ਸ਼ਿਵਸ੍ਤਤ੍ਪ੍ਰਾਰ੍ਥਨਾਂ ਸ਼੍ਰੁਤ੍ਵਾ ਪ੍ਰਹਸ੍ਯ ਰਸਿਕੇਸ਼੍ਵਰਃ । ਪ੍ਰਿਯੇ ਤਵ ਪ੍ਰਿਯਾਃ ਪਞ੍ਚ ਭਵਿष੍ਯਨ੍ਤਿ ਵਰਂ ਦਦੌ
ਸ਼ਿਵ ਜੀ, ਜੋ ਰਸ ਦੇ ਮਾਲਕ ਹਨ, ਉਸਦੀ ਅਰਦਾਸ ਸੁਣਕੇ ਮੁਸਕੁਰਾਏ ਤੇ ਵਰ ਦਿਤਾ: "ਪਿਆਰੀਏ, ਤੇਰੇ ਪੰਜ ਪਿਆਰੇ ਹੋਣਗੇ।"
ਤੇਨ ਸਾ ਪਾਣ੍ਡਵਾਨਾਂ ਚ ਬਭੂਵ ਕਾਮਿਨੀ ਪ੍ਰਿਯਾ । ਇਤਿ ਤੇ ਕਥਿਤਂ ਸਰ੍ਵਂ ਪ੍ਰਸ੍ਤਾਵਂ ਵਾਸ੍ਤਵਂ ਸ਼ृਣੁ
ਇਸ ਕਰਕੇ ਉਹ ਪਾਂਡਵਾਂ ਦੀ ਪਿਆਰੀ ਬਣੀ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਸਾਰੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਦਾ ਸੱਚਾ ਵਿਰਵਾ ਦੱਸ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਹੈ, ਹੁਣ ਤੂੰ ਅਸਲ ਕਹਾਣੀ ਸੁਣ।
ਅਥ ਸਮ੍ਪ੍ਰਾਪ੍ਯ ਲਙ੍ਕਾਯਾਂ ਸੀਤਾਂ ਰਾਮੋ ਮਨੋਹਰਾਮ੍ । ਵਿਭੀषਣਾਯ ਤਾਂ ਲਙ੍ਕਾਂ ਦਤ੍ਤ੍ਵਾਯੋਧ੍ਯਾਂ ਯਯੌ ਪੁਨਃ
ਫਿਰ, ਜਦ ਰਾਮ ਨੇ ਲੰਕਾ ਵਿੱਚ ਮਨਮੋਹਣੀ ਸੀਤਾ ਨੂੰ ਵਾਪਸ ਲੈ ਲਿਆ, ਤਾਂ ਲੰਕਾ ਵਿਭੀਸ਼ਣ ਨੂੰ ਦੇ ਕੇ, ਆਪ ਅਯੋਧਿਆ ਵਾਪਸ ਆ ਗਿਆ।
ਏਕਾਦਸ਼ਸਹਸ੍ਰਾਬ੍ਦਂ ਕृਤ੍ਵਾ ਰਾਜ੍ਯਂ ਚ ਭਾਰਤੇ । ਜਗਾਮ ਸਰ੍ਵੈਰ੍ਲੋਕੈਸ਼੍ਚ ਸਾਰ੍ਧਂ ਵੈਕੁਣ੍ਠਮੇਵ ਚ
ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਗਿਆਰਾਂ ਹਜ਼ਾਰ ਸਾਲ ਰਾਜ ਕਰਕੇ, ਉਹ ਸਾਰੇ ਲੋਕਾਂ ਸਮੇਤ ਵੈਕੁੰਠ ਨੂੰ ਚਲੇ ਗਏ।
ਕਮਲਾਂਸ਼ਾ ਵੇਦਵਤੀ ਕਮਲਾਯਾਂ ਵਿਵੇਸ਼ ਸਾ । ਕਥਿਤਂ ਪੁਣ੍ਯਮਾਖ੍ਯਾਨਂ ਪੁਣ੍ਯਦਂ ਪਾਪਨਾਸ਼ਨਮ੍
ਕਮਲਾ ਦਾ ਅੰਸ਼ ਵੇਦਵਤੀ, ਕਮਲਾ ਵਿੱਚ ਹੀ ਸਮਾ ਗਈ। ਇਹ ਪਵਿੱਤਰ ਕਹਾਣੀ ਦੱਸੀ ਗਈ ਹੈ, ਜੋ ਪੁੰਨ ਦਿੰਦੀ ਤੇ ਪਾਪ ਨਾਸ ਕਰਦੀ ਹੈ।
ਸਤਤਂ ਮੂਰ੍ਤਿਮਨ੍ਤਸ਼੍ਚ ਵੇਦਾਸ਼੍ਚਤ੍ਵਾਰ ਏਵ ਚ । ਸਨ੍ਤਿ ਯਸ੍ਯਾਸ਼੍ਚ ਜਿਹ੍ਵਾਗ੍ਰੇ ਸਾ ਚ ਵੇਦਵਤੀ ਸ਼੍ਰੁਤਾ
ਚਾਰੋ ਵੇਦ ਸਦਾ ਜੀਵੰਤ ਹੋ ਕੇ, ਉਸ ਦੀ ਜੀਭ ਦੇ ਅਗਲੇ ਹਿੱਸੇ ਤੇ ਵੱਸਦੇ ਹਨ; ਉਹ ਵੇਦਵਤੀ, ਸੁਣੀ ਹੋਈ, ਨਾਮ ਨਾਲ ਜਾਣੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਧਰ੍ਮਧ੍ਵਜਸੁਤਾਖ੍ਯਾਨਂ ਨਿਬੋਧ ਕਥਯਾਮਿ ਤੇ
ਹੁਣ ਧਰਮਧਵਜ ਦੀ ਧੀ ਦੀ ਕਹਾਣੀ ਧਿਆਨ ਨਾਲ ਸੁਣ, ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਦੱਸਦਾ ਹਾਂ।
ਧਰ੍ਮਧ੍ਵਜਸੁਤਾਤੁਲਸ੍ਯੁਪਾਖ੍ਯਾਨਵਰ੍ਣਨਮ੍ ਸ਼੍ਰੀਨਾਰਾਯਣ ਉਵਾਚ ਧਰ੍ਮਧ੍ਵਜਸ੍ਯ ਪਤ੍ਨੀ ਮਾਧਵੀਤਿ ਚ ਵਿਸ਼੍ਰੁਤਾ । ਨृਪੇਣ ਸਾਰ੍ਧਂ ਸਾਰਾਮੇ ਰੇਮੇ ਚ ਗਨ੍ਧਮਾਦਨੇ
ਧਰਮਧਵਜ ਦੀ ਧੀ ਤੁਲਸੀ ਦੀ ਕਹਾਣੀ ਦੱਸੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਸ਼੍ਰੀ ਨਾਰਾਇਣ ਨੇ ਆਖਿਆ: ਧਰਮਧਵਜ ਦੀ ਪਤਨੀ, ਜੋ ਮਾਧਵੀ ਨਾਂ ਨਾਲ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਸੀ, ਉਹ ਰਾਜੇ ਨਾਲ ਗੰਧਮਾਦਨ ਪਹਾੜ ਤੇ ਖੁਸ਼ ਰਹਿੰਦੀ ਸੀ।
ਸ਼ਯ੍ਯਾਂ ਰਤਿਕਰੀਂ ਕृਤ੍ਵਾ ਪੁष੍ਪਚਨ੍ਦਨਚਰ੍ਚਿਤਾਮ੍ । ਚਨ੍ਦਨਾਲਿਪ੍ਤਸਰ੍ਵਾਙ੍ਗੀਂ ਪੁष੍ਪਚਨ੍ਦਨਵਾਯੁਨਾ
ਉਸਨੇ ਸੁਖ ਲਈ ਫੁੱਲਾਂ ਤੇ ਚੰਦਨ ਨਾਲ ਸੁਸ਼ੋਭਿਤ ਸੈਜ ਬਣਾਈ, ਆਪਣਾ ਸਾਰਾ ਸਰੀਰ ਚੰਦਨ ਨਾਲ ਲਪੇਟਿਆ, ਤੇ ਫੁੱਲਾਂ-ਚੰਦਨ ਦੀ ਹਵਾ ਨਾਲ ਮਹਿਕ ਰਹੀ ਸੀ।
ਸ੍ਤ੍ਰੀਰਤ੍ਨਮਤਿਚਾਰ੍ਵਙ੍ਗੀ ਰਤ੍ਨਭੂषਣਭੂषਿਤਾ । ਕਾਮੁਕੀ ਰਸਿਕਾ ਸृष੍ਟਾ ਰਸਿਕੇਨ ਚ ਸਂਯੁਤਾ
ਉਹ ਔਰਤਾਂ ਵਿੱਚ ਮੋਤੀ ਸੀ, ਬਹੁਤ ਸੋਹਣੀ ਦੇਹ ਵਾਲੀ, ਰਤਨਾਂ ਦੇ ਗਹਣਿਆਂ ਨਾਲ ਸਜੀ ਹੋਈ, ਪ੍ਰੇਮ ਵਿਚ ਰੁਚੀ ਰੱਖਣ ਵਾਲੀ ਤੇ ਰਸਿਕ ਪਤੀ ਨਾਲ ਮਿਲੀ ਹੋਈ ਸੀ।
ਸੁਰਤੇ ਵਿਰਤਿਰ੍ਨਾਸ੍ਤਿ ਤਯੋਃ ਸੁਰਤਿਵਿਜ੍ਞਯੋਃ । ਗਤਂ ਦੇਵਵਰ੍षਸ਼ਤਂ ਨ ਜ੍ਞਾਤਂ ਚ ਦਿਵਾਨਿਸ਼ਮ੍
ਉਹ ਦੋਵੇਂ ਪ੍ਰੇਮ ਦੇ ਮਾਹਿਰ ਸਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਰਸਮਾਂ ਵਿੱਚ ਕਦੇ ਵੀ ਰੁਕਾਵਟ ਨਹੀਂ ਆਈ; ਸੋ ਦਿਵਸ-ਰਾਤ, ਸੌ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਸਾਲ ਲੰਘ ਗਏ, ਪਰ ਪਤਾ ਹੀ ਨਾ ਲੱਗਾ।
ਤਤੋ ਰਾਜਾ ਮਤਿਂ ਪ੍ਰਾਪ੍ਯ ਸੁਰਤਾਦ੍ਵਿਰਰਾਮ ਚ । ਕਾਮੁਕੀ ਸੁਨ੍ਦਰੀ ਕਿਞ੍ਚਿਨ੍ਨ ਚ ਤृਪ੍ਤਿਂ ਜਗਾਮ ਸਾ
ਫਿਰ ਰਾਜੇ ਨੇ ਸੋਚ ਸਮਝ ਕੇ ਪ੍ਰੇਮ ਤੋਂ ਹੱਥ ਹਟਾ ਲਿਆ, ਪਰ ਉਹ ਸੋਹਣੀ ਤੇ ਪ੍ਰੇਮ ਵਿੱਚ ਲੀਨ ਔਰਤ, ਉਹਦੀ ਤ੍ਰਿਪਤੀ ਨਹੀਂ ਹੋਈ।
ਦਧਾਰ ਗਰ੍ਭਂ ਸਾ ਸਦ੍ਯੋ ਦੈਵਾਦਬ੍ਦਸ਼ਤਂ ਸਤੀ । ਸ਼੍ਰੀਗਰ੍ਭਾ ਸ਼੍ਰੀਯੁਤਾ ਸਾ ਚ ਸਮ੍ਬਭੂਵ ਦਿਨੇ ਦਿਨੇ
ਉਹ ਤੁਰੰਤ ਹੀ, ਰੱਬੀ ਕਿਰਪਾ ਨਾਲ, ਗਰਭਵਤੀ ਹੋ ਗਈ ਤੇ ਸੌ ਸਾਲ ਗਰਭ ਰੱਖਿਆ; ਉਹ ਲੱਖਮੀ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ, ਹਰ ਰੋਜ਼ ਹੋਰ ਚਮਕਦਾਰ ਹੋ ਗਈ।
ਸ਼ੁਭੇ ਕ੍ਸ਼ਣੇ ਸ਼ੁਭਦਿਨੇ ਸ਼ੁਭਯੋਗੇ ਚ ਸਂਯੁਤੇ । ਸ਼ੁਭਲਗ੍ਨੇ ਸ਼ੁਭਾਂਸ਼ੇ ਚ ਸ਼ੁਭਸ੍ਵਾਮਿਗ੍ਰਹਾਨ੍ਵਿਤੇ
ਚੰਗੇ ਸਮੇਂ, ਚੰਗੇ ਦਿਨ ਤੇ ਚੰਗੀ ਜੋੜੀ ਵਿੱਚ, ਚੰਗੇ ਲਗਨ ਤੇ ਚੰਗੇ ਗ੍ਰਹਾਂ ਦੇ ਸਾਥ ਨਾਲ—
ਕਾਰ੍ਤਿਕੀਪੂਰ੍ਣਿਮਾਯਾਂ ਤੁ ਸਿਤਵਾਰੇ ਚ ਪਾਦ੍ਮਜ । ਸੁषਾਵ ਸਾ ਚ ਪਦ੍ਮਾਂਸ਼ਾਂ ਪਦ੍ਮਿਨੀਂ ਤਾਂ ਮਨੋਹਰਾਮ੍
ਕਾਰਤਿਕ ਮਹੀਨੇ ਦੀ ਪੂਰਨਮਾਸ਼ ਨੂੰ, ਸੋਮਵਾਰ ਦੇ ਦਿਨ, ਹੇ ਕਮਲ ਤੋਂ ਜੰਮੇ, ਉਸ ਨੇ ਪਦਮਾ ਦੇ ਅੰਸ਼ ਤੋਂ ਮਨਮੋਹਣੀ ਪਦਮਿਨੀ ਨੂੰ ਜਨਮ ਦਿੱਤਾ।
ਸ਼ਰਤ੍ਪਾਰ੍ਵਣਚਨ੍ਦ੍ਰਾਸ੍ਯਾਂ ਸ਼ਰਤ੍ਪਙ੍ਕਜਲੋਚਨਾਮ੍ । ਪਕ੍ਵਬਿਮ੍ਬਾਧਰੋष੍ਠੀਂ ਚ ਪਸ਼੍ਯਨ੍ਤੀਂ ਸਸ੍ਮਿਤਾਂ ਗृਹਮ੍
ਉਸ ਦਾ ਚਿਹਰਾ ਸਰਦ ਰੁੱਤ ਦੀ ਪੂਰਨਮਾਸ਼ ਵਰਗਾ ਸੀ, ਅੱਖਾਂ ਸਰਦ ਰੁੱਤ ਦੇ ਕਮਲਾਂ ਵਾਂਗ, ਹੋਠ ਪੱਕੇ ਫਲ ਵਾਂਗ ਲਾਲ, ਤੇ ਘਰ ਵਿਚ ਹੱਸਦੀ ਹੋਈ ਤੱਕਦੀ ਸੀ।
ਹਸ੍ਤਪਾਦਤਲਾਰਕ੍ਤਾਂ ਨਿਮ੍ਨਨਾਭਿਂ ਮਨੋਰਮਾਮ੍ । ਤਦਧਸ੍ਤ੍ਰਿਵਲੀਯੁਕ੍ਤਾਂ ਨਿਤਮ੍ਬਯੁਗਵਰ੍ਤੁਲਾਮ੍
ਉਸ ਦੇ ਹੱਥਾਂ ਤੇ ਪੈਰਾਂ ਦੇ ਤਲਵੇ ਲਾਲ ਸਨ, ਨਾਭੀ ਥੋੜ੍ਹੀ ਡੂੰਘੀ ਸੀ, ਸਰੂਪ ਸੋਹਣਾ ਸੀ, ਨਾਭੀ ਹੇਠਾਂ ਤਿੰਨ ਲਕੀਰਾਂ ਨਾਲ ਸਜੀ ਹੋਈ, ਤੇ ਕਮਰ ਗੋਲ ਤੇ ਸੁੰਦਰ ਸੀ।
ਸ਼ੀਤੇ ਸੁਖੋष੍ਣਸਰ੍ਵਾਙ੍ਗੀਂ ਗ੍ਰੀष੍ਮੇ ਚ ਸੁਖਸ਼ੀਤਲਾਮ੍ । ਸ਼੍ਯਾਮਾਂ ਸੁਕੇਸ਼ੀਂ ਰੁਚਿਰਾਂ ਨ੍ਯਗ੍ਰੋਧਪਰਿਮਣ੍ਡਲਾਮ੍
ਜਦੋਂ ਠੰਢ ਪੈਂਦੀ, ਉਸ ਦਾ ਸਰੀਰ ਸੁਖਦਾਇਕ ਗਰਮ ਰਹਿੰਦਾ, ਗਰਮੀ ਵਿਚ ਠੰਢਕ ਪਾਉਂਦੀ, ਰੰਗ ਸ਼ਿਆਮ ਸੀ, ਵਾਲ ਸੋਹਣੇ, ਚਿਹਰਾ ਰੂਪਵਾਨ, ਤੇ ਅਕਰ ਦੀ ਗੋਲਾਈ ਵਰਗੀ ਆਕ੍ਰਿਤੀ ਸੀ।
ਪੀਤਚਮ੍ਪਕਵਰ੍ਣਾਭਾਂ ਸੁਨ੍ਦਰੀष੍ਵੇਵ ਸੁਨ੍ਦਰੀਮ੍ । ਨਰਾ ਨਾਰ੍ਯਸ਼੍ਚ ਤਾਂ ਦृष੍ਟ੍ਵਾ ਤੁਲਨਾਂ ਦਾਤੁਮਕ੍ਸ਼ਮਾਃ
ਉਸ ਦਾ ਰੰਗ ਪੀਲੇ ਚੰਪਾ ਫੁੱਲ ਵਰਗਾ ਚਮਕਦਾਰ ਸੀ, ਸੋਹਣੀਆਂ ਵਿਚੋਂ ਸਭ ਤੋਂ ਸੋਹਣੀ ਸੀ; ਜਦ ਮਰਦ ਤੇ ਔਰਤਾਂ ਉਸ ਨੂੰ ਵੇਖਦੇ, ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਕੋਈ ਤੁਲਨਾ ਨਹੀਂ ਮਿਲਦੀ ਸੀ।
ਤੇਨ ਨਾਮ੍ਨਾ ਚ ਤੁਲਸੀਂ ਤਾਂ ਵਦਨ੍ਤਿ ਮਨੀषਿਣਃ । ਸਾ ਚ ਭੂਯਿष੍ਠਮਾਨੇਨ ਯੋਗ੍ਯਾ ਸ੍ਤ੍ਰੀ ਪ੍ਰਕृਤਿਰ੍ਯਥਾ
ਇਸ ਕਰਕੇ ਗਿਆਨੀ ਲੋਕ ਉਸ ਨੂੰ ਤੁਲਸੀ ਨਾਮ ਨਾਲ ਬੁਲਾਉਂਦੇ ਹਨ; ਉਹ ਆਪਣੇ ਸੁਭਾਵ ਅਨੁਸਾਰ ਸਭ ਤੋਂ ਯੋਗ ਔਰਤ ਸੀ, ਜਿਵੇਂ ਹੋਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
ਸਰ੍ਵੈਰ੍ਨਿषਿਦ੍ਧਾ ਤਪਸੇ ਜਗਾਮ ਬਦਰੀਵਨਮ੍ । ਤਤ੍ਰ ਦੇਵਾਬ੍ਦਲਕ੍ਸ਼ਂ ਚ ਚਕਾਰ ਪਰਮਂ ਤਪਃ
ਸਭ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਤਪੱਸਿਆ ਤੋਂ ਰੋਕਿਆ, ਪਰ ਉਹ ਬਦਰੀਵਨ ਚਲੀ ਗਈ, ਉੱਥੇ ਲੱਖਾਂ ਸਾਲ ਵੱਡਾ ਤਪ ਕੀਤਾ।
ਮਨਸਾ ਨਾਰਾਯਣਃ ਸ੍ਵਾਮੀ ਭਵਿਤੇਤਿ ਚ ਨਿਸ਼੍ਚਿਤਾ । ਗ੍ਰੀष੍ਮੇ ਪਞ੍ਚਤਪਾਃ ਸ਼ੀਤੇ ਤੋਯਵਸ੍ਤ੍ਰਾ ਚ ਪ੍ਰਾਵृषਿ
ਉਸ ਨੇ ਮਨ ਵਿਚ ਨਿਸ਼ਚਾ ਕੀਤਾ ਕਿ ਨਾਰਾਇਣ ਹੀ ਉਸ ਦੇ ਪਤੀ ਬਣਣ, ਗਰਮੀ ਵਿੱਚ ਪੰਜ ਤਪ ਕਰਦੀ, ਸਾਵਣ ਵਿੱਚ ਭਿੱਜੇ ਕੱਪੜੇ ਪਾਉਂਦੀ ਤੇ ਹੋਰ ਤਪ ਕਰਦੀ।
ਆਸਨਸ੍ਥਾ ਵृष੍ਟਿਧਾਰਾਃ ਸਹਨ੍ਤੀਤਿ ਦਿਵਾਨਿਸ਼ਮ੍ । ਵਿਂਸ਼ਤ੍ਸਹਸ੍ਰਵਰ੍षਂ ਚ ਫਲਤੋਯਾਸ਼ਨਾ ਚ ਸਾ
ਆਸਨ ਤੇ ਬੈਠੀ ਰਹਿੰਦੀ, ਦਿਨ ਰਾਤ ਮੀਂਹ ਦੀਆਂ ਧਾਰਾਂ ਸਹਿੰਦੀ, ਵੀਹ ਹਜ਼ਾਰ ਸਾਲ ਤੱਕ ਸਿਰਫ ਫਲ ਤੇ ਪਾਣੀ ਖਾਂਦੀ ਰਹੀ।
ਤ੍ਰਿਂਸ਼ਤ੍ਸਹਸ੍ਰਵਰ੍षਂ ਚ ਪਤ੍ਰਾਹਾਰਾ ਤਪਸ੍ਵਿਨੀ । ਚਤ੍ਵਾਰਿਂਸ਼ਤ੍ਸਹਸ੍ਰਾਬ੍ਦਂ ਵਾਯ੍ਵਾਹਾਰਾ ਕृਸ਼ੋਦਰੀ
ਤੀਹ ਹਜ਼ਾਰ ਸਾਲ ਪੱਤਿਆਂ 'ਤੇ ਜੀਉਂਦੀ ਰਹੀ, ਚਾਲੀ ਹਜ਼ਾਰ ਸਾਲ ਸਿਰਫ ਹਵਾ 'ਤੇ ਰਹੀ, ਉਸ ਦਾ ਪੇਟ ਪਤਲਾ ਹੋ ਗਿਆ।
ਤਤੋ ਦਸ਼ਸਹਸ੍ਰਾਬ੍ਦਂ ਨਿਰਾਹਾਰਾ ਬਭੂਵ ਸਾ । ਨਿਰ੍ਲਕ੍ਸ਼੍ਯਾਂ ਚੈਕਪਾਦਸ੍ਥਾਂ ਦृष੍ਟ੍ਵਾ ਤਾਂ ਕਮਲੋਦ੍ਭਵਃ
ਫਿਰ ਦਸ ਹਜ਼ਾਰ ਸਾਲ ਤੱਕ ਕੁਝ ਵੀ ਨਾ ਖਾਧਾ, ਇੱਕ ਪੈਰ ਤੇ ਖੜੀ, ਬਹੁਤ ਹੀ ਸੁਕੜੀ ਹੋਈ, ਉਸ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ ਕਮਲ ਤੋਂ ਜੰਮੇ ਹੈਰਾਨ ਹੋ ਗਿਆ।
ਸਮਾਯਯੌ ਵਰਂ ਦਾਤੁਂ ਪਰਂ ਬਦਰਿਕਾਸ਼੍ਰਮਮ੍ । ਚਤੁਰ੍ਮੁਖਂ ਚ ਸਾ ਦृष੍ਟ੍ਵਾ ਨਨਾਮ ਹਂਸਵਾਹਨਮ੍
ਉਹ ਉਸ ਨੂੰ ਵਰ ਦੇਣ ਲਈ ਉੱਚੇ ਬਦਰੀਕਾਸ਼ਰਮ ਆਇਆ; ਚੌਹਾਂ ਮੁੱਖਾਂ ਵਾਲੇ, ਹੰਸ ਤੇ ਸਵਾਰ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ, ਉਸ ਨੇ ਸਿਰ ਨਿਵਾਇਆ।
ਤਾਮੁਵਾਚ ਜਗਤ੍ਕਰ੍ਤਾ ਵਿਧਾਤਾ ਜਗਤਾਮਪਿ । ਬ੍ਰਹ੍ਮੋਵਾਚ ਵਰਂ ਵृਣੀष੍ਵ ਤੁਲਸਿ ਯਤ੍ਤੇ ਮਨਸਿ ਵਾਚ੍ਛਿਤਮ੍
ਜਗਤ ਦਾ ਰਚਨਹਾਰ, ਜਗਤਾਂ ਦਾ ਵਿਧਾਤਾ, ਉਸ ਨੂੰ ਆਖਿਆ: 'ਤੁਲਸੀ, ਜੋ ਤੇਰੇ ਮਨ ਵਿਚ ਚਾਹ ਹੈ, ਉਹ ਵਰ ਮੰਗ ਲੈ।'
ਹਰਿਭਕ੍ਤਿਂ ਹਰੇਰ੍ਦਾਸ੍ਯਮਜਰਾਮਰਤਾਮਪਿ । ਤੁਲਸ੍ਯੁਵਾਚ ਸ਼ृਣੁ ਤਾਤ ਪ੍ਰਵਕ੍ਸ਼੍ਯਾਮਿ ਯਨ੍ਮੇ ਮਨਸਿ ਵਾਞ੍ਛਿਤਮ੍
'ਹਰੀ ਦੀ ਭਗਤੀ, ਹਰੀ ਦੀ ਸੇਵਾ, ਤੇ ਬੁਢਾਪਾ ਤੇ ਮੌਤ ਤੋਂ ਮੁਕਤੀ...' ਤੁਲਸੀ ਨੇ ਆਖਿਆ: 'ਪਿਤਾ ਜੀ, ਸੁਣੋ, ਜੋ ਮੇਰੇ ਮਨ ਵਿਚ ਇੱਛਾ ਹੈ, ਮੈਂ ਦੱਸਦੀ ਹਾਂ।'
ਸਰ੍ਵਜ੍ਞਸ੍ਯਾਪਿ ਪੁਰਤਃ ਕਾ ਲਜ੍ਜਾ ਮਮ ਸਾਮ੍ਪ੍ਰਤਮ੍ । ਅਹਂ ਤੁ ਤੁਲਸੀ ਗੋਪੀ ਗੋਲੋਕੇऽਹਂ ਸ੍ਥਿਤਾ ਪੁਰਾ
'ਸਭ ਕੁਝ ਜਾਣਨ ਵਾਲੇ ਅੱਗੇ ਵੀ ਹੁਣ ਮੈਨੂੰ ਕੋਈ ਲਾਜ ਨਹੀਂ; ਮੈਂ ਤੁਲਸੀ ਹਾਂ, ਗੋਪੀ ਹਾਂ, ਜੋ ਪਹਿਲਾਂ ਗੋਲੋਕ ਵਿੱਚ ਵੱਸਦੀ ਸੀ।'
ਕृष੍ਣਪ੍ਰਿਯਾ ਕਿਂਕਰੀ ਚ ਤਦਂਸ਼ਾ ਤਤ੍ਸਖੀ ਪ੍ਰਿਯਾ । ਗੋਵਿਨ੍ਦਰਤਿਸਮ੍ਭੁਕ੍ਤਾਮਤृਪ੍ਤਾਂ ਮਾਂ ਚ ਮੂਰ੍ਚ੍ਛਿਤਾਮ੍
'ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਦੀ ਪਿਆਰੀ, ਉਸ ਦੀ ਦਾਸੀ, ਉਸ ਦਾ ਅੰਸ਼, ਉਸ ਦੀ ਸਖੀ; ਗੋਵਿੰਦ ਦੀ ਪ੍ਰੀਤ ਮਿਲੀ, ਪਰ ਮਨ ਨਹੀਂ ਭਰਿਆ, ਤੇ ਬੇਹੋਸ਼ ਹੋ ਗਈ।'