ਪ੍ਰਥਮੇ ਵਰ੍ਤਤੇ ਪ੍ਰਸ਼੍ਨ ਕृਤਿਸ਼੍ਚ ਸृष੍ਟਿਵਾਚਕਃ । ਸृष੍ਟੇਰਾਦੌ ਚ ਯਾ ਦੇਵੀ ਪ੍ਰਕृਤਿਃ ਸਾ ਪ੍ਰਕੀਰ੍ਤਿਤਾ
ਸ਼ੁਰੂ ਵਿੱਚ ‘ਪ੍ਰ’ ਸ਼ਬਦ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਤੇ ‘ਕ੍ਰਿਤੀ’ ਰਚਨਾ ਦਾ ਸੰਕੇਤ ਹੈ; ਜੋ ਦੇਵੀ ਰਚਨਾ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਵਿੱਚ ਹੈ, ਉਹੀ ਪ੍ਰਕ੍ਰਿਤੀ ਕਹੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਯੋਗੇਨਾਤ੍ਮਾ ਸृष੍ਟਿਵਿਧੌ ਦ੍ਵਿਧਾਰੂਪੋ ਬਭੂਵ ਸਃ । ਪੁਮਾਂਸ਼੍ਚ ਦਕ੍ਸ਼ਿਣਾਰ੍ਧਾਙ੍ਗੋ ਵਾਮਾਰ੍ਧਾ ਪ੍ਰਕृਤਿਃ ਸ੍ਮृਤਾ
ਯੋਗ ਦੁਆਰਾ, ਆਤਮਾ ਨੇ ਰਚਨਾ ਵਿੱਚ ਦੋ ਰੂਪ ਧਾਰ ਲਏ: ਸੱਜਣ ਪਾਸੇ ਪੁਰਸ਼ ਹੈ, ਤੇ ਖੱਬੇ ਪਾਸੇ ਪ੍ਰਕ੍ਰਿਤੀ ਮੰਨੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਸਾ ਚ ਬ੍ਰਹ੍ਮਸ੍ਵਰੂਪਾ ਚ ਨਿਤ੍ਯਾ ਸਾ ਚ ਸਨਾਤਨੀ । ਯਥਾऽऽਤ੍ਮਾ ਚ ਤਥਾ ਸ਼ਕ੍ਤਿਰ੍ਯਥਾਗ੍ਨੌ ਦਾਹਿਕਾ ਸ੍ਥਿਤਾ
ਉਹ ਬ੍ਰਹਮ ਦੀ ਪ੍ਰਕਿਰਤੀ ਵਾਲੀ, ਸਦਾ ਰਹਿਣ ਵਾਲੀ ਤੇ ਅਟੱਲ ਹੈ; ਜਿਵੇਂ ਆਤਮਾ ਹੈ, ਤਿਵੇਂ ਸ਼ਕਤੀ ਵੀ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਅੱਗ ਵਿੱਚ ਸਾੜਨ ਦੀ ਤਾਕਤ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।
ਅਤ ਏਵ ਹਿ ਯੋਗੀਨ੍ਦ੍ਰੈਃ ਸ੍ਤ੍ਰੀਪੁਮ੍ਭੇਦੋ ਨ ਮਨ੍ਯਤੇ । ਸਰ੍ਵਂ ਬ੍ਰਹ੍ਮਮਯਂ ਬ੍ਰਹ੍ਮਞ੍ਛਸ਼੍ਵਤ੍ਸਦਪਿ ਨਾਰਦ
ਇਸ ਕਰਕੇ, ਨਾਰਦ ਜੀ, ਵੱਡੇ ਯੋਗੀ ਮਰਦ ਤੇ ਔਰਤ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਫਰਕ ਨਹੀਂ ਮੰਨਦੇ; ਸਭ ਕੁਝ ਬ੍ਰਹਮ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਤੇ ਬ੍ਰਹਮ ਹੀ ਸਦਾ ਰਹਿਣ ਵਾਲਾ ਹੈ।
ਸ੍ਵੇਚ੍ਛਾਮਯਸ੍ਯੇਚ੍ਛਯਾ ਚ ਸ਼੍ਰੀਕृष੍ਣਸ੍ਯ ਸਿਸृਕ੍ਸ਼ਯਾ । ਸਾऽऽਵਿਰ੍ਬਭੂਵ ਸਹਸਾ ਮੂਲਪ੍ਰਕृਤਿਰੀਸ਼੍ਵਰੀ
ਸ਼੍ਰੀ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਦੀ ਆਪਣੀ ਇੱਛਾ ਨਾਲ, ਜਦ ਉਹ ਰਚਨਾ ਕਰਨਾ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਮੂਲ ਪ੍ਰਕ੍ਰਿਤੀ, ਸਰਵ-ਸ਼ਕਤੀਵਾਨ ਦੇਵੀ, ਅਚਾਨਕ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋ ਗਈ।
ਤਦਾਜ੍ਞਯਾ ਪਞ੍ਚਵਿਧਾ ਸृष੍ਟਿਕਰ੍ਮਵਿਭੇਦਿਕਾ । ਅਥ ਭਕ੍ਤਾਨੁਰੋਧਾਦ੍ਵਾ ਭਕ੍ਤਾਨੁਗ੍ਰਹਵਿਗ੍ਰਹਾ
ਉਸ ਦੇ ਹੁਕਮ ਨਾਲ, ਪੰਜ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੀ ਰਚਨਾ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਹੋਈ; ਤੇ ਭਗਤਾਂ ਦੀ ਭਾਵਨਾ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਉਹ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਕਿਰਪਾ ਦੇਣ ਲਈ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਰੂਪ ਧਾਰ ਲੈਂਦੀ ਹੈ।
ਗਣੇਸ਼ਮਾਤਾ ਦੁਰ੍ਗਾ ਯਾ ਸ਼ਿਵਰੂਪਾ ਸ਼ਿਵਪ੍ਰਿਯਾ । ਨਾਰਾਯਣੀ ਵਿष੍ਣੁਮਾਯਾ ਪੂਰ੍ਣਬ੍ਰਹ੍ਮਸ੍ਵਰੂਪਿਣੀ
ਉਹ ਗਣੇਸ਼ ਦੀ ਮਾਂ, ਦੁਰਗਾ, ਸ਼ਿਵ ਦਾ ਰੂਪ ਤੇ ਸ਼ਿਵ ਦੀ ਪਿਆਰੀ ਹੈ; ਉਹ ਨਾਰਾਯਣੀ, ਵਿਸ਼ਨੁ ਦੀ ਮਾਇਆ, ਤੇ ਪੂਰਨ ਬ੍ਰਹਮ ਦੀ ਪ੍ਰਕਿਰਤੀ ਹੈ।
ਬ੍ਰਹ੍ਮਾਦਿਦੇਵੈਰ੍ਮੁਨਿਭਿਰ੍ਮਨੁਭਿਃ ਪੂਜਿਤਾ ਸ੍ਤੁਤਾ । ਸਰ੍ਵਾਧਿष੍ਠਾਤृਦੇਵੀ ਸਾ ਸ਼ਰ੍ਵਰੂਪਾ ਸਨਾਤਨੀ
ਬ੍ਰਹਮਾ, ਹੋਰ ਦੇਵਤੇ, ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਤੇ ਮਨੂਆਂ ਵਲੋਂ ਉਹ ਪੂਜੀ ਤੇ ਸਤਿਕਾਰੀ ਗਈ; ਉਹ ਸਭ ਦੀ ਅਧਿਕਾਰੀ ਦੇਵੀ, ਰਾਤ ਦਾ ਰੂਪ ਤੇ ਸਦਾ ਰਹਿਣ ਵਾਲੀ ਹੈ।
ਧਰ੍ਮਸਤ੍ਯਪੁਣ੍ਯਕੀਰ੍ਤਿਰ੍ਯਸ਼ੋਮਙ੍ਗਲਦਾਯਿਨੀ । ਸੁਖਮੋਕ੍ਸ਼ਹਰ੍षਦਾਤ੍ਰੀ ਸ਼ੋਕਾਰ੍ਤਿਦੁਃਖਨਾਸ਼ਿਨੀ
ਉਹ ਧਰਮ, ਸਚ, ਪਵਿੱਤਰਤਾ, ਇਜ਼ਤ ਤੇ ਸ਼ੁਭਤਾ ਦਿੰਦੀ ਹੈ; ਸੁਖ, ਮੁਕਤੀ ਤੇ ਖੁਸ਼ੀ ਬਖ਼ਸ਼ਦੀ ਹੈ, ਤੇ ਦੁਖੀ ਤੇ ਪੀੜਤਾਂ ਦਾ ਦੁੱਖ ਮਿਟਾ ਦਿੰਦੀ ਹੈ।
ਸ਼ਰਣਾਗਤਦੀਨਾਰ੍ਤਪਰਿਤ੍ਰਾਣਪਰਾਯਣਾ । ਤੇਜਃਸ੍ਵਰੂਪਾ ਪਰਮਾ ਤਦਧਿष੍ਠਾਤृਦੇਵਤਾ
ਉਹ ਆਸਰਾ ਲੈਣ ਵਾਲੇ, ਦਿਨੇ, ਤੇ ਪੀੜਤਾਂ ਨੂੰ ਬਚਾਉਣ ਲਈ ਸਮਰਪਿਤ ਹੈ; ਉਸ ਦਾ ਰੂਪ ਤੇਜ ਹੈ, ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚਾ, ਤੇ ਉਹ ਸਭ ਦੀ ਅਧਿਕਾਰੀ ਦੇਵੀ ਹੈ।
ਸਰ੍ਵਸ਼ਕ੍ਤਿਸ੍ਵਰੂਪਾ ਚ ਸ਼ਕ੍ਤਿਰੀਸ਼ਸ੍ਯ ਸਨ੍ਤਤਮ੍ । ਸਿਦ੍ਧੇਸ਼੍ਵਰੀ ਸਿਦ੍ਧਿਰੂਪਾ ਸਿਦ੍ਧਿਦਾ ਸਿਦ੍ਧਿਰੀਸ਼੍ਵਰੀ
ਉਹ ਸਭ ਸ਼ਕਤੀਆਂ ਦੀ ਪ੍ਰਕਿਰਤੀ ਹੈ, ਪ੍ਰਭੂ ਦੀ ਸਦੀਵੀ ਸ਼ਕਤੀ; ਉਹ ਸਿੱਧੇਸ਼ਵਰੀ, ਸਿੱਧੀ ਦਾ ਰੂਪ, ਸਫਲਤਾ ਦੇਣ ਵਾਲੀ ਤੇ ਸਿੱਧੀਆਂ ਦੀ ਮਾਲਕ ਹੈ।
ਬੁਦ੍ਧਿਰ੍ਨਿਦ੍ਰਾ ਕ੍ਸ਼ੁਤ੍ਪਿਪਾਸਾ ਛਾਯਾ ਤਨ੍ਦ੍ਰਾ ਦਯਾ ਸ੍ਮृਤਿਃ । ਜਾਤਿਃ ਕ੍ਸ਼ਾਨ੍ਤਿਸ਼੍ਚ ਭ੍ਰਾਨ੍ਤਿਸ਼੍ਚ ਸ਼ਾਨ੍ਤਿਃ ਕਾਨ੍ਤਿਸ਼੍ਚ ਚੇਤਨਾ
ਉਹ ਬੁੱਧੀ, ਨੀਂਦ, ਭੁੱਖ, ਪਿਆਸ, ਛਾਂ, ਥਕਾਵਟ, ਦਇਆ, ਯਾਦ, ਜਨਮ, ਸਹਿਣਸ਼ੀਲਤਾ, ਭੁੱਲ, ਸ਼ਾਂਤੀ, ਸੋਭਾ ਤੇ ਚੇਤਨਾ ਹੈ।
ਤੁष੍ਟਿਃ ਪੁष੍ਟਿਸ੍ਤਥਾ ਲਕ੍ਸ਼੍ਮੀਰ੍ਧृਤਿਰ੍ਮਾਯਾ ਤਥੈਵ ਚ । ਸਰ੍ਵਸ਼ਕ੍ਤਿਸ੍ਵਰੂਪਾ ਸਾ ਕृष੍ਣਸ੍ਯ ਪਰਮਾਤ੍ਮਨਃ
ਉਹ ਸੰਤੋਖ, ਪੋਸ਼ਣ, ਲਕਸ਼ਮੀ, ਢਿੱਲ, ਮਾਇਆ ਵੀ ਹੈ; ਉਹ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ, ਪਰਮਾਤਮਾ ਦੀ ਸਭ ਸ਼ਕਤੀਆਂ ਦੀ ਪ੍ਰਕਿਰਤੀ ਹੈ।
ਉਕ੍ਤਃ ਸ਼੍ਰੁਤੌ ਸ਼੍ਰੁਤਗੁਣਸ਼੍ਚਾਤਿਸ੍ਵਲ੍ਪੋ ਯਥਾਗਮਮ੍ । ਗੁਣੋऽਸ੍ਤ੍ਯਨਨ੍ਤੋऽਨਨ੍ਤਾਯਾ ਅਪਰਾਂ ਚ ਨਿਸ਼ਾਮਯ
ਸ਼ਾਸਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਉਸ ਦੀਆਂ ਖਾਸੀਅਤਾਂ ਬਾਰੇ ਜੋ ਕਿਹਾ ਗਿਆ, ਉਹ ਰਿਵਾਜ ਅਨੁਸਾਰ ਬਹੁਤ ਥੋੜ੍ਹਾ ਹੈ; ਉਸ ਦੀਆਂ ਖਾਸੀਅਤਾਂ ਅਣਗਿਣਤ ਹਨ, ਨਾਰਦ ਜੀ, ਹੁਣ ਹੋਰ ਸੁਣੋ।
ਸ਼ੁਦ੍ਧਸਤ੍ਤ੍ਵਸ੍ਵਰੂਪਾ ਯਾ ਪਦ੍ਮਾ ਸਾ ਪਰਮਾਤ੍ਮਨਃ । ਸਰ੍ਵਸਮ੍ਪਤ੍ਸ੍ਵਰੂਪਾ ਸਾ ਤਦਧਿष੍ਠਾਤृਦੇਵਤਾ
ਜੋ ਪੂਰੀ ਪਵਿੱਤਰਤਾ ਵਾਲੀ ਹੈ, ਉਹ ਪਦਮਾ ਪਰਮਾਤਮਾ ਦੀ ਹੈ; ਉਹ ਸਾਰੀ ਧਨ-ਦੌਲਤ ਦੀ ਮੂਰਤ ਹੈ ਅਤੇ ਉਸ ਦੀ ਰਖਵਾਲੀ ਦੇਵੀ ਹੈ।
ਕਾਨ੍ਤਾਤਿਦਾਨ੍ਤਾ ਸ਼ਾਨ੍ਤਾ ਚ ਸੁਸ਼ੀਲਾ ਸਰ੍ਵਮਙ੍ਗਲਾ । ਲੋਭਮੋਹਕਾਮਰੋषਮਦਾਹਙ੍ਕਾਰਵਰ੍ਜਿਤਾ
ਉਹ ਸੁੰਦਰ, ਬਹੁਤ ਹੀ ਸੰਯਮੀ, ਸ਼ਾਂਤ, ਚੰਗੀ ਚਾਲ-ਚਲਨ ਵਾਲੀ ਅਤੇ ਹਰ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸ਼ੁਭ ਹੈ; ਲਾਲਚ, ਭ੍ਰਮ, ਵਾਸਨਾ, ਗੁੱਸਾ, ਅਹੰਕਾਰ ਤੇ ਮਾਣ ਉਸ ਵਿੱਚ ਨਹੀਂ।
ਭਕ੍ਤਾਨੁਰਕ੍ਤਾ ਪਤ੍ਯੁਸ਼੍ਚ ਸਰ੍ਵਾਭ੍ਯਸ਼੍ਚ ਪਤਿਵ੍ਰਤਾ । ਪ੍ਰਾਣਤੁਲ੍ਯਾ ਭਗਵਤਃ ਪ੍ਰੇਮਪਾਤ੍ਰਂ ਪ੍ਰਿਯਂਵਦਾ
ਉਹ ਆਪਣੇ ਭਗਤਾਂ ਅਤੇ ਪਤੀ ਲਈ ਪੂਰੀ ਨਿਭਣ ਵਾਲੀ ਹੈ, ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਪਤੀ ਦੀ ਸਚੀ ਵਫਾਦਾਰ, ਭਗਵਾਨ ਲਈ ਜਾਨ ਤੋਂ ਪਿਆਰੀ, ਪਿਆਰ ਦੀ ਮੂਰਤ ਅਤੇ ਮਿੱਠਾ ਬੋਲਣ ਵਾਲੀ ਹੈ।
ਸਰ੍ਵਸਸ੍ਯਾਤ੍ਮਿਕਾ ਦੇਵੀ ਜੀਵਨੋਪਾਯਰੂਪਿਣੀ । ਮਹਾਲਕ੍ਸ਼੍ਮੀਸ਼੍ਚ ਵੈਕੁਣ੍ਠੇ ਪਤਿਸੇਵਾਰਤਾ ਸਤੀ
ਦੇਵੀ ਸਾਰੇ ਫਸਲਾਂ ਦੀ ਆਤਮਾ ਹੈ, ਜੀਵਨ ਦੇ ਸਾਧਨ ਦੀ ਮੂਰਤ ਹੈ; ਵੈਕੁੰਠ ਵਿੱਚ ਉਹ ਮਹਾਲਕਸ਼ਮੀ ਹੈ, ਪਤੀ ਦੀ ਸੇਵਾ ਵਿੱਚ ਲੱਗੀ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ, ਪਵਿੱਤਰ ਤੇ ਸਚੀ।
ਸ੍ਵਰ੍ਗੇ ਚ ਸ੍ਵਰ੍ਗਲਕ੍ਸ਼੍ਮੀਸ਼੍ਚ ਰਾਜਲਕ੍ਸ਼੍ਮੀਸ਼੍ਚ ਰਾਜਸੁ । ਗृਹੇषੁ ਗृਹਲਕ੍ਸ਼੍ਮੀਸ਼੍ਚ ਮਰ੍ਤ੍ਯਾਨਾਂ ਗृਹਿਣਾਂ ਤਥਾ
ਸਵਰਗ ਵਿੱਚ ਉਹ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੀ ਲਕਸ਼ਮੀ ਹੈ, ਰਾਜਿਆਂ ਵਿੱਚ ਰਾਜ-ਲਕਸ਼ਮੀ ਹੈ, ਘਰਾਂ ਵਿੱਚ ਘਰ-ਲਕਸ਼ਮੀ ਹੈ, ਮਾਨਵਾਂ ਵਿੱਚ ਘਰ ਦੀ ਮਾਲਕਣ ਹੈ।
ਸਰ੍ਵਪ੍ਰਾਣਿषੁ ਦ੍ਰਵ੍ਯੇषੁ ਸ਼ੋਭਾਰੂਪਾ ਮਨੋਹਰਾ । ਕੀਰ੍ਤਿਰੂਪਾ ਪੁਣ੍ਯਵਤਾਂ ਪ੍ਰਭਾਰੂਪਾ ਨृਪੇषੁ ਚ
ਸਾਰੇ ਜੀਵਾਂ ਤੇ ਵਸਤੂਆਂ ਵਿੱਚ ਉਹ ਸੋਭਾ ਦੀ ਮੂਰਤ ਹੈ, ਜੋ ਸਭ ਨੂੰ ਮੋਹ ਲੈਣ ਵਾਲੀ ਹੈ; ਚੰਗਿਆਂ ਵਿੱਚ ਉਹ ਕੀਰਤੀ ਹੈ, ਰਾਜਿਆਂ ਵਿੱਚ ਚਮਕ ਹੈ।
ਵਾਣਿਜ੍ਯਰੂਪਾ ਵਣਿਜਾਂ ਪਾਪਿਨਾਂ ਕਲਹਾਙ੍ਕੁਰਾ । ਦਯਾਰੂਪਾ ਚ ਕਥਿਤਾ ਵੇਦੋਕ੍ਤਾ ਸਰ੍ਵਸਮ੍ਮਤਾ
ਵਪਾਰੀਆਂ ਵਿੱਚ ਉਹ ਵਪਾਰ ਦੀ ਮੂਰਤ ਹੈ, ਪਾਪੀਆਂ ਵਿੱਚ ਝਗੜੇ ਦੀ ਜੜ੍ਹ ਹੈ; ਦਇਆ ਦੀ ਮੂਰਤ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਵੇਦਾਂ ਵਿੱਚ ਕਿਹਾ ਗਿਆ ਹੈ, ਅਤੇ ਸਭ ਦੀ ਮਨਜ਼ੂਰ।
ਸਰ੍ਵਪੂਜ੍ਯਾ ਸਰ੍ਵਵਨ੍ਦ੍ਯਾ ਚਾਨ੍ਯਾਂ ਮਤ੍ਤੋ ਨਿਸ਼ਾਮਯ । ਵਾਗ੍ਬੁਦ੍ਧਿਵਿਦ੍ਯਾਜ੍ਞਾਨਾਧਿष੍ਠਾਤ੍ਰੀ ਚ ਪਰਮਾਤ੍ਮਨਃ
ਉਹ ਸਭ ਦੀ ਪੂਜਾ ਤੇ ਸਤਿਕਾਰ ਯੋਗ ਹੈ; ਹੁਣ ਮੇਰੇ ਤੋਂ ਹੋਰ ਸੁਣੋ: ਜੋ ਪਰਮਾਤਮਾ ਲਈ ਬੋਲੀ, ਬੁੱਧੀ, ਵਿਦਿਆ ਤੇ ਗਿਆਨ ਦੀ ਰਖਵਾਲੀ ਹੈ।
ਸਰ੍ਵਵਿਦ੍ਯਾਸ੍ਵਰੂਪਾ ਯਾ ਸਾ ਚ ਦੇਵੀ ਸਰਸ੍ਵਤੀ । ਸਾ ਬੁਦ੍ਧਿਃ ਕਵਿਤਾ ਮੇਧਾ ਪ੍ਰਤਿਭਾ ਸ੍ਮृਤਿਦਾ ਨृਣਾਮ੍
ਜੋ ਸਾਰੀ ਵਿਦਿਆ ਦੀ ਮੂਰਤ ਹੈ, ਉਹ ਦੇਵੀ ਸਰਸਵਤੀ ਹੈ; ਉਹ ਬੁੱਧੀ, ਕਵਿਤਾ, ਸਮਝ, ਪ੍ਰੇਰਨਾ ਅਤੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਯਾਦ ਦਿਵਾਉਣ ਵਾਲੀ ਹੈ।
ਨਾਨਾਪ੍ਰਕਾਰਸਿਦ੍ਧਾਨ੍ਤਭੇਦਾਰ੍ਥਕਲਨਾ ਮਤਾ । ਵ੍ਯਾਖ੍ਯਾਬੋਧਸ੍ਵਰੂਪਾ ਚ ਸਰ੍ਵਸਨ੍ਦੇਹਭਞ੍ਜਿਨੀ
ਉਹ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਸਿਧਾਂਤਾਂ ਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਫਰਕ ਨੂੰ ਸਮਝਣ ਦੀ ਸ਼ਕਤੀ ਹੈ, ਵਿਆਖਿਆ ਤੇ ਸਮਝ ਦੀ ਮੂਰਤ ਹੈ, ਅਤੇ ਸਾਰੇ ਸੰਦੇਹਾਂ ਨੂੰ ਦੂਰ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਹੈ।
ਵਿਚਾਰਕਾਰਿਣੀ ਗ੍ਰਨ੍ਥਕਾਰਿਣੀ ਸ਼ਕ੍ਤਿਰੂਪਿਣੀ । ਸ੍ਵਰਸਙ੍ਗੀਤਸਨ੍ਧਾਨਤਾਲਕਾਰਣਰੂਪਿਣੀ
ਉਹ ਵਿਚਾਰ ਕਰਨ ਦੀ ਕਾਰਣ, ਗ੍ਰੰਥ ਬਣਾਉਣ ਵਾਲੀ, ਸ਼ਕਤੀ ਦੀ ਮੂਰਤ, ਅਤੇ ਸੁਰ, ਸੰਗੀਤ, ਰਚਨਾ ਤੇ ਤਾਲ ਦੀ ਮੂਰਤ ਹੈ।
ਵਿषਯਜ੍ਞਾਨਵਾਗ੍ਰੂਪਾ ਪ੍ਰਤਿਵਿਸ਼੍ਵੋਪਜੀਵਿਨੀ । ਵ੍ਯਾਖ੍ਯਾਵਾਦਕਰੀ ਸ਼ਾਨ੍ਤਾ ਵੀਣਾਪੁਸ੍ਤਕਧਾਰਿਣੀ
ਉਹ ਵਿਸ਼ਿਆਂ ਦੀ ਜਾਣਕਾਰੀ, ਬੋਲੀ ਤੇ ਸਮਝ ਦੀ ਮੂਰਤ ਹੈ, ਜੋ ਸਾਰੇ ਸੰਸਾਰ ਨੂੰ ਜੀਵਨ ਦਿੰਦੀ ਹੈ; ਵਿਆਖਿਆ ਤੇ ਵਾਦ ਲਿਆਉਣ ਵਾਲੀ, ਸ਼ਾਂਤ ਅਤੇ ਵੀਣਾ-ਪੁਸਤਕ ਧਾਰਣ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਹੈ।
ਸ਼ੁਦ੍ਧਸਤ੍ਤ੍ਵਸ੍ਵਰੂਪਾ ਚ ਸੁਸ਼ੀਲਾ ਸ਼੍ਰੀਹਰਿਪ੍ਰਿਯਾ । ਹਿਮਚਨ੍ਦਨਕੁਨ੍ਦੇਨ੍ਦੁਕੁਮੁਦਾਮ੍ਭੋਜਸਨ੍ਨਿਭਾ
ਉਹ ਪੂਰੀ ਪਵਿੱਤਰਤਾ ਵਾਲੀ, ਚੰਗੀ ਚਾਲ-ਚਲਨ ਵਾਲੀ, ਸ਼੍ਰੀਹਰੀ ਦੀ ਪਿਆਰੀ ਹੈ; ਉਸ ਦਾ ਰੂਪ ਹਿਮ, ਚੰਦਨ, ਕੁੰਦ, ਚੰਦ, ਕਮਲ ਤੇ ਨੀਲੋਫਰ ਵਰਗਾ ਹੈ।
ਯਜਨ੍ਤੀ ਪਰਮਾਤ੍ਮਾਨਂ ਸ਼੍ਰੀਕृष੍ਣਂ ਰਤ੍ਨਮਾਲਯਾ । ਤਪਃਸ੍ਵਰੂਪਾ ਤਪਸਾਂ ਫਲਦਾਤ੍ਰੀ ਤਪਸ੍ਵਿਨਾਮ੍
ਉਹ ਪਰਮਾਤਮਾ, ਸ਼੍ਰੀਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਦੀ ਉਪਾਸਨਾ ਕਰਦੀ ਹੈ, ਰਤਨਾਂ ਨਾਲ ਸਜੀ ਹੋਈ; ਤਪ ਦੀ ਮੂਰਤ ਹੈ, ਤਪਸੀਆਂ ਨੂੰ ਤਪ ਦੇ ਫਲ ਦੇਣ ਵਾਲੀ ਹੈ।
ਸਿਦ੍ਧਿਵਿਦ੍ਯਾਸ੍ਵਰੂਪਾ ਚ ਸਰ੍ਵਸਿਦ੍ਧਿਪ੍ਰਦਾ ਸਦਾ । ਯਯਾ ਵਿਨਾ ਤੁ ਵਿਪ੍ਰੌਘੋ ਮੂਕੋ ਮृਤਸਮਃ ਸਦਾ
ਉਹ ਸਿਧ ਵਿਦਿਆ ਦੀ ਮੂਰਤ ਹੈ, ਹਮੇਸ਼ਾ ਸਾਰੇ ਸਿਧੀਆਂ ਦੇਣ ਵਾਲੀ; ਉਸ ਦੇ ਬਿਨਾ, ਹੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣੋ, ਮਨੁੱਖ ਗੂੰਗਾ ਤੇ ਮੁਰਦੇ ਵਰਗਾ ਹੈ।
ਦੇਵੀ ਤृਤੀਯਾ ਗਦਿਤਾ ਸ਼੍ਰੁਤ੍ਯੁਕ੍ਤਾ ਜਗਦਮ੍ਬਿਕਾ । ਯਥਾਗਮਂ ਯਥਾਕਿਞ੍ਚਿਦਪਰਾਂ ਤ੍ਵਂ ਨਿਬੋਧ ਮੇ
ਤੀਜੀ ਦੇਵੀ, ਜਿਵੇਂ ਸ਼ਾਸਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਕਿਹਾ ਗਿਆ ਹੈ, ਜਗਤ ਦੀ ਮਾਂ ਹੈ; ਹੁਣ ਰਿਵਾਜ ਅਨੁਸਾਰ ਤੇ ਜਿੰਨਾ ਮੈਂ ਜਾਣਦਾ ਹਾਂ, ਹੋਰ ਸੁਣੋ।