ਅਹਮੇਵਂ ਚਿਨ੍ਤਯਾਮਿ ਤਤ੍ਕਲ੍ਯਾਣਂ ਦਿਵਾਨਿਸ਼ਮ੍ । ਯੇ ਯਥਾ ਮਾਂ ਪ੍ਰਪਦ੍ਯਨ੍ਤੇ ਤਾਂਸ੍ਤਥੈਵ ਭਜਾਮ੍ਯਹਮ੍
ਮੈਂ ਦਿਨ ਰਾਤ ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਭਲਾਈ ਲਈ ਸੋਚਦਾ ਹਾਂ। ਜਿਵੇਂ-ਜਿਵੇਂ ਕੋਈ ਮੇਰੇ ਕੋਲ ਆਉਂਦਾ ਹੈ, ਮੈਂ ਵੀ ਉਸ ਨਾਲ ਓਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਵਾਪਰਦਾ ਹਾਂ।
ਸ਼ਿਵਸ੍ਵਰੂਪੋ ਭਗਵਾਞ੍ਛਿਵਾਧਿष੍ਠਾਤृਦੇਵਤਾ । ਸ਼ਿਵਂ ਭਵਤਿ ਤਸ੍ਮਾਚ੍ਚ ਸ਼ਿਵਂ ਤੇਨ ਵਿਦੁਰ੍ਬੁਧਾਃ
ਉਹ ਭਗਵਾਨ ਸ਼ਿਵ ਦੇ ਰੂਪ ਵਾਲੇ ਹਨ, ਸ਼ਿਵ ਹੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਅਧਿਸ਼ਠਾਤ੍ਰੀ ਦੇਵੀ ਹਨ। ਇਸੇ ਕਰਕੇ ਉਹ ਸ਼ਿਵ ਬਣ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ਤੇ ਗਿਆਨੀ ਲੋਕ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਸ਼ਿਵ ਹੀ ਮੰਨਦੇ ਹਨ।
ਏਤਸ੍ਮਿਨ੍ਨਨ੍ਤਰੇ ਤਤ੍ਰ ਜਗਾਮ ਸ਼ਙ੍ਕਰਃ ਸ੍ਥਿਤਃ । ਸ਼ੂਲਹਸ੍ਤੋ ਵृषਾਰੂਢੋ ਰਕ੍ਤਪਙ੍ਕਜਲੋਚਨਃ
ਇਸੇ ਵੇਲੇ, ਸ਼ੰਕਰ ਜੀ ਉਥੇ ਆ ਪਹੁੰਚੇ, ਹੱਥ ਵਿੱਚ ਤ੍ਰਿਸ਼ੂਲ, ਵੱਛ ਉੱਤੇ ਸਵਾਰ, ਲਾਲ ਕਮਲ ਵਰਗੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਵਾਲੇ।
ਅਵਰੁਹ੍ਯ ਵृषਾਤ੍ਤੂਰ੍ਣਂ ਭਕ੍ਤਿਨਮ੍ਰਾਤ੍ਮਕਨ੍ਧਰਃ । ਨਨਾਮ ਭਕ੍ਤ੍ਯਾ ਤਂ ਸ਼ਾਨ੍ਤਂ ਲਕ੍ਸ਼੍ਮੀਕਾਨ੍ਤਂ ਪਰਾਤ੍ਪਰਮ੍
ਉਹ ਵੱਛ ਤੋਂ ਝੱਟ ਉਤਰੇ, ਭਗਤੀ ਨਾਲ ਆਪਣੀ گردਨ ਝੁਕਾਈ ਤੇ ਸ਼ਾਂਤ, ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚੇ, ਲਕਸ਼ਮੀ ਪਤੀ ਨੂੰ ਭਾਵਨਾ ਨਾਲ ਨਮਸਕਾਰ ਕੀਤਾ।
ਰਤ੍ਨਸਿਂਹਾਸਨਸ੍ਥਂ ਚ ਰਤ੍ਨਾਲਙ੍ਕਾਰਭੂषਿਤਮ੍ । ਕਿਰੀਟਿਨਂ ਕੁਣ੍ਡਲਿਨਂ ਚਕ੍ਰਿਣਂ ਵਨਮਾਲਿਨਮ੍
ਉਹ ਰਤਨਾਂ ਵਾਲੇ ਸਿੰਘਾਸਨ ਉੱਤੇ ਬੈਠੇ ਹੋਏ ਸਨ, ਕੀਮਤੀ ਗਹਣਿਆਂ ਨਾਲ ਸਜੇ ਹੋਏ, ਸਿਰ ਉੱਤੇ ਮੁਕੁਟ, ਕੰਨਾਂ ਵਿੱਚ ਕੁੰਡਲ, ਹੱਥ ਵਿੱਚ ਚੱਕਰ ਅਤੇ ਗਲ ਵਿੱਚ ਵਣਫੁੱਲਾਂ ਦੀ ਮਾਲਾ ਪਾਈ ਹੋਈ ਸੀ।
ਨਵੀਨਨੀਰਦਸ਼੍ਯਾਮਂ ਸੁਨ੍ਦਰਂ ਚ ਚਤੁਰ੍ਭੁਜਮ੍ । ਚਤੁਰ੍ਭੁਜੈਃ ਸੇਵਿਤਂ ਚ ਸ਼੍ਵੇਤਚਾਮਰਵਾਯੁਨਾ
ਉਹ ਨਵੇਂ ਬਦਲ ਵਰਗੇ ਗੂੜ੍ਹੇ ਨੀਲੇ ਰੰਗ ਦੇ, ਬਹੁਤ ਸੋਹਣੇ ਤੇ ਚਾਰ ਭੁਜਾਵਾਂ ਵਾਲੇ ਸਨ। ਚਾਰ ਸੇਵਕ ਸਫੈਦ ਚਾਮਰਾਂ ਨਾਲ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਸੇਵਾ ਕਰ ਰਹੇ ਸਨ।
ਚਨ੍ਦਨੋਕ੍ਸ਼ਿਤਸਰ੍ਵਾਙ੍ਗਂ ਭੂषਿਤਂ ਪੀਤਵਾਸਸਮ੍ । ਲਕ੍ਸ਼੍ਮੀਪ੍ਰਦਤ੍ਤਤਾਮ੍ਬੂਲਂ ਭੁਕ੍ਤਵਨ੍ਤਂ ਚ ਨਾਰਦ
ਉਹਨਾਂ ਦਾ ਸਾਰਾ ਸਰੀਰ ਚੰਦਨ ਨਾਲ ਲਪੇਟਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਸੋਹਣੇ ਗਹਣਿਆਂ ਨਾਲ ਸਜਿਆ ਹੋਇਆ, ਪੀਲੇ ਕੱਪੜੇ ਪਾਏ ਹੋਏ ਤੇ ਲਕਸ਼ਮੀ ਜੀ ਵਲੋਂ ਦਿੱਤਾ ਹੋਇਆ ਪਾਨ ਖਾ ਚੁੱਕੇ ਸਨ, ਹੇ ਨਾਰਦ।
ਵਿਦ੍ਯਾਧਰੀਨृਤ੍ਯਗੀਤਂ ਪਸ਼੍ਯਨ੍ਤਂ ਸਸ੍ਮਿਤਂ ਸਦਾ । ਈਸ਼੍ਵਰਂ ਪਰਮਾਤ੍ਮਾਨਂ ਭਕ੍ਤਾਨੁਗ੍ਰਹਵਿਗ੍ਰਹਮ੍
ਉਹ ਵਿਦਿਆਧਰਾਂ ਦੇ ਨੱਚ ਤੇ ਗੀਤਾਂ ਨੂੰ ਹਮੇਸ਼ਾ ਮੁਸਕਰਾ ਕੇ ਵੇਖਦੇ ਰਹਿੰਦੇ, ਪ੍ਰਭੂ, ਪਰਮਾਤਮਾ, ਭਗਤਾਂ ਉੱਤੇ ਕਿਰਪਾ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਸਰੂਪ।
ਤਂ ਨਨਾਮ ਮਹਾਦੇਵੋ ਬ੍ਰਹ੍ਮਣਾ ਨਮਿਤਸ਼੍ਚ ਸਃ । ਨਨਾਮ ਸੂਰ੍ਯੋ ਭਕ੍ਤ੍ਯਾ ਚ ਸਨ੍ਤ੍ਰਸ੍ਤਸ਼੍ਚਨ੍ਦ੍ਰਸ਼ੇਖਰਮ੍
ਉਸ ਨੂੰ ਮਹਾਦੇਵ ਨੇ ਨਮਸਕਾਰ ਕੀਤੀ, ਬ੍ਰਹਮਾ ਨੇ ਵੀ ਨਮਿਆ। ਸੂਰਜ ਨੇ ਭਾਵਨਾ ਨਾਲ ਨਮਸਕਾਰ ਕੀਤੀ ਤੇ ਡਰ ਕੇ ਚੰਦ੍ਰਸ਼ੇਖਰ ਨੂੰ ਵੀ ਨਮਿਆ।
ਕਸ਼੍ਯਪਸ਼੍ਚ ਮਹਾਭਕ੍ਤ੍ਯਾ ਤੁष੍ਟਾਵ ਚ ਨਨਾਮ ਚ । ਸ਼ਿਵਃ ਸਂਸ੍ਤੂਯ ਸਰ੍ਵੇਸ਼ਂ ਸਮੁਵਾਸ ਸੁਖਾਸਨੇ
ਕਸ਼ਯਪ ਨੇ ਵੱਡੀ ਭਗਤੀ ਨਾਲ ਉਸ ਦੀ ਸਿਫ਼ਤ ਕੀਤੀ ਤੇ ਨਮਸਕਾਰ ਕੀਤੀ। ਸ਼ਿਵ ਜੀ ਨੇ ਸਭ ਦੇ ਸੁਆਮੀ ਦੀ ਵਡਿਆਈ ਕਰਕੇ ਆਰਾਮਦਾਇਕ ਆਸਨ ਉੱਤੇ ਬੈਠ ਗਏ।
ਸੁਖਾਸਨੇ ਸੁਖਾਸੀਨਂ ਵਿਸ਼੍ਰਾਨ੍ਤਂ ਚਨ੍ਦ੍ਰਸ਼ੇਖਰਮ੍ । ਸ਼੍ਵੇਤਚਾਮਰਵਾਤੇਨ ਸੇਵਿਤਂ ਵਿष੍ਣੁਪਾਰ੍षਦੈਃ
ਚੰਦ੍ਰਸ਼ੇਖਰ ਆਰਾਮਦਾਇਕ ਆਸਨ ਉੱਤੇ ਆਰਾਮ ਨਾਲ ਬੈਠੇ ਹੋਏ ਸਨ। ਵਿਸ਼ਨੂ ਦੇ ਸੇਵਕਾਂ ਵਲੋਂ ਸਫੈਦ ਚਾਮਰਾਂ ਨਾਲ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਸੇਵਾ ਹੋ ਰਹੀ ਸੀ।
ਪੀਯੂषਤੁਲ੍ਯਮਧੁਰਂ ਵਚਨਂ ਸੁਮਨੋਹਰਮ੍ । ਵਿष੍ਣੁਰੁਵਾਚ ਆਗਤੋऽਸਿ ਕਥਂ ਚਾਤ੍ਰ ਵਦ ਕੋਪਸ੍ਯ ਕਾਰਣਮ੍
ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਬੋਲੀ ਅਮ੍ਰਿਤ ਵਰਗੀ ਮਿੱਠੀ ਤੇ ਮਨਮੋਹਣੀ ਸੀ। ਵਿਸ਼ਨੂ ਜੀ ਨੇ ਪੁੱਛਿਆ: 'ਤੁਸੀਂ ਇੱਥੇ ਕਿਵੇਂ ਆਏ? ਆਪਣੇ ਗੁੱਸੇ ਦਾ ਕਾਰਨ ਦੱਸੋ।'
ਮਹਾਦੇਵ ਉਵਾਚ ਵृषਧ੍ਵਜਂ ਚ ਮਦ੍ਭਕ੍ਤਂ ਮਮ ਪ੍ਰਾਣਾਧਿਕਂ ਪ੍ਰਿਯਮ੍ । ਸੂਰ੍ਯਃ ਸ਼ਸ਼ਾਪ ਇਤਿ ਮੇ ਪ੍ਰਕੋਪਸ੍ਯ ਤੁ ਕਾਰਣਮ੍
ਮਹਾਦੇਵ ਨੇ ਆਖਿਆ: 'ਵ੍ਰਿਸ਼ਧਵਜ, ਜੋ ਮੇਰਾ ਭਗਤ ਹੈ ਤੇ ਮੈਨੂੰ ਆਪਣੇ ਜੀਵਨ ਤੋਂ ਵੀ ਪਿਆਰਾ ਹੈ, ਉਸ ਨੂੰ ਸੂਰਜ ਨੇ ਸ਼ਾਪ ਦਿੱਤਾ—ਇਹੀ ਮੇਰੇ ਗੁੱਸੇ ਦਾ ਕਾਰਨ ਹੈ।'
ਪੁਤ੍ਰਵਤ੍ਸਲਸ਼ੋਕੇਨ ਸੂਰ੍ਯਂ ਹਨ੍ਤੁਂ ਸਮੁਦ੍ਯਤਃ । ਸ ਬ੍ਰਹ੍ਮਾਣਂ ਪ੍ਰਪਨ੍ਨਸ਼੍ਚ ਸੂਰ੍ਯਸ਼੍ਚ ਸ ਵਿਧਿਸ੍ਤ੍ਵਯਿ
ਪੁੱਤਰ ਵਾਂਗ ਪਿਆਰ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਦੁੱਖ ਨਾਲ, ਉਹ ਸੂਰਜ ਨੂੰ ਮਾਰਨ ਲਈ ਤਿਆਰ ਹੋ ਗਿਆ। ਉਹ ਬ੍ਰਹਮਾ ਕੋਲ ਸ਼ਰਨ ਆਇਆ ਤੇ ਸੂਰਜ ਤੇਰੇ ਕੋਲ, ਹੇ ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਦੇ ਕਰਤਾ।
ਤ੍ਵਯਿ ਯੇ ਸ਼ਰਣਾਪਨ੍ਨਾ ਧ੍ਯਾਨੇਨ ਵਚਸਾਪਿ ਵਾ । ਨਿਰਾਪਦੋ ਵਿਸ਼ਙ੍ਕਾਸ੍ਤੇ ਜਰਾ ਮृਤ੍ਯੁਸ਼੍ਚ ਤੈਰ੍ਜਿਤਃ
ਜੋ ਵੀ ਤੇਰੀ ਸ਼ਰਨ ਆ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਚਾਹੇ ਧਿਆਨ ਰਾਹੀਂ ਜਾਂ ਬੋਲ ਰਾਹੀਂ, ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਕੋਈ ਡਰ ਜਾਂ ਮੁਸੀਬਤ ਨਹੀਂ ਰਹਿੰਦੀ। ਉਹ ਬੁੱਢਾਪਾ ਤੇ ਮੌਤ ਨੂੰ ਜਿੱਤ ਲੈਂਦੇ ਹਨ।
ਪ੍ਰਤ੍ਯਕ੍ਸ਼ਂ ਸ਼ਰਣਾਪਨ੍ਨਾਸ੍ਤਤ੍ਫਲਂ ਕਿਂ ਵਦਾਮਿ ਭੋਃ । ਹਰਿਸ੍ਮृਤਿਸ਼੍ਚਾਭਯਦਾ ਸਰ੍ਵਮਙ੍ਗਲਦਾ ਸਦਾ
ਜੋ ਤੇਰੀ ਸ਼ਰਨ ਆ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਮਿਲਣ ਵਾਲੇ ਫਲਾਂ ਬਾਰੇ ਹੋਰ ਕੀ ਆਖਾਂ? ਹਰੀ ਦਾ ਸਿਮਰਨ ਸਦਾ ਨਿਡਰਤਾ ਤੇ ਸਭ ਸੁੱਖ ਦਿੰਦਾ ਹੈ।
ਕਿਂ ਮੇ ਭਕ੍ਤਸ੍ਯ ਭਵਿਤਾ ਤਨ੍ਮੇ ਬ੍ਰੂਹਿ ਜਗਤ੍ਪ੍ਰਭੋ । ਸ਼੍ਰੀਹਤਸ੍ਯਾਸ੍ਯ ਮੂਢਸ੍ਯ ਸੂਰ੍ਯਸ਼ਾਪੇਨ ਹੇਤੁਨਾ
ਮੇਰੇ ਭਗਤ ਦਾ ਹੁਣ ਕੀ ਹੋਵੇਗਾ? ਇਹ ਮੈਨੂੰ ਦੱਸੋ, ਹੇ ਜਗਤ ਦੇ ਸੁਆਮੀ—ਜੋ ਸੂਰਜ ਦੇ ਸ਼ਾਪ ਕਰਕੇ ਆਪਣੀ ਲਕਸ਼ਮੀ ਤੋਂ ਵਾਂਝਾ ਤੇ ਮੂਰਖ ਹੋ ਗਿਆ ਹੈ।
ਵਿष੍ਣੁਰੁਵਾਚ ਕਾਲੋऽਤਿਯਾਤੋ ਦੈਵੇਨ ਯੁਗਾਨਾਮੇਕਵਿਂਸ਼ਤਿਃ । ਵੈਕੁਣ੍ਠਂ ਘਟਿਕਾਰ੍ਧੇਨ ਸ਼ੀਘ੍ਰਂ ਗਚ੍ਛ ਤ੍ਵਮਾਲਯਮ੍
ਵਿਸ਼ਨੂ ਜੀ ਨੇ ਆਖਿਆ: 'ਦੇਵਤਾ ਦੀ ਲੀਲਾ ਨਾਲ ਬਹੁਤ ਸਮਾਂ ਲੰਘ ਗਿਆ—ਇੱਕੀ ਯੁੱਗ। ਹੁਣ ਤੂੰ ਅੱਧੀ ਘੜੀ ਵਿੱਚ ਜਲਦੀ ਵੈਕੁੰਠ ਆਪਣੇ ਘਰ ਵਾਪਸ ਚਲਾ ਜਾ।'
ਵृषਧ੍ਵਜੋ ਮृਤਃ ਕਾਲਾਦ੍ਦੁਰ੍ਨਿਵਾਰ੍ਯਾਤ੍ਸੁਦਾਰੁਣਾਤ੍ । ਰਥਧ੍ਵਜਸ਼੍ਚ ਤਤ੍ਪੁਤ੍ਰੋ ਮृਤਃ ਸੋऽਪਿ ਸ਼੍ਰਿਯਾ ਹਤਃ
ਵ੍ਰਿਸ਼ਧਵਜ ਅਟੱਲ ਤੇ ਭਿਆਨਕ ਸਮੇਂ ਦੇ ਕਾਰਨ ਮਰ ਗਿਆ ਹੈ। ਉਸ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਰਥਧਵਜ ਵੀ, ਲਕਸ਼ਮੀ ਤੋਂ ਵਾਂਝਾ ਹੋ ਕੇ, ਮਰ ਗਿਆ ਹੈ।
ਤਤ੍ਪੁਤ੍ਰੌ ਚ ਮਹਾਭਾਗੌ ਧਰ੍ਮਧ੍ਵਜਕੁਸ਼ਧ੍ਵਜੌ । ਹृਤਸ਼੍ਰਿਯੌ ਸੂਰ੍ਯਸ਼ਾਪਾਤ੍ਸ੍ਮृਤੌ ਪਰਮਵੈष੍ਣਵੌ
ਉਸ ਦੇ ਦੋ ਮਹਾਨ ਪੁੱਤਰ ਧਰਮਧਵਜ ਤੇ ਕੁਸ਼ਧਵਜ, ਸੂਰਜ ਦੇ ਸ਼ਾਪ ਕਰਕੇ ਲਕਸ਼ਮੀ ਤੋਂ ਵਾਂਝੇ ਹੋ ਗਏ, ਪਰ ਉਹ ਦੋਵੇਂ ਵਿਸ਼ਨੂ ਦੇ ਉੱਚ ਭਗਤ ਵਜੋਂ ਯਾਦ ਕੀਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
ਰਾਜ੍ਯਭ੍ਰष੍ਟੌ ਸ਼੍ਰਿਯਾ ਭ੍ਰष੍ਟੌ ਕਮਲਾਤਪਸਾ ਰਤੌ । ਤਯੋਸ਼੍ਚ ਭਾਰ੍ਯਯੋਰ੍ਲਕ੍ਸ਼੍ਮੀਃ ਕਲਯਾ ਚ ਭਵਿष੍ਯਤਿ
ਰਾਜ ਤੋਂ ਵੀ ਤੇ ਲਕਸ਼ਮੀ ਤੋਂ ਵੀ ਵਾਂਝੇ ਹੋ ਕੇ, ਉਹ ਲਕਸ਼ਮੀ ਤੇ ਕਮਲਾ ਦੀ ਤਪੱਸਿਆ ਵਿੱਚ ਲੱਗੇ ਰਹੇ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਪਤਨੀਆਂ ਵਿੱਚ ਲਕਸ਼ਮੀ ਆਪਣਾ ਅੰਸ਼ ਧਾਰਨ ਕਰੇਗੀ।
ਸਮ੍ਪਦ੍ਯੁਕ੍ਤੌ ਤਦਾ ਤੌ ਚ ਨृਪਸ਼੍ਰੇष੍ਠੌ ਭਵਿष੍ਯਤਃ । ਮृਤਸ੍ਤੇ ਸੇਵਕਃ ਸ਼ਮ੍ਭੋ ਗਚ੍ਛ ਯੂਯਂ ਚ ਗਚ੍ਛਤ
ਉਸ ਵੇਲੇ ਉਹ ਦੋਵੇਂ ਰਾਜਿਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਚੋਟੀ ਦੇ ਤੇ ਸੁਖ-ਸਮਪੰਨ ਹੋ ਜਾਣਗੇ। ਤੇਰਾ ਸੇਵਕ ਮਰ ਗਿਆ ਹੈ, ਹੇ ਸ਼ੰਭੂ, ਹੁਣ ਤੁਸੀਂ ਸਭ ਜਾ ਸਕਦੇ ਹੋ।
ਇਤ੍ਯੁਕ੍ਤ੍ਵਾ ਚ ਸਲਕ੍ਸ਼੍ਮੀਕਃ ਸਭਾਤੋऽਭ੍ਯਨ੍ਤਰਂਗਤਃ । ਦੇਵਾ ਜਗ੍ਮੁਃ ਸਮ੍ਪ੍ਰਹृष੍ਟਾਃ ਸ੍ਵਾਸ਼੍ਰਮਂ ਪਰਯਾ ਮੁਦਾ । ਸ਼ਿਵਸ਼੍ਚ ਤਪਸੇ ਸ਼ੀਘ੍ਰਂ ਪਰਿਪੂਰ੍ਣਤਮੋ ਯਯੌ
ਇਹ ਕਹਿ ਕੇ, ਉਹ ਲਕ੍ਸ਼ਮੀ ਸਮੇਤ ਆਪਣੀ ਸਭਾ ਨਾਲ ਅੰਦਰ ਚਲੇ ਗਏ। ਦੇਵਤੇ ਬਹੁਤ ਖੁਸ਼ ਹੋ ਕੇ ਆਪਣੇ-ਆਪਣੇ ਆਸ਼ਰਮਾਂ ਵੱਲ ਵੱਡੀ ਖੁਸ਼ੀ ਨਾਲ ਪਰਤ ਗਏ। ਅਤੇ ਸ਼ਿਵ ਜੀ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸੰਤੁਸ਼ਟ ਮਨ ਨਾਲ ਤੁਰੰਤ ਹੀ ਤਪੱਸਿਆ ਵਾਸਤੇ ਚਲੇ ਗਏ।
ਮਹਾਲਕ੍ਸ਼ਮ੍ਯਾ ਵੇਦਵਤੀਰੂਪੇਣ ਰਾਜਗृਹੇ ਜਨ੍ਮਵਰ੍ਣਨਮ੍ ਸ਼੍ਰੀਨਾਰਾਯਣ ਉਵਾਚ ਲਕ੍ਸ਼੍ਮੀਂ ਤੌ ਚ ਸਮਾਰਾਧ੍ਯ ਚੋਗ੍ਰੇਣ ਤਪਸਾ ਮੁਨੇ । ਵਰਮਿष੍ਟਂ ਚ ਪ੍ਰਤ੍ਯੇਕਂ ਸਮ੍ਪ੍ਰਾਪਤੁਰਭੀਪ੍ਸਿਤਮ੍
ਸ਼੍ਰੀ ਨਾਰਾਇਣ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਹੇ ਮੁਨੀ, ਦੋਹਾਂ ਨੇ ਲਕ੍ਸ਼ਮੀ ਜੀ ਦੀ ਕਠਿਨ ਤਪੱਸਿਆ ਕਰਕੇ, ਆਪਣੀ-ਆਪਣੀ ਮਨਚਾਹੀ ਵਾਰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਲਈ।
ਮਹਾਲਕ੍ਸ਼੍ਮੀਵਰੇਣੈਵ ਤੌ ਪृਥ੍ਵੀਸ਼ੌ ਬਭੂਵਤੁਃ । ਪੁਣ੍ਯਵਨ੍ਤੌ ਪੁਤ੍ਰਵਨ੍ਤੌ ਧਰ੍ਮਧ੍ਵਜਕੁਸ਼ਧ੍ਵਜੌ
ਮਹਾਲਕ੍ਸ਼ਮੀ ਜੀ ਦੀ ਵਾਰ ਨਾਲ, ਉਹ ਦੋਵੇਂ ਧਰਤੀ ਦੇ ਰਾਜੇ ਬਣ ਗਏ। ਉਹ ਪੁੱਤਰਾਂ ਵਾਲੇ ਅਤੇ ਪੁੰਨ ਵਾਲੇ ਹੋਏ—ਧਰਮਧ੍ਵਜ ਅਤੇ ਕੁਸ਼ਧ੍ਵਜ।
ਕੁਸ਼ਧ੍ਵਜਸ੍ਯ ਪਤ੍ਨੀ ਚ ਦੇਵੀ ਮਾਲਾਵਤੀ ਸਤੀ । ਸਾ ਸੁषਾਵ ਚ ਕਾਲੇਨ ਕਮਲਾਂਸ਼ਾਂ ਸੁਤਾਂ ਸਤੀਮ੍
ਕੁਸ਼ਧ੍ਵਜ ਦੀ ਪਤਨੀ, ਮਾਲਾਵਤੀ, ਜੋ ਬਹੁਤ ਹੀ ਚੰਗੀ ਸੀ, ਸਮੇਂ ਆਉਣ ਤੇ ਇੱਕ ਧੀ ਜਣੀ, ਜੋ ਕਮਲਾ ਦਾ ਅੰਸ਼ ਸੀ ਅਤੇ ਬੜੀ ਹੀ ਪਵਿੱਤਰ ਸੀ।
ਸਾ ਚ ਭੂਯਿष੍ਠਕਾਲੇਨ ਜ੍ਞਾਨਯੁਕ੍ਤਾ ਬਭੂਵ ਹ । ਕृਤ੍ਵਾ ਵੇਦਧ੍ਵਨਿਂ ਸ੍ਪष੍ਟਮੁਤ੍ਤਸ੍ਥੌ ਸੂਤਿਕਾਗृਹਾਤ੍
ਕੁਝ ਸਮੇਂ ਬਾਅਦ, ਉਹ ਧੀ ਗਿਆਨ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਹੋ ਗਈ। ਉਸ ਨੇ ਸਾਫ਼ ਵੇਦ ਦੀ ਧੁਨੀ ਉਚਾਰੀ ਅਤੇ ਸੁਤੀਕਾ ਘਰ ਤੋਂ ਉੱਠ ਕੇ ਬਾਹਰ ਆ ਗਈ।
ਵੇਦਧ੍ਵਨਿਂ ਸਾ ਚਕਾਰ ਜਾਤਮਾਤ੍ਰੇਣ ਕਨ੍ਯਕਾ । ਤਸ੍ਮਾਤ੍ਤਾਂ ਚ ਵੇਦਵਤੀਂ ਪ੍ਰਵਦਨ੍ਤਿ ਮਨੀषਿਣਃ
ਉਹ ਕੁੜੀ ਜਨਮ ਲੈਂਦੇ ਹੀ ਵੇਦ ਦੀ ਆਵਾਜ਼ ਕੱਢੀ। ਇਸ ਕਰਕੇ, ਗਿਆਨੀਆਂ ਉਸ ਨੂੰ ਵੇਦਵਤੀ ਆਖਦੇ ਹਨ।
ਜਾਤਮਾਤ੍ਰੇਣ ਸੁਸ੍ਨਾਤਾ ਜਗਾਮ ਤਪਸੇ ਵਨਮ੍ । ਸਰ੍ਵੈਰ੍ਨਿषਿਦ੍ਧਾ ਯਤ੍ਨੇਨ ਨਾਰਾਯਣਪਰਾਯਣਾ
ਜਨਮ ਲੈਂਦੇ ਹੀ, ਉਸ ਨੂੰ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਨ੍ਹਾ ਕੇ, ਉਹ ਜੰਗਲ ਵੱਲ ਤਪੱਸਿਆ ਕਰਨ ਚਲੀ ਗਈ। ਸਭ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਰੋਕਣ ਦੀ ਬਹੁਤ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕੀਤੀ, ਪਰ ਉਹ ਸਿਰਫ਼ ਨਾਰਾਇਣ ਦੀ ਭਗਤ ਬਣੀ ਰਹੀ।
ਏਕਮਨ੍ਵਨ੍ਤਰਂ ਚੈਵ ਪੁष੍ਕਰੇ ਚ ਤਪਸ੍ਵਿਨੀ । ਅਤ੍ਯੁਗ੍ਰਾਂ ਚ ਤਪਸ੍ਯਾਂ ਚ ਲੀਲਯਾ ਹਿ ਚਕਾਰ ਸਾ
ਇੱਕ ਪੂਰਾ ਮਨਵੰਤਰੀ, ਉਹ ਤਪਸਵਿਨੀ ਪੁਸ਼ਕਰ ਵਿੱਚ ਰਹਿ ਕੇ, ਬੜੀ ਆਸਾਨੀ ਨਾਲ ਬਹੁਤ ਹੀ ਕਠਿਨ ਤਪੱਸਿਆ ਕਰਦੀ ਰਹੀ।