ਜਮ੍ਬਾਖ੍ਯੇਨ ਯਥਾ ਮੇਰੁਸ੍ਤਥਾ ਕ੍ਸ਼ਾਰੋਦਕੇਨ ਚ । ਕ੍ਸ਼ਾਰੋਦਧਿਸ੍ਤੁ ਦ੍ਵਿਗੁਣਃ ਪ੍ਲਕ੍ਸ਼ਾਖ੍ਯੇਨੋਪਵੇष੍ਟਿਤਃ
ਜਿਵੇਂ ਮੇਰੂ ਪਹਾੜ ਜੰਬੂ ਨਾਂ ਨਾਲ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਉਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਉਹ ਲੂਣ ਵਾਲੇ ਸਮੁੰਦਰ ਨਾਲ ਘਿਰਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ; ਅਤੇ ਉਹ ਲੂਣ ਵਾਲਾ ਸਮੁੰਦਰ ਦੋਹਾਂ ਵੱਡਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਪਲਕਸ਼ ਨਾਂ ਦੇ ਦਵੀਪ ਨੇ ਘੇਰਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ।
ਯਥੈਵ ਪਰਿਖਾ ਬਾਹ੍ਯੋਪਵਨੇਨ ਹਿ ਵੇष੍ਟ੍ਯਤੇ । ਪ੍ਲਕ੍ਸ਼ਾਖ੍ਯਸ਼੍ਚ ਸ੍ਵਯਂ ਜਮ੍ਬੁਪ੍ਰਮਾਣੋ ਦ੍ਵੀਪਰੂਪਧृਕ੍
ਜਿਵੇਂ ਕੋਈ ਖਾਲੀ ਬਾਹਰਲੇ ਬਾਗ ਨਾਲ ਘਿਰਿਆ ਹੋਵੇ, ਉਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪਲਕਸ਼ ਨਾਂ ਦਾ ਦਵੀਪ, ਜੋ ਜੰਬੂਦਵੀਪ ਦੇ ਬਰਾਬਰ ਹੈ, ਦਵੀਪ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਹੈ।
ਹਿਰਣ੍ਮਯੋऽਗ੍ਨਿਸ੍ਤਤ੍ਰੈਵ ਤਿष੍ਠਤੀਤਿ ਵਿਨਿਸ਼੍ਚਯਃ । ਪ੍ਰਿਯਵਤਾਤ੍ਮਜਸ੍ਤਤ੍ਰ ਸਪ੍ਤਜਿਹ੍ਵ ਇਤਿ ਸ੍ਮृਤਃ
ਉਥੇ ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਤੌਰ 'ਤੇ ਸੋਨੇ ਵਾਲਾ ਅੱਗ-ਦੇਵਤਾ ਵੱਸਦਾ ਹੈ; ਉਸ ਦਾ ਪਿਆਰਾ ਪੁੱਤਰ ਸਪਤਜਿਹਵਾ ਨਾਂ ਨਾਲ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਅਗ੍ਨਿਸ੍ਤਦਧਿਪਸ੍ਤ੍ਵਿਧ੍ਮਜਿਹ੍ਵਃ ਸ੍ਵਂ ਦ੍ਵੀਪਮੇਵ ਚ । ਵਿਭਜ੍ਯ ਸਪ੍ਤਵਰ੍षਾਣਿ ਸ੍ਵਪੁਤ੍ਰੇਭ੍ਯੋ ਦਦੌ ਵਿਭੁਃ
ਉਥੇ ਅੱਗ-ਦੇਵਤਾ, ਜਿਸ ਦਾ ਨਾਂ ਇਧਮਜਿਹਵਾ ਹੈ, ਉਹ ਦਵੀਪ ਦਾ ਮਾਲਕ ਹੈ; ਉਸ ਨੇ ਆਪਣਾ ਦਵੀਪ ਸੱਤ ਹਿੱਸਿਆਂ ਵਿੱਚ ਵੰਡ ਕੇ ਆਪਣੇ ਪੁੱਤਰਾਂ ਨੂੰ ਦਿੱਤਾ।
ਸ੍ਵਯਮਾਤ੍ਮਵਿਦਾਂ ਮਾਨ੍ਯਾਂ ਯੋਗਚਰ੍ਯਾਂ ਸਮਾਸ਼੍ਰਿਤਃ । ਤੇਨੈਵ ਚਾਤ੍ਮਯੋਗੇਨ ਭਗਵਨ੍ਤਮੁਪਾਗਤਃ
ਉਹ ਆਪ, ਗਿਆਨੀਆਂ ਵੱਲੋਂ ਮਾਣੀ ਜਾਂਦੀ ਯੋਗ-ਸਾਧਨਾ ਵਿੱਚ ਲੱਗਾ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ; ਉਸੇ ਯੋਗ ਦੇ ਜ਼ਰੀਏ ਉਹ ਭਗਵਾਨ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚ ਗਿਆ।
ਸ਼ਿਵਂ ਚ ਯਵਸਂ ਭਦ੍ਰਂ ਸ਼ਾਨ੍ਤਂ ਕ੍ਸ਼ੇਮਾਮृਤੇ ਤਥਾ । ਅਭਯਂ ਚੇਤਿ ਸਪ੍ਤੈਵ ਤਦ੍ਵਰ੍षਾਣਿ ਸਦੇਕ੍ਸ਼ਤਾਮ੍
ਸ਼ਿਵ, ਯਵਸ, ਭਦ੍ਰ, ਸ਼ਾਂਤ, ਖੇਮ, ਅਮ੍ਰਿਤ ਅਤੇ ਅਭਯ—ਇਹ ਸੱਤ ਵੰਸ਼ ਹਨ, ਜੋ ਉਸ ਦੇ ਪੁੱਤਰਾਂ ਵੱਲੋਂ ਚਲਾਏ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
ਤੇषੁ ਪ੍ਰੋਕ੍ਤਾ ਨਦੀਃ ਸਪ੍ਤ ਗਿਰਯਃ ਸਪ੍ਤ ਚੈਵ ਹਿ । ਅਰੁਣਾ ਨृਮ੍ਣਾਙ੍ਗਿਰਸੀ ਸਾਵਿਤ੍ਰੀ ਸੁਪ੍ਰਭਾਤਿਕਾ
ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਸੱਤ ਨਦੀਆਂ ਅਤੇ ਸੱਤ ਪਹਾੜਾਂ ਦੱਸੇ ਗਏ ਹਨ: ਅਰੁਣਾ, ਨ੍ਰਮਣਾਂਗੀਰਸੀ, ਸਾਵਿਤਰੀ, ਸੁਪ੍ਰਭਾਤਿਕਾ,
ऋਤਮ੍ਭਰਾ ਸਤ੍ਯਮ੍ਭਰਾ ਇਤਿ ਨਦ੍ਯਃ ਪ੍ਰਕੀਰ੍ਤਿਤਾਃ । ਮਣਿਕੂਟੋ ਵਜ੍ਰਕੂਟ ਇਨ੍ਦ੍ਰਸੇਨਸ੍ਤਥੈਵ ਚ
ਰਿਤੰਭਰਾ, ਸਤਯੰਭਰਾ—ਇਹ ਨਦੀਆਂ ਹਨ; ਮਣਿਕੂਟ, ਵਜਰਕੂਟ, ਇੰਦਰਸੇਨਾ,
ਜ੍ਯੋਤਿष੍ਮਾਨ੍ਵੈ ਸੁਪਰ੍ਣਸ਼੍ਚ ਹਿਰਣ੍ਯष੍ਠੀਵ ਏਵ ਚ । ਮੇਘਮਾਲ ਇਤਿ ਖ੍ਯਾਤਾਃ ਪ੍ਲਕ੍ਸ਼ਦ੍ਵੀਪਸ੍ਯ ਪਰ੍ਵਤਾਃ
ਜੋਤਿਸਮਤ, ਸੁਪਰਨ, ਹਿਰਣਯਸ਼ਠੀਵ ਅਤੇ ਮੇਘਮਾਲਾ—ਇਹ ਪਲਕਸ਼ ਦਵੀਪ ਦੇ ਪਹਾੜ ਹਨ।
ਨਦੀਨਾਂ ਜਲਮਾਤ੍ਰੇਣ ਦਰ੍ਸ਼ਨਸ੍ਪਰ੍ਸ਼ਨਾਦਿਭਿਃ । ਨਿਰ੍ਧੂਤਾਸ਼ੇषਰਜਸੋ ਨਿਸ੍ਤਮਸ੍ਕਾਃ ਪ੍ਰਜਾਸ੍ਤਥਾ
ਇਨ੍ਹਾਂ ਨਦੀਆਂ ਦੇ ਪਾਣੀ ਨਾਲ, ਦੇਖਣ, ਛੂਹਣ ਆਦਿ ਰਾਹੀਂ, ਉਥਲੇ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਸਾਰੀ ਮੈਲ ਦੂਰ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਉਹ ਹਨੇਰੇ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
ਹਂਸਸ਼੍ਚੈਵ ਪਤਙ੍ਗਸ਼੍ਚ ਊਰ੍ਧ੍ਵਾਯਨ ਇਤੀਵ ਚ । ਸਤ੍ਯਾਙ੍ਗਸਂਜ੍ਞਾਸ਼੍ਚਤ੍ਵਾਰੋ ਵਰ੍ਣਾਃ ਪ੍ਲਕ੍ਸ਼ਸ੍ਯ ਦ੍ਵੀਪਕੇ
ਪਲਕਸ਼ ਦੀਪ ਵਿੱਚ ਹੰਸ, ਪਤੰਗ, ਉਰਧਵਾਯਨ ਤੇ ਸਤਿਆੰਗ ਨਾਮ ਦੇ ਚਾਰ ਵਰਗ ਵੱਸਦੇ ਹਨ।
ਸਹਸ੍ਰਾਯੁਪ੍ਰਮਾਣਾਸ਼੍ਚ ਵਿਵਿਧੋਪਮਦਰ੍ਸ਼ਨਾਃ । ਸ੍ਵਰ੍ਗਦ੍ਵਾਰਂ ਤ੍ਰਯੀਵਿਦ੍ਯਾਵਿਧਿਨਾਰ੍ਕਂ ਯਜਨ੍ਤਿ ਤੇ
ਉਹ ਲੋਕ ਹਜ਼ਾਰ ਸਾਲ ਜੀਉਂਦੇ ਹਨ, ਵੱਖ-ਵੱਖ ਰੂਪ ਤੇ ਸੁਰਤਾਂ ਵਾਲੇ ਹਨ; ਤਿੰਨ ਵੇਦਾਂ ਦੇ ਰੀਤਾਂ ਨਾਲ, ਉਹ ਸੂਰਜ ਨੂੰ ਸਵਰਗ ਦਾ ਦਰਵਾਜਾ ਮੰਨ ਕੇ ਪੂਜਦੇ ਹਨ।
ਪ੍ਰਤ੍ਨਸ੍ਯ ਵਿष੍ਣੋ ਰੂਪਂ ਚ ਸਤ੍ਯਰ੍ਤਸ੍ਯ ਚ ਬ੍ਰਹ੍ਮਣਃ । ਅਮृਤਸ੍ਯ ਚ ਮृਤ੍ਯੋਸ਼੍ਚ ਸੂਰ੍ਯਮਾਤ੍ਮਾਨਮੀਮਹਿ
ਅਸੀਂ ਸੂਰਜ ਨੂੰ ਪੁਰਾਣੇ ਵਿਸ਼ਨੂ ਦੇ ਰੂਪ, ਸੱਚੇ ਯਜਨ ਦੇ ਸਵਰੂਪ, ਅਮਰਤਾ ਤੇ ਮੌਤ ਦੇ ਮੂਲ ਵਜੋਂ ਧਿਆਨ ਕਰਦੇ ਹਾਂ।
ਪ੍ਲਕ੍ਸ਼ਾਦਿषੁ ਚ ਸਰ੍ਵੇषੁ ਪਜ੍ਜਦ੍ਵੀਪੇषੁ ਨਾਰਦ । ਆਯੁਰਿਨ੍ਦ੍ਰਿਯਮੋਜਸ਼੍ਚ ਬਲਂ ਬੁਦ੍ਧਿਃ ਸਹੋऽਪਿ ਚ
ਹੇ ਨਾਰਦ, ਪਲਕਸ਼ ਤੋਂ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋ ਕੇ ਸਾਰੇ ਪੰਜ ਜਦਵੀਪਾਂ ਵਿੱਚ ਲੰਮੀ ਉਮਰ, ਇੰਦ੍ਰੀਆਂ ਦੀ ਤਾਕਤ, ਜੋਸ਼, ਬਲ, ਬੁਧੀ ਤੇ ਸਹਿਣਸ਼ੀਲਤਾ ਮਿਲਦੀ ਹੈ।
ਵਿਕ੍ਰਮਃ ਸਰ੍ਵਲੋਕਾਨਾਂ ਸਿਦ੍ਧਿਰੌਤ੍ਪਤ੍ਤਿਕੀ ਸਦਾ । ਪ੍ਲਕ੍ਸ਼ਦ੍ਵੀਪਾਤ੍ਪਰਂ ਚੇਕ੍ਸ਼ੁਰਸੋਦਃ ਸਰਿਤਾਮ੍ਪਤਿਃ
ਸਾਰੇ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਸ਼ੌਰ, ਜਨਮ ਤੋਂ ਹੀ ਸਫਲਤਾ ਤੇ ਕੁਦਰਤੀ ਉਪਲਬਧੀ ਹੈ; ਪਲਕਸ਼ ਦੀਪ ਤੋਂ ਅੱਗੇ ਸੁਰੋਦਾ ਨਦੀ ਹੈ, ਜੋ ਸਾਰੀਆਂ ਨਦੀਆਂ ਦੀ ਮਾਲਕ ਹੈ।
ਪ੍ਲਕ੍ਸ਼ਦ੍ਵੀਪਂ ਸਮਗ੍ਰਂ ਚ ਪਰਿਵਾਰ੍ਯਾਵਤਿष੍ਠਤੇ । ਸ਼ਾਲ੍ਮਲਾਖ੍ਯਸ੍ਤਤੋ ਦ੍ਵੀਪਸ਼੍ਚਾਸ੍ਮਾਦ੍ ਦ੍ਵਿਗੁਣਵਿਸ੍ਤਰਃ
ਸੁਰੋਦਾ ਪਲਕਸ਼ ਦੀਪ ਨੂੰ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਘੇਰਦੀ ਹੈ; ਇਸ ਤੋਂ ਅੱਗੇ ਸ਼ਾਲਮਲਾ ਨਾਮ ਦਾ ਦੀਪ ਹੈ, ਜੋ ਪਿਛਲੇ ਤੋਂ ਦੋ ਗੁਣਾ ਵੱਡਾ ਹੈ।
ਸਮਾਨੇਨ ਸੁਰੋਦੇਨ ਸਿਨ੍ਧੁਨਾ ਪਰਿਵੇष੍ਟਿਤਃ । ਯਤ੍ਰ ਵੈ ਸ਼ਾਲ੍ਮਲੀਵृਕ੍ਸ਼ਃ ਪ੍ਲਕ੍ਸ਼ਾਯਾਮਃ ਪ੍ਰਕੀਰ੍ਤਿਤਃ
ਇਹ ਸ਼ਾਲਮਲਾ ਦੀਪ ਵੀ ਸੁਰੋਦਾ ਨਦੀ ਨਾਲ ਉਤਨੀ ਹੀ ਚੌੜਾਈ ਵਿੱਚ ਘੇਰਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ; ਇੱਥੇ ਸ਼ਾਲਮਲੀ ਰੁੱਖ ਹੈ, ਜੋ ਪਲਕਸ਼ ਰੁੱਖ ਦੇ ਬਰਾਬਰ ਮਸ਼ਹੂਰ ਹੈ।
ਸ੍ਥਾਨਂ ਤਤ੍ਪਕ੍ਸ਼ਿਰਾਜਸ੍ਯ ਗਰੁਡਸ੍ਯ ਮਹਾਤ੍ਮਨਃ । ਤਸ੍ਯ ਦ੍ਵੀਪਸ੍ਯ ਨਾਥੋ ਹਿ ਯਜ੍ਞਬਾਹੁਃ ਪ੍ਰਿਯਵ੍ਰਤਾਤ੍
ਇਹ ਥਾਂ ਪੰਛੀਆਂ ਦੇ ਰਾਜਾ ਮਹਾਨ ਗਰੁੜ ਦਾ ਨਿਵਾਸ ਹੈ; ਉਸ ਦੀਪ ਦਾ ਮਾਲਕ ਯਜਨਬਾਹੁ ਹੈ, ਜੋ ਪ੍ਰਿਯਵ੍ਰਤ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਹੈ।
ਜਾਤਃ ਸ ਏਵ ਸਪ੍ਤਭ੍ਯਃ ਸ੍ਵਪੁਤ੍ਰੇਭ੍ਯੋ ਦਦੌ ਧਰਾਮ੍ । ਤਦ੍ਵਰ੍षਾਣਾਂ ਚ ਨਾਮਾਨਿ ਕਥਿਤਾਨਿ ਨਿਬੋਧਤ
ਉਹ ਇੱਥੇ ਜਨਮਿਆ ਤੇ ਆਪਣੀ ਧਰਤੀ ਆਪਣੇ ਸੱਤ ਪੁੱਤਰਾਂ ਨੂੰ ਦਿੱਤੀ; ਹੁਣ ਉਹਨਾਂ ਖੇਤਰਾਂ ਦੇ ਨਾਮ ਸੁਣੋ।
ਸੁਰੋਚਨਂ ਸੌਮਨਸ੍ਯਂ ਰਮਣਂ ਦੇਵਵਰ੍षਕਮ੍ । ਪਾਰਿਭਦ੍ਰੇ ਤਥਾ ਚਾਪ੍ਯਾਯਨਂ ਵਿਜ੍ਞਾਤਨਾਮਕਮ੍
ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਨਾਮ ਹਨ: ਸੁਰੋਚਨ, ਸੌਮਨਸ, ਰਮਣ, ਦੇਵਵਰਸ਼ਕ, ਪਾਰਿਭਦ੍ਰ, ਅਪਿਆਨ ਤੇ ਵਿਜ਼ਨਾਤਨਾਮ।
ਤੇषੁ ਵਰ੍षਾਦ੍ਰਯਃ ਸਪ੍ਤ ਸਪ੍ਤੈਵ ਸਰਿਤਃ ਸ੍ਮृਤਾਃ । ਸਰਸਃ ਸ਼ਤਸ਼ृਙ੍ਗਸ਼੍ਚ ਵਾਮਦੇਵਸ਼੍ਚ ਕਨ੍ਦਕਃ
ਉਹਨਾਂ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਸੱਤ ਪਹਾੜੀਆਂ ਤੇ ਸੱਤ ਨਦੀਆਂ ਹਨ; ਪਹਾੜ ਹਨ: ਸ਼ਤਸ਼੍ਰਿੰਗ, ਵਾਮਦੇਵ, ਕੰਡਕ,
ਕੁਮੁਦਃ ਪੁष੍ਪਵਰ੍षਸ਼੍ਚ ਸਹਸ੍ਰਸ਼੍ਰੁਤਿਰੇਵ ਚ । ਏਤੇ ਚ ਪਰ੍ਵਤਾਃ ਸਪ੍ਤ ਨਦੀਨਾਮਾਨਿ ਚੋਚ੍ਯਤੇ
ਕੁਮੁਦ, ਪੁਸ਼ਪਵਰਸ਼, ਸਹਸ੍ਰਸ਼੍ਰੁਤੀ; ਇਹ ਸੱਤ ਪਹਾੜ ਹਨ, ਹੁਣ ਨਦੀਆਂ ਦੇ ਨਾਮ ਸੁਣੋ।
ਅਨੁਮਤਿਃ ਸਿਨੀਵਾਲੀ ਸਰਸ੍ਵਤੀ ਕੁਹੂਸ੍ਤਥਾ । ਰਜਨੀ ਚੈਵ ਨਨ੍ਦਾ ਚ ਰਾਕੇਤਿ ਪਰਿਕੀਰ੍ਤਿਤਾਃ
ਅਨੁਮਤੀ, ਸਿਨੀਵਾਲੀ, ਸਰਸਵਤੀ, ਕੁਹੂ, ਰਜਨੀ, ਨੰਦਾ ਤੇ ਰਾਕਾ — ਇਹ ਨਦੀਆਂ ਹਨ।
ਤਦ੍ਵਰ੍षਪੁਰੁषਾਃ ਸਰ੍ਵੇ ਚਾਤੁਰ੍ਵਰ੍ਣ੍ਯਸਮਾਹ੍ਵਯਾਃ । ਸ਼੍ਰੁਤਧਰੋ ਵੀਰ੍ਯਧਰੋ ਵਸੁਨ੍ਧਰ ਇषੁਨ੍ਧਰਃ
ਉਹਨਾਂ ਖੇਤਰਾਂ ਦੇ ਲੋਕ ਚਾਰ ਵਰਗਾਂ ਦੇ ਨਾਮਾਂ ਨਾਲ ਜਾਣੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ: ਸ਼੍ਰੁਤਧਰ, ਵੀਰਧਰ, ਵਸੁੰਧਰ ਤੇ ਇਸ਼ੁੰਧਰ।
ਭਗਵਨ੍ਤਂ ਵੇਦਮਯਂ ਯਜਨ੍ਤੇ ਸੋਮਮੀਸ਼੍ਵਰਮ੍ । ਸ੍ਵਗੋਭਿਃ ਪਿਤृਦੇਵੇਭ੍ਯੋ ਵਿਭਜਤ੍ਕृष੍ਣਸ਼ੁਕ੍ਲਯੋਃ
ਉਹ ਭਗਵਾਨ, ਜੋ ਵੇਦਾਂ ਤੇ ਸੋਮ ਦੇ ਸਵਰੂਪ ਹਨ, ਦੀ ਉਪਾਸਨਾ ਕਰਦੇ ਹਨ; ਆਪਣੀਆਂ ਗਾਂਵਾਂ ਨਾਲ ਪਿਤਰਾਂ ਤੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੂੰ ਕਾਲੀ ਤੇ ਚਿੱਟੀ ਭੇਦ ਕਰਕੇ ਭੇਟ ਦਿੰਦੇ ਹਨ।
ਸਰ੍ਵਾਸਾਂ ਚ ਪ੍ਰਜਾਨਾਂ ਚ ਰਾਜਾ ਸੋਮਃ ਪ੍ਰਸੀਦਤੁ । ਏਵਂ ਸੁਰੋਦਾਦ੍ ਦ੍ਵਿਗੁਣਃ ਸ੍ਵਮਾਨੇਨ ਪ੍ਰਕੀਰ੍ਤਿਤਃ
ਸਭ ਜੀਵਾਂ ਦੇ ਰਾਜਾ ਸੋਮ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋਣ; ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸੁਰੋਦਾ ਤੋਂ ਅੱਗੇ ਵਾਲਾ ਦੀਪ ਦੋ ਗੁਣਾ ਵੱਡਾ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਘृਤੋਦੇਨਾਵृਤਃ ਸੋऽਯਂ ਕੁਸ਼ਦ੍ਵੀਪਃ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਤੇ । ਯਸ੍ਮਿਨ੍ਨਾਸ੍ਤੇ ਕੁਸ਼ਸ੍ਤਮ੍ਬੋ ਦ੍ਵੀਪਾਖ੍ਯਾਕਾਰਣੋ ਜ੍ਵਲਨ੍
ਉਹ ਕੁਸ਼ਦੀਪ ਹੈ, ਜੋ ਘ੍ਰਿਤੋਦਾ ਨਦੀ ਨਾਲ ਘੇਰਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ; ਇੱਥੇ ਕੁਸ਼ ਦਾ ਡੰਡਾ ਹੈ, ਜੋ ਚਮਕਦਾ ਹੈ ਤੇ ਇਸ ਦੀਪ ਦਾ ਨਾਮ ਬਣਦਾ ਹੈ।
ਸ੍ਵਸ਼ष੍ਪਰੋਚਿषਾ ਕਾष੍ਠਾ ਭਾਸਯਨ੍ਪਰਿਤਿष੍ਠਤੇ । ਹਿਰਣ੍ਯਰੇਤਾਸ੍ਤਦ੍ਦ੍ਵੀਪਪਤਿਃ ਪ੍ਰੈਯਵ੍ਰਤ ਸ੍ਵਰਾਟ੍
ਉਸ ਦੇ ਡੰਡੇ ਆਪਣੀ ਰੋਸ਼ਨੀ ਨਾਲ ਚਾਰ ਪਾਸੇ ਚਮਕਦੇ ਹਨ; ਪ੍ਰਿਯਵ੍ਰਤ ਦਾ ਪੁੱਤਰ, ਸਵਰਾਟ ਹਿਰਣਯਰੇਤਾ, ਉਸ ਦੀਪ ਦਾ ਮਾਲਕ ਹੈ।
ਸ੍ਵਪੁਤ੍ਰੇਭ੍ਯਸ਼੍ਚ ਸਪ੍ਤਭ੍ਯਸ੍ਤਦ੍ਦ੍ਵੀਪਂ ਸਨ੍ਤਧਾਭਜਤ੍ । ਵਸੁਸ਼੍ਚ ਵਸੁਦਾਨਸ਼੍ਚ ਤਥਾ ਦृਢਰੁਚਿਃ ਪਰਃ
ਉਸ ਨੇ ਆਪਣਾ ਟਾਪੂ ਆਪਣੇ ਸੱਤ ਪੁੱਤਰਾਂ—ਵਸੁ, ਵਸੁਦਾਨ, ਦ੍ਰਿੜ੍ਹਰੁਚਿ, ਪਰ, ਨਾਭਿਗੁਪਤ, ਸਤ੍ਯਵ੍ਰਤ ਅਤੇ ਵਿਵਿਕਤਨਾਮਦੇਵ—ਵਿੱਚ ਵੰਡ ਦਿੱਤਾ।
ਨਾਭਿਗੁਪ੍ਤਸ੍ਤੁਤ੍ਯਵ੍ਰਤੌ ਵਿਵਿਕ੍ਤਨਾਮਦੇਵਕੌ । ਤੇषਾਂ ਵਰ੍षੇषੁ ਸਪ੍ਤੈਵ ਸੀਮਾਗਿਰਿਵਰਾਃ ਸ੍ਮृਤਾਃ
ਨਾਭਿਗੁਪਤ, ਸਤ੍ਯਵ੍ਰਤ ਅਤੇ ਵਿਵਿਕਤਨਾਮਦੇਵ—ਇਹ ਸੱਤੋ ਹੀ ਖੇਤਰ ਵੱਡੇ ਪਹਾੜਾਂ ਨਾਲ ਘਿਰੇ ਹੋਏ ਮੰਨੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।