ਮਾਤਾ ਚਤੁਰ੍ਣਾਂ ਵਰ੍ਣਾਨਾਂ ਵੇਦਾਙ੍ਗਾਨਾਂ ਚ ਛਨ੍ਦਸਾਮ੍ । ਸਨ੍ਧ੍ਯਾਵਨ੍ਦਨਮਨ੍ਤ੍ਰਾਣਾਂ ਤਨ੍ਤ੍ਰਾਣਾਂ ਚ ਵਿਚਕ੍ਸ਼ਣਾ
ਉਹ ਚਾਰ ਵਰਨਾਂ, ਵੇਦਾਂ ਦੇ ਅੰਗਾਂ ਤੇ ਛੰਦਾਂ, ਸੰਧਿਆ-ਵੰਦਨ ਦੇ ਮੰਤਰਾਂ ਅਤੇ ਤੰਤਰਾਂ ਦੀ ਮਾਂ ਹੈ, ਸਭ ਵਿੱਚ ਗਿਆਨਵਾਨ ਹੈ।
ਦ੍ਵਿਜਾਤਿਜਾਤਿਰੂਪਾ ਚ ਜਪਰੂਪਾ ਤਪਸ੍ਵਿਨੀ । ਬ੍ਰਹ੍ਮਣ੍ਯਤੇਜੋਰੂਪਾ ਚ ਸਰ੍ਵਸਂਸ੍ਕਾਰਰੂਪਿਣੀ
ਉਹ ਦੂਜੀ ਜਾਤੀ ਦੀ ਮੂਰਤ ਹੈ, ਜਪ ਤੇ ਤਪ ਦੀ ਮੂਰਤ ਹੈ; ਬ੍ਰਾਹਮਣੀ ਤੇਜ ਦੀ ਮੂਰਤ ਅਤੇ ਸਾਰੇ ਸੰਸਕਾਰਾਂ ਦੀ ਮੂਰਤ ਹੈ।
ਪਵਿਤ੍ਰਰੂਪਾ ਸਾਵਿਤ੍ਰੀ ਗਾਯਤ੍ਰੀ ਬ੍ਰਹ੍ਮਣਃ ਪ੍ਰਿਯਾ । ਤੀਰ੍ਥਾਨਿ ਯਸ੍ਯਾਃ ਸਂਸ੍ਪਰ੍ਸ਼ਂ ਵਾਞ੍ਛਨ੍ਤਿ ਹ੍ਯਾਤ੍ਮਸ਼ੁਦ੍ਧਯੇ
ਸਾਵਿਤ੍ਰੀ, ਜੋ ਪਵਿੱਤਰ ਰੂਪ ਵਾਲੀ ਹੈ, ਗਾਯਤ੍ਰੀ ਹੈ ਅਤੇ ਬ੍ਰਹਮਾ ਦੀ ਪਿਆਰੀ ਹੈ। ਉਸ ਦੀ ਛੂਹ ਲਈ ਤੀਰਥ ਵੀ ਆਪਣੀ ਆਤਮਕ ਪਵਿਤ੍ਰਤਾ ਦੀ ਇੱਛਾ ਕਰਦੇ ਹਨ।
ਸ਼ੁਦ੍ਧਸ੍ਫਟਿਕਸਂਕਾਸ਼ਾ ਸ਼ੁਦ੍ਧਸਤ੍ਤ੍ਵਸ੍ਵਰੂਪਿਣੀ । ਪਰਮਾਨਨ੍ਦਰੂਪਾ ਚ ਪਰਮਾ ਚ ਸਨਾਤਨੀ
ਉਹ ਸਾਫ ਸਫੈਦ ਕ੍ਰਿਸਟਲ ਵਾਂਗ ਚਮਕਦੀ ਹੈ, ਪੂਰੀ ਪਵਿੱਤਰਤਾ ਦਾ ਰੂਪ ਹੈ। ਉਹ ਸਰਵੋਚ ਆਨੰਦ ਦੀ ਮੂਰਤ ਹੈ, ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚੀ ਤੇ ਸਦੀਵੀ ਹੈ।
ਪਰਬ੍ਰਹ੍ਮਸ੍ਵਰੂਪਾ ਚ ਨਿਰ੍ਵਾਣਪਦਦਾਯਿਨੀ । ਬ੍ਰਹ੍ਮਤੇਜੋਮਯੀ ਸ਼ਕ੍ਤਿਸ੍ਤਦਧਿष੍ਠਾਤृਦੇਵਤਾ
ਉਹ ਪਰਮ ਬ੍ਰਹਮ ਦਾ ਅਸਲ ਰੂਪ ਹੈ, ਮੁਕਤੀ ਦੀ ਦਾਤੀ ਹੈ। ਉਹ ਬ੍ਰਹਮ ਦੀ ਜੋਤ ਵਾਲੀ ਸ਼ਕਤੀ ਹੈ, ਉਸ ਸ਼ਕਤੀ ਦੀ ਅਧਿਕਾਰੀ ਦੇਵੀ ਹੈ।
ਯਤ੍ਪਾਦਰਜਸਾ ਪੂਤਂ ਜਗਤ੍ਸਰ੍ਵਂ ਚ ਨਾਰਦ । ਦੇਵੀ ਚਤੁਰ੍ਥੀ ਕਥਿਤਾ ਪਞ੍ਚਮੀਂ ਵਰ੍ਣਯਾਮਿ ਤੇ
ਨਾਰਦ ਜੀ, ਉਸ ਦੇ ਪੈਰਾਂ ਦੀ ਧੂੜ ਨਾਲ ਸਾਰਾ ਸੰਸਾਰ ਪਵਿੱਤਰ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਚੌਥੀ ਰੂਪ ਦੇਵੀ ਦੀ ਦੱਸਿਆ ਗਿਆ, ਹੁਣ ਮੈਂ ਪੰਜਵੀਂ ਰੂਪ ਬਿਆਨ ਕਰਦਾ ਹਾਂ।
ਪਞ੍ਚਪ੍ਰਾਣਾਧਿਦੇਵੀ ਯਾ ਪਞ੍ਚਪ੍ਰਾਣਸ੍ਵਰੂਪਿਣੀ । ਪ੍ਰਾਣਾਧਿਕਪ੍ਰਿਯਤਮਾ ਸਰ੍ਵਾਭ੍ਯਃ ਸੁਨ੍ਦਰੀ ਪਰਾ
ਉਹ ਪੰਜ ਪ੍ਰਾਣਾਂ ਦੀ ਮਾਲਕ ਅਤੇ ਉਹਨਾਂ ਦਾ ਰੂਪ ਹੈ। ਉਹ ਜਿੰਦ ਤੋਂ ਵੀ ਵਧ ਪਿਆਰੀ, ਸਭ ਤੋਂ ਸੁੰਦਰ ਅਤੇ ਸਰਵੋਚ ਹੈ।
ਸਰ੍ਵਯੁਕ੍ਤਾ ਚ ਸੌਭਾਗ੍ਯਮਾਨਿਨੀ ਗੌਰਵਾਨ੍ਵਿਤਾ । ਵਾਮਾਙ੍ਗਾਰ੍ਧਸ੍ਵਰੂਪਾ ਚ ਗੁਣੇਨ ਤੇਜਸਾ ਸਮਾ
ਉਹ ਸਭ ਗੁਣਾਂ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ, ਚੰਗੀ ਕਿਸਮਤ ਵਾਲੀ ਤੇ ਇੱਜ਼ਤਦਾਰ ਹੈ। ਉਹ ਵਾਮ ਪਾਸੇ ਦਾ ਰੂਪ ਹੈ, ਗੁਣ ਤੇ ਜੋਤ ਵਿੱਚ ਬਰਾਬਰ ਹੈ।
ਪਰਾਵਰਾ ਸਾਰਭੂਤਾ ਪਰਮਾਦ੍ਯਾ ਸਨਾਤਨੀ । ਪਰਮਾਨਨ੍ਦਰੂਪਾ ਚ ਧਨ੍ਯਾ ਮਾਨ੍ਯਾ ਚ ਪੂਜਿਤਾ
ਉਹ ਉੱਚੀ ਤੇ ਨੀਵੀਂ ਦੋਹਾਂ, ਅਸਲ ਸਰੂਪ, ਸਰਵੋਚ ਆਰੰਭ ਤੇ ਸਦੀਵੀ ਹੈ। ਉਹ ਸਰਵੋਚ ਆਨੰਦ ਦੀ ਮੂਰਤ, ਧਨਵੰਤ, ਮਾਣਯੋਗ ਤੇ ਪੂਜੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਰਾਸਕ੍ਰੀਡਾਧਿਦੇਵੀ ਸ਼੍ਰੀਕृष੍ਣਸ੍ਯ ਪਰਮਾਤ੍ਮਨਃ । ਰਾਸਮਣ੍ਡਲਸਮ੍ਭੂਤਾ ਰਾਸਮਣ੍ਡਲਮਣ੍ਡਿਤਾ
ਉਹ ਰਾਸ ਨ੍ਰਿਤ ਦੀ ਮਾਲਕ ਹੈ, ਜੋ ਸ਼੍ਰੀਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਪਰਮਾਤਮਾ ਦੀ ਹੈ। ਰਾਸ ਮੰਡਲ ਵਿਚ ਜਨਮੀ ਤੇ ਰਾਸ ਮੰਡਲ ਨਾਲ ਸਜੀ ਹੋਈ ਹੈ।
ਰਾਸੇਸ਼੍ਵਰੀ ਸੁਰਸਿਕਾ ਰਾਸਾਵਾਸਨਿਵਾਸਿਨੀ । ਗੋਲੋਕਵਾਸਿਨੀ ਦੇਵੀ ਗੋਪੀਵੇषਵਿਧਾਯਿਕਾ
ਉਹ ਰਾਸ ਦੀ ਰਾਣੀ ਹੈ, ਦਿਵਿਆ ਖੇਡ ਵਿਚ ਰੁਚੀ ਰੱਖਦੀ ਹੈ, ਰਾਸ ਦੇ ਘਰ ਵਿਚ ਵੱਸਦੀ ਹੈ। ਉਹ ਗੋਲੋਕ ਦੀ ਵਾਸਣੀ ਤੇ ਗੋਪੀ ਰੂਪ ਦੇਣ ਵਾਲੀ ਦੇਵੀ ਹੈ।
ਪਰਮਾਹ੍ਲਾਦਰੂਪਾ ਚ ਸਨ੍ਤੋषਹਰ੍षਰੂਪਿਣੀ । ਨਿਰ੍ਗੁਣਾ ਚ ਨਿਰਾਕਾਰਾ ਨਿਰ੍ਲਿਪ੍ਤਾऽऽਤ੍ਮਸ੍ਵਰੂਪਿਣੀ
ਉਹ ਸਰਵੋਚ ਖੁਸ਼ੀ ਦੀ ਮੂਰਤ, ਸੰਤੋਖ ਤੇ ਹर्ष ਦਾ ਰੂਪ ਹੈ। ਉਹ ਗੁਣ ਰਹਿਤ, ਆਕਾਰ ਰਹਿਤ, ਲਗੜ ਰਹਿਤ ਤੇ ਆਤਮਕ ਸਰੂਪ ਵਾਲੀ ਹੈ।
ਨਿਰੀਹਾ ਨਿਰਹਙ੍ਕਾਰਾ ਭਕ੍ਤਾਨੁਗ੍ਰਹਵਿਗ੍ਰਹਾ । ਵੇਦਾਨੁਸਾਰਿਧ੍ਯਾਨੇਨ ਵਿਜ੍ਞਾਤਾ ਮਾ ਵਿਚਕ੍ਸ਼ਣੈਃ
ਉਹ ਇੱਛਾ ਰਹਿਤ, ਅਹੰਕਾਰ ਰਹਿਤ, ਭਗਤਾਂ ਉੱਤੇ ਕਿਰਪਾ ਦਾ ਰੂਪ ਹੈ। ਉਹ ਵੇਦਾਂ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਧਿਆਨ ਨਾਲ ਹੀ ਜਾਣੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਚਤੁਰ ਲੋਕਾਂ ਨਾਲ ਨਹੀਂ।
ਦृष੍ਟਿਦृष੍ਟਾ ਨ ਸਾ ਚੇਸ਼ੈਃ ਸੁਰੇਨ੍ਦ੍ਰੈਰ੍ਮੁਨਿਪੁਙ੍ਗਵੈਃ । ਵਹ੍ਨਿਸ਼ੁਦ੍ਧਾਂਸ਼ੁਕਧਰਾ ਨਾਨਾਲਙ੍ਕਾਰਭੂषਿਤਾ
ਉਹ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਨਾਲ ਹੀ ਵੇਖੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਇੰਦ੍ਰੀਆਂ ਨਾਲ ਨਹੀਂ, ਨਾ ਦੇਵਾਂ ਦੇ ਮਾਲਕਾਂ ਜਾਂ ਵੱਡੇ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਦੁਆਰਾ। ਉਹ ਅੱਗ ਨਾਲ ਪਵਿੱਤਰ ਕੀਤੇ ਕਪੜੇ ਪਹਿਨਦੀ ਤੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਗਹਣਿਆਂ ਨਾਲ ਸਜੀ ਹੋਈ ਹੈ।
ਕੋਟਿਚਨ੍ਦ੍ਰਪ੍ਰਭਾ ਪੁष੍ਟਸਰ੍ਵਸ਼੍ਰੀਯੁਕ੍ਤਵਿਗ੍ਰਹਾ । ਸ਼੍ਰੀਕृष੍ਣਭਕ੍ਤਿਦਾਸ੍ਯੈਕਕਰਾ ਚ ਸਰ੍ਵਸਮ੍ਪਦਾਮ੍
ਉਸ ਦਾ ਰੂਪ ਦਸ ਕਰੋੜ ਚੰਦ੍ਰਮਿਆਂ ਦੀ ਜੋਤ ਅਤੇ ਸਭ ਸੁਖ-ਸਮਪਦਾ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਹੈ। ਉਹ ਆਪਣੇ ਹੱਥ ਵਿਚ ਸ਼੍ਰੀਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਦੀ ਭਗਤੀ ਦੀ ਸੇਵਾ ਅਤੇ ਸਭ ਖਜਾਨਿਆਂ ਨੂੰ ਰੱਖਦੀ ਹੈ।
ਅਵਤਾਰੇ ਚ ਵਾਰਾਹੇ ਵृषਭਾਨੁਸੁਤਾ ਚ ਯਾ । ਯਤ੍ਪਾਦਪਦ੍ਮਸਂਸ੍ਪਰ੍ਸ਼ਾਤ੍ਪਵਿਤ੍ਰਾ ਚ ਵਸੁਨ੍ਧਰਾ
ਉਸ ਦੇ ਵਾਰਾਹ ਅਵਤਾਰ ਵਿਚ, ਉਹ ਵ੍ਰਿਸ਼ਭਾਨੁ ਦੀ ਧੀ ਹੈ। ਉਸ ਦੇ ਕਵਲ ਪੈਰਾਂ ਦੀ ਛੂਹ ਨਾਲ ਧਰਤੀ ਪਵਿੱਤਰ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਬ੍ਰਹ੍ਮਾਦਿਭਿਰਦृष੍ਟਾ ਯਾ ਸਰ੍ਵੈਰ੍ਦृष੍ਟਾ ਚ ਭਾਰਤੇ । ਸ੍ਤ੍ਰੀਰਤ੍ਨਸਾਰਸਮ੍ਭੂਤਾ ਕृष੍ਣਵਕ੍ਸ਼ਃਸ੍ਥਲੇ ਸ੍ਥਿਤਾ
ਉਹ ਬ੍ਰਹਮਾ ਤੇ ਹੋਰਾਂ ਨੂੰ ਅਦ੍ਰਿਸ਼ਟ ਹੈ, ਪਰ ਭਾਰਤ ਵਿਚ ਸਭ ਨੂੰ ਦਿਸਦੀ ਹੈ। ਉਹ ਸਤਰੀ ਰਤਨਾਂ ਦੇ ਸਰੂਪ ਤੋਂ ਜਨਮੀ ਤੇ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਦੇ ਛਾਤੀ ਉੱਤੇ ਵੱਸਦੀ ਹੈ।
ਯਥਾਮ੍ਬਰੇ ਨਵਘਨੇ ਲੋਲਾ ਸੌਦਾਮਨੀ ਮੁਨੇ । षष੍ਟਿਵਰ੍षਸਹਸ੍ਰਾਣਿ ਪ੍ਰਤਪ੍ਤਂ ਬ੍ਰਹ੍ਮਣਾ ਪੁਰਾ
ਮੁਨੇ, ਜਿਵੇਂ ਨਵੇਂ ਬੱਦਲਾਂ ਵਿਚ ਬਿਜਲੀ ਖੇਡਦੀ ਹੈ, ਤਿਵੇਂ ਪੁਰਾਣੇ ਸਮੇਂ ਬ੍ਰਹਮਾ ਨੇ ਸਠ ਹਜ਼ਾਰ ਸਾਲ ਤਪ ਕੀਤਾ।
ਯਤ੍ਪਾਦਪਦ੍ਮਨਖਰਦृष੍ਟਯੇ ਚਾਤ੍ਮਸ਼ੁਦ੍ਧਯੇ । ਨ ਚ ਦृष੍ਟਂ ਚ ਸ੍ਵਪ੍ਨੇऽਪਿ ਪ੍ਰਤ੍ਯਕ੍ਸ਼ਸ੍ਯਾਪਿ ਕਾ ਕਥਾ
ਆਤਮਕ ਪਵਿਤ੍ਰਤਾ ਲਈ ਉਸ ਦੇ ਕਵਲ ਪੈਰਾਂ ਦੇ ਨਖ ਵੀ ਵੇਖਣ ਦੀ ਇੱਛਾ ਰੱਖੀ, ਪਰ ਉਹ ਕਿਸੇ ਵੀ ਰੂਪ ਵਿਚ ਨਹੀਂ ਵੇਖੀ, ਸੁਪਨੇ ਵਿਚ ਵੀ ਨਹੀਂ—ਤਾਂ ਫਿਰ ਸਿੱਧਾ ਦਰਸ਼ਨ ਕਿਵੇਂ ਹੋ ਸਕਦਾ?
ਤੇਨੈਵ ਤਪਸਾ ਦृष੍ਟਾ ਭੁਵਿ ਵृਨ੍ਦਾਵਨੇ ਵਨੇ । ਕਥਿਤਾ ਪਞ੍ਚਮੀ ਦੇਵੀ ਸਾ ਰਾਧਾ ਚ ਪ੍ਰਕੀਰ੍ਤਿਤਾ
ਉਸੇ ਤਪ ਨਾਲ, ਉਹ ਧਰਤੀ ਤੇ ਵ੍ਰਿੰਦਾਵਨ ਦੇ ਜੰਗਲ ਵਿਚ ਵੇਖੀ ਗਈ। ਪੰਜਵੀਂ ਰੂਪ ਦੇਵੀ ਦੀ ਇਹ ਵਿਵਰਣ ਹੈ, ਜੋ ਰਾਧਾ ਨਾਮ ਨਾਲ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੈ।
ਅਂਸ਼ਰੂਪਾਃ ਕਲਾਰੂਪਾਃ ਕਲਾਂਸ਼ਾਂਸ਼ਾਂਸ਼ਸਮ੍ਭਵਾਃ । ਪ੍ਰਕृਤੇਃ ਪ੍ਰਤਿਵਿਸ਼੍ਵੇषੁ ਦੇਵ੍ਯਸ਼੍ਚ ਸਰ੍ਵਯੋषਿਤਃ
ਸਾਰੇ ਲੋਕਾਂ ਦੀਆਂ ਦੇਵੀਆਂ ਅਤੇ ਸਾਰੀਆਂ ਔਰਤਾਂ ਪ੍ਰਕ੍ਰਿਤੀ ਤੋਂ ਉਤਪੰਨ ਹੋਈਆਂ ਹਨ, ਉਹ ਅੰਸ਼, ਅੰਸ਼ ਦੇ ਅੰਸ਼, ਅਤੇ ਅੰਸ਼ ਦੇ ਅੰਸ਼ ਦੇ ਅੰਸ਼ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਹਨ।
ਪਰਿਪੂਰ੍ਣਤਮਾਃ ਪਞ੍ਚ ਵਿਦ੍ਯਾਦੇਵ੍ਯਃ ਪ੍ਰਕੀਰ੍ਤਿਤਾਃ । ਯਾ ਯਾਃ ਪ੍ਰਧਾਨਾਂਸ਼ਰੂਪਾ ਵਰ੍ਣਯਾਮਿ ਨਿਸ਼ਾਮਯ
ਪੰਜ ਵਿਦਿਆ ਦੇਵੀਆਂ ਸਭ ਤੋਂ ਪੂਰਨ ਮੰਨੀ ਗਈਆਂ ਹਨ; ਮੈਂ ਹੁਣ ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਵੱਡੀ ਅੰਸ਼ ਰੂਪਾਂ ਦਾ ਵਰਣਨ ਕਰਦਾ ਹਾਂ, ਧਿਆਨ ਨਾਲ ਸੁਣੋ।
ਪ੍ਰਧਾਨਾਂਸ਼ਸ੍ਵਰੂਪਾ ਸਾ ਗਙ੍ਗਾ ਭੁਵਨਪਾਵਨੀ । ਵਿष੍ਣੁਵਿਗ੍ਰਹਸਮ੍ਭੂਤਾ ਦ੍ਰਵਰੂਪਾ ਸਨਾਤਨੀ
ਜੋ ਮੁੱਖ ਅੰਸ਼ ਰੂਪ ਵਾਲੀ ਹੈ, ਉਹ ਗੰਗਾ ਹੈ, ਜੋ ਸੰਸਾਰ ਨੂੰ ਪਵਿੱਤਰ ਕਰਦੀ ਹੈ, ਵਿਸ਼ਨੂ ਦੇ ਸਰੀਰ ਤੋਂ ਉਤਪੰਨ ਹੋਈ, ਸਦਾ ਰਹਿਣ ਵਾਲੀ ਤੇ ਪਾਣੀ ਵਰਗੀ।
ਪਾਪਿਪਾਪੇਧ੍ਮਦਾਹਾਯ ਜ੍ਵਲਦਗ੍ਨਿਸ੍ਵਰੂਪਿਣੀ । ਸੁਖਸ੍ਪਰ੍ਸ਼ਾ ਸ੍ਨਾਨਪਾਨੈਰ੍ਨਿਰ੍ਵਾਣਪਦਦਾਯਿਨੀ
ਪਾਪ ਅਤੇ ਬੁਰਾਈ ਦੇ ਲੱਕੜ ਨੂੰ ਸਾੜਨ ਲਈ, ਉਹ ਅੱਗ ਵਾਂਗ ਜਲਦੀ ਹੈ; ਪਰ ਉਸ ਦਾ ਛੂਹਾ ਸੁਖਦਾਇਕ ਹੈ, ਨ੍ਹਾਉਣ ਅਤੇ ਪੀਣ ਨਾਲ ਉਹ ਮੁਕਤੀ ਦਿੰਦੀ ਹੈ।
ਗੋਲੋਕਸ੍ਥਾਨਪ੍ਰਸ੍ਥਾਨਸੁਖਸੋਪਾਨਰੂਪਿਣੀ । ਪਵਿਤ੍ਰਰੂਪਾ ਤੀਰ੍ਥਾਨਾਂ ਸਰਿਤਾਂ ਚ ਪਰਾਵਰਾ
ਗੋਲੋਕ ਵਿਚ ਜਾਣ ਤੇ ਆਉਣ ਲਈ ਉਹ ਖੁਸ਼ੀ ਦੀ ਪੌੜੀ ਹੈ; ਪਵਿੱਤਰ ਰੂਪ ਵਾਲੀ, ਉਹ ਤੀਰਥਾਂ ਅਤੇ ਦਰਿਆਵਾਂ ਵਿਚ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚੀ ਹੈ।
ਸ਼ਮ੍ਭੁਮੌਲਿਜਟਾਮੇਰੁਮੁਕ੍ਤਾਪਂਕ੍ਤਿਸ੍ਵਰੂਪਿਣੀ । ਤਪਃਸਮ੍ਪਾਦਿਨੀ ਸਦ੍ਯੋ ਭਾਰਤੇषੁ ਤਪਸ੍ਵਿਨਾਮ੍
ਉਹ ਸ਼ਿਵ ਦੇ ਮੌਲੀ ਵਿਚ ਮੇਰੂ ਵਾਂਗ ਜਟਾ ਤੇ ਮੋਤੀ ਦੀ ਲੜੀ ਹੈ; ਭਾਰਤ ਦੇ ਤਪਸਵੀਆਂ ਨੂੰ ਉਹ ਤੁਰੰਤ ਤਪ ਦਾ ਫਲ ਦਿੰਦੀ ਹੈ।
ਚਨ੍ਦ੍ਰਪਦ੍ਮਕ੍ਸ਼ੀਰਨਿਭਾ ਸ਼ੁਦ੍ਧਸਤ੍ਤ੍ਵਸ੍ਵਰੂਪਿਣੀ । ਨਿਰ੍ਮਲਾ ਨਿਰਹਙ੍ਕਾਰਾ ਸਾਧ੍ਵੀ ਨਾਰਾਯਣਪ੍ਰਿਯਾ
ਉਹ ਚੰਦ, ਕਮਲ ਅਤੇ ਦੁੱਧ ਵਾਂਗ ਹੈ, ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪਵਿੱਤਰ ਸਤਵ ਰੂਪ ਵਾਲੀ; ਨਿਰਮਲ, ਅਹੰਕਾਰ ਰਹਿਤ, ਸਾਧਵੀ ਤੇ ਨਾਰਾਇਣ ਨੂੰ ਪਿਆਰੀ।
ਪ੍ਰਧਾਨਾਂਸ਼ਸ੍ਵਰੂਪਾ ਚ ਤੁਲਸੀ ਵਿष੍ਣੁਕਾਮਿਨੀ । ਵਿष੍ਣੁਭੂषਣਰੂਪਾ ਚ ਵਿष੍ਣੁਪਾਦਸ੍ਥਿਤਾ ਸਤੀ
ਮੁੱਖ ਅੰਸ਼ ਰੂਪ ਵਾਲੀ ਤુલਸੀ ਹੈ, ਜੋ ਵਿਸ਼ਨੂ ਨੂੰ ਪਿਆਰੀ ਹੈ; ਉਹ ਵਿਸ਼ਨੂ ਦੀ ਸਜਾਵਟ ਹੈ ਅਤੇ ਉਸ ਦੇ ਚਰਨਾਂ 'ਤੇ ਸਦਾ ਟਿਕੀ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ।
ਤਪਃਸਂਕਲ੍ਪਪੂਜਾਦਿਸਙ੍ਘਸਮ੍ਪਾਦਿਨੀ ਮੁਨੇ । ਸਾਰਭੂਤਾ ਚ ਪੁष੍ਪਾਣਾਂ ਪਵਿਤ੍ਰਾ ਪੁਣ੍ਯਦਾ ਸਦਾ
ਹੇ ਮੁਨੀ, ਉਹ ਤਪ, ਸੰਕਲਪ, ਪੂਜਾ ਆਦਿ ਦੀਆਂ ਸਭ ਸੰਗਤਾਂ ਨੂੰ ਪੂਰਾ ਕਰਦੀ ਹੈ; ਫੁੱਲਾਂ ਦੀ ਸਾਰ ਹੈ, ਹਮੇਸ਼ਾ ਪਵਿੱਤਰ ਤੇ ਪੂਣ ਦਿੰਦੀ ਹੈ।
ਦਰ੍ਸ਼ਨਸ੍ਪਰ੍ਸ਼ਨਾਭ੍ਯਾਂ ਚ ਸਦ੍ਯੋ ਨਿਰ੍ਵਾਣਦਾਯਿਨੀ । ਕਲੌ ਕਲੁषਸ਼ੁष੍ਕੇਧ੍ਮਦਹਨਾਯਾਗ੍ਨਿਰੂਪਿਣੀ
ਉਸ ਦੇ ਦਰਸ਼ਨ ਤੇ ਛੂਹ ਨਾਲ ਉਹ ਤੁਰੰਤ ਮੁਕਤੀ ਦਿੰਦੀ ਹੈ; ਕਲਿਜੁਗ ਵਿਚ ਪਾਪ ਦੇ ਸੁੱਕੇ ਲੱਕੜ ਨੂੰ ਸਾੜਨ ਲਈ ਉਹ ਅੱਗ ਰੂਪ ਧਾਰਨ ਕਰਦੀ ਹੈ।