ਸਨ੍ਦੇਹੋऽਯਂ ਮਹਾਂਸ੍ਤਾਤ ਵਿਦੇਹੇ ਪਰਿਵਰ੍ਤਤੇ । ਮੋਕ੍ਸ਼ਃ ਕਿਂ ਵਦਤਾਂ ਸ਼੍ਰੇष੍ਠ ਸੌਗਤਾਨਾਮਿਵਾਪਰਃ
ਪਿਤਾ, ਇਹ ਵੱਡਾ ਸੰਦੇਹ ਵਿਦੇਹ ਬਾਰੇ ਘੁੰਮਦਾ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ: ਮੁਕਤੀ, ਬੋਲਣ ਵਾਲਿਆਂ ਵਿਚ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ, ਕੀ ਬੁੱਧਾਂ ਵਾਂਗ ਹੈ ਜਾਂ ਹੋਰ ਕਿਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ?
ਕਥਂ ਭੁਕ੍ਤਮਭੁਕ੍ਤਂ ਸ੍ਯਾਦਕृਤਂ ਚ ਕृਤਂ ਕਥਮ੍ । ਵ੍ਯਵਹਾਰਃ ਕਥਂ ਤ੍ਯਾਜ੍ਯ ਇਨ੍ਦ੍ਰਿਯਾਣਾਂ ਮਹਾਮਤੇ
ਜੋ ਖਾਧਾ ਹੋਇਆ ਉਹ ਅਖਾਧਾ ਕਿਵੇਂ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਤੇ ਜੋ ਕੀਤਾ ਨਹੀਂ ਉਹ ਕੀਤਾ ਕਿਵੇਂ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ? ਮਹਾਨ ਬੁਧੀ ਵਾਲੇ, ਇੰਦ੍ਰਿਆਂ ਨਾਲ ਵਾਪਾਰ ਕਿਵੇਂ ਛੱਡਿਆ ਜਾਵੇ?
ਮਾਤਾ ਪੁਤ੍ਰਸ੍ਤਥਾ ਭਾਰ੍ਯਾ ਭਗਿਨੀ ਕੁਲਟਾ ਤਥਾ । ਭੇਦਾਭੇਦਃ ਕਥਂ ਨ ਸ੍ਯਾਦ੍ਯਦ੍ਯੇਤਨ੍ਮੁਕ੍ਤਤਾ ਕਥਮ੍
ਮਾਂ, ਪੁੱਤਰ, ਪਤਨੀ, ਭੈਣ, ਤੇ ਵੈਸ਼ਿਆ ਵੀ—ਫਿਰ ਫਰਕ ਤੇ ਨਾ-ਫਰਕ ਕਿਵੇਂ ਨਹੀਂ ਹੋ ਸਕਦੇ? ਜੇ ਐਸਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਮੁਕਤੀ ਕੀ ਹੈ?
ਕਟੁ ਕ੍ਸ਼ਾਰਂ ਤਥਾ ਤੀਕ੍ਸ਼੍ਣਾਂ ਕषਾਯਂ ਮਿष੍ਟਮੇਵ ਚ । ਰਸਨਾ ਯਦਿ ਜਾਨਾਤਿ ਭੁਂਕ੍ਤੇ ਭੋਗਾਨਨੁਤ੍ਤਮਾਨ੍
ਜੇ ਜੀਭ ਕੜਵਾ, ਨਮਕੀਨ, ਤੇਜ਼, ਕਸੈਲਾ ਤੇ ਮਿੱਠਾ ਜਾਣਦੀ ਹੈ, ਤਾਂ ਉਹ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਸੁਆਦ ਮਾਣਦੀ ਹੈ।
ਸ਼ੀਤੋष੍ਣੁਸੁਖਦੁਃਖਾਦਿਪਰਿਜ੍ਞਾਨਂ ਯਦਾ ਭਵੇਤ੍ । ਮੁਕ੍ਤਤਾ ਕੀਦृਸ਼ੀ ਤਾਤ ਸਨ੍ਦੇਹੋऽਯਂ ਮਮਾਦ੍ਭੁਤਃ
ਜਦੋਂ ਠੰਡ, ਗਰਮੀ, ਸੁਖ, ਦੁੱਖ ਆਦਿ ਦੀ ਪਛਾਣ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਤਾਂ ਪਿਤਾ, ਐਸਾ ਮੁਕਤੀ ਕਿਹੋ ਜਿਹਾ ਹੈ? ਮੇਰਾ ਇਹ ਸੰਦੇਹ ਅਜੀਬ ਹੈ।
ਸ਼ਤ੍ਰੁਮਿਤ੍ਰਪਰਿਜ੍ਞਾਨਂ ਵੈਰਂ ਪ੍ਰੀਤਿਕਰਂ ਸਦਾ । ਵ੍ਯਵਹਾਰੇ ਪਰੇ ਤਿष੍ਠਨ੍ਕਥਂ ਨ ਕੁਰੁਤੇ ਨृਪਃ
ਜਦੋਂ ਹਮੇਸ਼ਾ ਦੁਸ਼ਮਣ ਤੇ ਮਿੱਤਰ ਦੀ ਪਛਾਣ, ਵੈਰ ਤੇ ਪਿਆਰ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਤਾਂ ਰਾਜਾ ਸੰਸਾਰਕ ਵਾਪਾਰ ਵਿਚ ਰਹਿ ਕੇ, ਉਹਨਾਂ ਉੱਤੇ ਕਿਵੇਂ ਨਹੀਂ ਚਲਦਾ?
ਚੌਰਂ ਵਾ ਤਾਪਸਂ ਵਾਪਿ ਸਮਾਨਂ ਮਨ੍ਯਤੇ ਕਥਮ੍ । ਅਸਮਾ ਯਦਿ ਬੁਦ੍ਧਿਃ ਸ੍ਯਾਨ੍ਮੁਕ੍ਤਤਾ ਤਰ੍ਹਿ ਕੀਦृਸ਼ੀ
ਚੋਰ ਤੇ ਤਪਸੀ ਨੂੰ ਇਕੋ ਜਿਹਾ ਕਿਵੇਂ ਸਮਝਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ? ਜੇ ਬੁੱਧੀ ਵਿਚ ਫਰਕ ਨਹੀਂ, ਤਾਂ ਫਿਰ ਆਜ਼ਾਦੀ ਕਿਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੀ ਹੋਈ?
ਦृष੍ਟਪੂਰ੍ਵੋ ਨ ਮੇ ਕਸ਼੍ਚਿਜ੍ਜੀਵਨ੍ਮੁਕ੍ਤਸ਼੍ਚ ਭੂਪਤਿਃ । ਸ਼ਙ੍ਕੇਯਂ ਮਹਤੀ ਤਾਤ ਗृਹੇ ਮੁਕ੍ਤਃ ਕਥਂ ਨृਪਃ
ਮੈਂ ਕਦੇ ਵੀ ਜੀਵਨ ਵਿਚ ਮੁਕਤ ਰਾਜਾ ਨਹੀਂ ਵੇਖਿਆ, ਹੇ ਰਾਜਾ! ਮੇਰੇ ਮਨ ਵਿਚ ਵੱਡਾ ਸੰਦੇਹ ਹੈ—ਘਰ ਵਿਚ ਰਹਿ ਕੇ ਰਾਜਾ ਕਿਵੇਂ ਮੁਕਤ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ?
ਦਿਦृਕ੍ਸ਼ਾ ਮਹਤੀ ਜਾਤਾ ਸ਼੍ਰੁਤ੍ਵਾ ਤਂ ਭੂਪਤਿਂ ਤਥਾ । ਸਨ੍ਦੇਹਵਿਨਿਵृਤ੍ਤ੍ਯਰ੍ਥਂ ਗਚ੍ਛਾਮਿ ਮਿਥਿਲਾਂ ਪ੍ਰਤਿ
ਉਸ ਰਾਜੇ ਬਾਰੇ ਸੁਣ ਕੇ ਮੇਰੇ ਮਨ ਵਿਚ ਉਸ ਨੂੰ ਵੇਖਣ ਦੀ ਵੱਡੀ ਇੱਛਾ ਜਾਗੀ ਹੈ; ਆਪਣਾ ਸੰਦੇਹ ਦੂਰ ਕਰਨ ਲਈ ਮੈਂ ਮਿਥਿਲਾ ਵੱਲ ਜਾਵਾਂਗਾ।
ਸ਼ੁਕਸ੍ਯ ਰਾਜਮਨ੍ਦਿਰਪ੍ਰਵੇਸ਼ਵਰ੍ਣਨਮ੍ ਸੂਤ ਉਵਾਚ ਇਤ੍ਯੁਕ੍ਤ੍ਵਾ ਪਿਤਰਂ ਪੁਤ੍ਰਃ ਪਾਦਯੋਃ ਪਤਿਤਃ ਸ਼ੁਕਃ । ਬਦ੍ਧਾਞ੍ਜਲਿਰੁਵਾਚੇਦਂ ਗਨ੍ਤੁਕਾਮੋ ਮਹਾਮਨਾਃ
ਸੂਤਾ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਪਿਤਾ ਨੂੰ ਇਹ ਕਹਿ ਕੇ, ਸ਼ੁਕ ਨੇ ਉਸ ਦੇ ਪੈਰਾਂ ਵਿੱਚ ਝੁਕ ਕੇ, ਹਥ ਜੋੜ ਕੇ, ਵਿਦਾ ਹੋਣ ਦੀ ਇੱਛਾ ਨਾਲ ਇਹ ਬਚਨ ਆਖੇ।
ਆਪृਚ੍ਛੇ ਤ੍ਵਾਂ ਮਹਾਭਾਗ ਗ੍ਰਾਹ੍ਯਂ ਤੇ ਵਚਨਂ ਮਯਾ । ਵਿਦੇਹਾਨ੍ਦ੍ਰष੍ਟੁਮਿਚ੍ਛਾਮਿ ਪਾਲਿਤਾਞ੍ਜਨਕੇਨ ਤੁ
ਮੈਂ ਤੁਹਾਡੀ ਵਿਦਾ ਲੈ ਰਿਹਾ ਹਾਂ, ਹੇ ਵੱਡੇ ਭਾਗ ਵਾਲੇ! ਤੁਹਾਡਾ ਬਚਨ ਮੇਰੇ ਲਈ ਮੰਨਣਯੋਗ ਹੈ। ਮੈਂ ਜਨਕ ਦੇ ਰਾਜ ਵਿਚ ਵੱਸਦੇ ਵਿਦੇਹਾਂ ਨੂੰ ਵੇਖਣਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹਾਂ।
ਵਿਨਾ ਦਣ੍ਡਂ ਕਥਂ ਰਾਜ੍ਯਂ ਕਰੋਤਿ ਜਨਕਃ ਕਿਲ । ਧਰ੍ਮੇ ਨ ਵਰ੍ਤਤੇ ਲੋਕੋ ਦਣ੍ਡਸ਼੍ਚੇਨ੍ਨ ਭਵੇਦ੍ਯਦਿ
ਜਨਕ ਰਾਜਾ ਸਜ਼ਾ ਦੇਣ ਤੋਂ ਬਿਨਾ ਰਾਜ ਕਿਵੇਂ ਚਲਾਉਂਦਾ ਹੈ? ਜੇ ਸਜ਼ਾ ਨਾ ਹੋਵੇ, ਤਾਂ ਲੋਕ ਧਰਮ 'ਤੇ ਕਿਵੇਂ ਚੱਲ ਸਕਦੇ ਹਨ?
ਧਰ੍ਮਸ੍ਯ ਕਾਰਣਂ ਦਣ੍ਡੋ ਮਨ੍ਵਾਦਿਪ੍ਰਹਿਤਃ ਸਦਾ । ਸ ਕਥਂ ਵਰ੍ਤਤੇ ਤਾਤ ਸਂਸ਼ਯੋऽਯਂ ਮਹਾਨ੍ਮਮ
ਧਰਮ ਦਾ ਕਾਰਨ ਸਜ਼ਾ ਹੈ, ਜੋ ਮਨੂ ਆਦਿ ਨੇ ਸਦਾ ਸਥਾਪਿਤ ਕੀਤੀ। ਉਹ ਉਥੇ ਕਿਵੇਂ ਚੱਲਦੀ ਹੈ, ਹੇ ਪਿਤਾ? ਇਹ ਮੇਰਾ ਵੱਡਾ ਸੰਦੇਹ ਹੈ।
ਮਮ ਮਾਤਾ ਤ੍ਵਿਯਂ ਵਨ੍ਧ੍ਯਾ ਤਦ੍ਵਦ੍ਭਾਤਿ ਵਿਚੇष੍ਟਿਤਮ੍ । ਪृਚ੍ਛਾਮਿ ਤ੍ਵਾਂ ਮਹਾਭਾਗ ਗਚ੍ਛਾਮਿ ਚ ਪਰਨ੍ਤਪ
ਮੇਰੀ ਮਾਂ ਬਾਂਝ ਹੈ, ਤੇ ਉਸ ਦਾ ਵਿਹਾਰ ਵੀ ਅਜੀਬ ਲੱਗਦਾ ਹੈ। ਹੇ ਵੱਡੇ ਭਾਗ ਵਾਲੇ, ਮੈਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਪੁੱਛਦਾ ਹਾਂ ਤੇ ਹੁਣ ਵਿਦਾ ਲੈ ਕੇ ਜਾਂਦਾ ਹਾਂ, ਹੇ ਦੁਸ਼ਮਣਾਂ ਨੂੰ ਦਬਾਉਣ ਵਾਲੇ।
ਸੂਤ ਉਵਾਚ ਤਂ ਦृष੍ਟ੍ਵਾ ਗਨ੍ਤੁਕਾਮਂ ਚ ਸ਼ੁਕਂ ਸਤ੍ਯਵਤੀਸੁਤਃ । ਆਲਿਙ੍ਗ੍ਯੋਵਾਚ ਪੁਤ੍ਰਂ ਤਂ ਜ੍ਞਾਨਿਨਂ ਨਿਃਸ੍ਪृਹਂ ਦृਢਮ੍
ਸੂਤਾ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਸ਼ੁਕ ਨੂੰ ਜਾਣ ਦੀ ਇੱਛਾ ਕਰਦੇ ਵੇਖ ਕੇ, ਸਤ੍ਯਵਤੀ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਵਿਆਸ ਨੇ ਆਪਣੇ ਨਿਸ਼ਕਾਮ ਤੇ ਗਿਆਨੀ ਪੁੱਤਰ ਨੂੰ ਗਲੇ ਲਾਇਆ ਤੇ ਪਿਆਰ ਨਾਲ ਬਚਨ ਆਖੇ।
ਵ੍ਯਾਸ ਉਵਾਚ ਸ੍ਵਸ੍ਤ੍ਯਸ੍ਤੁ ਸ਼ਕ ਦੀਰ੍ਘਾਯੁਰ੍ਭਵ ਪੁਤ੍ਰ ਮਹਾਮਤੇ । ਸਤ੍ਯਾਂ ਵਾਚਂ ਪ੍ਰਦਤ੍ਤ੍ਵਾ ਮੇ ਗਚ੍ਛ ਤਾਤ ਯਥਾਸੁਖਮ੍
ਵਿਆਸ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਤੇਰਾ ਭਲਾ ਹੋਵੇ, ਸ਼ੁਕ! ਲੰਮੀ ਉਮਰ ਹੋਵੇ, ਹੇ ਵੱਡੇ ਮਨ ਵਾਲੇ ਪੁੱਤਰ। ਮੇਰਾ ਬਚਨ ਸੱਚ ਕਰ ਕੇ, ਜਿਵੇਂ ਤੇਰੀ ਇੱਛਾ ਹੋਵੇ, ਤੂੰ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈਂ।
ਆਗਨ੍ਤਵ੍ਯਂ ਪੁਨਰ੍ਗਤ੍ਵਾ ਮਮਾਸ਼੍ਰਮਮਨੁਤ੍ਤਮਮ੍ । ਨ ਕੁਤ੍ਰਾਪਿ ਚ ਗਨ੍ਤਵ੍ਯਂ ਤ੍ਵਯਾ ਪੁਤ੍ਰ ਕਥਞ੍ਚਨ
ਜਾ ਕੇ ਮੁੜ ਕੇ ਮੇਰੇ ਉੱਤਮ ਆਸ਼ਰਮ ਵਿਚ ਆਉਣਾ; ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਥਾਂ ਤੇ, ਕਿਸੇ ਵੀ ਹਾਲਤ ਵਿਚ, ਤੂੰ ਨਾ ਜਾਵੀਂ, ਹੇ ਪੁੱਤਰ।
ਸੁਖਂ ਜੀਵਾਮਿ ਪੁਤ੍ਰਾਹਂ ਦृष੍ਟ੍ਵਾ ਤੇ ਮੁਖਪਙ੍ਕਜਮ੍ । ਅਪਸ਼੍ਯਨ੍ਦੁਃਖਮਾਪ੍ਨੋਮਿ ਪ੍ਰਾਣਸ੍ਤ੍ਵਮਸਿ ਮੇ ਸੁਤ
ਹੇ ਪੁੱਤਰ, ਤੇਰਾ ਮੁਖ ਕਮਲ ਵੇਖ ਕੇ ਮੈਂ ਖੁਸ਼ੀ ਨਾਲ ਜੀਉਂਦਾ ਹਾਂ; ਤੇਰੇ ਨਾ ਵੇਖਣ 'ਤੇ ਦੁੱਖ ਪਾਉਂਦਾ ਹਾਂ—ਤੂੰ ਹੀ ਮੇਰੀ ਜਿੰਦ ਹੈ, ਹੇ ਪੁੱਤਰ।
ਦृष੍ਟ੍ਵਾ ਤ੍ਵਂ ਜਨਕਂ ਪੁਤ੍ਰ ਸਨ੍ਦੇਹਂ ਵਿਨਿਵਰ੍ਤ੍ਯ ਚ । ਅਤ੍ਰਾਗਤ੍ਯ ਸੁਖਂ ਤਿष੍ਠ ਵੇਦਾਧ੍ਯਯਨਤਤ੍ਪਰਃ
ਜਨਕ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ ਤੇ ਆਪਣਾ ਸੰਦੇਹ ਦੂਰ ਕਰ ਕੇ, ਇੱਥੇ ਆ ਕੇ ਖੁਸ਼ੀ ਨਾਲ ਰਹਿਣਾ ਤੇ ਵੇਦਾਂ ਦੀ ਸਿੱਖਿਆ ਵਿਚ ਲੱਗਾ ਰਹਿਣਾ।
ਸੂਤ ਉਵਾਚ ਇਤ੍ਯੁਕ੍ਤਃ ਸੋऽਭਿਵਾਦ੍ਯਾਰ੍ਯਂ ਕृਤ੍ਵਾ ਚੈਵ ਪ੍ਰਦਕ੍ਸ਼ਿਣਾਮ੍ । ਚਲਿਤਸ੍ਤਰਸਾਤੀਵ ਧਨੁਰ੍ਮੁਕ੍ਤਃ ਸ਼ਰੋ ਯਥਾ
ਸੂਤਾ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸੁਣ ਕੇ, ਉਸ ਨੇ ਵਡੇ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਕੀਤਾ, ਪ੍ਰਦੱਖਣਾ ਕੀਤੀ ਤੇ ਬਹੁਤ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਤੀਰ ਵਾਂਗ ਧਨੁਸ਼ ਤੋਂ ਨਿਕਲ ਗਿਆ।
ਸਮ੍ਪਸ਼੍ਯਨ੍ਵਿਵਿਧਾਨ੍ਦੇਸ਼ਾਁਲ੍ਲੋਕਾਂਸ਼੍ਚ ਵਿਤ੍ਤਧਰ੍ਮਿਣਃ । ਵਨਾਨਿ ਪਾਦਪਾਂਸ਼੍ਚੈਵ ਕ੍ਸ਼ੇਤ੍ਰਾਣਿ ਫਲਿਤਾਨਿ ਚ
ਉਹ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਦੇਸ਼, ਧਨ ਤੇ ਧਰਮ ਵਿਚ ਲੱਗੇ ਲੋਕ, ਜੰਗਲ, ਰੁੱਖ ਤੇ ਫਲ ਲਏ ਖੇਤ ਵੇਖਦਾ ਗਿਆ।
ਤਾਪਸਾਂਸ੍ਤਪ੍ਯਮਾਨਾਂਸ਼੍ਚ ਯਾਜਕਾਨ੍ਦੀਕ੍ਸ਼ਯਾਨ੍ਵਿਤਾਨ੍ । ਯੋਗਾਭ੍ਯਾਸਰਤਾਨ੍ਯੋਗਿਵਾਨਪ੍ਰਸ੍ਥਾਨ੍ਵਨੌਕਸਃ
ਉਸ ਨੇ ਤਪ ਕਰਦੇ ਤਪਸੀ, ਯਜਨ ਕਰਦੇ ਪੁਜਾਰੀ, ਯੋਗ ਵਿਚ ਲੱਗੇ ਯੋਗੀ, ਜੰਗਲ ਵਿਚ ਰਹਿਣ ਵਾਲੇ ਤੇ ਵਾਨਪ੍ਰਸਥੀ ਲੋਕ ਵੀ ਵੇਖੇ।
ਸ਼ੈਵਾਨ੍ਪਾਸ਼ੁਪਤਾਂਸ਼੍ਚੈਵ ਸੌਰਾਞ੍ਛਾਕ੍ਤਾਂਸ਼੍ਚ ਵੈष੍ਣਵਾਨ੍ । ਵੀਕ੍ਸ਼੍ਯ ਨਾਨਾਵਿਧਾਨ੍ਧਰ੍ਮਾਞ੍ਜਗਾਮਾਤਿਸ੍ਮਯਨ੍ਮੁਨਿਃ
ਉਸ ਨੇ ਸ਼ਿਵ ਭਗਤ, ਪਾਸ਼ੁਪਤ, ਸੂਰਯ ਭਗਤ, ਸ਼ਕਤ ਤੇ ਵਿਸ਼ਨੁ ਭਗਤ—ਵੱਖ-ਵੱਖ ਧਰਮ ਦੇ ਰਾਹ ਵੇਖੇ ਤੇ ਮੁਨੀ ਨੇ ਵੱਡਾ ਅਚੰਭਾ ਕੀਤਾ।
ਵਰ੍षਦ੍ਵਯੇਨ ਮੇਰੁਂ ਚ ਸਮੁਲ੍ਲਙ੍ਘ੍ਯ ਮਹਾਮਤਿਃ । ਹਿਮਾਚਲਂ ਚ ਵਰ੍षੇਣ ਜਗਾਮ ਮਿਥਿਲਾਂ ਪ੍ਰਤਿ
ਦੋ ਸਾਲਾਂ ਵਿਚ ਵੱਡੇ ਮਨ ਵਾਲੇ ਨੇ ਮੇਰੂ ਪਹਾੜ ਪਾਰ ਕੀਤਾ, ਤੇ ਇਕ ਹੋਰ ਸਾਲ ਵਿਚ ਹਿਮਾਚਲ ਪਾਰ ਕਰ ਕੇ ਮਿਥਿਲਾ ਪਹੁੰਚ ਗਿਆ।
ਪ੍ਰਵਿष੍ਟੋ ਮਿਥਿਲਾਂ ਮਧ੍ਯੇ ਪਸ਼੍ਯਨ੍ਸਰ੍ਵਰ੍ਦ੍ਧਿਮੁਤ੍ਤਮਾਮ੍ । ਪ੍ਰਜਾਸ਼੍ਚ ਸੁਖਿਤਾਃ ਸਰ੍ਵਾਃ ਸਦਾਚਾਰਾਃ ਸੁਸਂਸ੍ਥਿਤਾਃ
ਮਿਥਿਲਾ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਪਹੁੰਚ ਕੇ, ਉਸ ਨੇ ਵਧੀਆ ਚੰਗੀ ਹਾਲਤ ਵੇਖੀ। ਲੋਕ ਸਾਰੇ ਖੁਸ਼ ਸਨ, ਚੰਗੀ ਆਚਰਨ ਵਾਲੇ ਤੇ ਪੱਕੇ ਰਹਿਣ ਵਾਲੇ ਸਨ।
ਕ੍ਸ਼ਤ੍ਰਾ ਨਿਵਾਰਿਤਸ੍ਤਤ੍ਰ ਕਸ੍ਤ੍ਵਮਤ੍ਰ ਸਮਾਗਤਃ । ਕਿਂ ਤੇ ਕਾਰ੍ਯਂ ਵਦਸ੍ਵੇਤਿ ਪृष੍ਟਸ੍ਤੇਨ ਨ ਚਾਬ੍ਰਵੀਤ੍
ਉਥੇ ਇਕ ਰਾਖਾ ਨੇ ਰੋਕ ਲਿਆ ਤੇ ਪੁੱਛਿਆ, 'ਤੂੰ ਕੌਣ ਹੈਂ ਜੋ ਇੱਥੇ ਆਇਆ? ਤੇਰਾ ਕੀ ਕੰਮ ਹੈ? ਦੱਸ!' ਪਰ ਉਹ ਕੁਝ ਨਹੀਂ ਬੋਲਿਆ।
ਨਿਃਸृਤ੍ਯ ਨਗਰਦ੍ਵਾਰਾਤ੍ਸ੍ਥਿਤਃ ਸ੍ਥਾਣੁਰਿਵਾਚਲਃ । ਵਿਸ੍ਮਿਤੋऽਤਿਹਸਂਸ੍ਤਸ੍ਥੌ ਵਚੋ ਨੋਵਾਚ ਕਿਞ੍ਚਨ
ਸ਼ਹਿਰ ਦੇ ਦਰਵਾਜ਼ੇ ਤੋਂ ਨਿਕਲ ਕੇ, ਉਹ ਥਾਂ ਉੱਤੇ ਢਿੱਡ ਵਾਂਗ ਅਡੋਲ ਖੜਾ ਹੋ ਗਿਆ। ਹੈਰਾਨ ਤੇ ਗੰਭੀਰ ਸੋਚ ਵਿਚ ਡੁੱਬਿਆ, ਉਹ ਇਕ ਵੀ ਸ਼ਬਦ ਨਹੀਂ ਬੋਲਿਆ।
ਪ੍ਰਤੀਹਾਰ ਉਵਾਚ ਬ੍ਰੂਹਿ ਮੂਕੋऽਸਿ ਕਿਂ ਬ੍ਰਹ੍ਮਨ੍ਕਿਮਰ੍ਥਂ ਤ੍ਵਮਿਹਾਗਤਃ । ਚਲਨਂ ਚ ਵਿਨਾ ਕਾਰ੍ਯਂ ਨ ਭਵੇਦਿਤਿ ਮੇ ਮਤਿਃ
ਦਰਵਾਜ਼ੇ ਵਾਲੇ ਨੇ ਕਿਹਾ, 'ਬੋਲ! ਕੀ ਤੂੰ ਗੂੰਗਾ ਹੈਂ, ਬ੍ਰਾਹਮਣ? ਕਿਸ ਲਈ ਇੱਥੇ ਆਇਆ? ਮੇਰੇ ਵਿਚਾਰ ਅਨੁਸਾਰ, ਕੰਮ ਚਲਣ ਤੋਂ ਬਿਨਾ ਨਹੀਂ ਹੋ ਸਕਦਾ।'
ਰਾਜਾਜ੍ਞਯਾ ਪ੍ਰਵੇष੍ਟਵ੍ਯਂ ਨਗਰੇऽਸ੍ਮਿਨ੍ਸਦਾ ਦ੍ਵਿਜ । ਅਜ੍ਞਾਤਕੁਲਸ਼ੀਲਸ੍ਯ ਪ੍ਰਵੇਸ਼ੋ ਨਾਤ੍ਰ ਸਰ੍ਵਥਾ
'ਰਾਜੇ ਦੀ ਆਗਿਆ ਨਾਲ, ਦੋਵੇਂ ਜਨਮ ਵਾਲੇ, ਇਸ ਸ਼ਹਿਰ ਵਿੱਚ ਹਮੇਸ਼ਾ ਦਾਖਲ ਹੋਣ ਦੀ ਇਜਾਜ਼ਤ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਜਿਸ ਦਾ ਘਰ ਤੇ ਆਚਰਨ ਪਤਾ ਨਹੀਂ, ਉਸ ਨੂੰ ਇੱਥੇ ਕਦੇ ਦਾਖਲ ਨਹੀਂ ਹੋਣ ਦਿੰਦੇ।'
ਤੇਜਸ੍ਵੀ ਭਾਸਿ ਨੂਨਂ ਤ੍ਵਂ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣੋ ਵੇਦਵਿਤ੍ਤਮਃ । ਕੁਲਂ ਕਾਰ੍ਯਂ ਚ ਮੇ ਬ੍ਰੂਹਿ ਯਥੇष੍ਟਂ ਗਚ੍ਛ ਮਾਨਦ
'ਤੂੰ ਚਮਕਦਾ ਦਿਖਾਈ ਦਿੰਦਾ ਹੈਂ, ਲੱਗਦਾ ਹੈ ਤੂੰ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਹੈਂ, ਵੇਦਾਂ ਦਾ ਗਿਆਨ ਵਾਲਾ। ਆਪਣਾ ਘਰ ਤੇ ਕੰਮ ਦੱਸ, ਫਿਰ ਮਾਣਯੋਗ, ਜਿੱਥੇ ਚਾਹੁੰਦਾ ਜਾ।'