ਅਨਾਰਤਮਦੋਨ੍ਮਤ੍ਤਲੋਕਵਿਹ੍ਵਲਲੋਚਨਃ । ਵਾਕ੍ਯਾਮृਤੇਨ ਵਿਬੁਧਾਨ੍ਸ੍ਵਪਾਰ੍षਦਗਣਾਨਪਿ
ਉਸ ਦੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਹਮੇਸ਼ਾ ਪ੍ਰੇਮ ਦੀ ਮਸਤ ਹੋਈਆਂ ਤੇ ਚਲਚਲ ਹਨ, ਜਗਤ ਨੂੰ ਮੋਹ ਲੈਂਦੀਆਂ ਹਨ; ਆਪਣੀ ਬਾਤਾਂ ਦੀ ਮਿੱਠਾਸ ਨਾਲ ਉਹ ਆਪਣੇ ਪਾਰਸ਼ਦਾਂ ਨੂੰ ਵੀ ਤਰਪਾਉਂਦਾ ਹੈ।
ਆਪ੍ਯਾਯਮਾਨਃ ਸ ਵਿਭੁਰ੍ਵੈਜਯਨ੍ਤੀਂ ਸ੍ਰਜਂ ਦਧਤ੍ । ਅਮ੍ਲਾਨਾਭਿਨਵੈਃ ਸ੍ਵਚ੍ਛੈਸ੍ਤੁਲਸੀਦਲਸਞ੍ਚਯੈਃ
ਉਹ ਸਰਬ-ਵਿਆਪਕ ਪ੍ਰਭੂ, ਹਮੇਸ਼ਾ ਤਾਜ਼ਾ ਤੇ ਚਿੱਟੇ ਤੁਲਸੀ ਪੱਤਿਆਂ ਦੀਆਂ ਗੁੱਛੀਆਂ ਨਾਲ ਬਣੀ ਵੈਜਯੰਤੀ ਮਾਲਾ ਪਹਿਨ ਕੇ, ਖੁਸ਼ ਹੋਇਆ ਹੋਇਆ ਹੈ।
ਮਾਦ੍ਯਨ੍ਮਧੁਕਰਵ੍ਰਾਤਘੋषਸ਼੍ਰੀਸਂਯੁਤਾਂ ਸਦਾ । ਨੀਲਵਾਸਾ ਦੇਵਦੇਵ ਏਕਕੁਣ੍ਡਲਭੂषਿਤਃ
ਹਮੇਸ਼ਾ ਮਧੁਰ ਗੂੰਜਦੇ ਮਧੁਮੱਖੀਆਂ ਦੇ ਝੁੰਡ ਦੀ ਆਵਾਜ਼ ਨਾਲ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਦੇਵਤਾ ਨੀਲੇ ਕਪੜੇ ਪਹਿਨੇ ਤੇ ਇੱਕ ਕੁੰਡਲ ਨਾਲ ਸਜਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ।
ਹਲਸ੍ਯ ਕਕੁਦਿ ਨ੍ਯਸ੍ਤਸੁਪੀਵਰਭੁਜੋऽਵ੍ਯਯਃ । ਮਹੇਨ੍ਦ੍ਰਃ ਕਾਞ੍ਚਨੀਂ ਯਦ੍ਵਦ੍ਵਰਤ੍ਰਾਂ ਚ ਮਤਙ੍ਗਮਃ । ਉਦਾਰਲੀਲੋ ਦੇਵੇਸ਼ੋ ਵਰ੍ਣਿਤਃ ਸਾਤ੍ਤ੍ਵਤਰ੍षਭੈਃ
ਉਹ ਆਪਣੀਆਂ ਮਜ਼ਬੂਤ ਬਾਂਹਾਂ ਹਲ ਦੀ ਮੂੰਹ ਤੇ ਰੱਖ ਕੇ, ਅਟੱਲ ਹੈ; ਜਿਵੇਂ ਇੰਦਰ ਸੋਨੇ ਦੀ ਵਜਰ ਤੇ ਹਾਥੀ ਆਪਣੀ ਅੰਕੁਸ਼ ਨਾਲ, ਉਹ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦਾ ਪ੍ਰਭੂ, ਵੱਡੀ ਲੀਲਾ ਵਾਲਾ, ਸਾਤਤਵਾਂ ਦੇ ਵਧੀਆ ਲੋਕਾਂ ਵੱਲੋਂ ਵਡਿਆਈ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਨਰਕਸ੍ਵਰੂਪਵਰ੍ਣਨਮ੍ ਸ਼੍ਰੀਨਾਰਾਯਣ ਉਵਾਚ ਤਸ੍ਯਾਨੁਭਾਵਂ ਭਗਵਾਨ੍ ਬ੍ਰਹ੍ਮਪੁਤ੍ਰਃ ਸਨਾਤਨਃ । ਸਭਾਯਾਂ ਬ੍ਰਹ੍ਮਦੇਵਸ੍ਯ ਗਾਯਮਾਨ ਉਪਾਸਤੇ
ਨਰਕ ਦੇ ਰੂਪ ਦੀ ਵਰਣਨਾ। ਸ਼੍ਰੀ ਨਾਰਾਯਣ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਉਹ ਸਦਾ ਰਹਿਣ ਵਾਲਾ ਪ੍ਰਭੂ, ਬ੍ਰਹਮਾ ਦਾ ਪੁੱਤਰ, ਬ੍ਰਹਮਾ ਦੀ ਸਭਾ ਵਿੱਚ ਉਸ ਦੀ ਵਡਿਆਈ ਗਾਉਣ ਵਾਲਿਆਂ ਵੱਲੋਂ ਪੂਜਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਉਤ੍ਪਤ੍ਤਿਸ੍ਥਿਤਿਲਯਹੇਤਵੋऽਸ੍ਯ ਕਲ੍ਪਾਃ ਸਤ੍ਤ੍ਵਾਦ੍ਯਾਃ ਪ੍ਰਕृਤਿਗੁਣਾ ਯਦੀਕ੍ਸ਼ਯਾऽऽਸਨ੍ । ਯਦ੍ਰੂਪਂ ਧ੍ਰੁਵਮਕृਤਂ ਯਦੇਕਮਾਤ੍ਮਨ੍- ਨਾਨਾਧਾਤ੍ਕਥਮੁਹ ਵੇਦ ਤਸ੍ਯ ਵਰ੍ਤ੍ਮ
ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ, ਟਿਕਾਉ ਤੇ ਨਾਸ ਦੇ ਕਾਰਨ, ਇਹ ਚੱਕਰ ਤੇ ਪ੍ਰਕ੍ਰਿਤੀ ਦੇ ਗੁਣ ਜਿਵੇਂ ਸਤ, ਉਸ ਦੀ ਇੱਛਾ ਨਾਲ ਪੈਦਾ ਹੋਏ; ਉਸ ਦਾ ਰੂਪ ਅਟੱਲ, ਅਜਨਮਾ ਤੇ ਆਪ ਵਿੱਚ ਇਕ ਹੈ—ਜੋ ਸਾਰੀਆਂ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਚੀਜ਼ਾਂ ਦਾ ਆਧਾਰ ਹੈ, ਉਸ ਦਾ ਰਾਹ ਇੱਥੇ ਕੌਣ ਜਾਣ ਸਕਦਾ ਹੈ?
ਮੂਰ੍ਤਿਂ ਨਃ ਪੁਰੁਕृਪਯਾ ਬਭਾਰ ਸਤ੍ਤ੍ਵਂ ਸਂਸ਼ੁਦ੍ਧਂ ਸਦਸਦਿਦਂ ਵਿਭਾਤਿ ਯਤ੍ਰ । ਯਲ੍ਲੀਲਾਂ ਮृਗਪਤਿਰਾਦਦੇऽਨਵਦ੍ਯਾ- ਮਾਦਾਤੁਂ ਸ੍ਵਜਨਮਨਾਂਸ੍ਯੁਦਾਰਵੀਰ੍ਯਃ
ਉਸ ਨੇ ਸਾਡੀ ਖਾਤਰ ਵੱਡੀ ਦਇਆ ਨਾਲ ਆਪਣਾ ਰੂਪ ਧਾਰਿਆ, ਜਿਸ ਵਿਚ ਪਵਿੱਤਰ ਜੀਵਨ ਚਮਕਦਾ ਹੈ, ਜਿੱਥੇ ਦਿਖਣ ਵਾਲਾ ਤੇ ਨਾ ਦਿਖਣ ਵਾਲਾ ਦੋਵੇਂ ਪ੍ਰਗਟ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਜੰਗਲ ਦੇ ਰਾਜਾ ਨੇ ਇਸ ਨਿਰਮਲ ਖੇਡ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਵੱਡੇ ਬਲ ਨਾਲ ਆਪਣੇ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਦਿਲ ਜਿੱਤਣ ਲਈ ਅਪਣਾਇਆ।
ਯਨ੍ਨਾਮ ਸ਼੍ਰੁਤਮਨੁਕੀਰ੍ਤਯੇਦਕਸ੍ਮਾ- ਦਾਰ੍ਤੋ ਵਾ ਯਦਿ ਪਤਿਤਃ ਪ੍ਰਲਮ੍ਭਨਾਦ੍ਵਾ । ਹਨ੍ਤ੍ਯਂਹਃ ਸਪਦਿ ਨृਣਾਮਸ਼ੇषਮਨ੍ਯਂ ਕਂ ਸ਼ੇषਾਦ੍ਭਗਵਤ ਆਸ਼੍ਰਯੇਤ੍ਯੁਮੁਕ੍ਸ਼ੁਃ
ਜੋ ਕੋਈ ਉਸ ਦਾ ਨਾਮ ਸੁਣਦਾ ਜਾਂ ਉਚਾਰਦਾ ਹੈ, ਚਾਹੇ ਅਚਾਨਕ, ਦੁਖੀ ਹੋ ਕੇ, ਡਿੱਗ ਕੇ ਜਾਂ ਕਿਸੇ ਧੋਖੇ ਵਿਚ ਆ ਕੇ—ਉਸ ਦੇ ਸਾਰੇ ਪਾਪ ਤੁਰੰਤ ਨਾਸ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਮੁਕਤੀ ਚਾਹੁਣ ਵਾਲਿਆਂ ਲਈ ਪ੍ਰਭੂ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਹੋਰ ਕੋਈ ਆਸਰਾ ਨਹੀਂ।
ਮੂਰ੍ਧਨ੍ਯਰ੍ਪਿਤਮਣੁਵਤ੍ਸਹਸ੍ਰਮੂਰ੍ਧ੍ਨੋ ਭੂਗੋਲਂ ਸਗਿਰਿਸਰਿਤ੍ਸਮੁਦ੍ਰਸਤ੍ਤ੍ਵਮ੍ । ਆਨਨ੍ਤ੍ਯਾਦਨਮਿਤਵਿਕ੍ਰਮਸ੍ਯ ਭੂਮ੍ਨਃ ਕੋ ਵੀਰ੍ਯਾਣ੍ਯਧਿਗਣਯੇਤ੍ਸਹਸ੍ਰਜਿਹ੍ਵਃ
ਉਹ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਸਿਰਾਂ ਵਾਲਾ, ਧਰਤੀ ਨੂੰ—ਪਹਾੜਾਂ, ਦਰਿਆਵਾਂ, ਸਮੁੰਦਰਾਂ ਤੇ ਜੀਵਾਂ ਸਮੇਤ—ਆਪਣੇ ਸਿਰ ਤੇ ਰੱਖਦਾ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਇਕ ਰੇੜੀ ਹੋਵੇ। ਉਸ ਅਸੀਮ ਤੇ ਅਜਿੱਤ ਪ੍ਰਭੂ ਦੇ ਵੱਡੇ ਕੰਮਾਂ ਨੂੰ ਹਜ਼ਾਰ ਜੀਭਾਂ ਵਾਲਾ ਵੀ ਗਿਣ ਨਹੀਂ ਸਕਦਾ।
ਏਵਂਪ੍ਰਭਾਵੋ ਭਗਵਾਨਨਨ੍ਤੋ ਦੁਰਨ੍ਤਵੀਰ੍ਯੋਰੁਗੁਣਾਨੁਭਾਵਃ । ਮੂਲੇ ਰਸਾਯਾਃ ਸ੍ਥਿਤ ਆਤ੍ਮਤਨ੍ਤ੍ਰੋ ਯੋ ਲੀਲਯਾ ਕ੍ਸ਼੍ਮਾਂ ਸ੍ਥਿਤਯੇ ਬਿਭਰ੍ਤਿ
ਇਹੋ ਜਿਹਾ ਪ੍ਰਭਾਵ ਹੈ ਅੰਤਹੀਨ ਪ੍ਰਭੂ ਦਾ, ਜਿਸ ਦੀ ਤਾਕਤ ਪਾਰ ਨਹੀਂ ਹੋ ਸਕਦੀ, ਜਿਸ ਦੇ ਗੁਣ ਬੇਹੱਦ ਤੇ ਅਜੋਕੇ ਹਨ। ਉਹ ਪਾਣੀ ਦੇ ਮੂਲ ਵਿਚ ਆਪ ਹੀ ਟਿਕਿਆ ਹੋਇਆ, ਆਪਣੀ ਖੇਡ ਨਾਲ ਧਰਤੀ ਨੂੰ ਥਾਂ ਦਿੰਦਾ ਹੈ।
ਏਤਾ ਹ੍ਯੇਵੇਹ ਤੁ ਨृਭਿਰ੍ਗਤਯੋ ਮੁਨਿਸਤ੍ਤਮ । ਗਨ੍ਤਵ੍ਯਾ ਬਹੁਸ਼ੋ ਯਦ੍ਵਦ੍ਯਥਾਕਰ੍ਮਵਿਨਿਰ੍ਮਿਤਾਃ
ਹੇ ਵੱਡੇ ਰਿਸ਼ੀ, ਇਹੀ ਹਨ ਇਸ ਸੰਸਾਰ ਵਿਚ ਮਨੁੱਖਾਂ ਦੇ ਰਾਹ, ਜੋ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਵਾਰ-ਵਾਰ ਆਪਣੇ ਕਰਮਾਂ ਅਨੁਸਾਰ ਤੈਅ ਕਰਨਾ ਪੈਂਦਾ ਹੈ।
ਯਥੋਪਦੇਸ਼ਂ ਚ ਕਾਮਾਨ੍ਸਦਾ ਕਾਮਯਮਾਨਕੈਃ । ਏਤਾਵਤੀਰ੍ਹਿ ਰਾਜੇਨ੍ਦ੍ਰ ਮਨੁष੍ਯਮृਗਪਕ੍ਸ਼ਿषੁ
ਜਿਵੇਂ ਲੋਕ ਸਦਾ ਸਿੱਖਿਆ ਅਨੁਸਾਰ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਇੱਛਾਵਾਂ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਹੇ ਰਾਜਾ, ਇਨ੍ਹਾਂ ਰਾਹਾਂ ਤੇ ਮਨੁੱਖ, ਜਾਨਵਰ ਤੇ ਪੰਛੀ ਜੀਵਨ ਦੀ ਹੱਦ ਹੈ।
ਵਿਪਾਕਗਤਯਃ ਪ੍ਰੋਕ੍ਤਾ ਧਰ੍ਮਸ੍ਯ ਵਸ਼ਗਾਸ੍ਤਥਾ । ਉਚ੍ਚਾਵਚਾ ਵਿਸਦृਸ਼ਾ ਯਥਾਪ੍ਰਸ਼੍ਨਂ ਨਿਬੋਧਤ
ਇਹ ਹਨ ਪੱਕੀਆਂ ਕਿਸਮਤਾਂ, ਜੋ ਧਰਮ ਦੇ ਅਧੀਨ ਹਨ, ਤੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਰੂਪਾਂ ਵਿਚ—ਉੱਚੀਆਂ, ਨੀਵੀਆਂ, ਅਲੱਗ-ਅਲੱਗ। ਹੁਣ ਮੈਂ ਤੇਰੇ ਸਵਾਲ ਅਨੁਸਾਰ ਇਹਨਾਂ ਦੀ ਵਿਆਖਿਆ ਕਰਦਾ ਹਾਂ।
ਨਾਰਦ ਉਵਾਚ ਵੈਚਿਤ੍ਰ੍ਯਮੇਤਲ੍ਲੋਕਸ੍ਯ ਕਥਂ ਭਗਵਤਾ ਕृਤਮ੍ । ਸਮਾਨਤ੍ਵੇ ਕਰ੍ਮਣਾਂ ਚ ਤਨ੍ਨੋ ਬ੍ਰੂਹਿ ਯਥਾਤਥਮ੍
ਨਾਰਦ ਨੇ ਆਖਿਆ: ਹੇ ਭਗਵਾਨ, ਇਸ ਸੰਸਾਰ ਵਿੱਚ ਇੰਨੀ ਵੱਖ-ਵੱਖਤਾ ਤੁਸੀਂ ਕਿਵੇਂ ਬਣਾਈ, ਜਦ ਕਿ ਸਭ ਦੇ ਕਰਮ ਇੱਕੋ ਜਿਹੇ ਹਨ? ਕਿਰਪਾ ਕਰਕੇ ਸਾਨੂੰ ਇਸ ਦੀ ਸੱਚੀ ਗੱਲ ਦੱਸੋ।
ਸ਼੍ਰੀਨਾਰਾਯਣ ਉਵਾਚ ਕਰ੍ਤੁਃ ਸ਼੍ਰਦ੍ਧਾਵਸ਼ਾਦੇਵ ਗਤਯੋऽਪਿ ਪृਥਗ੍ਵਿਧਾਃ । ਤ੍ਰਿਗੁਣਤ੍ਵਾਤ੍ਸਦਾ ਤਾਸਾਂ ਫਲਂ ਵਿਸਦृਸ਼ਂ ਤ੍ਵਿਹ
ਸ਼੍ਰੀ ਨਾਰਾਯਣ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਕਰਤਾ ਦੀ ਕਿਸਮਤ ਵੀ ਉਸ ਦੀ ਸ਼ਰਧਾ ਦੇ ਜੋੜ ਤੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਹੁੰਦੀ ਹੈ; ਤਿੰਨ ਗੁਣਾਂ ਕਰਕੇ, ਇੱਥੇ ਹਮੇਸ਼ਾ ਫਲ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਆਉਂਦੇ ਹਨ।
ਸਾਤ੍ਤ੍ਵਿਕ੍ਯਾ ਸ਼੍ਰਦ੍ਧਯਾ ਕਰ੍ਤੁਃ ਸੁਖਿਤ੍ਵਂ ਜਾਯਤੇ ਸਦਾ । ਦੁਃਖਿਤ੍ਵਂ ਚ ਤਥਾ ਕਰ੍ਤੂ ਰਾਜਸ੍ਯਾ ਸ਼੍ਰਦ੍ਧਯਾ ਭਵੇਤ੍
ਸਾਤਵਿਕ ਸ਼ਰਧਾ ਨਾਲ ਕਰਤਾ ਨੂੰ ਹਮੇਸ਼ਾ ਸੁਖ ਮਿਲਦਾ ਹੈ; ਰਾਜਸੀ ਸ਼ਰਧਾ ਨਾਲ ਕਰਤਾ ਨੂੰ ਦੁੱਖ ਮਿਲਦਾ ਹੈ।
ਦੁਃਖਿਤ੍ਵਂ ਚੈਵ ਮੂਢਤ੍ਵਂ ਤਾਮਸ੍ਯਾ ਸ਼੍ਰਦ੍ਧਯੋਦਿਤਮ੍ । ਤਾਰਤਮ੍ਯਾਤ੍ਤੁ ਸ਼੍ਰਦ੍ਧਾਨਾਂ ਫਲਵੈਚਿਤ੍ਰ੍ਯਮੀਰਿਤਮ੍
ਤਾਮਸੀ ਸ਼ਰਧਾ ਨਾਲ ਦੁੱਖ ਤੇ ਮੂਰਖਤਾ ਪੈਦਾ ਹੁੰਦੀ ਹੈ; ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਸ਼ਰਧਾ ਦੇ ਅੰਤਰ ਕਰਕੇ ਫਲਾਂ ਦੀ ਵੱਖ-ਵੱਖਤਾ ਦੱਸਿਆ ਗਿਆ ਹੈ।
ਅਨਾਦ੍ਯਵਿਦ੍ਯਾਵਿਹਿਤਕਰ੍ਮਣਾਂ ਪਰਿਣਾਮਜਾਃ । ਸਹਸ੍ਰਸ਼ਃ ਪ੍ਰਵृਤ੍ਤਾਸ੍ਤੁ ਗਤਯੋ ਦ੍ਵਿਜਪੁਙ੍ਗਵ
ਹੇ ਵਧੀਆ ਬ੍ਰਾਹਮਣ, ਅਣਆਰੰਭੀ ਅਗਿਆਨ ਦੇ ਕਾਰਨ ਹੋਏ ਕਰਮਾਂ ਤੋਂ ਅਨੇਕਾਂ ਕਿਸਮਤਾਂ ਪੈਦਾ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ।
ਤਦ੍ਭੇਦਾਨ੍ਵਰ੍ਣਯਿष੍ਯਾਮਿ ਪ੍ਰਾਚੁਰ੍ਯੇਣ ਦ੍ਵਿਜੋਤ੍ਤਮ । ਤ੍ਰਿਜਗਤ੍ਯਾ ਅਨ੍ਤਰਾਲੇ ਦਕ੍ਸ਼ਿਣਸ੍ਯਾਂ ਦਿਸ਼ੀਹ ਵੈ
ਹੁਣ, ਹੇ ਵਧੀਆ ਬ੍ਰਾਹਮਣ, ਮੈਂ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਭੇਦ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੱਸਾਂਗਾ; ਤਿੰਨ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ, ਦੱਖਣੀ ਪਾਸੇ—
ਭੂਮੇਰਧਸ੍ਤਾਦੁਪਰਿ ਤ੍ਵਤਲਸ੍ਯ ਚ ਨਾਰਦ । ਅਗ੍ਨਿष੍ਵਾਤ੍ਤਾਃ ਪਿਤृਗਣਾ ਵਰ੍ਤਨ੍ਤੇ ਪਿਤਰਸ਼੍ਚ ਹ
ਧਰਤੀ ਦੇ ਹੇਠਾਂ ਤੇ ਅਤਲ ਦੇ ਉਪਰ, ਹੇ ਨਾਰਦ, ਅਗਨਿਸ਼ਵਾਤ ਪਿਤਰ ਤੇ ਪੂਰਵਜ ਵਸਦੇ ਹਨ।
ਵਸਨ੍ਤਿ ਯਸ੍ਯਾਂ ਸ੍ਵੀਯਾਨਾਂ ਗੋਤ੍ਰਾਣਾਂ ਪਰਮਾਸ਼ਿषਃ । ਸਤ੍ਯਾਃ ਸਮਾਧਿਨਾ ਸ਼ੀਘ੍ਰਂ ਤ੍ਵਾਸ਼ਾਸਾਨਾਃ ਪਰੇਣ ਵੈ
ਉਸ ਥਾਂ ਤੇ ਉਹ ਵਸਦੇ ਹਨ, ਜੋ ਆਪਣੇ ਵੰਸ਼ਾਂ ਨੂੰ ਸੱਚੀ ਨੀਅਤ ਨਾਲ, ਗਹਿਰੀ ਧਿਆਨ ਦੁਆਰਾ, ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਵੱਡੀਆਂ ਆਸ਼ੀਰਵਾਦਾਂ ਦਿੰਦੇ ਹਨ।
ਪਿਤृਰਾਜੋऽਪਿ ਭਗਵਾਨ੍ ਸਮ੍ਪਰੇਤੇषੁ ਜਨ੍ਤੁषੁ । ਵਿषਯਂ ਪ੍ਰਾਪਿਤੇष੍ਵੇषੁ ਸ੍ਵਕੀਯੈਃ ਪੁਰੁषੈਰਿਹ
ਉਥੇ, ਪਿਤਰਾਂ ਦੇ ਰਾਜਾ, ਜਦੋਂ ਜੀਵ ਮਰ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ਤੇ ਆਪਣੇ ਲੋਕ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਉਸ ਥਾਂ ਲੈ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਉੱਤੇ ਰਾਜ ਕਰਦਾ ਹੈ।
ਸਗਣੋ ਭਗਵਤ੍ਪ੍ਰੋਕ੍ਤਾਜ੍ਞਾਪਰੋ ਦਮਧਾਰਕਃ । ਯਥਾਕਰ੍ਮ ਯਥਾਦੋषਂ ਵਿਦਧਾਤਿ ਵਿਚਾਰਦृਕ੍
ਉਹ ਆਪਣੇ ਸਾਥੀਆਂ ਨਾਲ, ਪ੍ਰਭੂ ਦੀ ਆਗਿਆ ਨੂੰ ਮੰਨ ਕੇ, ਸੰਜਮ ਰੱਖਦਾ ਹੈ ਤੇ ਹਰ ਇਕ ਦੇ ਕਰਮ ਤੇ ਦੋਸ਼ ਅਨੁਸਾਰ, ਸਮਝ ਨਾਲ ਫੈਸਲਾ ਕਰਦਾ ਹੈ।
ਸ੍ਵਾਨ੍ਗਣਾਨ੍ਧਰ੍ਮਤਤ੍ਤ੍ਵਜ੍ਞਾਨ੍ਸਰ੍ਵਾਨਾਜ੍ਞਾਪ੍ਰਵਰ੍ਤਕਾਨ੍ । ਸਦਾ ਪ੍ਰੇਰਯਤਿ ਪ੍ਰਾਜ੍ਞੋ ਯਥਾਦੇਸ਼ਨਿਯੋਜਿਤਾਨ੍
ਉਹ ਹਮੇਸ਼ਾ ਆਪਣੇ ਸਾਥੀਆਂ ਨੂੰ, ਜੋ ਧਰਮ ਦੀ ਸਾਰ ਜਾਣਦੇ ਹਨ ਤੇ ਆਗਿਆ ਮੰਨਦੇ ਹਨ, ਆਪਣੀ ਹਦਾਇਤ ਅਨੁਸਾਰ ਕੰਮ ਲਾਉਂਦਾ ਹੈ।
ਨਰਕਾਨੇਕਵਿਂਸ਼ਤ੍ਯਾ ਸਂਖ੍ਯਯਾ ਵਰ੍ਣਯਨ੍ਤਿ ਹਿ । ਅष੍ਟਾਵਿਂਸ਼ਮਿਤਾਨ੍ਕੇਚਿਤ੍ਤਾਨਨੁਕ੍ਰਮਤੋ ਬ੍ਰੁਵੇ
ਨਰਕਾਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਅਕਸਰ ਅਠਾਈਂ ਦੱਸਦੇ ਹਨ, ਕੁਝ ਲੋਕ ਉਨਾਂ ਨੂੰ ਉਣਤੀ ਵੀ ਮੰਨਦੇ ਹਨ। ਹੁਣ ਮੈਂ ਇਹਨਾਂ ਨੂੰ ਕ੍ਰਮਵਾਰ ਦੱਸਦਾ ਹਾਂ।
ਤਾਮਿਸ੍ਰ ਅਨ੍ਧਤਾਮਿਸ੍ਰੋ ਰੌਰਵੋऽਪਿ ਤृਤੀਯਕਃ । ਮਹਾਰੌਰਵਨਾਮਾ ਚ ਕੁਮ੍ਭੀਪਾਕੋऽਪਰੋ ਮਤਃ
ਤਾਮਿਸ੍ਰਾ, ਅੰਧਤਾਮਿਸ੍ਰਾ ਤੇ ਰੌਰਵ ਪਹਿਲੇ ਤਿੰਨ ਹਨ; ਫਿਰ ਮਹਾਰੌਰਵ ਤੇ ਇੱਕ ਹੋਰ ਨਰਕ ਕੁੰਭੀਪਾਕਾ ਆਉਂਦੇ ਹਨ।
ਕਾਲਸੂਤ੍ਰਂ ਤਥਾ ਚਾਸਿਪਤ੍ਰਾਰਣ੍ਯਮੁਦਾਹृਤਮ੍ । ਸੂਕਰਸ੍ਯ ਮੁਖਂ ਚਾਨ੍ਧਕੂਪੋऽਥ ਕृਮਿਭੋਜਨਃ
ਕਾਲਸੂਤਰ ਤੇ ਤਲਵਾਰਾਂ ਵਾਲਾ ਜੰਗਲ ਅਗਲੇ ਹਨ; ਸੂਰ ਦੇ ਮੂੰਹ, ਹਨੇਰੇ ਕੂਏਂ ਤੇ ਕੀੜਿਆਂ ਦਾ ਭੋਜਨ ਵਾਲਾ ਨਰਕ ਵੀ ਆਉਂਦੇ ਹਨ।
ਸਂਦਂਸ਼ਸ੍ਤਪ੍ਤਮੂਰ੍ਤਿਸ਼੍ਚ ਵਜ੍ਰਕਣ੍ਟਕ ਏਵ ਚ । ਸ਼ਾਲ੍ਮਲੀ ਚਾਥ ਦੇਵਰ੍षੇ ਨਾਮ੍ਨਾ ਵੈਰਤਣੀ ਤਥਾ
ਸੰਦੰਸ਼, ਤਪਤ ਮੂਰਤੀ ਤੇ ਵਜਰਕੰਟਕ ਨਰਕ ਹਨ; ਫਿਰ ਸ਼ਾਲਮਲੀ ਤੇ, ਹੇ ਦੇਵਰਿਸ਼, ਵੈਰਤਣੀ ਨਾਂ ਵਾਲਾ ਨਰਕ ਆਉਂਦਾ ਹੈ।
ਪੂਯੋਦਃ ਪ੍ਰਾਣਰੋਧਸ਼੍ਚ ਤਥਾ ਵਿਸ਼ਸਨਂ ਮਤਮ੍ । ਲਾਲਾਭਕ੍ਸ਼ਃ ਸਾਰਮੇਯਾਦਨਮੁਕ੍ਤਮਤਃ ਪਰਮ੍
ਪੂਯੋਦ, ਪ੍ਰਾਣਰੋਧ ਤੇ ਵਿਸ਼ਸਨ ਨਰਕ ਹਨ; ਫਿਰ ਲਾਲਾਭੱਖ ਤੇ ਸਾਰਮੇਯਾਦਨ, ਅਤੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਤੋਂ ਅੱਗੇ ਹੋਰ ਨਰਕ ਹਨ।
ਅਵੀਚਿਰਪ੍ਯਯਃ ਪਾਨਂ ਕ੍ਸ਼ਾਰਕਰ੍ਦਮ ਏਵ ਚ । ਰਕ੍ਸ਼ੋਗਣਾਖ੍ਯਸਮ੍ਭੋਜਃ ਸ਼ੂਲਪ੍ਰੋਤੋऽਪ੍ਯਤਃ ਪਰਮ੍
ਅਵੀਚੀ, ਅਯਹਪਾਨ ਤੇ ਖਾਰਕਰਦਮ ਨਰਕ ਹਨ; ਫਿਰ ਰਕਸ਼ੋਗਣਭੱਖ ਤੇ ਸ਼ੂਲਪ੍ਰੋਤ, ਅਤੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਤੋਂ ਅੱਗੇ ਹੋਰ ਨਰਕ ਹਨ।