ਗੋष੍ਠਂ ਤਡਾਗਂ ਨਿष੍ਕृष੍ਯ ਮਾਰ੍ਗੇ ਸਸ੍ਯਂ ਦਦਾਤਿ ਯਃ । ਸ ਤਿष੍ਠਤ੍ਯਸਿਪਤ੍ਰੇ ਚ ਯਾਵਦਿਨ੍ਦ੍ਰਾਸ਼੍ਚਤੁਰ੍ਦਸ਼
ਜੋ ਗਾਂਵਾਂ ਦੇ ਰਸਤੇ ਨੂੰ ਸਾਫ ਕਰਕੇ ਫਸਲ ਦਾਨ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਸੌ ਦਿਵਯ ਵਰ੍ਹੇ ਕੁੰਭੀਪਾਕ ਨਰਕ ਵਿੱਚ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ।
ਪਞ੍ਚਪਿਣ੍ਡਾਨਨੁਦ੍ਧृਤ੍ਯ ਪਰਕੂਪੇ ਚ ਸ੍ਨਾਤਿ ਯਃ । ਪ੍ਰਾਪ੍ਨੋਤਿ ਨਰਕਂ ਚੈਵ ਸ੍ਨਾਨਂ ਨਿष੍ਫਲਮੇਵ ਚ
ਜੋ ਗੋਸ਼ਾਲਾ ਜਾਂ ਟਾਲ ਸਾਫ ਕਰਕੇ ਰਸਤੇ 'ਤੇ ਫਸਲ ਦਿੰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਚੌਦਾਂ ਇੰਦਰਾਂ ਦੇ ਰਾਜ ਤਕ ਤਲਵਾਰ ਦੀ ਧਾਰ ਉੱਤੇ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ।
ਕਾਮੀ ਭੂਮੌ ਚ ਰਹਸਿ ਵੀਰ੍ਯਤ੍ਯਾਗਂ ਕਰੋਤਿ ਯਃ । ਭੂਮਿਰੇਣੁਪ੍ਰਮਾਣਂ ਚ ਵਰ੍षਂ ਤਿष੍ਠਤਿ ਰੌਰਵੇ
ਜੋ ਕੋਈ ਪੰਜ ਪਿੰਡ ਨਾ ਚੜ੍ਹਾ ਕੇ ਪਰਾਈ ਕੂਏ ਵਿੱਚ ਇਸ਼ਨਾਨ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਨਰਕ ਵਿੱਚ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਉਸ ਦਾ ਇਸ਼ਨਾਨ ਵਿਅਰਥ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਅਮ੍ਬੁਵਾਚ੍ਯਾਂ ਭੂਕਰਣਂ ਯਃ ਕਰੋਤਿ ਚ ਮਾਨਵਃ । ਸ ਯਾਤਿ ਕृਮਿਦਂਸ਼ਂ ਚ ਸ੍ਥਿਤਿਸ੍ਤਤ੍ਰ ਚਤੁਰ੍ਯੁਗਮ੍
ਕੋਈ ਕਾਮੀ ਵਿਅਕਤੀ ਜ਼ਮੀਨ ਉੱਤੇ ਚੁਪਚਾਪ ਵੀਰਯ ਛੱਡਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਜ਼ਮੀਨ ਦੇ ਹਰ ਰੇਤ ਦੇ ਕਣ ਦੇ ਬਰਾਬਰ ਇੱਕ-ਇੱਕ ਵਰ੍ਹਾ ਰੌਰਵ ਨਰਕ ਵਿੱਚ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ।
ਪਰਕੀਯੇ ਲੁਪ੍ਤਕੂਪੇ ਕੂਪਂ ਮੂਢਃ ਕਰੋਤਿ ਯਃ । ਪੁष੍ਕਰਿਣ੍ਯਾਂ ਚ ਲੁਪ੍ਤਾਯਾਂ ਪੁष੍ਕਰਿਣੀਂ ਦਦਾਤਿ ਯਃ
ਜੋ ਮੂਰਖ ਪਰਾਏ ਛੱਡੇ ਹੋਏ ਕੂਏ ਵਿੱਚ ਕੂਆ ਖੋਦਦਾ ਹੈ ਜਾਂ ਪਰਾਏ ਸੁੱਕੇ ਹੋਏ ਸਰੋਵਰ ਦੀ ਥਾਂ ਸਰੋਵਰ ਦਾਨ ਕਰਦਾ ਹੈ,
ਸਰ੍ਵਂ ਫਲਂ ਪਰਸ੍ਯੈਵ ਤਪ੍ਤਕੁਣ੍ਡਂ ਵ੍ਰਜੇਚ੍ਚ ਸਃ । ਤਤ੍ਰ ਤਿष੍ਠਤਿ ਸਨ੍ਤਪ੍ਤੋ ਯਾਵਦਿਨ੍ਦ੍ਰਾਸ਼੍ਚਤੁਰ੍ਦਸ਼
ਉਸ ਦਾ ਸਾਰਾ ਫਲ ਪਰਾਏ ਨੂੰ ਹੀ ਮਿਲਦਾ ਹੈ; ਉਹ ਤਪਦੇ ਹੋਏ ਖੱਡ ਵਿੱਚ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਚੌਦਾਂ ਇੰਦ੍ਰਾਂ ਦੇ ਸਮੇਂ ਤੱਕ ਤਕਲੀਫ਼ ਵਿੱਚ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ।
ਪਰਕੀਯੇ ਤਡਾਗੇ ਚ ਪਙ੍ਕਮੁਦ੍ਧृਤ੍ਯ ਚੋਨ੍ਮृਜੇਤ੍ । ਰੇਣੁਪ੍ਰਮਾਣਵਰ੍षਂ ਚ ਬ੍ਰਹ੍ਮਲੋਕੇ ਵਸੇਨ੍ਨਰਃ
ਜੇ ਕੋਈ ਪਰਾਏ ਸਰੋਵਰ ਵਿੱਚੋਂ ਕੀਚੜ ਕੱਢ ਕੇ ਉਸ ਨੂੰ ਸਾਫ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਧੂੜ ਦੇ ਕਣਾਂ ਦੇ ਬਰਾਬਰ ਸਾਲਾਂ ਲਈ ਬ੍ਰਹਮਲੋਕ ਵਿੱਚ ਵੱਸਦਾ ਹੈ।
ਪਿਣ੍ਡਂ ਪਿਤ੍ਰੇ ਭੂਮਿਭਰ੍ਤੁਰ੍ਨ ਪ੍ਰਦਾਯ ਚ ਮਾਨਵਃ । ਸ਼੍ਰਾਦ੍ਧਂ ਕਰੋਤਿ ਯੋ ਮੂਢੋ ਨਰਕਂ ਯਾਤਿ ਨਿਸ਼੍ਚਿਤਮ੍
ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਜ਼ਮੀਨ ਦੇ ਮਾਲਕ ਨੂੰ ਭੋਜਨ ਨਾ ਦੇ ਕੇ ਆਪਣੇ ਪਿਤਾ ਲਈ ਸ਼੍ਰਾਦ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਮੂਰਖ ਨਿਸਚਿਤ ਤੌਰ ਤੇ ਨਰਕ ਵਿੱਚ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਭੂਮੌ ਦੀਪਂ ਯੋऽਰ੍ਪਯਤਿ ਸ ਚਾਨ੍ਧਃ ਸਪ੍ਤਜਨ੍ਮਸੁ । ਭੂਮੌ ਸ਼ਙ੍ਖਂ ਚ ਸਂਸ੍ਥਾਪ੍ਯ ਕੁष੍ਠਂ ਜਨ੍ਮਾਨ੍ਤਰੇ ਲਭੇਤ੍
ਜੋ ਜ਼ਮੀਨ 'ਤੇ ਦੀਵਾ ਰੱਖਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਸੱਤ ਜਨਮਾਂ ਲਈ ਅੰਨ੍ਹਾ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਜ਼ਮੀਨ 'ਤੇ ਸ਼ੰਖ ਰੱਖਣ ਵਾਲਾ ਅਗਲੇ ਜਨਮ ਵਿੱਚ ਕੁਸ਼ਟ ਰੋਗੀ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਮੁਕ੍ਤਾਂ ਮਾਣਿਕ੍ਯਹੀਰੌ ਚ ਸੁਵਰ੍ਣਂ ਚ ਮਣਿਂ ਤਥਾ । ਪਞ੍ਚ ਸਂਸ੍ਥਾਪਯੇਦ੍ਭੂਮੌ ਸ ਚਾਨ੍ਧਃ ਸਪ੍ਤਜਨ੍ਮਸੁ
ਜੋ ਜ਼ਮੀਨ 'ਤੇ ਮੋਤੀ, ਮਾਣਕ, ਹੀਰਾ, ਸੋਨਾ ਜਾਂ ਰਤਨ ਰੱਖਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਸੱਤ ਜਨਮਾਂ ਲਈ ਅੰਨ੍ਹਾ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਸ਼ਿਵਲਿਙ੍ਗਂ ਸ਼ਿਵਾਮਰ੍ਚਾਂ ਯਸ਼੍ਚਾਰ੍ਪਯਤਿ ਭੂਤਲੇ । ਸ਼ਤਮਨ੍ਵਨ੍ਤਰਂ ਯਾਵਤ੍ਕृਮਿਭਕ੍ਸ਼ਃ ਸ ਤਿष੍ਠਤਿ
ਜੋ ਕੋਈ ਸ਼ਿਵਲਿੰਗ ਜਾਂ ਸ਼ਿਵ ਦੀ ਮੂਰਤੀ ਜ਼ਮੀਨ 'ਤੇ ਰੱਖਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਸੌ ਮਨਵੰਤਰਾ ਤੱਕ ਕੀੜਿਆਂ ਦੀ ਖੁਰਾਕ ਬਣ ਕੇ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ।
ਸ਼ਙ੍ਖਂ ਯਨ੍ਤ੍ਰਂ ਸ਼ਿਲਾਤੋਯਂ ਪੁष੍ਪਂ ਚ ਤੁਲਸੀਦਲਮ੍ । ਯਸ਼੍ਚਾਰ੍ਪਯਤਿ ਭੂਮੌ ਚ ਸ ਤਿष੍ਠੇਨ੍ਨਰਕੇ ਧ੍ਰੁਵਮ੍
ਜੋ ਜ਼ਮੀਨ 'ਤੇ ਸ਼ੰਖ, ਯੰਤਰ, ਪੱਥਰ, ਪਾਣੀ, ਫੁੱਲ ਜਾਂ ਤੁਲਸੀ ਦੇ ਪੱਤੇ ਰੱਖਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਨਿਸਚਿਤ ਤੌਰ ਤੇ ਨਰਕ ਵਿੱਚ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ।
ਜਪਮਾਲਾਂ ਪੁष੍ਪਮਾਲਾਂ ਕਰ੍ਪੂਰਂ ਰੋਚਨਂ ਤਥਾ । ਯੋ ਮੂਢਸ਼੍ਚਾਰ੍ਪਯੇਦ੍ਭੂਮੌ ਸ ਯਾਤਿ ਨਰਕਂ ਧ੍ਰੁਵਮ੍
ਜੋ ਮੂਰਖ ਜਪਮਾਲਾ, ਫੁੱਲਾਂ ਦੀ ਮਾਲਾ, ਕਪੂਰ ਜਾਂ ਹਲਦੀ ਜ਼ਮੀਨ 'ਤੇ ਰੱਖਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਨਿਸਚਿਤ ਤੌਰ ਤੇ ਨਰਕ ਵਿੱਚ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਭੂਮੌ ਚਨ੍ਦਨਕਾष੍ਠਂ ਚ ਰੁਦ੍ਰਾਕ੍ਸ਼ਂ ਕੁਸ਼ਮੂਲਕਮ੍ । ਸਂਸ੍ਥਾਪ੍ਯ ਭੂਮੌ ਨਰਕੇ ਵਸੇਨ੍ਮਨ੍ਵਨ੍ਤਰਾਵਧਿ
ਜੋ ਜ਼ਮੀਨ 'ਤੇ ਚੰਦਨ ਦੀ ਲੱਕੜੀ, ਰੁਦਰਾਕਸ਼ ਜਾਂ ਕੁਸ਼ ਦੀ ਜੜ ਰੱਖਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਮਨਵੰਤਰਾ ਦੇ ਅੰਤ ਤੱਕ ਨਰਕ ਵਿੱਚ ਵੱਸਦਾ ਹੈ।
ਪੁਸ੍ਤਕਂ ਯਜ੍ਞਸੂਤ੍ਰਂ ਚ ਭੂਮੌ ਸਂਸ੍ਥਾਪਯੇਨ੍ਨਰਃ । ਨ ਭਵੇਦ੍ਵਿਪ੍ਰਯੋਨੌ ਚ ਤਸ੍ਯ ਜਨ੍ਮਾਨ੍ਤਰੇ ਜਨਿਃ
ਜੇ ਕੋਈ ਪੁਸਤਕ ਜਾਂ ਯਜਨਸੂਤਰ ਜ਼ਮੀਨ 'ਤੇ ਰੱਖਦਾ ਹੈ, ਉਸ ਦਾ ਅਗਲੇ ਜਨਮ ਵਿੱਚ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਘਰ ਵਿੱਚ ਜਨਮ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ।
ਬ੍ਰਹ੍ਮਹਤ੍ਯਾਸਮਂ ਪਾਪਮਿਹ ਵੈ ਲਭਤੇ ਧ੍ਰੁਵਮ੍ । ਗ੍ਰਨ੍ਧਿਯੁਕ੍ਤਂ ਯਜ੍ਞਸੂਤ੍ਰਂ ਪੂਜ੍ਯਂ ਚ ਸਰ੍ਵਵਰ੍ਣਕੈਃ
ਜੋ ਗੰਢ ਵਾਲਾ ਯਜਨਸੂਤਰ, ਜੋ ਸਾਰੇ ਵਰਗਾਂ ਵੱਲੋਂ ਪੂਜਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜ਼ਮੀਨ 'ਤੇ ਰੱਖਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਨਿਸਚਿਤ ਤੌਰ ਤੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਹੱਤਿਆ ਦੇ ਬਰਾਬਰ ਪਾਪ ਕਰਦਾ ਹੈ।
ਯਜ੍ਞਂ ਕृਤ੍ਵਾ ਤੁ ਯੋ ਭੂਮਿਂ ਕ੍ਸ਼ੀਰੇਣ ਨ ਹਿ ਸਿਞ੍ਚਤਿ । ਸ ਯਾਤਿ ਤਪ੍ਤਭੂਮਿਂ ਚ ਸਨ੍ਤਪ੍ਤਃ ਸਪ੍ਤਜਨ੍ਮਸੁ
ਜੋ ਯਜਨ ਕਰਕੇ ਜ਼ਮੀਨ 'ਤੇ ਦੁੱਧ ਨਹੀਂ ਛਿੜਕਦਾ, ਉਹ ਤਪਦੀ ਹੋਈ ਧਰਤੀ 'ਤੇ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਸੱਤ ਜਨਮਾਂ ਲਈ ਤਕਲੀਫ਼ ਭੋਗਦਾ ਹੈ।
ਭੂਕਮ੍ਪੇ ਗ੍ਰਹਣੇ ਯੋ ਹਿ ਕਰੋਤਿ ਖਨਨਂ ਭੁਵਃ । ਜਨ੍ਮਾਨ੍ਤਰੇ ਮਹਾਪਾਪੋ ਹ੍ਯਙ੍ਗਹੀਨੋ ਭਵੇਦ੍ ਧ੍ਰੁਵਮ੍
ਜੋ ਭੂਚਾਲ ਜਾਂ ਗ੍ਰਹਣ ਵੇਲੇ ਧਰਤੀ ਨੂੰ ਖੋਦਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਨਿਸਚਿਤ ਤੌਰ ਤੇ ਵੱਡਾ ਪਾਪੀ ਬਣਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਅਗਲੇ ਜਨਮ ਵਿੱਚ ਅੰਗਹੀਨ ਹੋ ਕੇ ਜਨਮ ਲੈਂਦਾ ਹੈ।
ਭਵਨਂ ਯਤ੍ਰ ਸਰ੍ਵੇषਾਂ ਭੂਮਿਸ੍ਤੇਨ ਪ੍ਰਕੀਰ੍ਤਿਤਾ । ਕਾਸ਼੍ਯਪੀ ਕਸ਼੍ਯਪਸ੍ਯੇਯਮਚਲਾ ਸ੍ਥਿਰਰੂਪਤਃ
ਜਿੱਥੇ ਸਭ ਦਾ ਵਾਸ ਹੈ, ਉਸ ਨੂੰ ਧਰਤੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਇਹ ਕਾਸ਼ਯਪ ਦੀ ਧੀ ਕਾਸ਼ਯਪੀ ਹੈ, ਜੋ ਅਡੋਲ ਅਤੇ ਸਥਿਰ ਰੂਪ ਵਾਲੀ ਹੈ।
ਵਿਸ਼੍ਵਮ੍ਭਰਾ ਧਾਰਣਾਚ੍ਚਾਨਨ੍ਤਾਨਨ੍ਤਸ੍ਵਰੂਪਤਃ । ਪृਥਿਵੀ ਪृਥੁਕਨ੍ਯਾਤ੍ਵਾਦ੍ਵਿਸ੍ਤृਤਤ੍ਵਾਨ੍ਮਹਾਮੁਨੇ
ਉਹ ਸਭ ਨੂੰ ਥਾਂ ਦੇਣ ਕਰਕੇ ਵਿਸ਼ਵੰਭਰਾ ਕਹਾਈ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਅਨੇਕ ਰੂਪਾਂ ਕਰਕੇ ਅਨੰਤਾ, ਅਤੇ ਵਿਆਪਕਤਾ ਕਰਕੇ ਪ੍ਰਥਵੀ, ਹੇ ਮਹਾਨ ਮੁਨੀ।
ਗਙ੍ਗੋਪਾਖ੍ਯਾਨਵਰ੍ਣਨਮ੍ ਨਾਰਦ ਉਵਾਚ
ਗੰਗਾ ਦੀ ਕਥਾ ਦਾ ਵਰਣਨ
ਭਾਰਤੇ ਭਾਰਤੀਸ਼ਾਪਾਤ੍ਸਾ ਜਗਾਮ ਸੁਰੇਸ਼੍ਵਰੀ
ਨਾਰਦ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਭਾਰਤੀ ਦੀ ਸ਼ਾਪ ਦੇ ਕਾਰਨ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੀ ਰਾਣੀ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਆਈ।
ਕਥਂ ਕੁਤ੍ਰ ਯੁਗੇ ਕੇਨ ਪ੍ਰਾਰ੍ਥਿਤਾ ਪ੍ਰੇਰਿਤਾ ਪੁਰਾ
ਉਹ ਕਿਵੇਂ, ਕਿੱਥੇ, ਕਿਸ ਜੁਗ ਵਿੱਚ ਤੇ ਕਿਸ ਨੇ ਪਹਿਲਾਂ ਉਸ ਨੂੰ ਮੰਗਿਆ ਜਾਂ ਉਤਸ਼ਾਹਿਤ ਕੀਤਾ ਸੀ?
ਸ਼੍ਰੀਨਾਰਾਯਣ ਉਵਾਚ ਤਸ੍ਯ ਭਾਰ੍ਯਾ ਚ ਵੈਦਰ੍ਭੀ ਸ਼ੈਬ੍ਯਾ ਚ ਦ੍ਵੇ ਮਨੋਹਰੇ
ਸ਼੍ਰੀ ਨਾਰਾਇਣ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਉਸ ਦੀਆਂ ਪਤਨੀਆਂ ਵੈਦਰਭੀ ਤੇ ਸ਼ੈਬਿਆ, ਦੋਵੇਂ ਹੀ ਬਹੁਤ ਸੋਹਣੀਆਂ ਸਨ।
ਤਤ੍ਪਤ੍ਨ੍ਯਾਮੇਕਪੁਤ੍ਰਸ਼੍ਚ ਬਭੂਵ ਸੁਮਨੋਹਰਃ
ਉਸ ਦੀ ਇੱਕ ਪਤਨੀ ਤੋਂ ਇੱਕ ਹੀ ਪੁੱਤਰ ਹੋਇਆ, ਜੋ ਬਹੁਤ ਹੀ ਸੁੰਦਰ ਸੀ।
ਅਨ੍ਯਾ ਚਾऽऽਰਾਧਯਾਮਾਸ ਸ਼ਂਕਰਂ ਪੁਤ੍ਰ ਕਾਮੁਕੀ
ਦੂਜੀ ਪਤਨੀ, ਪੁੱਤਰ ਦੀ ਇੱਛਾ ਕਰਦੀ ਹੋਈ, ਸ਼ੰਕਰ ਦੀ ਉਪਾਸਨਾ ਕਰਨ ਲੱਗੀ।
ਗਤੇ ਸ਼ਤਾਬ੍ਦੇ ਪੂਰ੍ਣੇ ਚ ਮਾਂਸਪਿਂਡਂ ਸੁषਾਵ ਸਾ
ਜਦੋਂ ਪੂਰੇ ਸੌ ਸਾਲ ਲੰਘ ਗਏ, ਉਹ ਨੇ ਮਾਸ ਦਾ ਗੋਲਾ ਜਣਿਆ।
ਸ਼ਂਭੁਰ੍ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਰੂਪੇਣ ਤਤ੍ਸਮੀਪਂ ਜਗਾਮ ਹ
ਸ਼ੰਭੂ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਉਸ ਦੇ ਨੇੜੇ ਆਇਆ।
ਸਰ੍ਵੇ ਬਭੂਵੁਃ ਪੁਤ੍ਰਾਸ਼੍ਚ ਮਹਾਬਲਪਰਾਕ੍ਰਮਾਃ
ਉਹ ਸਾਰੇ ਪੁੱਤਰ ਬਣ ਗਏ, ਜੋ ਬਹੁਤ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਤੇ ਬਹਾਦਰ ਸਨ।
ਕਪਿਲਸ੍ਯ ਮੁਨੇਃ ਸ਼ਾਪਾਦ੍ਬਭੂਵੁਰ੍ਭਸ੍ਮਸਾਚ੍ਚ ਤੇ 9.11.
ਕਪਿਲ ਮੁਨੀ ਦੇ ਸ਼ਾਪ ਨਾਲ, ਉਹ ਸਾਰੇ ਭਸਮ ਹੋ ਗਏ।