ਤਤ੍ਪੁਤ੍ਰੋ ਮਙ੍ਗਲੋ ਜ੍ਞੇਯੋ ਘਟੇਸ਼ੋ ਮਙ੍ਗਲਾਤ੍ਮਜਃ । ਨਾਰਦ ਉਵਾਚ ਪੂਜਿਤਾ ਕੇਨ ਰੁਪੇਣ ਵਾਰਾਹੇ ਚ ਸੁਰੈਰ੍ਮਹੀ
ਉਸ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਮੰਗਲ ਹੈ, ਤੇ ਮੰਗਲ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਘਟੇਸ਼ ਹੈ। ਨਾਰਦ ਨੇ ਪੁੱਛਿਆ: ਵਾਰਾਹਾ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੇ ਧਰਤੀ ਨੂੰ ਕਿਹੜੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਪੂਜਿਆ ਸੀ?
ਵਾਰਾਹੇ ਚੈਵ ਵਾਰਾਹੀ ਸਰ੍ਵੈਃ ਸਰ੍ਵਾਸ਼੍ਰਯਾ ਸਤੀ । ਮੂਲਪ੍ਰਕृਤਿਸਮ੍ਭੂਤਾ ਪਞ੍ਚੀਕਰਣਮਾਰ੍ਗਤਃ
ਵਾਰਾਹਾ ਅਵਤਾਰ ਵਿੱਚ, ਵਾਰਾਹੀ, ਜੋ ਸਭ ਕੁਝ ਸੰਭਾਲਣ ਵਾਲੀ ਹੈ, ਸਭ ਨੇ ਪੂਜੀ। ਉਹ ਮੂਲ ਪ੍ਰਕ੍ਰਿਤੀ ਤੋਂ ਉਤਪੰਨ ਹੋਈ, ਪੰਜ ਤੱਤਾਂ ਦੇ ਮਿਲਾਪ ਰਾਹੀਂ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋਈ।
ਤਸ੍ਯਾਃ ਪੂਜਾਵਿਧਾਨਂ ਚਾਪ੍ਯਧਸ਼੍ਚੋਰ੍ਧ੍ਵਮਨੇਕਸ਼ਃ । ਮਙ੍ਗਲਂ ਮਙ੍ਗਲਸ੍ਯਾਪਿ ਜਨ੍ਮ ਵਾਸਂ ਵਦ ਪ੍ਰਭੋ
ਉਸ ਦੀ ਪੂਜਾ ਦੇ ਢੰਗ ਕਈ ਤਰੀਕਿਆਂ ਨਾਲ, ਉਪਰ ਤੇ ਹੇਠਾਂ, ਕੀਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਪ੍ਰਭੂ, ਮੰਗਲ ਦੇ ਜਨਮ ਤੇ ਵਾਸ ਬਾਰੇ ਦੱਸੋ।
ਸ਼੍ਰੀਨਾਰਾਯਣ ਉਵਾਚ ਵਾਰਾਹੇ ਚ ਵਰਾਹਸ਼੍ਚ ਬ੍ਰਹ੍ਮਣਾ ਸਂਸ੍ਤੁਤਃ ਪੁਰਾ । ਉਦ੍ਦਧਾਰ ਮਹੀਂ ਹਤ੍ਵਾ ਹਿਰਣ੍ਯਾਕ੍ਸ਼ਂ ਰਸਾਤਲਮ੍
ਸ਼੍ਰੀ ਨਾਰਾਇਣ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਵਾਰਾਹਾ ਅਵਤਾਰ ਵਿੱਚ, ਵਾਰਾਹਾ ਨੂੰ ਬ੍ਰਹਮਾ ਨੇ ਕਦੇ ਸਤਿਕਾਰਿਆ। ਉਸ ਨੇ ਹਿਰਣਿਆਕਸ਼ ਨੂੰ ਰਸਾਤਲ ਵਿੱਚ ਮਾਰ ਕੇ ਧਰਤੀ ਨੂੰ ਉੱਪਰ ਚੁੱਕ ਲਿਆ।
ਜਲੇ ਤਾਂ ਸ੍ਥਾਪਯਾਮਾਸ ਪਦ੍ਮਪਤ੍ਰਂ ਯਥਾ ਹृਦੇ । ਤਤ੍ਰੈਵ ਨਿਰ੍ਮਮੇ ਬ੍ਰਹ੍ਮਾ ਵਿਸ਼੍ਵਂ ਸਰ੍ਵਂ ਮਨੋਹਰਮ੍
ਉਸ ਨੇ ਧਰਤੀ ਨੂੰ ਪਾਣੀ ਵਿੱਚ, ਕਮਲ ਦੇ ਪੱਤੇ ਵਾਂਗ ਹਿਰਦੇ ਉੱਤੇ ਰੱਖਿਆ। ਉਥੇ ਹੀ ਬ੍ਰਹਮਾ ਨੇ ਪੂਰਾ ਮਨਮੋਹਕ ਵਿਸ਼ਵ ਰਚਿਆ।
ਦृष੍ਟ੍ਵਾ ਤਦਧਿਦੇਵੀਂ ਚ ਸਕਾਮਾਂ ਕਾਮੁਕੋ ਹਰਿਃ । ਵਰਾਹਰੂਪੀ ਭਗਵਾਨ੍ ਕੋਟਿਸੂਰ੍ਯਸਮਪ੍ਰਭਃ
ਉਹ ਪ੍ਰਧਾਨ ਦੇਵੀ ਨੂੰ, ਇੱਛਾ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਦੇਖ ਕੇ, ਵਾਰਾਹਾ ਰੂਪ ਵਿੱਚ, ਕ੍ਰੋਧੀ ਹਰੀ, ਲੱਖਾਂ ਸੂਰਜਾਂ ਵਰਗਾ ਚਮਕਦਾ ਸੀ।
ਕृਤ੍ਵਾ ਰਤਿਕਲਾਂ ਸਰ੍ਵਾਂ ਮੂਰ੍ਤਿਂ ਚ ਸੁਮਨੋਹਰਾਮ੍ । ਕ੍ਰੀਡਾਞ੍ਚਕਾਰ ਰਹਸਿ ਦਿਵ੍ਯਵਰ੍षਮਹਰ੍ਨਿਸ਼ਮ੍
ਉਸ ਨੇ ਪਿਆਰ ਦੀਆਂ ਸਾਰੀਆਂ ਕਲਾਾਂ ਦਿਖਾਈਆਂ ਤੇ ਬਹੁਤ ਸੁੰਦਰ ਰੂਪ ਧਾਰਨ ਕੀਤਾ। ਉਹ ਗੁਪਤ ਥਾਂ ਤੇ, ਇੱਕ ਦਿਵਯ ਵਰ੍ਹਾ ਦਿਨ-ਰਾਤ, ਉਸ ਨਾਲ ਖੇਡਦਾ ਰਿਹਾ।
ਸੁਖਸਮ੍ਭੋਗਸਂਸ੍ਪਰ੍ਸ਼ਾਨ੍ਮੂਰ੍ਚ੍ਛਾਂ ਸਮ੍ਪ੍ਰਾਪ ਸੁਨ੍ਦਰੀ । ਵਿਦਗ੍ਧਾਯਾ ਵਿਦਗ੍ਧੇਨ ਸਙ੍ਗਮੋऽਤਿਸੁਖਪ੍ਰਦਃ
ਸੁਖਦਾਈ ਮਿਲਾਪ ਤੇ ਸਪਰਸ਼ ਨਾਲ, ਸੁੰਦਰਿ ਨੇ ਬੇਹੋਸ਼ੀ ਪਾ ਲਈ। ਚਤੁਰ ਨਾਲ ਚਤੁਰ ਦਾ ਮਿਲਾਪ ਵੱਡਾ ਸੁਖ ਦੇਣ ਵਾਲਾ ਸੀ।
ਵਿष੍ਣੁਸ੍ਤਦਙ੍ਗਸਂਸ਼੍ਲੇषਾਦ੍ ਬੁਬੁਧੇ ਨ ਦਿਵਾਨਿਸ਼ਮ੍ । ਵਰ੍षਾਨ੍ਤੇ ਚੇਤਨਾਂ ਪ੍ਰਾਪ੍ਯ ਕਾਮੀ ਤਤ੍ਯਾਜ ਕਾਮੁਕੀਮ੍
ਵਿਸ਼ਨੂੰ, ਉਸ ਨੇੜਲੇ ਮਿਲਾਪ ਤੋਂ, ਦਿਨ-ਰਾਤ ਦਾ ਅਹਿਸਾਸ ਨਾ ਕਰ ਸਕਿਆ। ਵਰ੍ਹਾ ਦੇ ਅੰਤ ਤੇ, ਹੋਸ਼ ਆਉਣ ਤੇ, ਇੱਛਾਵਾਨ ਨੇ ਆਪਣੀ ਪ੍ਰੇਮਿਕਾ ਨੂੰ ਛੱਡ ਦਿੱਤਾ।
ਪੂਰ੍ਵਰੂਪਂ ਵਰਾਹਂ ਚ ਦਧਾਰ ਸ ਚ ਲੀਲਯਾ । ਪੂਜਾਞ੍ਚਕਾਰ ਤਾਂ ਦੇਵੀਂ ਧ੍ਯਾਤ੍ਵਾ ਚ ਧਰਣੀਂ ਸਤੀਮ੍
ਉਸ ਨੇ ਆਪਣਾ ਪੁਰਾਣਾ ਵਾਰਾਹਾ ਰੂਪ ਲੀਲਾ ਨਾਲ ਧਾਰਨ ਕੀਤਾ, ਤੇ ਉਸ ਸਤਿਕਾਰਯੋਗ ਦੇਵੀ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕੀਤੀ, ਧਰਤੀ ਨੂੰ ਧਿਆਨ ਕਰਕੇ।
ਧੂਪੈਰ੍ਦੀਪੈਸ਼੍ਚ ਨੈਵੇਦ੍ਯੈਃ ਸਿਨ੍ਦੂਰੈਰਨੁਲੇਪਨੈਃ । ਵਸ੍ਤ੍ਰੈਃ ਪੁष੍ਪੈਸ਼੍ਚ ਬਲਿਭਿਃ ਸਮ੍ਪੂਜ੍ਯੋਵਾਚ ਤਾਂ ਹਰਿਃ
ਧੂਪ, ਦੀਵੇ, ਭੋਗ, ਸਿੰਦੂਰ ਨਾਲ ਲਗਾਉਣ, ਕਪੜੇ, ਫੁੱਲ ਤੇ ਬਲੀ ਨਾਲ, ਉਸ ਨੇ ਪੂਰੀ ਪੂਜਾ ਕੀਤੀ ਤੇ ਹਰੀ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਸੰਬੋਧਨ ਕੀਤਾ।
ਸ਼੍ਰੀਭਗਵਾਨੁਵਾਚ ਸਰ੍ਵਾਧਾਰਾ ਭਵ ਸ਼ੁਭੇ ਸਰ੍ਵੈਃ ਸਮ੍ਪੂਜਿਤਾ ਸੁਖਮ੍ । ਮੁਨਿਭਿਰ੍ਮਨੁਭਿਰ੍ਦੇਵੈਃ ਸਿਦ੍ਧੈਸ਼੍ਚ ਦਾਨਵਾਦਿਭਿਃ
ਸ਼੍ਰੀ ਭਗਵਾਨ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਹੇ ਸ਼ੁਭੇ, ਸਭ ਦਾ ਆਧਾਰ ਬਣ, ਤੇ ਸਭ ਵਲੋਂ ਖੁਸ਼ੀ ਨਾਲ ਪੂਜੀ ਜਾ—ਮੁਨੀਆਂ, ਮਨੂਆਂ, ਦੇਵਤਿਆਂ, ਸਿੱਧਾਂ ਤੇ ਦਾਨਵਾਂ ਵਲੋਂ ਵੀ।
ਅਮ੍ਬੁਵਾਚੀਤ੍ਯਾਗਦਿਨੇ ਗृਹਾਰਮ੍ਭੇ ਪ੍ਰਵੇਸ਼ਨੇ । ਵਾਪੀਤਡਾਗਾਰਮ੍ਭੇ ਚ ਗृਹੇ ਚ ਕृषਿਕਰ੍ਮਣਿ
ਪਾਣੀ ਦੇ ਕੰਮ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ, ਸ਼ੁਭ ਦਿਨ, ਘਰ ਬਣਾਉਣ, ਘਰ ਵਿੱਚ ਦਾਖਲ ਹੋਣ, ਕੂਆਂ ਤੇ ਤਲਾਬ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ, ਤੇ ਘਰ ਵਿੱਚ ਖੇਤੀ ਦੇ ਕੰਮ—
ਤਵ ਪੂਜਾਂ ਕਰਿष੍ਯਨ੍ਤਿ ਮਦ੍ਵਰੇਣ ਸੁਰਾਦਯਃ । ਮੂਢਾ ਯੇ ਨ ਕਰਿष੍ਯਨ੍ਤਿ ਯਾਸ੍ਯਨ੍ਤਿ ਨਰਕਂ ਚ ਤੇ
ਮੇਰੇ ਵਰਦਾਨ ਨਾਲ, ਦੇਵਤੇ ਤੇ ਹੋਰ ਤੇਰੇ ਪੂਜਾ ਕਰਨਗੇ। ਜੋ ਮੂਰਖ ਪੂਜਾ ਨਹੀਂ ਕਰਨਗੇ, ਉਹ ਨਰਕ ਵਿੱਚ ਜਾਣਗੇ।
ਵਸੁਧੋਵਾਚ ਵਹਾਮਿ ਸਰ੍ਵਂ ਵਾਰਾਹਰੂਪੇਣਾਹਂ ਤਵਾਜ੍ਞਯਾ । ਲੀਲਾਮਾਤ੍ਰੇਣ ਭਗਵਨ੍ ਵਿਸ਼੍ਵਂ ਚ ਸਚਰਾਚਰਮ੍
ਧਰਤੀ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਤੇਰੀ ਆਗਿਆ ਨਾਲ, ਮੈਂ ਵਾਰਾਹਾ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਸਭ ਕੁਝ ਢੋ ਰਹੀ ਹਾਂ। ਸਿਰਫ਼ ਤੇਰੀ ਲੀਲਾ ਨਾਲ, ਹੇ ਭਗਵਾਨ, ਮੈਂ ਪੂਰਾ ਚਲਦਾ ਤੇ ਅਚਲ ਵਿਸ਼ਵ ਸੰਭਾਲ ਰਹੀ ਹਾਂ।
ਮੁਕ੍ਤਾਂ ਸ਼ੁਕ੍ਤਿਂ ਹਰੇਰਰ੍ਚਾਂ ਸ਼ਿਵਲਿਙ੍ਗਂ ਸ਼ਿਵਾਂ ਤਥਾ । ਸ਼ਙ੍ਖਂ ਪ੍ਰਦੀਪਂ ਯਨ੍ਤ੍ਰਂ ਚ ਮਾਣਿਕ੍ਯਂ ਹੀਰਕਂ ਤਥਾ
ਮੋਤੀ, ਸਿੱਪ, ਹਰੀ ਦੀ ਮੂਰਤੀ, ਸ਼ਿਵਲਿੰਗ, ਸ਼ਿਵਾ ਦੇਵੀ, ਸ਼ੰਖ, ਦੀਵਾ, ਯੰਤਰ, ਮਾਣਕ ਤੇ ਹੀਰਾ—
ਯਜ੍ਞਸੂਤ੍ਰਂ ਚ ਪੁष੍ਪਂ ਚ ਪੁਸ੍ਤਕਂ ਤੁਲਸੀਦਲਮ੍ । ਜਪਮਾਲਾਂ ਪੁष੍ਪਮਾਲਾਂ ਕਰ੍ਪੂਰਂ ਚ ਸੁਵਰ੍ਣਕਮ੍
ਯਜਨ ਦੀ ਲੱਤ, ਫੁੱਲ, ਪੁਸਤਕ, ਤੁਲਸੀ ਦਾ ਪੱਤਾ, ਜਪ ਮਾਲਾ, ਫੁੱਲਾਂ ਦੀ ਮਾਲਾ, ਕਪੂਰ ਤੇ ਸੋਨਾ—
ਗੋਰੋਚਨਂ ਚਨ੍ਦਨਂ ਚ ਸ਼ਾਲਗ੍ਰਾਮਜਲਂ ਤਥਾ । ਏਤਾਨ੍ਵੋਡੁਮਸ਼ਕ੍ਤਾਹਂ ਕ੍ਲਿष੍ਟਾ ਚ ਭਗਵਞ੍ਛृਣੁ
ਗਉ ਰੋਚਨ, ਚੰਦਨ ਤੇ ਸ਼ਾਲਗ੍ਰਾਮ ਦਾ ਪਾਣੀ—ਇਹ ਮੈਂ ਢੋਣ ਦੀ ਸਮਰਥ ਨਹੀਂ, ਹੇ ਭਗਵਾਨ, ਤੇ ਦੁਖੀ ਹਾਂ। ਸੁਣ।
ਸ਼੍ਰੀਭਗਵਾਨੁਵਾਚ ਦ੍ਰਵ੍ਯਾਣ੍ਯੇਤਾਨਿ ਯੇ ਮੂਢਾ ਅਰ੍ਪਯਿष੍ਯਨ੍ਤਿ ਸੁਨ੍ਦਰਿ । ਯਾਸ੍ਯਨ੍ਤਿ ਕਾਲਸੂਤ੍ਰਂ ਤੇ ਦਿਵ੍ਯਂ ਵਰ੍षਸ਼ਤਂ ਤ੍ਵਯਿ
ਸ੍ਰੀਭਗਵਾਨ ਨੇ فرمایا: ਸੁੰਦਰੋ, ਜਿਹੜੇ ਮੂਰਖ ਇਹ ਸਮੱਗਰੀਆਂ ਤੇਰੇ ਅੱਗੇ ਚੜ੍ਹਾਉਂਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਕਾਲਸੂਤਰ ਦੇ ਲੋਕ ਵਿਚ ਇਕ ਸੋ ਦਿਵਿਆ ਸਾਲ ਰਹਿਣਗੇ।
ਇਤ੍ਯੇਵਮੁਕ੍ਤ੍ਵਾ ਭਗਵਾਨ੍ ਵਿਰਰਾਮ ਚ ਨਾਰਦ । ਬਭੂਵ ਤੇਨ ਗਰ੍ਭੇਣ ਤੇਜਸ੍ਵੀ ਮਙ੍ਗਲਗ੍ਰਹਃ
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕਹਿ ਕੇ ਸ੍ਰੀਭਗਵਾਨ ਚੁੱਪ ਹੋ ਗਏ, ਨਾਰਦ ਜੀ। ਉਸ ਗਰਭ ਤੋਂ ਇੱਕ ਚਮਕਦਾਰ ਤੇ ਸ਼ੁਭ ਗ੍ਰਹਿ ਉਤਪੰਨ ਹੋਇਆ।
ਪੂਜਾਞ੍ਚਕ੍ਰੁਃ ਪृਥਿਵ੍ਯਾਸ਼੍ਚ ਤੇ ਸਰ੍ਵੇ ਚਾਜ੍ਞਯਾ ਹਰੇਃ । ਕਣ੍ਵਸ਼ਾਖੋਕ੍ਤਧ੍ਯਾਨੇਨ ਤੁष੍ਟੁਵੁਸ਼੍ਚ ਸ੍ਤਵੇਨ ਤੇ
ਹਰੀ ਦੀ ਆਗਿਆ ਨਾਲ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਸਭ ਨੇ ਪੂਜਾ ਕੀਤੀ। ਕਣਵ ਸ਼ਾਖਾ ਦੀ ਸਿਖਲਾਈ ਅਨੁਸਾਰ ਧਿਆਨ ਕਰਕੇ, ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਉਸ ਦੀ ਸਤਿ ਗੀਤਾਂ ਨਾਲ ਵਡਿਆਈ ਕੀਤੀ।
ਦਦੁਰ੍ਮੂਲੇਨ ਮਨ੍ਤ੍ਰੇਣ ਨੈਵੇਦ੍ਯਾਦਿਕਮੇਵ ਚ । ਸਂਸ੍ਤੁਤਾ ਤ੍ਰਿषੁ ਲੋਕੇषੁ ਪੂਜਿਤਾ ਸਾ ਬਭੂਵ ਹ
ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਮੂਲ ਮੰਤ੍ਰ ਨਾਲ ਭੋਜਨ ਤੇ ਹੋਰ ਚੜ੍ਹਾਵੇ ਚੜ੍ਹਾਏ। ਤਿੰਨ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਉਸ ਦੀ ਵਡਿਆਈ ਹੋਈ ਤੇ ਪੂਜਾ ਹੋਈ, ਉਹ ਇਜ਼ਤਦਾਰ ਹੋ ਗਈ।
ਨਾਰਦ ਉਵਾਚ ਕਿਂ ਧ੍ਯਾਨਂ ਸ੍ਤਵਨਂ ਤਸ੍ਯਾ ਮੂਲਮਨ੍ਤ੍ਰਂ ਚ ਕਿਂ ਵਦ । ਗੂਢਂ ਸਰ੍ਵਪੁਰਾਣੇषੁ ਸ਼੍ਰੋਤੁਂ ਕੌਤੂਹਲਂ ਮਮ
ਨਾਰਦ ਨੇ ਪੁੱਛਿਆ: ਉਸ ਦਾ ਧਿਆਨ, ਉਸ ਦੀ ਸਤਿ ਗੀਤ, ਤੇ ਮੂਲ ਮੰਤ੍ਰ ਕੀ ਹੈ? ਦੱਸੋ, ਉਹ ਸਭ ਪੁਰਾਣਿਆਂ ਵਿੱਚ ਲੁਕਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਮੈਂ ਸੁਣਨ ਲਈ ਉਤਸੁਕ ਹਾਂ।
ਸ਼੍ਰੀਨਾਰਾਯਣ ਉਵਾਚ ਆਦੌ ਚ ਪृਥਿਵੀ ਦੇਵੀ ਵਰਾਹੇਣ ਚ ਪੂਜਿਤਾ । ਤਤੋ ਹਿ ਬ੍ਰਹ੍ਮਣਾ ਪਸ਼੍ਚਾਮृਜਿਤਾ ਪृਥਿਵੀ ਤਦਾ
ਸ੍ਰੀ ਨਾਰਾਯਣ ਨੇ فرمایا: ਸ਼ੁਰੂ ਵਿੱਚ ਧਰਤੀ ਦੇਵੀ ਨੂੰ ਵਰਾ੍ਹ ਨੇ ਪੂਜਿਆ ਸੀ। ਫਿਰ ਉਸ ਸਮੇਂ ਬ੍ਰਹਮਾ ਨੇ ਵੀ ਧਰਤੀ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕੀਤੀ।
ਤਤਃ ਸਰ੍ਵੈਰ੍ਮੁਨੀਨ੍ਦ੍ਰੈਸ਼੍ਚ ਮਨੁਭਿਰ੍ਮਾਨਵਾਦਿਭਿਃ । ਧ੍ਯਾਨਂ ਚ ਸ੍ਤਵਨਂ ਮਨ੍ਤ੍ਰਂ ਸ਼ृਣੁ ਵਕ੍ਸ਼੍ਯਾਮਿ ਨਾਰਦ
ਫਿਰ ਸਭ ਮਹਾਨ ਰਿਸੀਆਂ, ਮਨੂ ਤੇ ਹੋਰ ਮਨੁੱਖਾਂ ਨੇ ਪੂਜਾ ਕੀਤੀ। ਨਾਰਦ ਜੀ, ਸੁਣੋ, ਮੈਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਧਿਆਨ, ਸਤਿ ਗੀਤ ਤੇ ਮੰਤ੍ਰ ਦੱਸਾਂਗਾ।
ੴ ਹ੍ਰੀਂ ਸ਼੍ਰੀਂ ਕ੍ਲੀਂ ਵਸੁਧਾਯੈ ਸ੍ਵਾਹੇਤ੍ਯਨੇਨ ਮਨ੍ਤ੍ਰੇਣ ਵਿष੍ਣੁਨਾ ਪੂਜਿਤਾ ਪੁਰਾ । ਸ਼੍ਵੇਤਪਙ੍ਕਜਵਰ੍ਣਾਭਾਂ ਸ਼ਰਚ੍ਚਨ੍ਦ੍ਰਨਿਭਾਨਨਾਮ੍
‘ਓਮ ਹ੍ਰੀੰ ਸ੍ਰੀੰ ਕਲੀੰ ਵਸੁਧਾ ਨੂੰ ਸਵਾਹਾ’ ਇਸ ਮੰਤ੍ਰ ਨਾਲ ਵਿਸ਼ਨੂ ਨੇ ਪੁਰਾਤਨ ਸਮੇਂ ਉਸ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕੀਤੀ। ਉਹ ਧਰਤੀ ਦੇਵੀ ਸਫੈਦ ਕੰਵਲ ਵਰਗਾ ਰੰਗ, ਤੇ ਸ਼ਰਦ ਰੁੱਤ ਦੇ ਚੰਦ ਵਰਗਾ ਚਿਹਰਾ ਰੱਖਦੀ ਸੀ।
ਚਨ੍ਦਨੋਤ੍ਕ੍ਸ਼ਿਪ੍ਤਸਰ੍ਵਾਙ੍ਗੀਂ ਰਤ੍ਨਭੂषਣਭੂषਿਤਾਮ੍ । ਰਤ੍ਨਾਧਾਰਾਂ ਰਤ੍ਨਗਰ੍ਭਾਂ ਰਤ੍ਨਾਕਰਸਮਨ੍ਵਿਤਾਮ੍
ਉਸ ਦਾ ਸਾਰਾ ਸਰੀਰ ਚੰਦਨ ਨਾਲ ਲਪੇਟਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਰਤਨਾਂ ਵਾਲੀਆਂ ਗਹਣਿਆਂ ਨਾਲ ਸਜਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ। ਉਹ ਰਤਨਾਂ ਦੀ ਆਧਾਰ, ਰਤਨਾਂ ਨਾਲ ਭਰੀ ਹੋਈ, ਤੇ ਰਤਨਾਂ ਦੀ ਦਾਤੀ ਸੀ।
ਵਹ੍ਨਿਸ਼ੁਦ੍ਧਾਂਸ਼ੁਕਾਧਾਨਾਂ ਸਸ੍ਮਿਤਾਂ ਵਨ੍ਦਿਤਾਂ ਭਜੇ । ਧ੍ਯਾਨੇਨਾਨੇਨ ਸਾ ਦੇਵੀ ਸਰ੍ਵੈਸ਼੍ਚ ਪੂਜਿਤਾਭਵਤ੍
ਅੱਗ ਨਾਲ ਪਵਿਤ੍ਰ ਕੀਤੇ ਕਪੜੇ ਪਹਿਨੀ ਹੋਈ, ਮੁਸਕਾਨ ਵਾਲੀ, ਤੇ ਸਭ ਵਲੋਂ ਸਤਿਕਾਰਿਤ, ਮੈਂ ਉਸ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਦਾ ਹਾਂ। ਇਸ ਧਿਆਨ ਨਾਲ ਉਹ ਦੇਵੀ ਸਭ ਵਲੋਂ ਪੂਜੀ ਗਈ।
ਸ੍ਤਵਨਂ ਸ਼ृਣੁ ਵਿਪ੍ਰੇਨ੍ਦ੍ਰ ਕਣ੍ਵਸ਼ਾਖੋਕ੍ਤਮੇਵ ਚ । ਸ਼੍ਰੀਨਾਰਾਯਣ ਉਵਾਚ ਜਯੇ ਜਯੇ ਜਲਾਧਾਰੇ ਜਲਸ਼ੀਲੇ ਜਲਪ੍ਰਦੇ
ਸਤਿ ਗੀਤ ਸੁਣੋ, ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਦੇ ਸਰਵੋਤਮ, ਕਣਵ ਸ਼ਾਖਾ ਵਿੱਚ ਜਿਵੇਂ ਦੱਸਿਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਸ੍ਰੀ ਨਾਰਾਯਣ ਨੇ فرمایا: ਜੈ ਜੈ ਹੋਵੇ, ਪਾਣੀ ਦੀ ਸਰੋਤ, ਪਾਣੀ ਵਾਲੀ, ਪਾਣੀ ਦੇਣ ਵਾਲੀ!
ਯਜ੍ਞਸੂਕਰਜਾਯੇ ਤ੍ਵਂ ਜਯਂ ਦੇਹਿ ਜਯਾਵਹੇ । ਮਙ੍ਗਲੇ ਮਙ੍ਗਲਾਧਾਰੇ ਮਾਙ੍ਗਲ੍ਯੇ ਮਙ੍ਗਲਪ੍ਰਦੇ
ਯਜਨ ਸੂਕਰ ਤੋਂ ਜਨਮੀ ਹੋਈ, ਮੈਨੂੰ ਜਿੱਤ ਦੇ, ਜਿੱਤ ਦੇਣ ਵਾਲੀ! ਸ਼ੁਭਤਾ ਵਾਲੀ, ਸ਼ੁਭਤਾ ਦੀ ਆਧਾਰ, ਸ਼ੁਭਤਾ ਦਾ ਰੂਪ, ਸ਼ੁਭਤਾ ਦੇਣ ਵਾਲੀ!