ਆਪृਚ੍ਛੇ ਤ੍ਵਾਂ ਮਹਾਭਾਗ ਗ੍ਰਾਹ੍ਯਂ ਤੇ ਵਚਨਂ ਮਯਾ । ਵਿਦੇਹਾਨ੍ਦ੍ਰष੍ਟੁਮਿਚ੍ਛਾਮਿ ਪਾਲਿਤਾਞ੍ਜਨਕੇਨ ਤੁ
ਮੈਂ ਤੁਹਾਡੀ ਵਿਦਾ ਲੈ ਰਿਹਾ ਹਾਂ, ਹੇ ਵੱਡੇ ਭਾਗ ਵਾਲੇ! ਤੁਹਾਡਾ ਬਚਨ ਮੇਰੇ ਲਈ ਮੰਨਣਯੋਗ ਹੈ। ਮੈਂ ਜਨਕ ਦੇ ਰਾਜ ਵਿਚ ਵੱਸਦੇ ਵਿਦੇਹਾਂ ਨੂੰ ਵੇਖਣਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹਾਂ।
ਵਿਨਾ ਦਣ੍ਡਂ ਕਥਂ ਰਾਜ੍ਯਂ ਕਰੋਤਿ ਜਨਕਃ ਕਿਲ । ਧਰ੍ਮੇ ਨ ਵਰ੍ਤਤੇ ਲੋਕੋ ਦਣ੍ਡਸ਼੍ਚੇਨ੍ਨ ਭਵੇਦ੍ਯਦਿ
ਜਨਕ ਰਾਜਾ ਸਜ਼ਾ ਦੇਣ ਤੋਂ ਬਿਨਾ ਰਾਜ ਕਿਵੇਂ ਚਲਾਉਂਦਾ ਹੈ? ਜੇ ਸਜ਼ਾ ਨਾ ਹੋਵੇ, ਤਾਂ ਲੋਕ ਧਰਮ 'ਤੇ ਕਿਵੇਂ ਚੱਲ ਸਕਦੇ ਹਨ?
ਧਰ੍ਮਸ੍ਯ ਕਾਰਣਂ ਦਣ੍ਡੋ ਮਨ੍ਵਾਦਿਪ੍ਰਹਿਤਃ ਸਦਾ । ਸ ਕਥਂ ਵਰ੍ਤਤੇ ਤਾਤ ਸਂਸ਼ਯੋऽਯਂ ਮਹਾਨ੍ਮਮ
ਧਰਮ ਦਾ ਕਾਰਨ ਸਜ਼ਾ ਹੈ, ਜੋ ਮਨੂ ਆਦਿ ਨੇ ਸਦਾ ਸਥਾਪਿਤ ਕੀਤੀ। ਉਹ ਉਥੇ ਕਿਵੇਂ ਚੱਲਦੀ ਹੈ, ਹੇ ਪਿਤਾ? ਇਹ ਮੇਰਾ ਵੱਡਾ ਸੰਦੇਹ ਹੈ।
ਮਮ ਮਾਤਾ ਤ੍ਵਿਯਂ ਵਨ੍ਧ੍ਯਾ ਤਦ੍ਵਦ੍ਭਾਤਿ ਵਿਚੇष੍ਟਿਤਮ੍ । ਪृਚ੍ਛਾਮਿ ਤ੍ਵਾਂ ਮਹਾਭਾਗ ਗਚ੍ਛਾਮਿ ਚ ਪਰਨ੍ਤਪ
ਮੇਰੀ ਮਾਂ ਬਾਂਝ ਹੈ, ਤੇ ਉਸ ਦਾ ਵਿਹਾਰ ਵੀ ਅਜੀਬ ਲੱਗਦਾ ਹੈ। ਹੇ ਵੱਡੇ ਭਾਗ ਵਾਲੇ, ਮੈਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਪੁੱਛਦਾ ਹਾਂ ਤੇ ਹੁਣ ਵਿਦਾ ਲੈ ਕੇ ਜਾਂਦਾ ਹਾਂ, ਹੇ ਦੁਸ਼ਮਣਾਂ ਨੂੰ ਦਬਾਉਣ ਵਾਲੇ।
ਸੂਤ ਉਵਾਚ ਤਂ ਦृष੍ਟ੍ਵਾ ਗਨ੍ਤੁਕਾਮਂ ਚ ਸ਼ੁਕਂ ਸਤ੍ਯਵਤੀਸੁਤਃ । ਆਲਿਙ੍ਗ੍ਯੋਵਾਚ ਪੁਤ੍ਰਂ ਤਂ ਜ੍ਞਾਨਿਨਂ ਨਿਃਸ੍ਪृਹਂ ਦृਢਮ੍
ਸੂਤਾ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਸ਼ੁਕ ਨੂੰ ਜਾਣ ਦੀ ਇੱਛਾ ਕਰਦੇ ਵੇਖ ਕੇ, ਸਤ੍ਯਵਤੀ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਵਿਆਸ ਨੇ ਆਪਣੇ ਨਿਸ਼ਕਾਮ ਤੇ ਗਿਆਨੀ ਪੁੱਤਰ ਨੂੰ ਗਲੇ ਲਾਇਆ ਤੇ ਪਿਆਰ ਨਾਲ ਬਚਨ ਆਖੇ।
ਵ੍ਯਾਸ ਉਵਾਚ ਸ੍ਵਸ੍ਤ੍ਯਸ੍ਤੁ ਸ਼ਕ ਦੀਰ੍ਘਾਯੁਰ੍ਭਵ ਪੁਤ੍ਰ ਮਹਾਮਤੇ । ਸਤ੍ਯਾਂ ਵਾਚਂ ਪ੍ਰਦਤ੍ਤ੍ਵਾ ਮੇ ਗਚ੍ਛ ਤਾਤ ਯਥਾਸੁਖਮ੍
ਵਿਆਸ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਤੇਰਾ ਭਲਾ ਹੋਵੇ, ਸ਼ੁਕ! ਲੰਮੀ ਉਮਰ ਹੋਵੇ, ਹੇ ਵੱਡੇ ਮਨ ਵਾਲੇ ਪੁੱਤਰ। ਮੇਰਾ ਬਚਨ ਸੱਚ ਕਰ ਕੇ, ਜਿਵੇਂ ਤੇਰੀ ਇੱਛਾ ਹੋਵੇ, ਤੂੰ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈਂ।
ਆਗਨ੍ਤਵ੍ਯਂ ਪੁਨਰ੍ਗਤ੍ਵਾ ਮਮਾਸ਼੍ਰਮਮਨੁਤ੍ਤਮਮ੍ । ਨ ਕੁਤ੍ਰਾਪਿ ਚ ਗਨ੍ਤਵ੍ਯਂ ਤ੍ਵਯਾ ਪੁਤ੍ਰ ਕਥਞ੍ਚਨ
ਜਾ ਕੇ ਮੁੜ ਕੇ ਮੇਰੇ ਉੱਤਮ ਆਸ਼ਰਮ ਵਿਚ ਆਉਣਾ; ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਥਾਂ ਤੇ, ਕਿਸੇ ਵੀ ਹਾਲਤ ਵਿਚ, ਤੂੰ ਨਾ ਜਾਵੀਂ, ਹੇ ਪੁੱਤਰ।
ਸੁਖਂ ਜੀਵਾਮਿ ਪੁਤ੍ਰਾਹਂ ਦृष੍ਟ੍ਵਾ ਤੇ ਮੁਖਪਙ੍ਕਜਮ੍ । ਅਪਸ਼੍ਯਨ੍ਦੁਃਖਮਾਪ੍ਨੋਮਿ ਪ੍ਰਾਣਸ੍ਤ੍ਵਮਸਿ ਮੇ ਸੁਤ
ਹੇ ਪੁੱਤਰ, ਤੇਰਾ ਮੁਖ ਕਮਲ ਵੇਖ ਕੇ ਮੈਂ ਖੁਸ਼ੀ ਨਾਲ ਜੀਉਂਦਾ ਹਾਂ; ਤੇਰੇ ਨਾ ਵੇਖਣ 'ਤੇ ਦੁੱਖ ਪਾਉਂਦਾ ਹਾਂ—ਤੂੰ ਹੀ ਮੇਰੀ ਜਿੰਦ ਹੈ, ਹੇ ਪੁੱਤਰ।
ਦृष੍ਟ੍ਵਾ ਤ੍ਵਂ ਜਨਕਂ ਪੁਤ੍ਰ ਸਨ੍ਦੇਹਂ ਵਿਨਿਵਰ੍ਤ੍ਯ ਚ । ਅਤ੍ਰਾਗਤ੍ਯ ਸੁਖਂ ਤਿष੍ਠ ਵੇਦਾਧ੍ਯਯਨਤਤ੍ਪਰਃ
ਜਨਕ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ ਤੇ ਆਪਣਾ ਸੰਦੇਹ ਦੂਰ ਕਰ ਕੇ, ਇੱਥੇ ਆ ਕੇ ਖੁਸ਼ੀ ਨਾਲ ਰਹਿਣਾ ਤੇ ਵੇਦਾਂ ਦੀ ਸਿੱਖਿਆ ਵਿਚ ਲੱਗਾ ਰਹਿਣਾ।
ਸੂਤ ਉਵਾਚ ਇਤ੍ਯੁਕ੍ਤਃ ਸੋऽਭਿਵਾਦ੍ਯਾਰ੍ਯਂ ਕृਤ੍ਵਾ ਚੈਵ ਪ੍ਰਦਕ੍ਸ਼ਿਣਾਮ੍ । ਚਲਿਤਸ੍ਤਰਸਾਤੀਵ ਧਨੁਰ੍ਮੁਕ੍ਤਃ ਸ਼ਰੋ ਯਥਾ
ਸੂਤਾ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸੁਣ ਕੇ, ਉਸ ਨੇ ਵਡੇ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਕੀਤਾ, ਪ੍ਰਦੱਖਣਾ ਕੀਤੀ ਤੇ ਬਹੁਤ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਤੀਰ ਵਾਂਗ ਧਨੁਸ਼ ਤੋਂ ਨਿਕਲ ਗਿਆ।
ਸਮ੍ਪਸ਼੍ਯਨ੍ਵਿਵਿਧਾਨ੍ਦੇਸ਼ਾਁਲ੍ਲੋਕਾਂਸ਼੍ਚ ਵਿਤ੍ਤਧਰ੍ਮਿਣਃ । ਵਨਾਨਿ ਪਾਦਪਾਂਸ਼੍ਚੈਵ ਕ੍ਸ਼ੇਤ੍ਰਾਣਿ ਫਲਿਤਾਨਿ ਚ
ਉਹ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਦੇਸ਼, ਧਨ ਤੇ ਧਰਮ ਵਿਚ ਲੱਗੇ ਲੋਕ, ਜੰਗਲ, ਰੁੱਖ ਤੇ ਫਲ ਲਏ ਖੇਤ ਵੇਖਦਾ ਗਿਆ।
ਤਾਪਸਾਂਸ੍ਤਪ੍ਯਮਾਨਾਂਸ਼੍ਚ ਯਾਜਕਾਨ੍ਦੀਕ੍ਸ਼ਯਾਨ੍ਵਿਤਾਨ੍ । ਯੋਗਾਭ੍ਯਾਸਰਤਾਨ੍ਯੋਗਿਵਾਨਪ੍ਰਸ੍ਥਾਨ੍ਵਨੌਕਸਃ
ਉਸ ਨੇ ਤਪ ਕਰਦੇ ਤਪਸੀ, ਯਜਨ ਕਰਦੇ ਪੁਜਾਰੀ, ਯੋਗ ਵਿਚ ਲੱਗੇ ਯੋਗੀ, ਜੰਗਲ ਵਿਚ ਰਹਿਣ ਵਾਲੇ ਤੇ ਵਾਨਪ੍ਰਸਥੀ ਲੋਕ ਵੀ ਵੇਖੇ।
ਸ਼ੈਵਾਨ੍ਪਾਸ਼ੁਪਤਾਂਸ਼੍ਚੈਵ ਸੌਰਾਞ੍ਛਾਕ੍ਤਾਂਸ਼੍ਚ ਵੈष੍ਣਵਾਨ੍ । ਵੀਕ੍ਸ਼੍ਯ ਨਾਨਾਵਿਧਾਨ੍ਧਰ੍ਮਾਞ੍ਜਗਾਮਾਤਿਸ੍ਮਯਨ੍ਮੁਨਿਃ
ਉਸ ਨੇ ਸ਼ਿਵ ਭਗਤ, ਪਾਸ਼ੁਪਤ, ਸੂਰਯ ਭਗਤ, ਸ਼ਕਤ ਤੇ ਵਿਸ਼ਨੁ ਭਗਤ—ਵੱਖ-ਵੱਖ ਧਰਮ ਦੇ ਰਾਹ ਵੇਖੇ ਤੇ ਮੁਨੀ ਨੇ ਵੱਡਾ ਅਚੰਭਾ ਕੀਤਾ।
ਵਰ੍षਦ੍ਵਯੇਨ ਮੇਰੁਂ ਚ ਸਮੁਲ੍ਲਙ੍ਘ੍ਯ ਮਹਾਮਤਿਃ । ਹਿਮਾਚਲਂ ਚ ਵਰ੍षੇਣ ਜਗਾਮ ਮਿਥਿਲਾਂ ਪ੍ਰਤਿ
ਦੋ ਸਾਲਾਂ ਵਿਚ ਵੱਡੇ ਮਨ ਵਾਲੇ ਨੇ ਮੇਰੂ ਪਹਾੜ ਪਾਰ ਕੀਤਾ, ਤੇ ਇਕ ਹੋਰ ਸਾਲ ਵਿਚ ਹਿਮਾਚਲ ਪਾਰ ਕਰ ਕੇ ਮਿਥਿਲਾ ਪਹੁੰਚ ਗਿਆ।
ਪ੍ਰਵਿष੍ਟੋ ਮਿਥਿਲਾਂ ਮਧ੍ਯੇ ਪਸ਼੍ਯਨ੍ਸਰ੍ਵਰ੍ਦ੍ਧਿਮੁਤ੍ਤਮਾਮ੍ । ਪ੍ਰਜਾਸ਼੍ਚ ਸੁਖਿਤਾਃ ਸਰ੍ਵਾਃ ਸਦਾਚਾਰਾਃ ਸੁਸਂਸ੍ਥਿਤਾਃ
ਮਿਥਿਲਾ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਪਹੁੰਚ ਕੇ, ਉਸ ਨੇ ਵਧੀਆ ਚੰਗੀ ਹਾਲਤ ਵੇਖੀ। ਲੋਕ ਸਾਰੇ ਖੁਸ਼ ਸਨ, ਚੰਗੀ ਆਚਰਨ ਵਾਲੇ ਤੇ ਪੱਕੇ ਰਹਿਣ ਵਾਲੇ ਸਨ।
ਕ੍ਸ਼ਤ੍ਰਾ ਨਿਵਾਰਿਤਸ੍ਤਤ੍ਰ ਕਸ੍ਤ੍ਵਮਤ੍ਰ ਸਮਾਗਤਃ । ਕਿਂ ਤੇ ਕਾਰ੍ਯਂ ਵਦਸ੍ਵੇਤਿ ਪृष੍ਟਸ੍ਤੇਨ ਨ ਚਾਬ੍ਰਵੀਤ੍
ਉਥੇ ਇਕ ਰਾਖਾ ਨੇ ਰੋਕ ਲਿਆ ਤੇ ਪੁੱਛਿਆ, 'ਤੂੰ ਕੌਣ ਹੈਂ ਜੋ ਇੱਥੇ ਆਇਆ? ਤੇਰਾ ਕੀ ਕੰਮ ਹੈ? ਦੱਸ!' ਪਰ ਉਹ ਕੁਝ ਨਹੀਂ ਬੋਲਿਆ।
ਨਿਃਸृਤ੍ਯ ਨਗਰਦ੍ਵਾਰਾਤ੍ਸ੍ਥਿਤਃ ਸ੍ਥਾਣੁਰਿਵਾਚਲਃ । ਵਿਸ੍ਮਿਤੋऽਤਿਹਸਂਸ੍ਤਸ੍ਥੌ ਵਚੋ ਨੋਵਾਚ ਕਿਞ੍ਚਨ
ਸ਼ਹਿਰ ਦੇ ਦਰਵਾਜ਼ੇ ਤੋਂ ਨਿਕਲ ਕੇ, ਉਹ ਥਾਂ ਉੱਤੇ ਢਿੱਡ ਵਾਂਗ ਅਡੋਲ ਖੜਾ ਹੋ ਗਿਆ। ਹੈਰਾਨ ਤੇ ਗੰਭੀਰ ਸੋਚ ਵਿਚ ਡੁੱਬਿਆ, ਉਹ ਇਕ ਵੀ ਸ਼ਬਦ ਨਹੀਂ ਬੋਲਿਆ।
ਪ੍ਰਤੀਹਾਰ ਉਵਾਚ ਬ੍ਰੂਹਿ ਮੂਕੋऽਸਿ ਕਿਂ ਬ੍ਰਹ੍ਮਨ੍ਕਿਮਰ੍ਥਂ ਤ੍ਵਮਿਹਾਗਤਃ । ਚਲਨਂ ਚ ਵਿਨਾ ਕਾਰ੍ਯਂ ਨ ਭਵੇਦਿਤਿ ਮੇ ਮਤਿਃ
ਦਰਵਾਜ਼ੇ ਵਾਲੇ ਨੇ ਕਿਹਾ, 'ਬੋਲ! ਕੀ ਤੂੰ ਗੂੰਗਾ ਹੈਂ, ਬ੍ਰਾਹਮਣ? ਕਿਸ ਲਈ ਇੱਥੇ ਆਇਆ? ਮੇਰੇ ਵਿਚਾਰ ਅਨੁਸਾਰ, ਕੰਮ ਚਲਣ ਤੋਂ ਬਿਨਾ ਨਹੀਂ ਹੋ ਸਕਦਾ।'
ਰਾਜਾਜ੍ਞਯਾ ਪ੍ਰਵੇष੍ਟਵ੍ਯਂ ਨਗਰੇऽਸ੍ਮਿਨ੍ਸਦਾ ਦ੍ਵਿਜ । ਅਜ੍ਞਾਤਕੁਲਸ਼ੀਲਸ੍ਯ ਪ੍ਰਵੇਸ਼ੋ ਨਾਤ੍ਰ ਸਰ੍ਵਥਾ
'ਰਾਜੇ ਦੀ ਆਗਿਆ ਨਾਲ, ਦੋਵੇਂ ਜਨਮ ਵਾਲੇ, ਇਸ ਸ਼ਹਿਰ ਵਿੱਚ ਹਮੇਸ਼ਾ ਦਾਖਲ ਹੋਣ ਦੀ ਇਜਾਜ਼ਤ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਜਿਸ ਦਾ ਘਰ ਤੇ ਆਚਰਨ ਪਤਾ ਨਹੀਂ, ਉਸ ਨੂੰ ਇੱਥੇ ਕਦੇ ਦਾਖਲ ਨਹੀਂ ਹੋਣ ਦਿੰਦੇ।'
ਤੇਜਸ੍ਵੀ ਭਾਸਿ ਨੂਨਂ ਤ੍ਵਂ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣੋ ਵੇਦਵਿਤ੍ਤਮਃ । ਕੁਲਂ ਕਾਰ੍ਯਂ ਚ ਮੇ ਬ੍ਰੂਹਿ ਯਥੇष੍ਟਂ ਗਚ੍ਛ ਮਾਨਦ
'ਤੂੰ ਚਮਕਦਾ ਦਿਖਾਈ ਦਿੰਦਾ ਹੈਂ, ਲੱਗਦਾ ਹੈ ਤੂੰ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਹੈਂ, ਵੇਦਾਂ ਦਾ ਗਿਆਨ ਵਾਲਾ। ਆਪਣਾ ਘਰ ਤੇ ਕੰਮ ਦੱਸ, ਫਿਰ ਮਾਣਯੋਗ, ਜਿੱਥੇ ਚਾਹੁੰਦਾ ਜਾ।'
ਸ਼ੁਕ ਉਵਾਚ ਯਦਰ੍ਥਮਾਗਤੋऽਸ੍ਮ੍ਯਤ੍ਰ ਤਤ੍ਪ੍ਰਾਪ੍ਤਂ ਵਚਨਾਤ੍ਤਵ । ਵਿਦੇਹਨਗਰਂ ਦ੍ਰष੍ਟੁਂ ਪ੍ਰਵੇਸ਼ੋ ਯਤ੍ਰ ਦੁਰ੍ਲਭਃ
ਸ਼ੁਕ ਨੇ ਕਿਹਾ, 'ਜਿਸ ਲਈ ਮੈਂ ਇੱਥੇ ਆਇਆ, ਉਹ ਤੇਰੇ ਬੋਲਿਆਂ ਨਾਲ ਪੂਰਾ ਹੋ ਗਿਆ। ਵਿਦੇਹ ਦਾ ਸ਼ਹਿਰ ਵੇਖਣ ਆਇਆ ਸੀ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਦਾਖਲ ਹੋਣਾ ਔਖਾ ਹੈ।'
ਮੋਹੋऽਯਂ ਮਮ ਦੁਰ੍ਬੁਦ੍ਧੇਃ ਸਮੁਲ੍ਲਙ੍ਘ੍ਯ ਗਿਰਿਦ੍ਵਯਮ੍ । ਰਾਜਾਨਂ ਦ੍ਰष੍ਟੁਕਾਮੋऽਹਂ ਪਰ੍ਯਟਨ੍ਸਮੁਪਾਗਤਃ
'ਮੇਰੀ ਭੁੱਲੀ ਸੋਚ ਤੋਂ ਪੈਦਾ ਹੋਈ ਇਹ ਭਟਕਣ, ਦੋ ਪਹਾੜ ਲੰਘ ਕੇ ਆਈ। ਰਾਜਾ ਨੂੰ ਵੇਖਣ ਦੀ ਇੱਛਾ ਨਾਲ, ਘੁੰਮਦਿਆਂ ਇੱਥੇ ਆ ਗਿਆ।'
ਵਞ੍ਚਿਤੋऽਹਂ ਸ੍ਵਯਂ ਪਿਤ੍ਰਾ ਦੂषਣਂ ਕਸ੍ਯ ਦੀਯਤੇ । ਭ੍ਰਾਮਿਤੋऽਹਂ ਮਹਾਭਾਗ ਕਰ੍ਮਣਾ ਵਾ ਮਹੀਤਲੇ
'ਮੈਂ ਆਪਣੇ ਪਿਤਾ ਵਲੋਂ ਧੋਖਾ ਖਾ ਗਿਆ—ਇਸ ਵਿੱਚ ਕਿਸ ਦਾ ਦੋਸ਼ ਹੈ? ਹੇ ਸੁਭਾਗੀ, ਕਿਸਮਤ ਜਾਂ ਆਪਣੇ ਕਰਮਾਂ ਕਰਕੇ ਧਰਤੀ ਤੇ ਭਟਕਦਾ ਫਿਰਿਆ।'
ਧਨਾਸ਼ਾ ਪੁਰੁषਸ੍ਯੇਹ ਪਰਿਭ੍ਰਮਣਕਾਰਣਮ੍ । ਸਾ ਮੇ ਨਾਸ੍ਤਿ ਤਥਾਪ੍ਯਤ੍ਰ ਸਮ੍ਪ੍ਰਾਪ੍ਤੋऽਸ੍ਮਿ ਭ੍ਰਮਾਤ੍ਕਿਲ
'ਇਸ ਦੁਨੀਆ ਵਿੱਚ ਮਨੁੱਖ ਦੀ ਭਟਕਣ ਦਾ ਕਾਰਨ ਧਨ ਦੀ ਇੱਛਾ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਮੈਨੂੰ ਉਹ ਇੱਛਾ ਨਹੀਂ, ਫਿਰ ਵੀ ਮੈਂ ਇੱਥੇ ਆ ਗਿਆ, ਸ਼ਾਇਦ ਭਟਕਣ ਕਰਕੇ।'
ਨਿਰਾਸ਼ਸ੍ਯ ਸੁਖਂ ਨਿਤ੍ਯਂ ਯਦਿ ਮੋਹੇ ਨ ਮਜ੍ਜਤਿ । ਨਿਰਾਸ਼ੋऽਹਂ ਮਹਾਭਾਗ ਮਗ੍ਨੋऽਸ੍ਮਿਨ੍ਮੋਹਸਾਗਰੇ
'ਜਿਸ ਦੇ ਅੰਦਰ ਕੋਈ ਆਸ ਨਹੀਂ, ਉਹ ਹਮੇਸ਼ਾ ਸੁਖੀ ਰਹਿੰਦਾ—ਜੇ ਮੋਹ ਵਿਚ ਨਾ ਡੁੱਬੇ। ਮੈਂ ਆਸ ਰਹਿਤ ਹਾਂ, ਹੇ ਸੁਭਾਗੀ, ਪਰ ਮੋਹ ਦੇ ਸਮੁੰਦਰ ਵਿਚ ਡੁੱਬਾ ਹੋਇਆ ਹਾਂ।'
ਕ੍ਵ ਮੇਰੁਰ੍ਮਿਥਿਲਾ ਕ੍ਵੇਯਂ ਪਦ੍ਭ੍ਯਾਂ ਚ ਸਮੁਪਾਗਤਃ । ਪਰਿਸ਼੍ਰਮਫਲਂ ਕਿਂ ਮੇ ਵਞ੍ਚਿਤੋ ਵਿਧਿਨਾ ਕਿਲ
'ਮੇਰੂ ਪਹਾੜ ਕਿੱਥੇ, ਮਿਥਿਲਾ ਕਿੱਥੇ, ਤੇ ਪੈਰਾਂ ਨਾਲ ਕਿਵੇਂ ਇੱਥੇ ਆ ਗਿਆ? ਮੇਰੇ ਜਤਨ ਦਾ ਕੀ ਫਲ? ਲੱਗਦਾ ਹੈ ਕਿਸਮਤ ਨੇ ਧੋਖਾ ਦਿੱਤਾ।'
ਪ੍ਰਾਰਬ੍ਧਂ ਕਿਲ ਭੋਕ੍ਤਵ੍ਯਂ ਸ਼ੁਭਂ ਵਾਪ੍ਯਥਵਾਸ਼ੁਭਮ੍ । ਉਦ੍ਯਮਸ੍ਤਦ੍ਵਸ਼ੇ ਨਿਤ੍ਯਂ ਕਾਰਯਤ੍ਯੇਵ ਸਰ੍ਵਥਾ
'ਜੋ ਕਿਸਮਤ ਵਿੱਚ ਲਿਖਿਆ ਹੋਇਆ, ਉਹ ਚਾਹੇ ਚੰਗਾ ਹੋਵੇ ਜਾਂ ਮਾੜਾ, ਉਹ ਭੋਗਣਾ ਹੀ ਪੈਂਦਾ ਹੈ। ਸਾਰੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਉਸਦੇ ਅਧੀਨ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ।'
ਨ ਤੀਰ੍ਥਂ ਨ ਚ ਵੇਦੋऽਤ੍ਰ ਯਦਰ੍ਥਮਿਹ ਮੇ ਸ਼੍ਰਮਃ । ਅਪ੍ਰਵੇਸ਼ਃ ਪੁਰੇ ਜਾਤੋ ਵਿਦੇਹੋ ਨਾਮ ਭੂਪਤਿਃ
'ਇੱਥੇ ਨਾ ਕੋਈ ਤੀਰਥ ਹੈ, ਨਾ ਕੋਈ ਵੇਦ—ਫਿਰ ਮੈਂ ਕਿਉਂ ਇੰਨਾ ਜਤਨ ਕੀਤਾ? ਸ਼ਹਿਰ ਵਿੱਚ ਦਾਖਲ ਹੋਣ ਦੀ ਮਨਾਈ ਹੈ; ਰਾਜਾ ਦਾ ਨਾਮ ਵਿਦੇਹ ਹੈ।'
ਇਤ੍ਯੁਕ੍ਤ੍ਯਾ ਵਿਰਰਾਮਾਸ਼ੁ ਮੌਨੀਭੂਤ ਇਵ ਸ੍ਥਿਤਃ । ਜ੍ਞਾਤੋ ਹਿ ਪ੍ਰਤਿਹਾਰੇਣ ਜ੍ਞਾਨੀ ਕਸ਼੍ਚਿਦ੍ਦ੍ਵਿਜੋਤ੍ਤਮਃ
ਇਹ ਕਹਿ ਕੇ ਉਹ ਚੁਪ ਹੋ ਗਿਆ, ਮੂਨ ਵਾਂਗ ਖੜਾ ਰਹਿ ਗਿਆ। ਦਰਵਾਜ਼ੇ ਵਾਲੇ ਨੇ ਜਾਣ ਲਿਆ ਕਿ ਇਹ ਕੋਈ ਗਿਆਨ ਵਾਲਾ ਤੇ ਉੱਚਾ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਹੈ।
ਸਾਮਪੂਰ੍ਵਮੁਵਾਚਾਸੌ ਤਂ ਕ੍ਸ਼ਤ੍ਤਾ ਸਂਸ੍ਥਿਤਂ ਮੁਨਿਮ੍ । ਗਚ੍ਛ ਭੋ ਯਤ੍ਰ ਤੇ ਕਾਰ੍ਯਂ ਯਥੇष੍ਟਂ ਦ੍ਵਿਜਸਤ੍ਤਮ
ਮਿੱਠੇ ਬੋਲਾਂ ਨਾਲ, ਰਾਖਾ ਨੇ ਉਸ ਮੁਨੀ ਨੂੰ ਕਿਹਾ ਜੋ ਉਥੇ ਖੜਾ ਸੀ, 'ਜਿੱਥੇ ਤੇਰਾ ਕੰਮ ਹੈ, ਉਥੇ ਜਾ, ਦੋਵੇਂ ਜਨਮ ਵਾਲੇ, ਜਿਵੇਂ ਚਾਹੁੰਦਾ।'