾਂ ਦੇ ਰੂਪ ਮੰਨੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਯਸ਼ ਦੇ ਰੂਪ ਹਨ ਅਤੇ ਸਭ ਚੰਗਾ ਲਿਆਉਂਦੇ ਹਨ।
ਸ਼ਤਰੂਪਾ ਦੇਵਹੂਤੀ ਸ੍ਵਧਾ ਸ੍ਵਾਹਾ ਚ ਦਕ੍ਸ਼ਿਣਾ । ਛਾਯਾਵਤੀ ਰੋਹਿਣੀ ਚ ਵਰੁਣਾਨੀ ਸ਼ਚੀ ਤਥਾ
ਸ਼ਤਰੂਪਾ, ਦੇਵਹੂਤੀ, ਸਵਧਾ, ਸਵਾਹਾ, ਦਕਸ਼ਿਣਾ, ਛਾਇਆਵਤੀ, ਰੋਹਿਨੀ, ਵਰੁਣਾਨੀ ਅਤੇ ਸ਼ਚੀ ਵੀ,