ਸਂਲਾਪਵਿਭ੍ਰਮਾਦ੍ਯੈਸ਼੍ਚ ਰਮਯਨ੍ਤ੍ਯਪਿ ਤਾਃ ਸ੍ਤ੍ਰਿਯਃ । ਯਸ੍ਮਿਨ੍ਨੁਪਯੁਕ੍ਤੇ ਜਨੋ ਮਨੁਤੇ ਬਹੁਧਾ ਸ੍ਵਯਮ੍
—ਤੇ ਮਿੱਠੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਤੇ ਪ੍ਰੇਮ ਭਰੀਆਂ ਚਲਾਕੀਆਂ ਨਾਲ, ਉਹ ਔਰਤਾਂ ਉਸ ਨੂੰ ਖੁਸ਼ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ, ਤਾਂ ਜੋ ਜਿਹੜਾ ਵੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨਾਲ ਰਲਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਤਰੀਕਿਆਂ ਨਾਲ ਸੋਚਣ ਲੱਗ ਪੈਂਦਾ ਹੈ—
ਈਸ਼੍ਵਰੋऽਹਮਹਂ ਸਿਦ੍ਧੋ ਨਾਗਾਯੁਤਬਲੋ ਮਹਾਨ੍ । ਆਤ੍ਮਾਨਂ ਮਨ੍ਯਮਾਨਃ ਸਨ੍ਮਦਾਨ੍ਧ ਇਵ ਕਥ੍ਯਤੇ
—'ਮੈਂ ਹੀ ਮਾਲਕ ਹਾਂ, ਮੈਂ ਸਭ ਕੁਝ ਹਾਸਲ ਕਰ ਲਿਆ, ਮੇਰੇ ਕੋਲ ਨਾਗਾਂ ਵਰਗੀ ਤਾਕਤ ਹੈ', ਐਸਾ ਸੋਚ ਕੇ ਉਹ ਮਨੁੱਖ ਅਹੰਕਾਰ ਵਿੱਚ ਅੰਨਾ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਏਵਂ ਪ੍ਰੋਕ੍ਤਾ ਸ੍ਥਿਤਿਸ਼੍ਚਾਤ੍ਰ ਅਤਲਸ੍ਯ ਚ ਨਾਰਦ । ਦ੍ਵਿਤੀਯਵਿਵਰਸ੍ਯਾਤ੍ਰ ਵਿਤਲਸ੍ਯ ਨਿਬੋਧਤ
ਹੇ ਨਾਰਦ, ਅਤਲ ਦੀ ਹਾਲਤ ਇੰਝ ਦੱਸੀ ਗਈ ਹੈ; ਹੁਣ ਦੂਜੇ ਭੁੱਲ, ਵਿਤਲ ਦੀ ਕਹਾਣੀ ਸੁਣ।
ਭੂਤਲਾਧਸ੍ਤਲੇ ਚੈਵ ਵਿਤਲੇ ਭਗਵਾਨ੍ਭਵਃ । ਹਾਟਕੇਸ਼੍ਵਰਨਾਮਾਯਂ ਸ੍ਵਪਾਰ੍षਦਗਣੈਰ੍ਵृਤਃ
ਧਰਤੀ ਦੇ ਹੇਠਾਂ, ਵਿਤਲ ਵਿੱਚ, ਭਗਵਾਨ ਭਵ, ਜੋ ਹਾਟਕੇਸ਼ਵਰ ਨਾਮ ਨਾਲ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਆਪਣੇ ਸੰਗੀਆਂ ਨਾਲ ਵੱਸਦਾ ਹੈ।
ਪ੍ਰਜਾਪਤਿਕृਤਸ੍ਯਾਪਿ ਸਰ੍ਗਸ੍ਯ ਬृਂਹਣਾਯ ਚ । ਭਵਾਨ੍ਯਾ ਮਿਥੁਨੀਭੂਯ ਆਸ੍ਤੇ ਦੇਵਾਧਿਪੂਜਿਤਃ
ਪ੍ਰਜਾਪਤੀ ਵਲੋਂ ਬਣਾਈ ਰਚਨਾ ਵਧਾਉਣ ਲਈ, ਉਹ ਭਵਾਨੀ ਨਾਲ ਜੋੜਾ ਬਣਾਕੇ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਵਲੋਂ ਪੂਜਿਆ ਜਾਂਦਾ ਉਥੇ ਵੱਸਦਾ ਹੈ।
ਭਵਯੋਰ੍ਵੀਰ੍ਯਸਮ੍ਭੂਤਾ ਹਾਟਕੀ ਸਰਿਦੁਤ੍ਤਮਾ । ਸਮਿਦ੍ਧੋ ਮਰੁਤਾ ਵਹ੍ਨਿਰੋਜਸਾ ਪਿਬਤੀਵ ਹਿ
ਭਵ ਤੇ ਭਵਾਨੀ ਦੇ ਮਿਲਾਪ ਤੋਂ ਹਾਟਕੀ ਨਦੀ ਨਿਕਲਦੀ ਹੈ, ਜੋ ਹਵਾ ਤੇ ਅੱਗ ਦੀ ਤਾਕਤ ਨਾਲ ਚਮਕਦੀ ਹੋਈ ਸਭ ਕੁਝ ਪੀ ਜਾਂਦੀ ਜਾਪਦੀ ਹੈ।
ਤਨ੍ਨਿष੍ਠ੍ਯੂਤਂ ਹਾਟਕਾਖ੍ਯਂ ਸੁਵਰ੍ਣਂ ਦੈਤ੍ਯਵਲ੍ਲਭਮ੍ । ਦੈਤ੍ਯਾਙ੍ਗਨਾ ਭੂषਣਾਰ੍ਹਂ ਸਦਾ ਤਂ ਧਾਰਯਨ੍ਤਿ ਹਿ
ਉਥੋਂ ਨਿਕਲਣ ਵਾਲਾ ਹਾਟਕ ਨਾਮ ਦਾ ਸੋਨਾ, ਜੋ ਦੈਤਿਆਂ ਨੂੰ ਬਹੁਤ ਪਿਆਰਾ ਹੈ, ਦੈਤਿਆਂ ਦੀਆਂ ਇਸਤਰੀਆਂ ਹਮੇਸ਼ਾ ਉਹਨੂੰ ਗਹਿਣਿਆਂ ਵਾਂਗ ਪਾਂਦੀਆਂ ਹਨ।
ਤਦ੍ਬਿਲਾਧਸ੍ਤਲਾਤ੍ਪ੍ਰੋਕ੍ਤਂ ਸੁਤਲਾਖ੍ਯਂ ਬਿਲੇਸ਼੍ਵਰਮ੍ । ਪੁਣ੍ਯਸ਼੍ਲੋਕੋ ਬਲਿਰ੍ਨਾਮਾ ਆਸ੍ਤੇ ਵੈਰੋਚਨਿਰ੍ਮੁਨੇ
ਉਸ ਬਿਲ ਦੇ ਹੇਠਾਂ ਸੁਤਲ ਨਾਮ ਦਾ ਲੋਕ ਹੈ, ਜਿਸਦਾ ਰਾਜਾ ਬਿਲੇਸ਼ਵਰ ਹੈ; ਉਥੇ, ਹੇ ਮੁਨੀ, ਵਿਰੋਚਨ ਦਾ ਪੁੱਤਰ, ਪੁੰਨ ਵਾਲਾ ਬਲੀ ਵੱਸਦਾ ਹੈ।
ਮਹੇਨ੍ਦ੍ਰਸ੍ਯ ਚ ਦੇਵਸ੍ਯ ਚਿਕੀਰ੍षੁਃ ਪ੍ਰਿਯਮੁਤ੍ਤਮਮ੍ । ਤ੍ਰਿਵਿਕ੍ਰਮੋऽਪਿ ਭਗਵਾਨ੍ ਸੁਤਲੇ ਬਲਿਮਾਨਯਤ੍
ਦੇਵਤਾ ਮਹਿੰਦਰ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਭਲਾਈ ਕਰਨ ਲਈ, ਭਗਵਾਨ ਤ੍ਰਿਵਿਕ੍ਰਮ ਨੇ ਬਲੀ ਨੂੰ ਸੁਤਲ ਵਿੱਚ ਲੈ ਆਇਆ।
ਤ੍ਰੈਲੋਕ੍ਯਲਕ੍ਸ਼੍ਮੀਮਾਕ੍ਸ਼ਿਪ੍ਯ ਸ੍ਥਾਪਿਤਃ ਕਿਲ ਦੈਤ੍ਯਰਾਟ੍ । ਇਨ੍ਦ੍ਰਾਦਿष੍ਵਪ੍ਯਲਬ੍ਧਾ ਯਾ ਸਾ ਸ਼੍ਰੀਸ੍ਤਮਨੁਵਰ੍ਤਤੇ
ਤਿੰਨ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਲਕਸ਼ਮੀ ਲੈ ਕੇ, ਦੈਤਿਆਂ ਦਾ ਰਾਜਾ ਉਥੇ ਵਸਾਇਆ ਗਿਆ; ਉਹ ਲਕਸ਼ਮੀ, ਜੋ ਇੰਦਰ ਆਦਿਕ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਮਿਲੀ, ਉਸਦੇ ਪਿੱਛੇ-ਪਿੱਛੇ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ।
ਤਮੇਵ ਦੇਵਦੇਵੇਸ਼ਮਾਰਾਧਯਤਿ ਭਕ੍ਤਿਤਃ । ਵ੍ਯਪੇਤਸਾਧ੍ਵਸੋऽਦ੍ਯਾਪਿ ਵਰ੍ਤਤੇ ਸੁਤਲਾਧਿਪਃ
ਉਹ ਸੁਤਲ ਦਾ ਰਾਜਾ, ਭਗਵਾਨਾਂ ਦੇ ਮਾਲਕ ਦੀ ਭਗਤੀ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਤੇ ਸਾਰਾ ਡਰ ਦੂਰ ਕਰਕੇ, ਅੱਜ ਵੀ ਉਥੇ ਵੱਸ ਰਿਹਾ ਹੈ।
ਭੂਮਿਦਾਨਫਲਂ ਹ੍ਯੇਤਤ੍ਪਾਤ੍ਰਭੂਤੇऽਖਿਲੇਸ਼੍ਵਰੇ । ਵਰ੍ਣਯਨ੍ਤਿ ਮਹਾਤ੍ਮਾਨੋ ਨੈਤਦ੍ਯੁਕ੍ਤਂ ਚ ਨਾਰਦ
ਜਦੋਂ ਸਭ ਦੇ ਮਾਲਕ ਨੇ ਆਪ ਹੀ ਦਾਨ ਲਿਆ, ਤਾਂ ਇਹ ਧਰਤੀ ਦਾਨ ਦਾ ਫਲ ਆਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਵੱਡੇ ਮਨ ਵਾਲੇ ਐਸਾ ਦੱਸਦੇ ਹਨ, ਪਰ, ਹੇ ਨਾਰਦ, ਇਹ ਠੀਕ ਨਹੀਂ।
ਵਾਸੁਦੇਵੇ ਭਗਵਤਿ ਪੁਰੁषਾਰ੍ਥਪ੍ਰਦੇ ਹਰੌ । ਏਤਦ੍ਦਾਨਫਲਂ ਵਿਪ੍ਰ ਸਰ੍ਵਥਾ ਨਹਿ ਯੁਜ੍ਯਤੇ
ਹੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ, ਜਦੋਂ ਇਹ ਦਾਨ ਵਾਸੁਦੇਵ, ਸਭ ਮਨੁੱਖੀ ਲਕੜੀਆਂ ਦੇ ਦਾਤਾ ਹਰੀ ਨੂੰ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਇਸ ਦਾ ਫਲ ਕਿਸੇ ਵੀ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਹੋਰ ਕਿਸੇ ਨਾਲ ਤੁਲਨਾ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ।
ਯਸ੍ਯੈਵ ਦੇਵਦੇਵਸ੍ਯ ਨਾਮਾਪਿ ਵਿਵਸ਼ੋ ਗृਣਨ੍ । ਸ੍ਵਕੀਯਕਰ੍ਮਬਨ੍ਧੀਯਗੁਣਾਨ੍ਵਿਧੁਨੁਤੇऽਞ੍ਜਸਾ
ਜੋ ਕੇਵਲ ਉਸ ਦੇਵਾਂ ਦੇ ਦੇਵ ਦਾ ਨਾਮ ਵੀ ਅਣਜਾਣੇ ਵਿੱਚ ਲੈ ਲੈਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਆਪਣੇ ਕਰਮਾਂ ਦੀਆਂ ਬੰਧਨ ਵਾਲੀਆਂ ਗੁਣਾਂ ਨੂੰ ਜਲਦੀ ਹੀ ਦੂਰ ਕਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ।
ਯਤ੍ਕ੍ਲੇਸ਼ਬਨ੍ਧਹਾਨਾਯ ਸਾਂਖ੍ਯਯੋਗਾਦਿਸਾਧਨਮ੍ । ਕੁਰ੍ਵਤੇ ਯਤਯੋ ਨਿਤ੍ਯਂ ਭਗਵਤ੍ਯਖਿਲੇਸ਼੍ਵਰੇ
ਜੀਵਨ ਦੀਆਂ ਪੀੜਾਵਾਂ ਤੋਂ ਛੁਟਕਾਰਾ ਪਾਉਣ ਲਈ, ਸੰਨਿਆਸੀ ਸਦਾ ਸੰਖਿਆ ਤੇ ਜੋਗ ਆਦਿਕ ਰਾਹੀਂ, ਸਭ ਦੇ ਮਾਲਕ ਭਗਵਾਨ ਦੀ ਭਗਤੀ ਕਰਦੇ ਹਨ।
ਨ ਚਾਯਂ ਭਗਵਾਨਸ੍ਮਾਨਨੁਜਗ੍ਰਾਹ ਨਾਰਦ । ਮਾਯਾਮਯਂ ਚ ਭੋਗਾਨਾਮੈਸ਼੍ਵਰ੍ਯਂ ਵ੍ਯਤਨੋਤ੍ਪਰਮ੍
ਪਰ ਇਹ ਭਗਵਾਨ ਸਾਨੂੰ ਕਦੇ ਮਿਹਰਬਾਨੀ ਨਹੀਂ ਦਿਖਾਈ, ਹੇ ਨਾਰਦ, ਸਗੋਂ ਸਾਨੂੰ ਮਾਇਆ ਵਾਲੀਆਂ ਭੋਗਾਂ ਤੇ ਰਾਜ ਮਿਲਕਤ ਹੀ ਦਿੱਤੀ।
ਸਰ੍ਵਕ੍ਲੇਸ਼ਾਧਿਹੇਤੁਂ ਤਦਾਤ੍ਮਾਨੁਸ੍ਮृਤਿਮੋषਣਮ੍ । ਯਂ ਸਾਕ੍ਸ਼ਾਦ੍ਭਗਵਾਨ੍ ਵਿष੍ਣੁਃ ਸਰ੍ਵੋਪਾਯਵਿਦੀਸ਼੍ਵਰਃ
ਸਭ ਦੁੱਖਾਂ ਦੀ ਜੜ੍ਹ, ਆਪਣੇ ਆਪ ਦੀ ਯਾਦ ਭੁਲਾ ਦੇਣ ਵਾਲੀ ਗੱਲ, ਇਹ ਸਿੱਧਾ ਭਗਵਾਨ ਵਿਸ਼ਨੂੰ, ਜੋ ਹਰ ਰਾਹ ਜਾਣਦਾ ਹੈ, ਨੇ ਹੀ ਕਰਾਈ।
ਯਾਞ੍ਜਾਛਲੇਨਾਪਹृਤਂ ਸਰ੍ਵਸ੍ਵਂ ਦੇਹਸ਼ੇषਕਮ੍ । ਅਪ੍ਰਾਪ੍ਤਾਨ੍ਯੋਪਾਯ ਈਸ਼ਃ ਪਾਸ਼ੈਰ੍ਵਾਰੁਣਸਂਭਵੈਃ
ਮੰਗਣ ਦੇ ਨਾਟਕ ਨਾਲ, ਸਾਡਾ ਸਾਰਾ ਕੁਝ, ਇੱਥੋਂ ਤੱਕ ਕਿ ਸਾਡਾ ਸਰੀਰ ਵੀ, ਲੈ ਲਿਆ ਗਿਆ, ਤੇ ਪ੍ਰਭੂ ਨੇ ਹੋਰ ਕਿਸੇ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਨਾ ਮਿਲਣ ਕਰਕੇ, ਸਾਨੂੰ ਵਰੁਣ ਦੇ ਫਾਸਿਆਂ ਨਾਲ ਬੰਨ੍ਹ ਲਿਆ।
ਬਨ੍ਧਯਿਤ੍ਵਾਵਮੁਚ੍ਯਾਪਿ ਗਿਰਿਦਰ੍ਯਾਮਿਵਾਬ੍ਰਵੀਤ੍ । ਅਸਾਵਿਨ੍ਦ੍ਰੋ ਮਹਾਮੂਢੋ ਯਸ੍ਯ ਮਨ੍ਤ੍ਰੀ ਬृਹਸ੍ਪਤਿਃ
ਸਾਨੂੰ ਬੰਨ੍ਹ ਕੇ ਤੇ ਛੱਡ ਕੇ, ਪਹਾੜ ਦੀ ਗੁਫਾ ਵਿੱਚ, ਉਸ ਨੇ ਕਿਹਾ: 'ਉਹ ਇੰਦਰ ਵੱਡਾ ਮੂਰਖ ਹੈ, ਜਿਸ ਦਾ ਮੰਤਰੀ ਬ੍ਰਿਹਸਪਤੀ ਹੈ।'
ਪ੍ਰਸਨ੍ਨਮਿਮਮਤ੍ਯਰ੍ਥਮਯਾਚਲ੍ਲੋਕਸਮ੍ਪਦਮ੍ । ਤ੍ਰੈਲੋਕ੍ਯਮਿਦਮੈਸ਼੍ਵਰ੍ਯਂ ਕਿਯਦੇਵਾਤਿਤੁਚ੍ਛਕਮ੍
ਜਦੋਂ ਉਹ ਮੇਰੇ ਉੱਤੇ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋਇਆ, ਤਾਂ ਇਹ ਸਾਰੀ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਦੌਲਤ ਤੇ ਤਿੰਨ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਰਾਜਗੀਰੀ ਜੋ ਮੈਨੂੰ ਮਿਲੀ, ਇਹ ਸਭ ਕੁਝ ਕਿੰਨਾ ਨਿਕੰਮਾ ਤੇ ਅਰਥਹੀਣ ਹੈ!
ਆਸ਼ਿषਾਂ ਪ੍ਰਭਵਂ ਮੁਕ੍ਤ੍ਵਾ ਯੋ ਮੂਢੋ ਲੋਕਸਮ੍ਪਦਿ । ਅਸ੍ਮਤ੍ਪਿਤਾਮਹਃ ਸ਼੍ਰੀਮਾਨ੍ ਪ੍ਰਹ੍ਲਾਦੋ ਭਗਵਤ੍ਪ੍ਰਿਯਃ
ਜੋ ਮੂਰਖ ਦੌਲਤ ਵਿਚ ਹੀ ਖੁਸ਼ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਅਸਲ ਅਸੀਸ ਦੇ ਮੂਲ ਨੂੰ ਛੱਡ ਦਿੰਦਾ ਹੈ; ਪਰ ਸਾਡਾ ਮਸ਼ਹੂਰ ਪੂਰਵਜ, ਭਗਵਾਨ ਦਾ ਪਿਆਰਾ ਪ੍ਰਹਿਲਾਦ, ਕਦੇ ਨਹੀਂ।
ਦਾਸ੍ਯਂ ਵਵ੍ਰੇ ਵਿਭੋਸ੍ਤਸ੍ਯ ਸਰ੍ਵਲੋਕੋਪਕਾਰਕਃ । ਪਿਤ੍ਰ੍ਯਮੈਸ਼੍ਵਰ੍ਯਮਤੁਲਂ ਦੀਯਮਾਨਂ ਚ ਵਿष੍ਣੁਨਾ
ਉਹ, ਜੋ ਸਾਰੇ ਲੋਕਾਂ ਦਾ ਭਲਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਸੀ, ਉਸ ਨੇ ਵਿਸ਼ਨੂੰ ਆਪ ਵਲੋਂ ਅਤੁੱਲ ਰਾਜ ਮਿਲਕਤ ਮਿਲਣ ਤੇ ਵੀ, ਪ੍ਰਭੂ ਦੀ ਸੇਵਾ ਹੀ ਚੁਣੀ।
ਪਿਤਰ੍ਯੁਪਰਤੇ ਵੀਰੇ ਨੈਵੈਚ੍ਛਦ੍ਭਗਵਤ੍ਪ੍ਰਿਯਃ । ਤਸ੍ਯਾਤੁਲਾਨੁਭਾਵਸ੍ਯ ਸਰ੍ਵਲੋਕੋਪਧੀਮਤਃ
ਜਦੋਂ ਉਸ ਦੇ ਵੱਡੇ ਪਿਤਾ ਜੀ ਚਲੇ ਗਏ, ਤਾਂ ਭਗਵਾਨ ਦੇ ਉਸ ਭਗਤ ਨੇ ਰਾਜ ਨਹੀਂ ਚਾਹਿਆ; ਉਹ ਸਾਰੇ ਲੋਕਾਂ ਦਾ ਆਸਰਾ, ਬੇਮਿਸਾਲ ਸਮਝ ਵਾਲਾ ਸੀ।
ਅਸ੍ਮਦ੍ਵਿਧੋ ਨਾਲ੍ਪਪਕ੍ਵੇਤਰਦੋषੋऽਵਗਚ੍ਛਤਿ । ਏਵਂ ਦੈਤ੍ਯਪਤਿਃ ਸੋऽਯਂ ਬਲਿਃ ਪਰਮਪੂਜਿਤਃ
ਮੇਰੇ ਵਰਗਾ ਥੋੜ੍ਹੀ ਭਲਾਈ ਵਾਲਾ ਮਨੁੱਖ, ਉਸ ਮਹਾਨ ਦੈਤਿਆ ਰਾਜਾ ਬਲੀ ਦੀ ਮਹਿਮਾ ਸਮਝ ਨਹੀਂ ਸਕਦਾ, ਜੋ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਪੂਜਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਸੁਤਲੇ ਵਰ੍ਤਤੇ ਯਸ੍ਯ ਦ੍ਵਾਰਪਾਲੋ ਹਰਿਃ ਸ੍ਵਯਮ੍ । ਏਕਦਾ ਦਿਗ੍ਵਿਜਯੇ ਰਾਜਾ ਰਾਵਣੋ ਲੋਕਰਾਵਣਃ
ਉਹ ਸੂਤਲ ਵਿੱਚ ਵੱਸਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਦੇ ਦਰਵਾਜ਼ੇ ਤੇ ਹਰੀ ਆਪ ਪਹਿਰੇਦਾਰ ਹੈ; ਇੱਕ ਵਾਰੀ, ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਡਰਾਉਣ ਵਾਲਾ ਰਾਵਣ ਦਿਸ਼ਾਵਾਂ ਜਿੱਤਣ ਨਿਕਲਿਆ।
ਪ੍ਰਵਿਸ਼ਨ੍ਸੁਤਲੇ ਯੇਨ ਭਕ੍ਤਾਨੁਗ੍ਰਹਕਾਰਿਣਾ । ਪਾਦਾਙ੍ਗੁष੍ਠੇਨ ਪ੍ਰਕ੍ਸ਼ਿਪ੍ਤੋ ਯੋਜਨਾਯੁਤਮਤ੍ਰ ਹਿ
ਜਦੋਂ ਉਹ ਸੂਤਲ ਵਿੱਚ ਦਾਖਲ ਹੋਇਆ, ਤਾਂ ਭਗਤਾਂ ਉੱਤੇ ਦਇਆ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਪ੍ਰਭੂ ਨੇ, ਆਪਣੇ ਪੈਰ ਦੇ ਅੰਗੂਠੇ ਨਾਲ, ਉਸ ਨੂੰ ਦਸ ਹਜ਼ਾਰ ਜੋਜਨ ਹੇਠਾਂ ਸੁੱਟ ਦਿੱਤਾ।
ਏਵਂਭੂਤਾਨੁਭਾਵੋऽਯਂ ਬਲਿਃ ਸਰ੍ਵਸੁਖੈਕਭੁਕ੍ । ਆਸ੍ਤੇ ਸੁਤਲਰਾਜਸ੍ਥੋ ਦੇਵਦੇਵਪ੍ਰਸਾਦਤਃ
ਇਹੋ ਜਿਹੀ ਮਹਿਮਾ ਵਾਲਾ ਹੈ ਬਲੀ, ਜੋ ਸਾਰੇ ਸੁਖਾਂ ਦਾ ਇਕੱਲਾ ਭੋਗਣ ਵਾਲਾ ਹੈ, ਤੇ ਜੋ ਦੇਵਾਂ ਦੇ ਦੇਵ ਦੀ ਕਿਰਪਾ ਨਾਲ ਸੂਤਲ ਦਾ ਰਾਜਾ ਬਣ ਕੇ ਵੱਸ ਰਿਹਾ ਹੈ।
ਤਲਾਤਲਾਦਿਲੋਕਵਰ੍ਣਨੇऽਨਨ੍ਤਵਰ੍ਣਨਮ੍ ਸ਼੍ਰੀਨਾਰਾਯਣ ਉਵਾਚ ਤਤੋऽਧਸ੍ਤਾਦ੍ਵਿਵਰਕਂ ਤਲਾਤਲਮੁਦੀਰਿਤਮ੍ । ਦਾਨਵੇਨ੍ਦ੍ਰੋ ਮਯੋ ਨਾਮ ਤ੍ਰਿਪੁਰਾਧਿਪਤਿਰ੍ਮਹਾਨ੍
ਤਲਾਤਲ ਆਦਿਕ ਲੋਕਾਂ ਦਾ ਵਰਣਨ: ਸ਼੍ਰੀ ਨਾਰਾਇਣ ਨੇ ਕਿਹਾ—ਉਸ ਤੋਂ ਹੇਠਾਂ ਤਲਾਤਲ ਨਾਮ ਦਾ ਲੋਕ ਹੈ, ਜਿੱਥੇ ਮਹਾਨ ਦਾਨਵਾਂ ਦਾ ਰਾਜਾ ਮਯਾ, ਤ੍ਰਿਪੁਰਾ ਦਾ ਮਾਲਕ ਵੱਸਦਾ ਹੈ।
ਤ੍ਰਿਲੋਕ੍ਯਾਃ ਸ਼ਙ੍ਕਰੇਣਾਯਂ ਪਾਲਿਤੋ ਦਗ੍ਧਪੂਸ੍ਤ੍ਰਯਃ । ਦੇਵਦੇਵਪ੍ਰਸਾਦਾਤ੍ਤੁ ਲਬ੍ਧਰਾਜ੍ਯਸੁਖਾਸ੍ਪਦਃ
ਉਸ ਦੀ ਤਿੰਨ ਪੁਰੀਆਂ ਸ਼ੰਕਰ ਨੇ ਸਾੜ ਦਿੱਤੀਆਂ, ਪਰ ਹੁਣ ਉਹੀ ਉਸ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਤੇ ਦੇਵਾਂ ਦੇ ਦੇਵ ਦੀ ਕਿਰਪਾ ਨਾਲ, ਤਿੰਨ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਰਾਜਗੀਰੀ ਦਾ ਸੁਖ ਮੁੜ ਮਿਲ ਰਿਹਾ ਹੈ।
ਆਚਾਰ੍ਯੋ ਮਾਯਿਨਾਂ ਸੋऽਯਂ ਨਾਨਾਮਾਯਾਵਿਸ਼ਾਰਦਃ । ਪੂਜ੍ਯਤੇ ਰਾਕ੍ਸ਼ਸੈਰ੍ਘੋਰੈਃ ਸਰ੍ਵਕਾਰ੍ਯਸਮृਦ੍ਧਯੇ
ਉਹ ਮਾਇਆਵੀਆਂ ਦਾ ਅਚਾਰਯ ਹੈ, ਕਈ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਮਾਇਆਵਾਂ ਵਿਚ ਨਿਪੁੰਨ ਹੈ, ਤੇ ਭਿਆਨਕ ਰਾਖਸ ਉਸ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਤਾਂ ਜੋ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਸਾਰੇ ਕੰਮ ਸਫਲ ਹੋਣ।