ਵਹ੍ਨਿਨਾ ਦ੍ਰਵਮਾਣਸ੍ਯ ਨਿਤਰਾਂ ਬ੍ਰਹ੍ਮਸਮ੍ਭਵ । ਸਮ੍ਭਾਵਨੇਨ ਸ੍ਵਸ੍ਯੈਵ ਯੋऽਧਮੋऽਪਿ ਨਰਾਧਮਃ
ਜਦ ਪਿਘਲੇ ਲੋਹੇ ਨੂੰ ਅੱਗ ਨਾਲ ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਪਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਹੇ ਬ੍ਰਹਮਾ ਦੀ ਸੰਤਾਨ, ਤਾਂ ਆਪਣੇ ਜਨਮ ਦਾ ਅਹੰਕਾਰ ਰੱਖਣ ਵਾਲਾ ਸਭ ਤੋਂ ਘਟੀਆ ਮਨੁੱਖ ਵੀ—
ਵਿਦ੍ਯਾਜਨ੍ਮਤਪੋਵਰ੍ਣਾਸ਼੍ਰਮਾਚਾਰਵਤੋ ਨਰਾਨ੍ । ਵਰੀਯਸੋऽਪਿ ਨ ਬਹੁ ਮਨ੍ਯਤੇ ਪੁਰੁषਾਧਮਃ
ਜੋ ਵਿਦਿਆ, ਜਨਮ, ਤਪ, ਜਾਂ ਵਰਣ-ਆਸ਼ਰਮ ਦੇ ਆਚਰਨ ਵਾਲਿਆਂ ਨੂੰ ਇੱਜ਼ਤ ਨਹੀਂ ਦਿੰਦਾ, ਉਹ ਮੰਦਾ ਮਨੁੱਖ—
ਸ ਨੀਯਤੇ ਯਮਭਟੈਃ ਕ੍ਸ਼ਾਰਕਰ੍ਦਮਨਾਮਕੇ । ਨਿਰਯੇऽਰ੍ਵਾਕ੍ਸ਼ਿਰਾ ਘੋਰਾ ਦੁਰਨ੍ਤਯਾਤਨਾਸ਼੍ਨੁਤੇ
ਉਹ ਯਮ ਦੇ ਸੇਵਕਾਂ ਵਲੋਂ ਖਾਰਕਰਦਮ ਨਰਕ ਵਿੱਚ ਉਲਟੇ ਸਿਰ ਲੈ ਜਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜਿੱਥੇ ਉਹ ਭਿਆਨਕ ਤੇ ਅੰਤਹੀਣ ਸਜ਼ਾਵਾਂ ਭੋਗਦਾ ਹੈ।
ਯੇ ਵੈ ਨਰਾ ਯਜਨ੍ਤ੍ਯਨ੍ਯਂ ਨਰਮੇਧੇਨ ਮੋਹਿਤਾਃ । ਸ੍ਤ੍ਰਿਯੋऽਪਿ ਵਾ ਨਰਪਸ਼ੁਂ ਖਾਦਨ੍ਤ੍ਯਤ੍ਰ ਮਹਾਮੁਨੇ
ਜੋ ਮਨੁੱਖ, ਭਟਕ ਕੇ, ਮਨੁੱਖੀ ਯਜਨਾ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਜਾਂ ਜਿਹੜੀਆਂ ਔਰਤਾਂ ਮਨੁੱਖੀ ਮਾਸ ਖਾਂਦੀਆਂ ਹਨ, ਹੇ ਮਹਾ ਮੁਨੀ—
ਪਸ਼ਵੋ ਨਿਹਿਤਾਸ੍ਤੇ ਤੁ ਯਮਸਦ੍ਯਨਿ ਸਙ੍ਗਤਾਃ । ਸੌਨਿਕਾ ਇਵ ਤੇ ਸਰ੍ਵੇ ਵਿਦਾਰ੍ਯ ਸ਼ਿਤਧਾਰਯਾ
ਉਥੇ ਚੜ੍ਹੇ ਪਸ਼ੂ ਯਮ ਦੀ ਸਭਾ ਵਿੱਚ ਇਕੱਠੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ; ਉਹ ਸਾਰੇ ਜਣੇ, ਕਸਾਈਆਂ ਵਾਂਗ, ਤੇਜ਼ ਹਥਿਆਰਾਂ ਨਾਲ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਚੀਰਦੇ ਹਨ—
ਅਸृਕ੍ਪਿਬਨ੍ਤਿ ਨृਤ੍ਯਨ੍ਤਿ ਗਾਯਨ੍ਤਿ ਬਹੁਧਾ ਮੁਨੇ । ਯਥੇਹ ਮਾਂਸਭੋਕ੍ਤਾਰਃ ਪੁਰੁषਾਦਾ ਦੁਰਾਸਦਾਃ
ਉਹ ਲੋੜ ਪੀਦੇ, ਨੱਚਦੇ ਤੇ ਕਈ ਤਰੀਕਿਆਂ ਨਾਲ ਗਾਉਂਦੇ ਹਨ, ਹੇ ਮੁਨੀ; ਜਿਵੇਂ ਇੱਥੇ ਮਾਸ ਖਾਣ ਵਾਲੇ ਮਨੁੱਖ, ਡਰਾਉਣੇ ਮਨੁੱਖ-ਭਖਸ਼ਕ ਵਾਂਗ ਹੁੰਦੇ ਹਨ।
ਅਨਾਗਸੋऽਪਿ ਯੇऽਰਣ੍ਯੇ ਗ੍ਰਾਮੇ ਵਾ ਬ੍ਰਹ੍ਮਪੁਤ੍ਰਕ । ਵੈਸ਼੍ਰਮ੍ਭਕੈਰੁਪਸृਤਾਨ੍ਵਿਸ਼੍ਰਮ੍ਭਯ੍ਯਜਿਜੀਵਿषੂਨ੍
ਹੇ ਬ੍ਰਹਮਾ ਦੇ ਪੁੱਤਰ, ਜੇਕਰ ਕੋਈ ਨਿਰਦੋਸ਼ ਵਿਅਕਤੀ ਜੰਗਲ ਜਾਂ ਪਿੰਡ ਵਿੱਚ ਠੱਗਾਂ ਦੇ ਭਰੋਸੇ ਆ ਕੇ ਜੀਉਣ ਦੀ ਇੱਛਾ ਕਰਦਾ ਹੈ—
ਸ਼ੂਲਸੂਤ੍ਰਾਦਿषੁ ਪ੍ਰੋਤਾਨ੍ਕ੍ਰੀਡਨੋਤ੍ਕਾਰਕਾਨਿਵ । ਪਾਤਯਨ੍ਤਿ ਚ ਤੇ ਪ੍ਰੇਤ੍ਯ ਸ਼ੂਲਪਾਤੇ ਪਤਨ੍ਤਿ ਹ
—ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਸੂਲਾਂ ਜਾਂ ਰੱਸੀਆਂ ਨਾਲ ਬਾਂਧ ਕੇ, ਖਿਡੌਣਿਆਂ ਵਾਂਗ ਖੇਡਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਮਰਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਉਹ ਸੂਲਪਾਤ ਨਰਕ ਵਿੱਚ ਸੁੱਟ ਦਿੱਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
ਸ਼ੂਲਾਦਿषੁ ਪ੍ਰੋਤਦੇਹਾਃ ਕ੍ਸ਼ੁਤ੍ਤृਡ੍ਭ੍ਯਾਂ ਚਾਤਿਪੀਡਿਤਾਃ । ਤਿਗ੍ਮਤੁਣ੍ਡੈਃ ਕਙ੍ਕਬਕੈਰਿਤਸ਼੍ਚੇਤਸ਼੍ਚ ਤਾਡਿਤਾਃ
ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਸਰੀਰ ਸੂਲਾਂ 'ਤੇ ਵੜੇ ਹੋਏ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਤੇ ਭੁੱਖ ਤੇ ਪਿਆਸ ਨਾਲ ਬਹੁਤ ਤੰਗ ਕੀਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ; ਚੀਤਿਆਂ ਤੇ ਕਾਂਵਾਂ ਦੀਆਂ ਤੇਜ਼ ਚੋਚਾਂ ਨਾਲ ਇਧਰ-ਉਧਰ ਮਾਰੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
ਪੀਡਿਤਾ ਆਤ੍ਮਸ਼ਮਲਂ ਬਹੁਧਾ ਸਂਸ੍ਮਰਨ੍ਤਿ ਹਿ । ਯੇ ਭੂਤਾਨੁਦ੍ਵੇਜਯਨ੍ਤਿ ਨਰਾ ਉਲ੍ਬਣਵृਤ੍ਤਯਃ
ਇਹ ਤਕਲੀਫ਼ਾਂ ਵਿੱਚ, ਉਹ ਆਪਣੇ ਅੰਦਰਲੇ ਪਾਪਾਂ ਨੂੰ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਤਰੀਕਿਆਂ ਨਾਲ ਯਾਦ ਕਰਦੇ ਹਨ; ਜਿਹੜੇ ਲੋਕ ਕਠੋਰ ਸੁਭਾਵ ਵਾਲੇ ਹੋ ਕੇ ਜੀਵਾਂ ਨੂੰ ਤੰਗ ਕਰਦੇ ਹਨ—
ਯਥਾ ਸਰ੍ਪਾਦਿਕਾਸ੍ਤੇऽਪਿ ਨਰਕੇ ਨਿਪਤਨ੍ਤਿ ਹਿ । ਦਨ੍ਦਸ਼ੂਕਾਭਿਧਾਨੇ ਚ ਯਤ੍ਰੋਤ੍ਤਿष੍ਠਨ੍ਤਿ ਸਰ੍ਵਤਃ
—ਉਹ ਵੀ ਸੱਪਾਂ ਆਦਿ ਵਾਂਗ ਨਰਕ ਵਿੱਚ ਡਿੱਗਦੇ ਹਨ, ਖਾਸ ਕਰਕੇ ਡੰਡਸ਼ੂਕ ਨਰਕ ਵਿੱਚ, ਜਿੱਥੇ ਹਰ ਪਾਸੇ ਐਸੇ ਜੀਵ ਉਭਰਦੇ ਹਨ।
ਪਞ੍ਚਾਨਨਃ ਸਪ੍ਤਮੁਖਾ ਗ੍ਰਸਨ੍ਤਿ ਨਰਕਾਗਤਾਨ੍ । ਯਥਾ ਬਿਲੇਸ਼ਯਾ ਵਿਪ੍ਰ ਕ੍ਰੂਰਬੁਦ੍ਧਿਸਮਨ੍ਵਿਤਾਃ
ਉਥੇ, ਪੰਜ ਜਾਂ ਸੱਤ ਮੂੰਹ ਵਾਲੇ ਜੀਵ ਨਰਕ ਵਿੱਚ ਆਏ ਹੋਏ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਨਿਗਲ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਜਿਵੇਂ ਖੋਹਾਂ ਵਿੱਚ ਰਹਿਣ ਵਾਲੇ ਕਠੋਰ ਮਨ ਵਾਲੇ ਜੀਵ ਕਰਦੇ ਹਨ।
ਯੇऽਵਟੇषੁ ਕੁਸੂਲਾਦਿਗੁਹਾਦਿषੁ ਨਿਰੁਨ੍ਧਤੇ । ਤਾਨਮੁਤ੍ਰੋਦ੍ਯਤਕਰਾਃ ਕੀਨਾਸ਼ਪਰਿਸੇਵਕਾਃ ॥ ੧੯ ਤੇष੍ਵੇਵੋਪਵਿਸ਼ਿਤ੍ਵਾ ਚ ਸਗਰੇਣ ਚ ਵਹ੍ਨਿਨਾ । ਧੂਮੇਨ ਚ ਨਿਰੁਨ੍ਧਨ੍ਤਿ ਪਾਪਕਰ੍ਮਰਤਾਨ੍ਨਰਾਨ੍
ਜੋ ਲੋਕ ਹੋਰਾਂ ਨੂੰ ਖੱਡਾਂ, ਸੂਲਾਂ, ਗੁਫ਼ਾਂ ਆਦਿ ਵਿੱਚ ਬੰਦ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਉਥੇ ਯਮ ਦੇ ਨੌਕਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਉੱਠੀ ਹੋਈਆਂ ਹਥਾਂ ਨਾਲ ਫੜ ਲੈਂਦੇ ਹਨ; ਉਥੇ ਬੈਠ ਕੇ, ਅੱਗ, ਧੂੰਏ ਤੇ ਸਮੁੰਦਰ ਨਾਲ ਪਾਪੀ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਤੰਗ ਕਰਦੇ ਹਨ।
ਯੋऽਤਿਥੀਨ੍ਸਮਯਪ੍ਰਾਪ੍ਤਾਨ੍ਦਿਧਕ੍ਸ਼ੁਰਿਵ ਚਕ੍ਸ਼ੁषਾ । ਪਾਪੇਨੇਹਾਲੋਕਯੇਚ੍ਚ ਸ੍ਵਯਂ ਗृਹਪਤਿਰ੍ਦ੍ਵਿਜਃ
ਜੇਕਰ ਕੋਈ ਘਰ-ਵਾਲਾ, ਹੇ ਦੂਜੀ ਵਾਰ ਜਨਮ ਲੈਣ ਵਾਲੇ, ਸਮੇਂ 'ਤੇ ਆਏ ਮਹਿਮਾਨਾਂ ਨੂੰ ਪਾਪੀ ਮਨ ਨਾਲ ਅੱਗ ਵਾਂਗ ਨਿਗਾਹ ਮਾਰਦਾ ਹੈ—
ਤਸ੍ਯਾਪਿ ਪਾਪਦृष੍ਟੇਰ੍ਹਿ ਨਿਰਯੇ ਯਮਕਿਙ੍ਕਰਾਃ । ਅਕ੍ਸ਼ਿਣੀ ਵਜ੍ਰਤੁਣ੍ਡਾ ਯੇ ਕਙ੍ਕਾਃ ਕਾਕਵਟਾਦਯਃ
—ਉਸ ਪਾਪੀ ਨਿਗਾਹ ਕਰਕੇ, ਨਰਕ ਵਿੱਚ ਯਮ ਦੇ ਨੌਕਰ, ਜੋ ਕਾਂ, ਚੀਤਿਆਂ ਤੇ ਹੋਰ ਪੰਛੀਆਂ ਵਾਂਗ ਹਨ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਚੋਚਾਂ ਵਜਰ ਵਾਂਗ ਹਨ, ਉਸ ਦੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਉੱਤੇ ਹਮਲਾ ਕਰਦੇ ਹਨ।
ਗृਧ੍ਰਾਃ ਕ੍ਰੂਰਤਰਾਸ਼੍ਚਾਪਿ ਪ੍ਰਸਹ੍ਯੋਤ੍ਪਾਟਯਨ੍ਤਿ ਹਿ । ਯ ਆਢ੍ਯਾਭਿਮਤਿਰ੍ਯਾਤਿ ਅਹਙ੍ਕृਤ੍ਯਾਤਿਗਰ੍ਵਿਤਃ
ਇਸ ਤੋਂ ਵੀ ਕਠੋਰ ਚੀਤੇ ਜਬਰਦਸਤੀ ਅੱਖਾਂ ਨੂੰ ਉਖਾੜ ਲੈਂਦੇ ਹਨ; ਜਿਹੜੇ ਧਨਵਾਨ ਤੇ ਅਹੰਕਾਰ ਨਾਲ ਭਰੇ ਹੋਏ ਹਨ—
ਤਿਰ੍ਯਕ੍ਪ੍ਰੇਕ੍ਸ਼ਣ ਏਵਾਤ੍ਰਾਭਿਵਿਸ਼ਙ੍ਕੀ ਨਰਾਧਮਃ । ਚਿਨ੍ਤਯਾਰ੍ਥਸ੍ਯ ਸਰ੍ਵਤ੍ਰਾਯਤਿਵ੍ਯਯਸ੍ਵਰੂਪਯਾ
—ਉਹ ਨਿਕੰਮੇ ਲੋਕ, ਹਰ ਕਿਸੇ 'ਤੇ ਸ਼ੱਕ ਕਰਦੇ ਹੋਏ, ਹੋਰਾਂ ਨੂੰ ਵਕ-ਵਕ ਨਿਗਾਹ ਨਾਲ ਵੇਖਦੇ ਹਨ, ਤੇ ਹਮੇਸ਼ਾ ਆਪਣੇ ਧਨ ਤੇ ਉਸ ਦੇ ਨੁਕਸਾਨ ਦੀ ਚਿੰਤਾ ਕਰਦੇ ਹਨ।
ਸ਼ੁष੍ਯਦ੍ਧृਦਯਵਕ੍ਤ੍ਰਸ਼੍ਚ ਨਿਰ੍ਵृਤਿਂ ਨੈਵ ਗਚ੍ਛਤਿ । ਗ੍ਰਹਵਦ੍ਰਕ੍ਸ਼ਤੇ ਚਾਰ੍ਥਂ ਸ ਪ੍ਰੇਤੋ ਯਮਕਿਙ੍ਕਰੈਃ
ਉਸ ਦਾ ਦਿਲ ਤੇ ਮੂੰਹ ਸੁੱਕ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਤੇ ਉਹ ਕਦੇ ਵੀ ਸੁਖ ਨਹੀਂ ਪਾਉਂਦਾ; ਭੂਤ ਵਾਂਗ, ਉਹ ਆਪਣੇ ਧਨ ਨੂੰ ਫੜਿਆ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਯਮ ਦੇ ਨੌਕਰਾਂ ਵੱਲੋਂ ਰੱਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਸੂਚੀਮੁਖੇ ਚ ਨਰਕੇ ਪਾਤ੍ਯਤੇ ਨਿਜਕਰ੍ਮਣਾ । ਵਿਤ੍ਤਗ੍ਰਹਂ ਚ ਪੁਰੁषਂ ਵਾਯਕਾ ਇਵ ਯਾਮ੍ਯਕਾਃ
ਆਪਣੇ ਕਰਮਾਂ ਕਰਕੇ, ਉਹ ਸੂਚੀਮੁਖ ਨਰਕ ਵਿੱਚ ਸੁੱਟਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਯਮ ਦੇ ਨੌਕਰ, ਜਿਵੇਂ ਜੁਲਾਹੇ, ਧਨ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਮਨੁੱਖ ਨੂੰ ਧਾਗਿਆਂ ਨਾਲ ਬਾਂਧ ਲੈਂਦੇ ਹਨ।
ਕਿਙ੍ਕਰਾਃ ਸਰ੍ਵਤੋऽਙ੍ਗੇषੁ ਸੂਤ੍ਰੈਃ ਪਰਿਵਯਨ੍ਤਿ ਹਿ । ਏਤੇ ਬਹੁਵਿਧਾ ਵਿਪ੍ਰ ਨਰਕਾਃ ਪਾਪਕਰ੍ਮਣਾਮ੍
ਯਮ ਦੇ ਨੌਕਰ ਉਸ ਦੇ ਸਰੀਰ ਦੇ ਹਰ ਅੰਗ ਨੂੰ ਧਾਗਿਆਂ ਨਾਲ ਬਾਂਧ ਲੈਂਦੇ ਹਨ; ਹੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ, ਇਹ ਪਾਪੀ ਕਰਮ ਵਾਲਿਆਂ ਲਈ ਅਨੇਕਾਂ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਨਰਕ ਹਨ।
ਨਰਾਣਾਂ ਸ਼ਤਸ਼ਃ ਸਨ੍ਤਿ ਯਾਤਨਾਸ੍ਥਾਨਭੂਮਯਃ । ਸਹਸ੍ਰਸ਼ੋऽਪਿ ਦੇਵਰ੍षੇ ਉਕ੍ਤਾਨੁਕ੍ਤਾਂਸ੍ਤਥਾਪਿ ਹਿ
ਮਨੁੱਖਾਂ ਲਈ ਸੈਂਕੜਿਆਂ ਸਜ਼ਾ ਦੇ ਥਾਂ ਹਨ, ਤੇ ਹੇ ਦੇਵਰਸ਼ਿ, ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਹੋਰ ਵੀ ਹਨ, ਕੁਝ ਦੱਸੇ ਹੋਏ ਤੇ ਕੁਝ ਨਾ ਦੱਸੇ ਹੋਏ।
ਵਿਸ਼ਨ੍ਤਿ ਨਰਕਾਨੇਤਾਨ੍ਯਾਤਨਾਬਹੁਲਾਨ੍ਮੁਨੇ । ਤਥਾ ਧਰ੍ਮਪਰਾਸ਼੍ਚਾਪਿ ਲੋਕਾਨ੍ਯਾਨ੍ਤਿ ਸੁਖੋਦ੍ਗਤਾਨ੍
ਹੇ ਮੁਨੀ, ਮਨੁੱਖ ਇਹ ਨਰਕਾਂ ਵਿੱਚ, ਬਹੁਤ ਤਕਲੀਫ਼ਾਂ ਨਾਲ ਭਰੇ ਹੋਏ, ਦਾਖਲ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ; ਪਰ ਜੋ ਧਰਮ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਸੁਖ ਵਾਲੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦੇ ਹਨ।
ਸ੍ਵਧਰ੍ਮੋ ਬਹੁਧਾ ਗੀਤੋ ਯਥਾ ਤਵ ਮਹਾਮੁਨੇ । ਦੇਵੀਪੂਜਨਰੂਪੋ ਹਿ ਦੇਵ੍ਯਾਰਾਧਨਲਕ੍ਸ਼ਣਃ
ਤੇਰਾ ਆਪਣਾ ਧਰਮ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਤਰੀਕਿਆਂ ਨਾਲ ਦੱਸਿਆ ਗਿਆ ਹੈ, ਹੇ ਮਹਾ ਮੁਨੀ; ਇਹ ਮਾਤਾ ਦੀ ਪੂਜਾ ਰੂਪ ਹੈ, ਜੋ ਮਾਤਾ ਦੀ ਭਗਤੀ ਦਾ ਮੂਲ ਹੈ।
ਯੇਨਾਨੁष੍ਠਿਤਮਾਤ੍ਰੇਣ ਨਰੋ ਨ ਨਰਕਂ ਵ੍ਰਜੇਤ੍ । ਸਾ ਦੇਵੀ ਭਵਪਾਥੋਧੇਰੁਦ੍ਧਰ੍ਤ੍ਰੀ ਪੂਜਿਤਾ ਨृਣਾਮ੍
ਇਸ ਨੂੰ ਸਿਰਫ਼ ਕਰ ਲੈਣ ਨਾਲ, ਮਨੁੱਖ ਨਰਕ ਵਿੱਚ ਨਹੀਂ ਜਾਂਦਾ; ਉਹ ਮਾਤਾ, ਜਦੋਂ ਪੂਜੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਜੀਵਾਂ ਨੂੰ ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਸਮੁੰਦਰ ਤੋਂ ਉੱਠਾ ਲੈਣ ਵਾਲੀ ਹੈ।
ਦੇਵੀਪੂਜਨਵਿਧਿਨਿਰੂਪਣਮ੍ ਨਾਰਦ ਉਵਾਚ ਧਰ੍ਮਸ਼੍ਚ ਕੀਦृਸ਼ਸ੍ਤਾਤ ਦੇਵ੍ਯਾਰਾਧਨਲਕ੍ਸ਼ਣਃ । ਕਥਮਾਰਾਧਿਤਾ ਦੇਵੀ ਸਾ ਦਦਾਤਿ ਪਰਂ ਪਦਮ੍
ਨਾਰਦ ਨੇ ਪੁੱਛਿਆ: ਪਿਆਰੇ ਜੀ, ਮਾਤਾ ਦੀ ਭਗਤੀ ਵਾਲਾ ਧਰਮ ਕਿਹੋ ਜਿਹਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ? ਮਾਤਾ ਨੂੰ ਕਿਵੇਂ ਪੂਜਿਆ ਜਾਵੇ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਉਹ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚਾ ਦਰਜਾ ਦੇਵੇ?
ਆਰਾਧਨਵਿਧਿਃ ਕੋ ਵਾ ਕਥਮਾਰਾਧਿਤਾ ਕਦਾ । ਕੇਨ ਸਾ ਦੁਰ੍ਗਨਰਕਾਦ੍ਦੁਰ੍ਗਾ ਤ੍ਰਾਣਪ੍ਰਦਾ ਭਵੇਤ੍
ਪੂਜਾ ਕਰਨ ਦਾ ਢੰਗ ਕੀ ਹੈ? ਮਾਤਾ ਨੂੰ ਕਿਵੇਂ ਤੇ ਕਦੋਂ ਪੂਜਿਆ ਜਾਵੇ? ਕਿਹੜਾ ਮਨੁੱਖ ਮਾਤਾ ਨੂੰ ਪੂਜ ਕੇ, ਉਹ ਮਾਤਾ ਭਿਆਨਕ ਨਰਕਾਂ ਤੇ ਮੁਸੀਬਤਾਂ ਤੋਂ ਬਚਾਅ ਦੇਣ ਵਾਲੀ ਬਣ ਜਾਂਦੀ ਹੈ?
ਸ਼੍ਰੀਨਾਰਾਯਣ ਉਵਾਚ ਦੇਵਰ੍षੇ ਸ਼ृਣੁ ਚਿਤ੍ਤੈਕਾਗ੍ਰ੍ਯੇਣ ਮੇ ਵਿਦੁषਾਂ ਵਰ । ਯਥਾ ਪ੍ਰਸੀਦਤੇ ਦੇਵੀ ਧਰ੍ਮਾਰਾਧਨਤਃ ਸ੍ਵਯਮ੍
ਸ਼੍ਰੀ ਨਾਰਾਇਣ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਦੇਵਰਸ਼ਿ, ਮੇਰੀ ਗੱਲ ਧਿਆਨ ਨਾਲ ਸੁਣੋ, ਮੈਂ ਦੱਸਦਾ ਹਾਂ ਕਿ ਮਾਤਾ ਧਰਮ ਨਾਲ ਪੂਜਿਆਂ ਕਿਵੇਂ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।
ਸ੍ਵਧਰ੍ਮੋ ਯਾਦृਸ਼ਃ ਪ੍ਰੋਕ੍ਤਸ੍ਤਂ ਚ ਮੇ ਸ਼ृਣੁ ਨਾਰਦ । ਅਨਾਦਾਵਿਹ ਸਂਸਾਰੇ ਦੇਵੀ ਸਸ਼ृਜਿਤਾ ਸ੍ਵਯਮ੍
ਨਾਰਦ, ਆਪਣਾ ਧਰਮ ਕਿਹੋ ਜਿਹਾ ਹੈ, ਉਹ ਮੈਂ ਦੱਸਦਾ ਹਾਂ। ਇਸ ਅਨਾਦੀ ਸੰਸਾਰ ਵਿਚ ਮਾਤਾ ਆਪ ਹੀ ਸਭ ਕੁਝ ਰਚਦੀ ਤੇ ਪਾਲਦੀ ਹੈ।
ਪਰਿਪਾਲਯਤੇ ਘੋਰਸਙ੍ਕਟਾਦਿषੁ ਸਾ ਮੁਨੇ । ਸਾ ਦੇਵੀ ਪੂਜ੍ਯਤੇ ਲੋਕੈਰ੍ਯਥਾਵਤ੍ਤਦ੍ਵਿਧਿਂ ਸ਼ृਣੁ
ਮੁਨਿ, ਮਾਤਾ ਭਿਆਨਕ ਮੁਸੀਬਤਾਂ ਵਿਚ ਰੱਖਿਆ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਉਹ ਮਾਤਾ ਲੋਕਾਂ ਵੱਲੋਂ ਢੰਗ ਨਾਲ ਪੂਜੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ; ਉਸ ਪੂਜਾ ਦਾ ਢੰਗ ਸੁਣੋ।
ਪ੍ਰਤਿਪਤ੍ਤਿਥਿਮਾਸਾਦ੍ਯ ਦੇਵੀਮਾਜ੍ਯੇਨ ਪੂਜਯੇਤ੍ । ਘृਤਂ ਦਦ੍ਯਾਦ੍ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਾਯ ਰੋਗਹੀਨੋ ਭਵੇਤ੍ਸਦਾ
ਪਹਿਲੀ ਤਿਥੀ ਨੂੰ ਮਾਤਾ ਦੀ ਪੂਜਾ ਘੀ ਨਾਲ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ। ਘੀ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਨੂੰ ਦੇਣ ਨਾਲ ਮਨੁੱਖ ਹਮੇਸ਼ਾ ਰੋਗ ਰਹਿਤ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ।