ਸਰ੍ਵੇ ਲੋਕਾਃ ਸਮਾਚ੍ਛਨ੍ਨਾ ਯਯਾ ਯੋਗੇਨ ਰਾਤ੍ਰਿषੁ । ਕਾਲਸ੍ਯ ਤਿਸ੍ਰੋ ਭਾਰ੍ਯਾਸ਼੍ਚ ਸਂਧ੍ਯਾ ਰਾਤ੍ਰਿਰ੍ਦਿਨਾਨਿ ਚ
ਉਸ ਦੀ ਯੋਗ ਸ਼ਕਤੀ ਨਾਲ, ਰਾਤਾਂ ਵਿੱਚ ਸਾਰੇ ਲੋਕ ਢੱਕੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ; ਸਮੇਂ ਦੀਆਂ ਤਿੰਨ ਪਤਨੀਆਂ ਹਨ: ਸੰਧਿਆ, ਰਾਤ ਤੇ ਦਿਨ।
ਯਾਭਿਰ੍ਵਿਨਾ ਵਿਧਾਤਾ ਚ ਸਂਖ੍ਯਾਂ ਕਰ੍ਤੁਂ ਨ ਸ਼ਕ੍ਯਤੇ । ਕ੍ਸ਼ੁਤ੍ਪਿਪਾਸੇ ਲੋਭਭਾਰ੍ਯੇ ਧਨ੍ਯੇ ਮਾਨ੍ਯੇ ਚ ਪੂਜਿਤੇ
ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਬਿਨਾ, ਬ੍ਰਹਮਾ ਵੀ ਗਿਣਤੀ ਨਹੀਂ ਕਰ ਸਕਦਾ; ਭੁੱਖ ਤੇ ਪਿਆਸ, ਧਨ, ਮਾਨ ਤੇ ਪੂਜਾ ਦੀਆਂ ਪਤਨੀਆਂ ਹਨ।
ਯਾਭ੍ਯਾਂ ਵ੍ਯਾਪ੍ਤਂ ਜਗਤ੍ਸਰ੍ਵਂ ਨਿਤ੍ਯਂ ਚਿਨ੍ਤਾਤੁਰਂ ਭਵੇਤ੍ । ਪ੍ਰਭਾ ਚ ਦਾਹਿਕਾ ਚੈਵ ਦ੍ਵੇ ਭਾਰ੍ਯੇ ਤੇਜਸਸ੍ਤਥਾ
ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੋ ਨਾਲ, ਸਾਰਾ ਸੰਸਾਰ ਹਮੇਸ਼ਾ ਚਿੰਤਾ ਵਿੱਚ ਡੁੱਬਿਆ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ; ਚਮਕ ਤੇ ਜਲਣ, ਤੇਜ ਦੀਆਂ ਦੋ ਪਤਨੀਆਂ ਹਨ।
ਯਾਭ੍ਯਾਂ ਵਿਨਾ ਜਗਤ੍ਸ੍ਰष੍ਟਾ ਵਿਧਾਤੁਂ ਚ ਨ ਹੀਸ਼੍ਵਰਃ । ਕਾਲਕਨ੍ਯੇ ਮृਤ੍ਯੁਜਰੇ ਪ੍ਰਜ੍ਵਾਰਸ੍ਯ ਪ੍ਰਿਯਾਪ੍ਰਿਯੇ
ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਬਿਨਾ, ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਰਚਨਹਾਰ ਰਚਨਾ ਨਹੀਂ ਕਰ ਸਕਦਾ; ਕਾਲ ਦੀਆਂ ਦੋ ਧੀਆਂ — ਮੌਤ ਤੇ ਬੁਢਾਪਾ — ਜ਼ੋਰ ਤੇ ਨਾਪਸੰਦ ਫੀਵਰ ਦੀਆਂ ਪਿਆਰੀਆਂ ਹਨ।
ਯਾਭ੍ਯਾਂ ਜਗਤ੍ਸਮੁਚ੍ਛਿਨ੍ਨਂ ਵਿਧਾਤ੍ਰਾ ਨਿਰ੍ਮਿਤਂ ਵਿਧੌ । ਨਿਦ੍ਰਾਕਨ੍ਯਾ ਚ ਤਨ੍ਦ੍ਰਾ ਸਾ ਪ੍ਰੀਤਿਰਨ੍ਯਾ ਸੁਖਪ੍ਰਿਯੇ
ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੋ ਨਾਲ, ਸੰਸਾਰ ਨਸ਼ਟ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤੇ ਬ੍ਰਹਮਾ ਰਚਨਾ ਵਿੱਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਸਥਾਪਤ ਕਰਦਾ ਹੈ; ਨਿੰਦਰਾ ਧੀ ਹੈ, ਤੇ ਤੰਦਰ, ਜਦਕਿ ਪ੍ਰੀਤਿ ਸੁਖ ਨੂੰ ਪਿਆਰੀ ਹੈ।
ਯਾਭ੍ਯਾਂ ਵ੍ਯਾਪ੍ਤਂ ਜਗਤ੍ਸਰ੍ਵਂ ਵਿਧਿਪੁਤ੍ਰ ਵਿਧੇਰ੍ਵਿਧੌ । ਵੈਰਾਗ੍ਯਸ੍ਯ ਚ ਦ੍ਵੇ ਭਾਰ੍ਯੇ ਸ਼੍ਰਦ੍ਧਾ ਭਕ੍ਤਿਸ਼੍ਚ ਪੂਜਿਤੇ
ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੋ ਨਾਲ, ਸੰਸਾਰ ਰਚਨਾ ਵਿੱਚ ਹਰ ਥਾਂ ਫੈਲਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਹੇ ਵਿਧੀ ਦੇ ਪੁੱਤਰ; ਵੈਰਾਗ ਦੀਆਂ ਦੋ ਪਤਨੀਆਂ ਹਨ: ਸ਼ਰਧਾ ਤੇ ਭਕਤੀ, ਦੋਵੇਂ ਪੂਜੀ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ।
ਯਾਭ੍ਯਾਂ ਸ਼ਸ਼੍ਵਜ੍ਜਗਤ੍ਸਰ੍ਵਂ ਯਜ੍ਜੀਵਨ੍ਮੁਕ੍ਤਿਮਨ੍ਮੁਨੇ । ਅਦਿਤਿਰ੍ਦੇਵਮਾਤਾ ਚ ਸੁਰਭੀ ਚ ਗਵਾਂ ਪ੍ਰਸੂਃ
ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੋ ਨਾਲ, ਸਾਰਾ ਸੰਸਾਰ, ਜੋ ਜੀਵਨ-ਮੁਕਤ ਹੈ, ਟਿਕਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਹੇ ਮুনি; ਅਦਿਤੀ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੀ ਮਾਂ ਹੈ, ਤੇ ਸੁਰਭੀ ਗਾਂ ਦੀ ਮਾਂ ਹੈ।
ਦਿਤਿਸ਼੍ਚ ਦੈਤ੍ਯਜਨਨੀ ਕਦ੍ਰੂਸ਼੍ਚ ਵਿਨਤਾ ਦਨੁਃ । ਉਪਯੁਕ੍ਤਾਃ ਸृष੍ਟਿਵਿਧਾਵੇਤਾਸ੍ਤੁ ਕੀਰ੍ਤਿਤਾਃ ਕਲਾਃ
ਦਿਤੀ ਦੈਤਿਆਂ ਦੀ ਮਾਂ ਹੈ, ਕਦਰੂ, ਵਿਨਤਾ ਤੇ ਦਨੂ; ਇਹ ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਵਿੱਚ ਵਰਤੀ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ, ਤੇ ਇਹੀ ਕਲਾਵਾਂ ਹਨ ਜੋ ਦੱਸੀਆਂ ਗਈਆਂ।
ਕਲਾ ਅਨ੍ਯਾਃ ਸਨ੍ਤਿ ਬਹ੍ਵ੍ਯਸ੍ਤਾਸੁ ਕਾਸ਼੍ਚਿਨ੍ਨਿਬੋਧ ਮੇ । ਰੋਹਿਣੀ ਚਨ੍ਦ੍ਰਪਤ੍ਨੀ ਚ ਸਂਜ੍ਞਾ ਸੂਰ੍ਯਸ੍ਯ ਕਾਮਿਨੀ
ਹੋਰ ਕਲਾਵਾਂ ਵੀ ਬਹੁਤ ਹਨ; ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਕੁਝ ਮੇਰੇ ਤੋਂ ਸੁਣੋ: ਰੋਹਿਨੀ ਚੰਦ੍ਰਮਾ ਦੀ ਪਤਨੀ ਹੈ, ਤੇ ਸੰਜਨਾ ਸੂਰਜ ਦੀ ਪਿਆਰੀ ਹੈ।
ਸ਼ਤਰੂਪਾ ਮਨੋਰ੍ਭਾਰ੍ਯਾ ਸ਼ਚੀਨ੍ਦ੍ਰਸ੍ਯ ਚ ਗੇਹਿਨੀ । ਤਾਰਾ ਬृਹਸ੍ਪਤੇਰ੍ਭਾਰ੍ਯਾ ਵਸਿष੍ਠਸ੍ਯਾਪ੍ਯਰੁਨ੍ਧਤੀ
ਸ਼ਤਰੂਪਾ ਮਨੂ ਦੀ ਪਤਨੀ ਹੈ, ਸ਼ਚੀ ਇੰਦਰ ਦੀ ਘਰਵਾਲੀ ਹੈ; ਤਾਰਾ ਬ੍ਰਹਸਪਤੀ ਦੀ ਪਤਨੀ ਹੈ, ਤੇ ਅਰੁੰਧਤੀ ਵਸੀਸ਼ਠ ਦੀ ਪਤਨੀ ਹੈ।
ਅਹਲ੍ਯਾ ਗੌਤਮਸ੍ਤ੍ਰੀ ਸਾਪ੍ਯਨਸੂਯਾਤ੍ਰਿਕਾਮਿਨੀ । ਦੇਵਹੂਤਿਃ ਕਰ੍ਦਮਸ੍ਯ ਪ੍ਰਸੂਤਿਰ੍ਦਕ੍ਸ਼ਕਾਮਿਨੀ
ਅਹਲਿਆ ਗੌਤਮ ਦੀ ਪਤਨੀ ਹੈ, ਅਨਸੂਯਾ ਅਤ੍ਰੀ ਦੀ ਪਿਆਰੀ ਹੈ; ਦੇਵਹੂਤੀ ਕਰਦਮ ਦੀ ਪਤਨੀ ਹੈ, ਪ੍ਰਸੂਤੀ ਦਕਸ਼ ਦੀ ਪਿਆਰੀ ਹੈ।
ਪਿਤॄਣਾਂ ਮਾਨਸੀ ਕਨ੍ਯਾ ਮੇਨਕਾ ਸਾਮ੍ਬਿਕਾਪ੍ਰਸੂਃ । ਲੋਪਾਮੁਦ੍ਰਾ ਤਥਾ ਕੁਨ੍ਤੀ ਕੁਬੇਰਕਾਮਿਨੀ ਤਥਾ
ਪਿਤਰਾਂ ਦੀ ਮਨ-ਜਨਮ ਧੀ ਮੇਨਕਾ ਹੈ, ਜੋ ਅੰਬਿਕਾ ਦੀ ਉਤਪਤੀ ਹੈ; ਲੋਪਾਮੁਦਰਾ, ਕੁੰਤੀ, ਤੇ ਕੁਬੇਰ ਦੀ ਪਿਆਰੀ ਵੀ।
ਵਰੁਣਾਨੀ ਪ੍ਰਸਿਦ੍ਧਾ ਚ ਬਲੇਰ੍ਵਿਨ੍ਧ੍ਯਾਵਲਿਸ੍ਤਥਾ । ਕਾਨ੍ਤਾ ਚ ਦਮਯਨ੍ਤੀ ਚ ਯਸ਼ੋਦਾ ਦੇਵਕੀ ਤਥਾ
ਵਰੁਣਾਨੀ ਬਹੁਤ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੈ, ਬਲੀ ਦੀ ਪਤਨੀ ਵਿਂਧਿਆਵਲੀ ਵੀ, ਅਤੇ ਦਮਯੰਤੀ, ਯਸ਼ੋਦਾ ਤੇ ਦੇਵਕੀ ਵੀ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹਨ।
ਗਾਨ੍ਧਾਰੀ ਦ੍ਰੌਪਦੀ ਸ਼ੈਵ੍ਯਾ ਸਾ ਚ ਸਤ੍ਯਵਤੀ ਪ੍ਰਿਯਾ । ਵृषਭਾਨੁਪ੍ਰਿਯਾ ਸਾਧ੍ਵੀ ਰਾਧਾਮਾਤਾ ਕੁਲੋਦ੍ਵਹਾ
ਗਾਂਧਾਰੀ, ਦ੍ਰੌਪਦੀ, ਸ਼ੈਵਿਆ ਅਤੇ ਸਤ੍ਯਵਤੀ ਪਿਆਰੀ; ਵ੍ਰਿਸ਼ਭਾਨੂ ਦੀ ਪਿਆਰੀ, ਰਾਧਾ ਦੀ ਮਾਂ, ਜੋ ਆਪਣੇ ਘਰ ਦੀ ਇੱਜ਼ਤ ਵਧਾਉਣ ਵਾਲੀ ਹੈ।
ਮਨ੍ਦੋਦਰੀ ਚ ਕੌਸਲ੍ਯਾ ਸੁਭਦ੍ਰਾ ਕੌਰਵੀ ਤਥਾ । ਰੇਵਤੀ ਸਤ੍ਯਭਾਮਾ ਚ ਕਾਲਿਨ੍ਦੀ ਲਕ੍ਸ਼੍ਮਣਾ ਤਥਾ
ਮੰਦੋਦਰੀ, ਕੌਸਲਿਆ, ਸੁਭਦਰਾ ਅਤੇ ਕੌਰਵਾਂ ਦੀ ਰਾਜਕੁਮਾਰੀ; ਰੇਵਤੀ, ਸਤ੍ਯਭਾਮਾ, ਕਾਲਿੰਦੀ ਅਤੇ ਲਕਸ਼ਮਣਾ ਵੀ।
ਜਾਮ੍ਬਵਤੀ ਨਾਗ੍ਨਜਿਤਿਰ੍ਮਿਤ੍ਰਵਿਨ੍ਦਾ ਤਥਾਪਰਾ । ਲਕ੍ਸ਼੍ਮਣਾ ਰੁਕ੍ਮਿਣੀ ਸੀਤਾ ਸ੍ਵਯਂ ਲਕ੍ਸ਼੍ਮੀਃ ਪ੍ਰਕੀਰ੍ਤਿਤਾ
ਜਾਂਬਵਤੀ, ਨਾਗਨਜਿਤੀ, ਮਿਤ੍ਰਵਿੰਦਾ ਅਤੇ ਹੋਰ; ਲਕਸ਼ਮਣਾ, ਰੁਕਮੀਣੀ, ਸੀਤਾ — ਜੋ ਖੁਦ ਲਕਸ਼ਮੀ ਦੇ ਨਾਮ ਨਾਲ ਜਾਣੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਕਾਲੀ ਯੋਜਨਗਨ੍ਧਾ ਚ ਵ੍ਯਾਸਮਾਤਾ ਮਹਾਸਤੀ । ਬਾਣਪੁਤ੍ਰੀ ਤਥੋषਾ ਚ ਚਿਤ੍ਰਲੇਖਾ ਚ ਤਤ੍ਸਖੀ
ਕਾਲੀ, ਯੋਜਨਗੰਧਾ, ਵਿਆਸ ਦੀ ਮਾਂ, ਜੋ ਮਹਾਨ ਤੇ ਪਵਿੱਤਰ ਹੈ; ਬਾਣ ਦੀ ਧੀ ਉਸ਼ਾ ਅਤੇ ਉਸ ਦੀ ਸਖੀ ਚਿਤ੍ਰਲੇਖਾ।
ਪ੍ਰਭਾਵਤੀ ਭਾਨੁਮਤੀ ਤਥਾ ਮਾਯਾਵਤੀ ਸਤੀ । ਰੇਣੁਕਾ ਚ ਭृਗੋਰ੍ਮਾਤਾ ਰਾਮਮਾਤਾ ਚ ਰੋਹਿਣੀ
ਪ੍ਰਭਾਵਤੀ, ਭਾਨੁਮਤੀ ਅਤੇ ਮਾਇਆਵਤੀ ਜੋ ਸੱਚੀ ਹੈ; ਰੇਣੁਕਾ, ਭ੍ਰਿਗੁ ਦੀ ਮਾਂ, ਅਤੇ ਰੋਹਿਣੀ, ਰਾਮ ਦੀ ਮਾਂ।
ਏਕਨਨ੍ਦਾ ਚ ਦੁਰ੍ਗਾ ਸਾ ਸ਼੍ਰੀਕृष੍ਣਭਗਿਨੀ ਸਤੀ । ਬਹ੍ਵ੍ਯਃ ਸਤ੍ਯਃ ਕਲਾਸ਼੍ਚੈਵ ਪ੍ਰਕृਤੇਰੇਵ ਭਾਰਤੇ
ਏਕਾਨੰਦਾ, ਦੁਰਗਾ ਅਤੇ ਸ਼੍ਰੀਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਦੀ ਪਵਿੱਤਰ ਭੈਣ; ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਕ੍ਰਿਤੀ ਤੋਂ ਹੋਈਆਂ ਕਈ ਸੱਚੀਆਂ ਅਤੇ ਅੰਸ਼ ਰੂਪੀਆਂ।
ਯਾ ਯਾਸ਼੍ਚ ਗ੍ਰਾਮਦੇਵ੍ਯਃ ਸ੍ਯੁਸ੍ਤਾਃ ਸਰ੍ਵਾਃ ਪ੍ਰਕृਤੇਃ ਕਲਾਃ । ਕਲਾਂਸ਼ਾਂਸ਼ਸਮੁਦ੍ਭੂਤਾਃ ਪ੍ਰਤਿਵਿਸ਼੍ਵੇषੁ ਯੋषਿਤਃ
ਜੋ ਜੋ ਪਿੰਡਾਂ ਦੀਆਂ ਦੇਵੀਆਂ ਹਨ, ਉਹ ਸਭ ਪ੍ਰਕ੍ਰਿਤੀ ਦੇ ਅੰਸ਼ ਹਨ; ਹਰ ਲੋਕ ਵਿਚ ਜਨਾਨੀਆਂ ਉਸ ਦੇ ਅੰਸ਼ ਤੇ ਉਪਅੰਸ਼ ਤੋਂ ਪੈਦਾ ਹੋਈਆਂ ਹਨ।
ਯੋषਿਤਾਮਵਮਾਨੇਨ ਪ੍ਰਕृਤੇਸ਼੍ਚ ਪਰਾਭਵਃ । ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣੀ ਪੂਜਿਤਾ ਯੇਨ ਪਤਿਪੁਤ੍ਰਵਤੀ ਸਤੀ
ਜਨਾਨੀਆਂ ਦੀ ਬੇਅਦਬੀ ਕਰਣ ਨਾਲ ਪ੍ਰਕ੍ਰਿਤੀ ਦੀ ਹਾਰ ਹੁੰਦੀ ਹੈ; ਜਿਸ ਨੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣੀ ਦਾ ਆਦਰ ਕੀਤਾ, ਉਹ ਪਤੀ ਤੇ ਪੁੱਤਰ ਵਾਲੀ ਪਵਿੱਤਰ ਪਤਨੀ ਬਣ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਪ੍ਰਕृਤਿਃ ਪੂਜਿਤਾ ਤੇਨ ਵਸ੍ਤ੍ਰਾਲਙ੍ਕਾਰਚਨ੍ਦਨੈਃ । ਕੁਮਾਰੀ ਚਾष੍ਟਵਰ੍षੀਯਾ ਵਸ੍ਤ੍ਰਾਲਙ੍ਕਾਰਚਨ੍ਦਨੈਃ
ਉਸ ਨੇ ਪ੍ਰਕ੍ਰਿਤੀ ਨੂੰ ਕਪੜੇ, ਗਹਿਣੇ ਤੇ ਚੰਦਨ ਨਾਲ ਪੂਜਿਆ; ਤੇ ਅਠ ਵਰ੍ਹੇ ਦੀ ਕੁਮਾਰੀ ਨੂੰ ਵੀ ਕਪੜੇ, ਗਹਿਣੇ ਤੇ ਚੰਦਨ ਨਾਲ ਪੂਜਿਆ।
ਪੂਜਿਤਾ ਯੇਨ ਵਿਪ੍ਰਸ੍ਯ ਪ੍ਰਕृਤਿਸ੍ਤੇਨ ਪੂਜਿਤਾ । ਸਰ੍ਵਾਃ ਪ੍ਰਕृਤਿਸਮ੍ਭੂਤਾ ਉਤ੍ਤਮਾਧਮਮਧ੍ਯਮਾਃ
ਜੋ ਵਿਦਵਾਨ ਕੁਮਾਰੀ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਉਸ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਪ੍ਰਕ੍ਰਿਤੀ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਦਾ ਹੈ; ਸਭ ਜਨਾਨੀਆਂ — ਚੰਗੀਆਂ, ਮਾੜੀਆਂ ਜਾਂ ਮੱਧਮ — ਪ੍ਰਕ੍ਰਿਤੀ ਤੋਂ ਹੀ ਪੈਦਾ ਹੋਈਆਂ ਹਨ।
ਸਤ੍ਤ੍ਵਾਂਸ਼ਾਸ਼੍ਚੋਤ੍ਤਮਾ ਜ੍ਞੇਯਾਃ ਸੁਸ਼ੀਲਾਸ਼੍ਚ ਪਤਿਵ੍ਰਤਾਃ । ਮਧ੍ਯਮਾ ਰਜਸਸ਼੍ਚਾਂਸ਼ਾਸ੍ਤਾਸ਼੍ਚ ਭੋਗ੍ਯਾਃ ਪ੍ਰਕੀਰ੍ਤਿਤਾਃ
ਸੱਤ ਗੁਣ ਵਾਲੀਆਂ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ, ਸੁਭਾਵ ਵਾਲੀਆਂ ਤੇ ਪਤੀ ਨੂੰ ਸਮਰਪਿਤ ਹਨ; ਮੱਧਮ ਰਜਸ ਗੁਣ ਵਾਲੀਆਂ ਸੁਖ ਲਈ ਮੰਨੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ।
ਸੁਖਸਮ੍ਭੋਗਵਸ਼੍ਯਾਸ਼੍ਚ ਸ੍ਵਕਾਰ੍ਯੇ ਤਤ੍ਪਰਾਃ ਸਦਾ । ਅਧਮਾਸ੍ਤਮਸਸ਼੍ਚਾਂਸ਼ਾ ਅਜ੍ਞਾਤਕੁਲਸਮ੍ਭਵਾਃ
ਉਹ ਹਮੇਸ਼ਾ ਸੁਖ ਤੇ ਭੋਗ ਲਈ ਤਿਆਰ ਤੇ ਆਪਣੇ ਕੰਮਾਂ ਵਿੱਚ ਲੱਗੀਆਂ ਰਹਿੰਦੀਆਂ ਹਨ; ਸਭ ਤੋਂ ਮਾੜੀਆਂ, ਤਮਸ ਗੁਣ ਵਾਲੀਆਂ, ਅਣਜਾਣ ਘਰਾਂ ਤੋਂ ਪੈਦਾ ਹੋਈਆਂ ਹਨ।
ਦੁਰ੍ਮੁਖਾਃ ਕੁਲਹਾ ਧੂਰ੍ਤਾਃ ਸ੍ਵਤਨ੍ਤ੍ਰਾਃ ਕਲਹਪ੍ਰਿਯਾਃ । ਪृਥਿਵ੍ਯਾਂ ਕੁਲਟਾ ਯਾਸ਼੍ਚ ਸ੍ਵਰ੍ਗੇ ਚਾਪ੍ਸਰਸਾਂ ਗਣਾਃ
ਉਹ ਮਾੜੀ ਬੋਲਣ ਵਾਲੀਆਂ, ਘਰ ਤੋੜਣ ਵਾਲੀਆਂ, ਚਲਾਕ, ਸੁਤੰਤਰ, ਤੇ ਝਗੜੇ ਪਸੰਦ ਹਨ; ਧਰਤੀ ਤੇ ਉਹ ਕੁਲਟਾ ਕਹੀ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ, ਤੇ ਅਕਾਸ਼ ਵਿੱਚ ਉਹ ਅਪਸਰਾਵਾਂ ਦੇ ਸਮੂਹ ਹਨ।
ਪ੍ਰਕृਤੇਸ੍ਤਮਸਸ਼੍ਚਾਂਸ਼ਾਃ ਪੁਂਸ਼੍ਚਲ੍ਯਃ ਪਰਿਕੀਰ੍ਤਿਤਾਃ । ਏਵਂ ਨਿਗਦਿਤਂ ਸਰ੍ਵਂ ਪ੍ਰਕृਤੇ ਰੂਪਵਰ੍ਣਨਮ੍
ਪ੍ਰਕ੍ਰਿਤੀ ਦੇ ਤਮਸ ਗੁਣ ਤੋਂ ਪੈਦਾ ਹੋਈਆਂ ਜਨਾਨੀਆਂ ਨੂੰ ਪੁੰਛਲੀਆਂ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ; ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪ੍ਰਕ੍ਰਿਤੀ ਦੇ ਰੂਪ ਤੇ ਵਰਨਨ ਸਾਰੇ ਦੱਸ ਦਿੱਤੇ ਗਏ ਹਨ।
ਤਾਃ ਸਰ੍ਵਾਃ ਪੂਜਿਤਾਃ ਪृਥ੍ਵ੍ਯਾਂ ਪੁਣ੍ਯਕ੍ਸ਼ੇਤ੍ਰੇ ਚ ਭਾਰਤੇ । ਪੂਜਿਤਾ ਸੁਰਥੇਨਾਦੌ ਦੁਰ੍ਗਾ ਦੁਰ੍ਗਾਰ੍ਤਿਨਾਸ਼ਿਨੀ
ਇਹ ਸਭ ਭਾਰਤ ਦੇ ਪੁਣਯ ਸਥਾਨਾਂ ਤੇ ਧਰਤੀ 'ਤੇ ਪੂਜੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ; ਪਹਿਲਾਂ ਸੁਰਥ ਨੇ ਦੁਰਗਾ, ਜੋ ਦੁਖ ਨਾਸ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਹੈ, ਦੀ ਪੂਜਾ ਕੀਤੀ।
ਤਤਃ ਸ਼੍ਰੀਰਾਮਚਨ੍ਦ੍ਰੇਣ ਰਾਵਣਸ੍ਯ ਵਧਾਰ੍ਥਿਨਾ । ਤਤ੍ਪਸ਼੍ਚਾਜ੍ਜਗਤਾਂ ਮਾਤਾ ਤ੍ਰਿषੁ ਲੋਕੇषੁ ਪੂਜਿਤਾ
ਫਿਰ ਸ਼੍ਰੀ ਰਾਮਚੰਦਰ ਨੇ, ਜੋ ਰਾਵਣ ਨੂੰ ਮਾਰਨਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਸੀ, ਪੂਜਾ ਕੀਤੀ; ਉਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਜਗਤ ਦੀ ਮਾਂ ਤਿੰਨ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਪੂਜੀ ਗਈ।
ਜਾਤਾऽऽਦੌ ਦਕ੍ਸ਼ਕਨ੍ਯਾ ਯਾ ਨਿਹਤ੍ਯ ਦੈਤ੍ਯਦਾਨਵਾਨ੍ । ਤਤੋ ਦੇਹਂ ਪਰਿਤ੍ਯਜ੍ਯ ਯਜ੍ਞੇ ਭਰ੍ਤੁਸ਼੍ਚ ਨਿਨ੍ਦਯਾ
ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਉਹ ਦਕਸ਼ ਦੀ ਧੀ ਬਣੀ, ਜਿਸ ਨੇ ਦੈਤ ਤੇ ਦਾਨਵਾਂ ਨੂੰ ਮਾਰਿਆ; ਫਿਰ, ਆਪਣੇ ਪਤੀ ਦੀ ਨਿੰਦਿਆ ਕਰਕੇ, ਯਜਨ ਵਿੱਚ ਆਪਣਾ ਸਰੀਰ ਛੱਡ ਦਿੱਤਾ।