ਗਤਿਦ੍ਵਯਂ ਚਾਵਿਰੁਦ੍ਧਂ ਸਰ੍ਵਤ੍ਰੈष ਵਿਨਿਰ੍ਣਯਃ । ਸ ਏਵ ਭਗਵਾਨਾਦਿਪੁਰੁषੋ ਲੋਕਭਾਵਨਃ
ਦੋਹਾਂ ਚਾਲਾਂ ਵਿਚ ਕੋਈ ਵਿਰੋਧ ਨਹੀਂ; ਇਹ ਹਰ ਥਾਂ ਫੈਸਲਾ ਹੈ। ਉਹੀ ਭਗਵਾਨ, ਆਦਿ ਪੁਰਖ, ਸੰਸਾਰਾਂ ਦਾ ਰਚਨਹਾਰ ਹੈ।
ਨਾਰਾਯਣੋऽਖਿਲਾਧਾਰੋ ਲੋਕਾਨਾਂ ਸ੍ਵਸ੍ਤਯੇ ਭ੍ਰਮਨ੍ । ਕਰ੍ਮਸ਼ੁਦ੍ਧਿਨਿਮਿਤ੍ਤਂ ਤੁ ਆਤ੍ਮਾਨਂ ਵੈ ਤ੍ਰਯੀਮਯਮ੍
ਨਾਰਾਇਣ, ਜੋ ਸਭ ਦਾ ਆਧਾਰ ਹੈ, ਸੰਸਾਰਾਂ ਦੀ ਭਲਾਈ ਲਈ ਘੁੰਮਦਾ ਹੈ; ਕਰਮ ਦੀ ਪਵਿਤ੍ਰਤਾ ਲਈ ਉਹ ਆਪ ਤਿੰਨ ਵੇਦਾਂ ਦਾ ਸਰੂਪ ਬਣ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਕਵਿਭਿਸ਼੍ਚੈਵ ਵੇਦੇਨ ਵਿਜਿਜ੍ਞਾਸ੍ਯੋऽਰ੍ਕਧਾਭਵਤ੍ । षਟ੍ਸੁ ਕ੍ਰਮੇਣ ऋਤੁषੁ ਵਸਨ੍ਤਾਦਿषੁ ਚ ਸ੍ਵਯਮ੍
ਕਵੀ ਤੇ ਵੇਦਾਂ ਰਾਹੀਂ ਉਹ ਸੂਰਜ ਦੀ ਮੂਲਤਾ ਵਜੋਂ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਛੇ ਰੁੱਤਾਂ, ਵਸੰਤ ਤੋਂ ਸ਼ੁਰੂ, ਉਹ ਆਪ ਹੀ ਪ੍ਰਗਟ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
ਯਥੋਪਜੋषਮृਤੁਜਾਨ੍ ਗੁਣਾਨ੍ ਵੈ ਵਿਦਧਾਤਿ ਚ । ਤਮੇਨਂ ਪੁਰੁषਾਃ ਸਰ੍ਵੇ ਤ੍ਰਯ੍ਯਾ ਚ ਵਿਦ੍ਯਯਾ ਸਦਾ
ਜਿਵੇਂ ਰੁੱਤਾਂ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਗੁਣ ਪੈਦਾ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਦਿੰਦਾ ਹੈ; ਸਾਰੇ ਮਨੁੱਖ ਤਿੰਨ ਵਿਦਿਆ ਰਾਹੀਂ ਹਮੇਸ਼ਾ ਉਸ ਨੂੰ ਜਾਣਦੇ ਹਨ।
ਵਰ੍ਣਾਸ਼੍ਰਮਾਚਾਰਪਥਾ ਤਥਾਮ੍ਨਾਤੈਸ਼੍ਚ ਕਰ੍ਮਭਿਃ । ਉਚ੍ਚਾਵਚੈਃ ਸ਼੍ਰਦ੍ਧਯਾ ਚ ਯੋਗਾਨਾਂ ਚ ਵਿਤਾਨਕੈਃ
ਜਿਵੇਂ ਜਾਤੀਆਂ ਤੇ ਜੀਵਨ ਦੇ ਹਰੇਕ ਪੜਾਅ ਲਈ ਨਿਯਮਤ ਰਾਹਾਂ ਹਨ, ਤੇ ਧਰਮ-ਗ੍ਰੰਥਾਂ ਵਿੱਚ ਦੱਸੇ ਹੋਏ ਉੱਚ-ਨੀਚ ਕਰਮ, ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਨਾਲ, ਤੇ ਯੋਗ ਦੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਅਭਿਆਸਾਂ ਰਾਹੀਂ,
ਅਞ੍ਜਸਾ ਚ ਯਜਨ੍ਤੇ ਯੇ ਸ਼੍ਰੇਯੋ ਵਿਨ੍ਦਨ੍ਤਿ ਤੇ ਮਤਮ੍ । ਅਥੈष ਆਤ੍ਮਾ ਲੋਕਾਨਾਂ ਦ੍ਯਾਵਾਭੂਮ੍ਯਨ੍ਤਰੇਣ ਚ
ਜੋ ਲੋਕ ਸਿੱਧੀ ਰਾਹੀਂ ਭਗਤੀ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਫਲ ਪਾਉਂਦੇ ਹਨ — ਇਹ ਮੇਰਾ ਮਤ ਹੈ। ਇਹ ਆਤਮਾ ਹੀ ਸਾਰੇ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਅੰਦਰੂਨੀ ਸਾਰ ਹੈ, ਅਸਮਾਨ ਤੇ ਧਰਤੀ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ।
ਕਾਲਚਕ੍ਰਗਤੋ ਭੁਙ੍ਕ੍ਤੇ ਮਾਸਾਨ੍ਦ੍ਵਾਦਸ਼ਰਾਸ਼ਿਭਿਃ । ਸਂਵਤ੍ਸਰਸ੍ਯਾਵਯਵਾਨ੍ਮਾਸਃ ਪਕ੍ਸ਼ਦ੍ਵਯਂ ਦਿਵਾ
ਕਾਲ ਦੇ ਚੱਕਰ ਵਿੱਚ ਚਲਦਿਆਂ, ਇਹ ਬਾਰਾਂ ਮਹੀਨਿਆਂ ਦੇ ਰਾਸੀਆਂ ਰਾਹੀਂ ਅਨੰਦ ਮਾਣਦਾ ਹੈ। ਸਾਲ ਦੇ ਹਰੇਕ ਹਿੱਸਾ ਵਿੱਚ, ਇੱਕ ਮਹੀਨਾ ਦੋ ਪੱਖਾਂ (ਪੱਖ-ਪੱਖ) ਤੋਂ ਬਣਦਾ ਹੈ, ਦਿਨ
ਨਕ੍ਤਂ ਚੇਤਿ ਸ ਪਾਦਰ੍ਕ੍ਸ਼ਦ੍ਵਯਮਿਤ੍ਯੁਪਦਿਸ਼੍ਯਤੇ । ਯਾਵਤਾ षष੍ਠਮਂਸ਼ਂ ਸ ਭੁਞ੍ਜੀਤ ऋਤੁਰੁਚ੍ਯਤੇ
ਤੇ ਰਾਤ — ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਇਹ ਦੋ ਪੈਰਾਂ ਵਾਂਗ ਦੱਸਿਆ ਗਿਆ ਹੈ, ਹਰੇਕ ਪੈਰ ਇੱਕ ਪੱਖ ਦਾ। ਜਿੰਨਾ ਹਿੱਸਾ ਇਹ ਛੇਵਾਂ ਭਾਗ ਖਾਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਰੁੱਤ ਕਹੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਸਂਵਤ੍ਸਰਸ੍ਯਾਵਯਵਃ ਕਵਿਭਿਸ਼੍ਚੋਪਵਰ੍ਣਿਤਃ । ਯਾਵਤਾਰ੍ਧੇਨ ਚਾਕਾਸ਼ਵੀਥ੍ਯਾਂ ਪ੍ਰਚਰਤੇ ਰਵਿਃ
ਰੁੱਤ ਨੂੰ ਕਵੀਆਂ ਨੇ ਸਾਲ ਦੇ ਹਿੱਸੇ ਵਾਂਗ ਵਰਣਨ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਜਿਵੇਂ ਸੂਰਜ ਅਸਮਾਨ ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਆਧੀ ਰਾਹ ਚਲਦਾ ਹੈ,
ਤਂ ਪ੍ਰਾਕ੍ਤਨਾ ਵਰ੍ਣਯਨ੍ਤਿ ਅਯਨਂ ਮੁਨਿਪੂਜਿਤਾਃ । ਅਥ ਯਾਵਨ੍ਨਭੋਮਣ੍ਡਲਂ ਸਹ ਪ੍ਰਤਿਗਚ੍ਛਤਿ
ਉਸ ਨੂੰ ਪੁਰਾਣਾ ਅਯਨ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ, ਜੋ ਮਾਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਨੇ ਸਤਿਕਾਰ ਨਾਲ ਦੱਸਿਆ। ਤੇ ਜਿੰਨਾ ਦੂਰ ਇਹ ਅਸਮਾਨ ਦੇ ਗੋਲ ਵਿੱਚ ਇਕੱਠੇ ਜਾਂਦਾ ਹੈ,
ਕਾਰ੍ਤ੍ਸ੍ਨ੍ਯੇਨ ਸਹ ਭੁਞ੍ਜੀਤ ਕਾਲਂ ਤਂ ਵਤ੍ਸਰਂ ਵਿਦੁਃ । ਸਂਵਤ੍ਸਰਂ ਪਰਿਵਤ੍ਸਰਮਿਡਾਵਤ੍ਸਰਮੇਵ ਚ
ਜਦ ਇਹ ਪੂਰਾ ਮਿਲ ਕੇ ਅਨੰਦ ਮਾਣਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਸਮਾਂ ਸਾਲ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਸਾਲ, ਪਰਿਵਤਸਰ, ਇਡਾਵਤਸਰ,
ਅਨੁਵਤ੍ਸਰਮਿਦ੍ਵਤ੍ਸਰਮਿਤਿ ਪਞ੍ਚਕਮੀਰਿਤਮ੍ । ਭਾਨੋਰ੍ਮਾਨ੍ਦ੍ਯਸ਼ੈਘ੍ਰ੍ਯਸਮਗਤਿਭਿਃ ਕਾਲਵਿਤ੍ਤਮੈਃ
ਅਨੁਵਤਸਰ, ਇਡਵਤਸਰ — ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪੰਜ ਦਾ ਸਮੂਹ ਦੱਸਿਆ ਗਿਆ ਹੈ; ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਕਾਲ ਦੀ ਜਾਣਕਾਰੀ ਹੈ, ਉਹ ਸੂਰਜ ਦੀ ਮੰਦੀ, ਤੇਜ਼ ਤੇ ਸਮ ਗਤੀ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ।
ਏਵਂ ਭਾਨੋਰ੍ਗਤਿਃ ਪ੍ਰੋਕ੍ਤਾ ਚਨ੍ਦ੍ਰਾਦੀਨਾਂ ਨਿਬੋਧਤ । ਏਵਂ ਚਨ੍ਦ੍ਰੋऽਰ੍ਕਰਸ਼੍ਮਿਭ੍ਯੋ ਲਕ੍ਸ਼ਯੋਜਨਮੂਰ੍ਧ੍ਵਤਃ
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸੂਰਜ ਦੀ ਚਲਣ ਦੱਸੀ ਗਈ; ਹੁਣ ਚੰਦ ਤੇ ਹੋਰਾਂ ਦੀ ਸੁਣੋ। ਚੰਦ ਸੂਰਜ ਦੀਆਂ ਕਿਰਨਾਂ ਤੋਂ ਲੱਖ ਜੋਜਨ ਉੱਤੇ ਮਿਲਦਾ ਹੈ।
ਉਪਲਭ੍ਯਮਾਨੋ ਮਿਤ੍ਰਸ੍ਯ ਸਂਵਤ੍ਸਰਭੁਜਿਂ ਚ ਸਃ । ਪਕ੍ਸ਼ਾਭ੍ਯਾਂ ਚੌषਧੀਨਾਥੋ ਭੁਙ੍ਕ੍ਤੇ ਮਾਸਭੁਜਿਂ ਚ ਸਃ
ਜਦ ਇਹ ਦਿੱਸਦਾ ਹੈ, ਇਹ ਮਿਤ੍ਰ ਦੇ ਨਾਲ ਸਾਲ ਦਾ ਅਨੰਦ ਮਾਣਦਾ ਹੈ; ਦੋ ਪੱਖਾਂ ਰਾਹੀਂ, ਇਹ ਔਸ਼ਧੀਆਂ ਦਾ ਅਨੰਦ ਲੈਂਦਾ ਹੈ, ਤੇ ਮਹੀਨਿਆਂ ਰਾਹੀਂ ਵੀ।
ਸਪਾਦਮਾਭ੍ਯਾਂ ਦਿਵਸਭੁਕ੍ਤਿਂ ਪਕ੍ਸ਼ਭੁਜਿਂ ਚਰੇਤ੍ । ਏਵਂ ਸ਼ੀਘ੍ਰਗਤਿਃ ਸੋਮੋ ਭੁਙ੍ਕ੍ਤੇ ਨੂਨਂ ਭਚਕ੍ਰਕਮ੍
ਇੱਕ ਚੌਥਾਈ ਤੇ ਅੱਧੇ ਨਾਲ, ਇਹ ਦਿਨਾਂ ਦਾ ਅਨੰਦ ਮਾਣਦਾ ਹੈ, ਤੇ ਪੱਖਾਂ ਰਾਹੀਂ ਭਾਗ ਲੈਂਦਾ ਹੈ; ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਤੇਜ਼ ਚਲਣ ਵਾਲਾ ਚੰਦ ਨਿਸਚਿਤ ਤੌਰ ਤੇ ਭਚੱਕਰ ਦਾ ਅਨੰਦ ਲੈਂਦਾ ਹੈ।
ਪੂਰ੍ਯਮਾਣਕਲਾਭਿਸ਼੍ਚਾਮਰਾਣਾਂ ਪ੍ਰੀਤਿਮਾਵਹਨ੍ । ਕ੍ਸ਼ੀਯਮਾਣਕਲਾਭਿਸ਼੍ਚ ਪਿਤॄਣਾਂ ਚਿਤ੍ਤਰਞ੍ਜਕਃ
ਜਦ ਚੰਦ ਦੀਆਂ ਕਲਾਵਾਂ ਵਧਦੀਆਂ ਹਨ, ਇਹ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੂੰ ਖੁਸ਼ੀ ਦਿੰਦਾ ਹੈ; ਜਦ ਕਲਾਵਾਂ ਘਟਦੀਆਂ ਹਨ, ਪਿਤਰਾਂ ਨੂੰ ਮਨ ਭਾਉਂਦਾ ਹੈ।
ਅਹੋਰਾਤ੍ਰਾਣਿ ਤਨ੍ਵਾਨਃ ਪੂਰ੍ਵਾਪਰਸੁਘਸ੍ਰਕੈਃ । ਸਰ੍ਵਜੀਵਨਿਕਾਯਸ੍ਯ ਪ੍ਰਾਣੋ ਜੀਵਃ ਸ ਏਵ ਹਿ
ਪੁਰਾਣੇ ਤੇ ਨਵੇਂ ਸੁੰਦਰ ਹਾਰਾਂ ਨਾਲ ਦਿਨ-ਰਾਤ ਵਧਾਉਂਦਾ ਹੋਇਆ, ਇਹ ਸਭ ਜੀਵਾਂ ਦੀ ਪ੍ਰਾਣ-ਸ਼ਕਤੀ, ਜੀਵ ਹੈ।
ਭੁਙ੍ਕ੍ਤੇ ਚੈਕੈਕਨਕ੍ਸ਼ਤ੍ਰਂ ਮੁਹੂਰ੍ਤਤ੍ਰਿਂਸ਼ਤਾ ਵਿਭੁਃ । ਸ ਏਵ षੋਡਸ਼ਕਲਃ ਪੁਰੁषੋऽਨਾਦਿਸਤ੍ਤਮਃ
ਇਹ ਹਰੇਕ ਨਕਸ਼ਤਰ ਨੂੰ ਤੀਹ ਮੁਹੂਰਤਾਂ ਲਈ ਅਨੰਦ ਮਾਣਦਾ ਹੈ, ਵੱਡਾ। ਇਹ ਸੋਲਾਂ ਕਲਾਵਾਂ ਵਾਲਾ ਪੁਰਖ ਹੈ, ਸਭ ਤੋਂ ਪੁਰਾਣਾ ਤੇ ਉੱਤਮ।
ਮਨੋਮਯੋऽਪ੍ਯਨ੍ਨਮਯੋऽਮृਤਧਾਮਾ ਸੁਧਾਕਰਃ । ਦੇਵਪਿਤृਮਨੁष੍ਯਾਦਿਸਰੀਸृਪਸਵੀਰੁਧਾਮ੍
ਮਨ ਤੇ ਅੰਨ ਤੋਂ ਬਣਿਆ, ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਦਾ ਵਾਸ, ਚੰਦ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਦੇਣ ਵਾਲਾ ਹੈ; ਦੇਵ, ਪਿਤਰ, ਮਨੁੱਖ, ਸਰਪ ਤੇ ਬੂਟਿਆਂ ਨੂੰ।
ਪ੍ਰਾਣਾਪ੍ਯਾਯਨਸ਼ੀਲਤ੍ਵਾਤ੍ਸ ਸਰ੍ਵਮਯ ਉਚ੍ਯਤੇ । ਤਤੋ ਭਚਕ੍ਰਂ ਭ੍ਰਮਤਿ ਯੋਜਨਾਨਾਂ ਤ੍ਰਿਲਕ੍ਸ਼ਤਃ
ਕਿਉਂਕਿ ਇਹ ਪ੍ਰਾਣਾਂ ਨੂੰ ਪੂਰਾ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਇਸ ਨੂੰ ਸਰਵ-ਵਿਆਪਕ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਫਿਰ ਭਚੱਕਰ ਤਿੰਨ ਲੱਖ ਜੋਜਨ ਚਲਦਾ ਹੈ।
ਮੇਰੁਪ੍ਰਦਕ੍ਸ਼ਿਣੇਨੈਵ ਯੋਜਿਤਂ ਚੇਸ਼੍ਵਰੇਣ ਤੁ । ਅष੍ਟਾਵਿਂਸ਼ਤਿਸਂਖ੍ਯਾਨਿ ਗਣਿਤਾਨਿ ਸਹਾਭਿਜਿਤ੍
ਮੇਰੂ ਪਹਾੜ ਦੀ ਪਰਿਕ੍ਰਮਾ ਕਰਕੇ, ਇਹ ਪ੍ਰਭੂ ਵੱਲੋਂ ਜੋੜਿਆ ਗਿਆ ਹੈ; ਅਠਾਈਂ ਨਕਸ਼ਤਰ ਗਿਣੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਅਭਿਜਿਤ ਸਮੇਤ।
ਤਤਃ ਸ਼ੁਕ੍ਰੋ ਦ੍ਵਿਲਕ੍ਸ਼ੇਣ ਯੋਜਨਾਨਾਮਥੋਪਰਿ । ਪੁਰਃ ਪਸ਼੍ਚਾਤ੍ਸਹੈਵਾਸਾਵਰ੍ਕਸ੍ਯ ਪਰਿਵਰ੍ਤਤੇ
ਫਿਰ ਸ਼ੁਕਰ ਦੋ ਲੱਖ ਜੋਜਨ ਉੱਤੇ ਹੈ; ਇਹ ਅੱਗੇ ਤੇ ਪਿੱਛੇ, ਸੂਰਜ ਦੇ ਨਾਲ, ਘੁੰਮਦਾ ਹੈ।
ਸ਼ੀਘ੍ਰਮਨ੍ਦਸਮਾਨਾਭਿਰ੍ਗਤਿਭਿਰ੍ਵਿਚਰਨ੍ਵਿਭੁਃ । ਲੋਕਾਨਾਮਨੁਕੂਲੋऽਯਂ ਪ੍ਰਾਯਃ ਪ੍ਰੋਕ੍ਤਃ ਸ਼ੁਭਾਵਹਃ
ਇਹ ਗ੍ਰਹਿ ਤੇਜ਼ ਤੇ ਹੌਲੇ ਚਾਲਾਂ ਨਾਲ ਚਲਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਦੁਨੀਆਂ ਲਈ ਸ਼ੁਭ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਇਹ ਚੰਗਾ ਫਲ ਦੇਣ ਵਾਲਾ ਹੈ।
ਵृष੍ਟਿਵਿष੍ਟਮ੍ਭਸ਼ਮਨੋ ਭਾਰ੍ਗਵਃ ਸਰ੍ਵਦਾ ਮੁਨੇ । ਸ਼ੁਕ੍ਰਾਦ੍ ਬੁਧਃ ਸਮਾਖ੍ਯਾਤੋ ਯੋਜਨਾਨਾਂ ਦ੍ਵਿਲਕ੍ਸ਼ਤਃ
ਹੇ ਮੁਨੀ, ਭਾਰਗਵ ਗ੍ਰਹਿ ਹਮੇਸ਼ਾ ਸੁੱਕਾ ਦੂਰ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਜਦ ਸ਼ੁਕਰ ਤੋਂ ਦੋ ਲੱਖ ਯੋਜਨ ਦੂਰ ਹੋਵੇ, ਉਹ ਬੁਧ ਨਾਮ ਨਾਲ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਸ਼ੀਘ੍ਰਮਨ੍ਦਸਮਾਨਾਭਿਰ੍ਗਤਿਭਿਃ ਸ਼ੁਕ੍ਰਵਤ੍ਸਦਾ । ਯਦਾਰ੍ਕਾਦ੍ਵ੍ਯਤਿਰਿਚ੍ਯੇਤ ਸੌਮ੍ਯਃ ਪ੍ਰਾਯੇਣ ਤਤ੍ਰ ਤੁ
ਇਹ ਗ੍ਰਹਿ ਹਮੇਸ਼ਾ ਸ਼ੁਕਰ ਵਾਂਗ ਚਲਦਾ ਹੈ। ਜਦ ਬੁਧ ਸੂਰਜ ਤੋਂ ਵੱਧ ਦੂਰ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਉਹ ਉਥੇ ਹੀ ਪਹੁੰਚਦਾ ਹੈ।
ਅਤਿਵਾਤਾਭ੍ਰਪਾਤਾਨਾਂ ਵृष੍ਟ੍ਯਾਦਿਭਯਸੂਚਕਃ । ਉਪਰਿष੍ਠਾਤ੍ਤਤੋ ਭੌਮੋ ਯੋਜਨਾਨਾਂ ਦ੍ਵਿਲਕ੍ਸ਼ਤਃ
ਹਵਾ, ਬੱਦਲਾਂ ਦੇ ਡਿੱਗਣ ਅਤੇ ਮੀਂਹ ਦੇ ਡਰ ਦਾ ਸੰਕੇਤ ਦੇਣ ਵਾਲਾ ਗ੍ਰਹਿ, ਮੰਗਲ, ਉਸ ਤੋਂ ਉੱਤੇ ਦੋ ਲੱਖ ਯੋਜਨ ਦੂਰ ਸਥਿਤ ਹੈ।
ਪਕ੍ਸ਼ੈਸ੍ਤ੍ਰਿਭਿਸ੍ਤ੍ਰਿਭਿਃ ਸੋऽਯਂ ਭੁਙ੍ਕ੍ਤੇ ਰਾਸ਼ੀਨਥੈਕਸ਼ਃ । ਦ੍ਵਾਦਸ਼ਾਪਿ ਚ ਦੇਵਰ੍षੇ ਯਦਿ ਵਕ੍ਰੋ ਨ ਜਾਯਤੇ
ਇਹ ਗ੍ਰਹਿ ਤਿੰਨ ਪੱਖਾਂ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਰਾਸੀ ਪਾਰ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਹੇ ਦੇਵਰਸ਼ਿ, ਜੇ ਵਕਰੀ ਨਹੀਂ ਹੋਵੇ, ਤਾਂ ਇੱਕ-ਇੱਕ ਕਰਕੇ ਸਾਰੇ ਬਾਰਾਂ ਰਾਸੀਆਂ ਪੂਰੀਆਂ ਕਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ।
ਪ੍ਰਾਯੇਣਾਸ਼ੁਭਕृਤ੍ਸੋऽਯਂ ਗ੍ਰਹੌਘਾਨਾਂ ਚ ਸੂਚਕਃ । ਨਤੋ ਦ੍ਵਿਲਕ੍ਸ਼ਮਾਨੇਨ ਯੋਜਨਾਨਾਂ ਚ ਗੀष੍ਪਤਿਃ
ਇਹ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਅਸ਼ੁਭ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਗ੍ਰਹਿਆਂ ਵਿੱਚ ਸੰਕੇਤਕ ਹੈ। ਦੋ ਲੱਖ ਯੋਜਨ ਹੇਠਾਂ ਵाणी ਦਾ ਪ੍ਰਭੂ ਸਥਿਤ ਹੈ।
ਏਕੈਕਸ੍ਮਿਨ੍ਨਥੋ ਰਾਸ਼ੌ ਭੁਙ੍ਗੇ ਸਂਵਤ੍ਸਰਂ ਚਰਨ੍ । ਯਦਿ ਵਕ੍ਰੋ ਭਵੇਨ੍ਨੈਵਾਨੁਕੂਲੋ ਬ੍ਰਹ੍ਮਵਾਦਿਨਾਮ੍
ਇਹ ਗ੍ਰਹਿ ਇੱਕ-ਇੱਕ ਰਾਸੀ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਸਾਲ ਚਲਦਾ ਹੈ। ਜੇ ਵਕਰੀ ਨਹੀਂ ਹੋਵੇ, ਤਾਂ ਬ੍ਰਹਮ ਗਿਆਨੀਆਂ ਲਈ ਇਹ ਅਨੁਕੂਲ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ।
ਤਤਃ ਸ਼ਨੈਸ਼੍ਚਰੋ ਘੋਰੋ ਲਕ੍ਸ਼ਦ੍ਵਯਪਰੋ ਮਿਤਃ । ਯੋਜਨੈਃ ਸੂਰ੍ਯਪੁਤ੍ਰੋऽਯਂ ਤ੍ਰਿਂਸ਼ਨ੍ਮਾਸੈਃ ਪਰਿਭ੍ਰਮਨ੍
ਫਿਰ ਸ਼ਨੀ ਆਉਂਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਡਰਾਉਣਾ ਹੈ। ਇਹ ਸੂਰਜ ਤੋਂ ਦੋ ਲੱਖ ਯੋਜਨ ਦੂਰ, ਸੂਰਜ ਦਾ ਪੁੱਤਰ, ਤੀਹ ਮਹੀਨੇ ਵਿੱਚ ਆਪਣਾ ਚੱਕਰ ਪੂਰਾ ਕਰਦਾ ਹੈ।