ਨ ਯਤ੍ਰ ਵੈਕੁਣ੍ਠਕਥਾਸੁਧਾਪਗਾ ਨ ਸਾਧਵੋ ਭਾਗਵਤਾਸ੍ਤਦਾਸ਼੍ਰਯਾਃ । ਨ ਯਤ੍ਰ ਯਜ੍ਞੇਸ਼ਮਖਾ ਮਹੋਤ੍ਸਵਾਃ ਸੁਰੇਸ਼ਲੋਕੋऽਪਿ ਨ ਵੈ ਸ ਸੇਵ੍ਯਤਾਮ੍
ਜਿੱਥੇ ਵੈਕੁੰਠ ਦੀਆਂ ਕਥਾਵਾਂ ਦੀ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਵਾਂਗ ਧਾਰ ਨਹੀਂ ਵਗਦੀ, ਜਿੱਥੇ ਭਗਵਾਨ ਦੇ ਭਲੇ ਭਗਤ ਨਹੀਂ, ਜਿੱਥੇ ਯਜਮਾਨ ਦੇ ਵੱਡੇ ਮੇਲੇ ਨਹੀਂ, ਉਥੇ ਤਾਂ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦਾ ਲੋਕ ਵੀ ਚਾਹੁਣ ਜੋਗ ਨਹੀਂ।
ਪ੍ਰਾਪ੍ਤਾ ਨृਜਾਤਿਂ ਤ੍ਵਿਹ ਯੇ ਚ ਜਨ੍ਤਵੋ ਜ੍ਞਾਨਕ੍ਰਿਯਾਦ੍ਰਵ੍ਯਕਲਾਪਸਮ੍ਭृਤਾਮ੍ । ਨ ਵੈ ਯਤੇਰਨ੍ਨ ਪੁਨਰ੍ਭਵਾਯ ਤੇ ਭੂਯੋ ਵਨੌਕਾ ਇਵ ਯਾਨ੍ਤਿ ਬਨ੍ਧਨਮ੍
ਜੋ ਜੀਵ ਇੱਥੇ ਮਨੁੱਖਾ ਜਨਮ ਲੈਂਦੇ ਹਨ, ਗਿਆਨ, ਕਰਮ, ਧਨ ਤੇ ਕਲਾ ਨਾਲ ਯੋਗ ਹੋ ਕੇ ਵੀ, ਜੇ ਮੁਕਤੀ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਨਹੀਂ ਕਰਦੇ, ਉਹ ਮੁੜ ਬੰਧਨ ਵਿਚ ਪੈ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਜਿਵੇਂ ਜੰਗਲ ਵਾਸੀ।
ਯੈਃ ਸ਼੍ਰਦ੍ਧਯਾ ਬਰ੍ਹਿषਿ ਭਾਗਸ਼ੋ ਹਵਿ- ਰ੍ਨਿਰੁਪ੍ਤਮਿष੍ਟਂ ਵਿਧਿਮਨ੍ਤ੍ਰਵਸ੍ਤੁਤਃ । ਏਕਃ ਪृਥਙ੍ਨਾਮਭਿਰਾਹੁਤੋ ਮੁਦਾ ਗृਹ੍ਣਾਤਿ ਪੂਰ੍ਣਃ ਸ੍ਵਯਮਾਸ਼ਿषਾਂ ਪ੍ਰਭੁਃ
ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਭਰੋਸੇ ਨਾਲ ਯਜਨ ਦੇ ਸਮੇਂ ਪਵਿੱਤਰ ਘਾਸ 'ਤੇ ਹਵਨ ਦੇ ਭਾਗ ਰੱਖ ਕੇ, ਸਹੀ ਰੀਤ, ਮੰਤ੍ਰ ਅਤੇ ਸਮੱਗਰੀ ਨਾਲ ਯਜਨ ਕੀਤਾ, ਉਹ ਪ੍ਰਭੂ, ਜੋ ਅਨੇਕ ਨਾਂਵਾਂ ਨਾਲ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਬੁਲਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਸਭ ਭੇਟਾਂ ਨੂੰ ਖੁਸ਼ੀ ਨਾਲ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸਵੀਕਾਰ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਉਹ ਆਸ਼ੀਰਵਾਦਾਂ ਦਾ ਮਾਲਕ ਹੈ।
ਸਤ੍ਯਂ ਦਿਸ਼ਤ੍ਯਰ੍ਥਿਤਮਰ੍ਥਿਤੋ ਨृਣਾਂ ਨੈਵਾਰ੍ਥਦੋ ਯਤ੍ਪੁਨਰਰ੍ਥਿਤਾ ਯਤਃ । ਸ੍ਵਯਂ ਵਿਧਤ੍ਤੇ ਭਜਤਾਮਨਿਚ੍ਛਤਾ- ਮਿਚ੍ਛਾਪਿਧਾਨਂ ਨਿਜਪਾਦਪਲ੍ਲਵਮ੍
ਸੱਚਮੁੱਚ, ਜਦ ਲੋਕ ਮਨੋਂ-ਮਨੋਂ ਮੰਗਦੇ ਹਨ, ਪ੍ਰਭੂ ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਮੰਗ ਪੂਰੀ ਕਰਦਾ ਹੈ; ਪਰ ਹਰ ਵਾਰੀ ਧਨ ਨਹੀਂ ਦਿੰਦਾ, ਕਿਉਂਕਿ ਬਾਰ-ਬਾਰ ਮੰਗਣ ਨਾਲ ਉਹ ਨਹੀਂ ਮਿਲਦਾ। ਪਰ ਜੋ ਉਸ ਦੀ ਭਗਤੀ ਨਿਸ਼ਕਾਮ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਉਹ ਆਪਣੇ ਕੌਲ-ਫੁੱਲ ਵਰਗੇ ਚਰਨ ਦਿੰਦਾ ਹੈ, ਹੋਰ ਇੱਛਾਵਾਂ ਨੂੰ ਲੁਕਾ ਲੈਂਦਾ ਹੈ।
(ਯਦ੍ਯਤ੍ਰ ਨਃ ਸ੍ਵਰ੍ਗਸੁਖਾਵਸ਼ੇषਿਤਂ ਸ੍ਵਿष੍ਟਸ੍ਯ ਪੂਰ੍ਤਸ੍ਯ ਕृਤਸ੍ਯ ਸ਼ੋਭਨਮ੍ । ਤੇਨਾਬ੍ਜਨਾਭੇ ਸ੍ਮृਤਿਮਜ੍ਜਨ੍ਮ ਨਃ ਸ੍ਯਾ- ਦ੍ਵਰ੍षੇ ਹਰਿਰ੍ਭਜਤਾਂ ਸ਼ਂ ਤਨੋਤਿ ॥) ਸ਼੍ਰੀਨਾਰਾਯਣ ਉਵਾਚ ਏਵਂ ਸ੍ਵਰ੍ਗਗਤਾ ਦੇਵਾਃ ਸਿਦ੍ਧਾਸ਼੍ਚ ਪਰਮਰ੍षਯਃ । ਪ੍ਰਵਦਨ੍ਤਿ ਚ ਮਾਹਾਤ੍ਮ੍ਯਂ ਭਾਰਤਸ੍ਯ ਸੁਸ਼ੋਭਨਮ੍
ਜੇ ਕਿਤੇ ਸਾਡੇ ਸਵਰਗ ਦੀ ਖੁਸ਼ੀ ਅਧੂਰੀ ਰਹਿ ਜਾਵੇ, ਜਾਂ ਸਾਡੇ ਯਜਨ ਤੇ ਚੰਗੇ ਕੰਮਾਂ ਦਾ ਫਲ ਪੂਰਾ ਨਾ ਹੋਵੇ, ਤਾਂ, ਹੇ ਕੌਲ-ਨਾਭੀ ਵਾਲੇ, ਅਗਲੇ ਜਨਮ ਵਿੱਚ ਅਸੀਂ ਤੈਨੂੰ ਨਾ ਭੁੱਲੀਏ—ਹਰਿ ਆਪਣੇ ਭਗਤਾਂ ਨੂੰ ਹਰ ਸਾਲ ਚੰਗੀ ਹਾਲਤ ਦੇਵੇ। ਸ਼੍ਰੀ ਨਾਰਾਇਣ ਨੇ فرمایا: ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਜੋ ਦੇਵਤੇ ਸਵਰਗ ਵਿੱਚ ਪਹੁੰਚੇ ਹਨ, ਸਿੱਧ ਅਤੇ ਵੱਡੇ ਰਿਸ਼ੀਆਂ, ਸਭ ਭਾਰਤ ਦੀ ਮਹਿਮਾ ਵੱਡੀ ਦੱਸਦੇ ਹਨ।
ਜਮ੍ਬੁਦ੍ਵੀਪਸ੍ਯ ਚਾष੍ਟੌ ਹਿ ਉਪਦ੍ਵੀਪਾਃ ਸ੍ਮृਤਾਃ ਪਰੇ । ਹਯਮਾਰ੍ਗਾਨ੍ਵਿਸ਼ੋਧਦ੍ਭਿਃ ਸਾਗਰੈਃ ਪਰਿਕਲ੍ਪਿਤਾਃ
ਜੰਬੂਦਵੀਪ ਦੇ ਅੱਠ ਉਪਦਵੀਪ ਮੰਨੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਜੋ ਸਮੁੰਦਰਾਂ ਦੁਆਰਾ ਬਣੇ ਹਨ, ਅਤੇ ਘੋੜਿਆਂ ਦੇ ਰਾਹ ਜਾਣਣ ਵਾਲਿਆਂ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਹਦਬੰਦੀ ਕੀਤੀ ਹੈ।
ਸ੍ਵਰ੍ਣਪ੍ਰਸ੍ਥਸ਼੍ਚਨ੍ਦ੍ਰਸ਼ੁਕ੍ਰ ਆਵਰ੍ਤਨਰਮਾਣਕੌ । ਮਨ੍ਦਰੋਪਾਖ੍ਯਹਰਿਣਃ ਪਾਞ੍ਚਜਨ੍ਯਸ੍ਤਥੈਵ ਚ
ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਨਾਂ ਹਨ: ਸਵਰਨਪ੍ਰਸਥ, ਚੰਦ੍ਰ, ਸ਼ੁਕ੍ਰ, ਆਵਰਤਨ, ਰਮਾਣਕ, ਮੰਦਰ, ਹਰੀਣ ਅਤੇ ਪਾਂਚਜਨ्य।
ਸਿਂਹਲਸ਼੍ਚੈਵ ਲਙ੍ਕੇਤਿ ਉਪਦ੍ਵੀਪਾष੍ਟਕਂ ਸ੍ਮृਤਮ੍ । ਜਮ੍ਬੁਦ੍ਵੀਪਸ੍ਯ ਮਾਨਂ ਹਿ ਕੀਰ੍ਤਿਤਂ ਵਿਸ੍ਤਰੇਣ ਚ
ਸਿੰਹਲ ਅਤੇ ਲੰਕਾ ਵੀ ਉਪਦਵੀਪਾਂ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ, ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕੁੱਲ ਅੱਠ ਉਪਦਵੀਪ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ; ਜੰਬੂਦਵੀਪ ਦਾ ਵਿਸਤਾਰ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਵਿਸਥਾਰ ਨਾਲ ਦੱਸਿਆ ਗਿਆ ਹੈ।
ਅਤਃ ਪਰਂ ਪ੍ਰਵਕ੍ਸ਼੍ਯਾਮਿ ਪ੍ਲਕ੍ਸ਼ਾਦਿਦ੍ਵੀਪषਟ੍ਕਕਮ੍
ਹੁਣ ਮੈਂ ਪਲਕਸ਼ ਆਦਿ ਛੇ ਦਵੀਪਾਂ ਦਾ ਵਰਣਨ ਕਰਾਂਗਾ।
ਭੁਵਨਕੋਸ਼ਵਰ੍ਣਨੇ ਪ੍ਲਕ੍ਸ਼ਦ੍ਵੀਪਕੁਸ਼ਦ੍ਵੀਪਵਰ੍ਣਨਮ੍ ਸ਼੍ਰੀਨਾਰਾਯਣ ਉਵਾਚ ਜਮ੍ਬੁਦ੍ਵੀਪੋ ਯਥਾ ਚਾਯਂ ਯਤ੍ਪ੍ਰਮਾਣੇਨ ਕੀਰ੍ਤਿਤਃ । ਤਾਵਤਾ ਸਰ੍ਵਤਃ ਕ੍ਸ਼ਾਰੋਦਧਿਨਾ ਪਰਿਵੇष੍ਟਿਤਃ
ਸ਼੍ਰੀ ਨਾਰਾਇਣ ਨੇ فرمایا: ਜਿਵੇਂ ਜੰਬੂਦਵੀਪ ਦਾ ਮਾਪ ਦੱਸਿਆ ਗਿਆ ਹੈ, ਉਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਉਹ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਲੂਣ ਵਾਲੇ ਸਮੁੰਦਰ ਨਾਲ ਘਿਰਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ।
ਜਮ੍ਬਾਖ੍ਯੇਨ ਯਥਾ ਮੇਰੁਸ੍ਤਥਾ ਕ੍ਸ਼ਾਰੋਦਕੇਨ ਚ । ਕ੍ਸ਼ਾਰੋਦਧਿਸ੍ਤੁ ਦ੍ਵਿਗੁਣਃ ਪ੍ਲਕ੍ਸ਼ਾਖ੍ਯੇਨੋਪਵੇष੍ਟਿਤਃ
ਜਿਵੇਂ ਮੇਰੂ ਪਹਾੜ ਜੰਬੂ ਨਾਂ ਨਾਲ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਉਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਉਹ ਲੂਣ ਵਾਲੇ ਸਮੁੰਦਰ ਨਾਲ ਘਿਰਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ; ਅਤੇ ਉਹ ਲੂਣ ਵਾਲਾ ਸਮੁੰਦਰ ਦੋਹਾਂ ਵੱਡਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਪਲਕਸ਼ ਨਾਂ ਦੇ ਦਵੀਪ ਨੇ ਘੇਰਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ।
ਯਥੈਵ ਪਰਿਖਾ ਬਾਹ੍ਯੋਪਵਨੇਨ ਹਿ ਵੇष੍ਟ੍ਯਤੇ । ਪ੍ਲਕ੍ਸ਼ਾਖ੍ਯਸ਼੍ਚ ਸ੍ਵਯਂ ਜਮ੍ਬੁਪ੍ਰਮਾਣੋ ਦ੍ਵੀਪਰੂਪਧृਕ੍
ਜਿਵੇਂ ਕੋਈ ਖਾਲੀ ਬਾਹਰਲੇ ਬਾਗ ਨਾਲ ਘਿਰਿਆ ਹੋਵੇ, ਉਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪਲਕਸ਼ ਨਾਂ ਦਾ ਦਵੀਪ, ਜੋ ਜੰਬੂਦਵੀਪ ਦੇ ਬਰਾਬਰ ਹੈ, ਦਵੀਪ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਹੈ।
ਹਿਰਣ੍ਮਯੋऽਗ੍ਨਿਸ੍ਤਤ੍ਰੈਵ ਤਿष੍ਠਤੀਤਿ ਵਿਨਿਸ਼੍ਚਯਃ । ਪ੍ਰਿਯਵਤਾਤ੍ਮਜਸ੍ਤਤ੍ਰ ਸਪ੍ਤਜਿਹ੍ਵ ਇਤਿ ਸ੍ਮृਤਃ
ਉਥੇ ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਤੌਰ 'ਤੇ ਸੋਨੇ ਵਾਲਾ ਅੱਗ-ਦੇਵਤਾ ਵੱਸਦਾ ਹੈ; ਉਸ ਦਾ ਪਿਆਰਾ ਪੁੱਤਰ ਸਪਤਜਿਹਵਾ ਨਾਂ ਨਾਲ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਅਗ੍ਨਿਸ੍ਤਦਧਿਪਸ੍ਤ੍ਵਿਧ੍ਮਜਿਹ੍ਵਃ ਸ੍ਵਂ ਦ੍ਵੀਪਮੇਵ ਚ । ਵਿਭਜ੍ਯ ਸਪ੍ਤਵਰ੍षਾਣਿ ਸ੍ਵਪੁਤ੍ਰੇਭ੍ਯੋ ਦਦੌ ਵਿਭੁਃ
ਉਥੇ ਅੱਗ-ਦੇਵਤਾ, ਜਿਸ ਦਾ ਨਾਂ ਇਧਮਜਿਹਵਾ ਹੈ, ਉਹ ਦਵੀਪ ਦਾ ਮਾਲਕ ਹੈ; ਉਸ ਨੇ ਆਪਣਾ ਦਵੀਪ ਸੱਤ ਹਿੱਸਿਆਂ ਵਿੱਚ ਵੰਡ ਕੇ ਆਪਣੇ ਪੁੱਤਰਾਂ ਨੂੰ ਦਿੱਤਾ।
ਸ੍ਵਯਮਾਤ੍ਮਵਿਦਾਂ ਮਾਨ੍ਯਾਂ ਯੋਗਚਰ੍ਯਾਂ ਸਮਾਸ਼੍ਰਿਤਃ । ਤੇਨੈਵ ਚਾਤ੍ਮਯੋਗੇਨ ਭਗਵਨ੍ਤਮੁਪਾਗਤਃ
ਉਹ ਆਪ, ਗਿਆਨੀਆਂ ਵੱਲੋਂ ਮਾਣੀ ਜਾਂਦੀ ਯੋਗ-ਸਾਧਨਾ ਵਿੱਚ ਲੱਗਾ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ; ਉਸੇ ਯੋਗ ਦੇ ਜ਼ਰੀਏ ਉਹ ਭਗਵਾਨ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚ ਗਿਆ।
ਸ਼ਿਵਂ ਚ ਯਵਸਂ ਭਦ੍ਰਂ ਸ਼ਾਨ੍ਤਂ ਕ੍ਸ਼ੇਮਾਮृਤੇ ਤਥਾ । ਅਭਯਂ ਚੇਤਿ ਸਪ੍ਤੈਵ ਤਦ੍ਵਰ੍षਾਣਿ ਸਦੇਕ੍ਸ਼ਤਾਮ੍
ਸ਼ਿਵ, ਯਵਸ, ਭਦ੍ਰ, ਸ਼ਾਂਤ, ਖੇਮ, ਅਮ੍ਰਿਤ ਅਤੇ ਅਭਯ—ਇਹ ਸੱਤ ਵੰਸ਼ ਹਨ, ਜੋ ਉਸ ਦੇ ਪੁੱਤਰਾਂ ਵੱਲੋਂ ਚਲਾਏ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
ਤੇषੁ ਪ੍ਰੋਕ੍ਤਾ ਨਦੀਃ ਸਪ੍ਤ ਗਿਰਯਃ ਸਪ੍ਤ ਚੈਵ ਹਿ । ਅਰੁਣਾ ਨृਮ੍ਣਾਙ੍ਗਿਰਸੀ ਸਾਵਿਤ੍ਰੀ ਸੁਪ੍ਰਭਾਤਿਕਾ
ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਸੱਤ ਨਦੀਆਂ ਅਤੇ ਸੱਤ ਪਹਾੜਾਂ ਦੱਸੇ ਗਏ ਹਨ: ਅਰੁਣਾ, ਨ੍ਰਮਣਾਂਗੀਰਸੀ, ਸਾਵਿਤਰੀ, ਸੁਪ੍ਰਭਾਤਿਕਾ,
ऋਤਮ੍ਭਰਾ ਸਤ੍ਯਮ੍ਭਰਾ ਇਤਿ ਨਦ੍ਯਃ ਪ੍ਰਕੀਰ੍ਤਿਤਾਃ । ਮਣਿਕੂਟੋ ਵਜ੍ਰਕੂਟ ਇਨ੍ਦ੍ਰਸੇਨਸ੍ਤਥੈਵ ਚ
ਰਿਤੰਭਰਾ, ਸਤਯੰਭਰਾ—ਇਹ ਨਦੀਆਂ ਹਨ; ਮਣਿਕੂਟ, ਵਜਰਕੂਟ, ਇੰਦਰਸੇਨਾ,
ਜ੍ਯੋਤਿष੍ਮਾਨ੍ਵੈ ਸੁਪਰ੍ਣਸ਼੍ਚ ਹਿਰਣ੍ਯष੍ਠੀਵ ਏਵ ਚ । ਮੇਘਮਾਲ ਇਤਿ ਖ੍ਯਾਤਾਃ ਪ੍ਲਕ੍ਸ਼ਦ੍ਵੀਪਸ੍ਯ ਪਰ੍ਵਤਾਃ
ਜੋਤਿਸਮਤ, ਸੁਪਰਨ, ਹਿਰਣਯਸ਼ਠੀਵ ਅਤੇ ਮੇਘਮਾਲਾ—ਇਹ ਪਲਕਸ਼ ਦਵੀਪ ਦੇ ਪਹਾੜ ਹਨ।
ਨਦੀਨਾਂ ਜਲਮਾਤ੍ਰੇਣ ਦਰ੍ਸ਼ਨਸ੍ਪਰ੍ਸ਼ਨਾਦਿਭਿਃ । ਨਿਰ੍ਧੂਤਾਸ਼ੇषਰਜਸੋ ਨਿਸ੍ਤਮਸ੍ਕਾਃ ਪ੍ਰਜਾਸ੍ਤਥਾ
ਇਨ੍ਹਾਂ ਨਦੀਆਂ ਦੇ ਪਾਣੀ ਨਾਲ, ਦੇਖਣ, ਛੂਹਣ ਆਦਿ ਰਾਹੀਂ, ਉਥਲੇ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਸਾਰੀ ਮੈਲ ਦੂਰ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਉਹ ਹਨੇਰੇ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
ਹਂਸਸ਼੍ਚੈਵ ਪਤਙ੍ਗਸ਼੍ਚ ਊਰ੍ਧ੍ਵਾਯਨ ਇਤੀਵ ਚ । ਸਤ੍ਯਾਙ੍ਗਸਂਜ੍ਞਾਸ਼੍ਚਤ੍ਵਾਰੋ ਵਰ੍ਣਾਃ ਪ੍ਲਕ੍ਸ਼ਸ੍ਯ ਦ੍ਵੀਪਕੇ
ਪਲਕਸ਼ ਦੀਪ ਵਿੱਚ ਹੰਸ, ਪਤੰਗ, ਉਰਧਵਾਯਨ ਤੇ ਸਤਿਆੰਗ ਨਾਮ ਦੇ ਚਾਰ ਵਰਗ ਵੱਸਦੇ ਹਨ।
ਸਹਸ੍ਰਾਯੁਪ੍ਰਮਾਣਾਸ਼੍ਚ ਵਿਵਿਧੋਪਮਦਰ੍ਸ਼ਨਾਃ । ਸ੍ਵਰ੍ਗਦ੍ਵਾਰਂ ਤ੍ਰਯੀਵਿਦ੍ਯਾਵਿਧਿਨਾਰ੍ਕਂ ਯਜਨ੍ਤਿ ਤੇ
ਉਹ ਲੋਕ ਹਜ਼ਾਰ ਸਾਲ ਜੀਉਂਦੇ ਹਨ, ਵੱਖ-ਵੱਖ ਰੂਪ ਤੇ ਸੁਰਤਾਂ ਵਾਲੇ ਹਨ; ਤਿੰਨ ਵੇਦਾਂ ਦੇ ਰੀਤਾਂ ਨਾਲ, ਉਹ ਸੂਰਜ ਨੂੰ ਸਵਰਗ ਦਾ ਦਰਵਾਜਾ ਮੰਨ ਕੇ ਪੂਜਦੇ ਹਨ।
ਪ੍ਰਤ੍ਨਸ੍ਯ ਵਿष੍ਣੋ ਰੂਪਂ ਚ ਸਤ੍ਯਰ੍ਤਸ੍ਯ ਚ ਬ੍ਰਹ੍ਮਣਃ । ਅਮृਤਸ੍ਯ ਚ ਮृਤ੍ਯੋਸ਼੍ਚ ਸੂਰ੍ਯਮਾਤ੍ਮਾਨਮੀਮਹਿ
ਅਸੀਂ ਸੂਰਜ ਨੂੰ ਪੁਰਾਣੇ ਵਿਸ਼ਨੂ ਦੇ ਰੂਪ, ਸੱਚੇ ਯਜਨ ਦੇ ਸਵਰੂਪ, ਅਮਰਤਾ ਤੇ ਮੌਤ ਦੇ ਮੂਲ ਵਜੋਂ ਧਿਆਨ ਕਰਦੇ ਹਾਂ।
ਪ੍ਲਕ੍ਸ਼ਾਦਿषੁ ਚ ਸਰ੍ਵੇषੁ ਪਜ੍ਜਦ੍ਵੀਪੇषੁ ਨਾਰਦ । ਆਯੁਰਿਨ੍ਦ੍ਰਿਯਮੋਜਸ਼੍ਚ ਬਲਂ ਬੁਦ੍ਧਿਃ ਸਹੋऽਪਿ ਚ
ਹੇ ਨਾਰਦ, ਪਲਕਸ਼ ਤੋਂ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋ ਕੇ ਸਾਰੇ ਪੰਜ ਜਦਵੀਪਾਂ ਵਿੱਚ ਲੰਮੀ ਉਮਰ, ਇੰਦ੍ਰੀਆਂ ਦੀ ਤਾਕਤ, ਜੋਸ਼, ਬਲ, ਬੁਧੀ ਤੇ ਸਹਿਣਸ਼ੀਲਤਾ ਮਿਲਦੀ ਹੈ।
ਵਿਕ੍ਰਮਃ ਸਰ੍ਵਲੋਕਾਨਾਂ ਸਿਦ੍ਧਿਰੌਤ੍ਪਤ੍ਤਿਕੀ ਸਦਾ । ਪ੍ਲਕ੍ਸ਼ਦ੍ਵੀਪਾਤ੍ਪਰਂ ਚੇਕ੍ਸ਼ੁਰਸੋਦਃ ਸਰਿਤਾਮ੍ਪਤਿਃ
ਸਾਰੇ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਸ਼ੌਰ, ਜਨਮ ਤੋਂ ਹੀ ਸਫਲਤਾ ਤੇ ਕੁਦਰਤੀ ਉਪਲਬਧੀ ਹੈ; ਪਲਕਸ਼ ਦੀਪ ਤੋਂ ਅੱਗੇ ਸੁਰੋਦਾ ਨਦੀ ਹੈ, ਜੋ ਸਾਰੀਆਂ ਨਦੀਆਂ ਦੀ ਮਾਲਕ ਹੈ।
ਪ੍ਲਕ੍ਸ਼ਦ੍ਵੀਪਂ ਸਮਗ੍ਰਂ ਚ ਪਰਿਵਾਰ੍ਯਾਵਤਿष੍ਠਤੇ । ਸ਼ਾਲ੍ਮਲਾਖ੍ਯਸ੍ਤਤੋ ਦ੍ਵੀਪਸ਼੍ਚਾਸ੍ਮਾਦ੍ ਦ੍ਵਿਗੁਣਵਿਸ੍ਤਰਃ
ਸੁਰੋਦਾ ਪਲਕਸ਼ ਦੀਪ ਨੂੰ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਘੇਰਦੀ ਹੈ; ਇਸ ਤੋਂ ਅੱਗੇ ਸ਼ਾਲਮਲਾ ਨਾਮ ਦਾ ਦੀਪ ਹੈ, ਜੋ ਪਿਛਲੇ ਤੋਂ ਦੋ ਗੁਣਾ ਵੱਡਾ ਹੈ।
ਸਮਾਨੇਨ ਸੁਰੋਦੇਨ ਸਿਨ੍ਧੁਨਾ ਪਰਿਵੇष੍ਟਿਤਃ । ਯਤ੍ਰ ਵੈ ਸ਼ਾਲ੍ਮਲੀਵृਕ੍ਸ਼ਃ ਪ੍ਲਕ੍ਸ਼ਾਯਾਮਃ ਪ੍ਰਕੀਰ੍ਤਿਤਃ
ਇਹ ਸ਼ਾਲਮਲਾ ਦੀਪ ਵੀ ਸੁਰੋਦਾ ਨਦੀ ਨਾਲ ਉਤਨੀ ਹੀ ਚੌੜਾਈ ਵਿੱਚ ਘੇਰਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ; ਇੱਥੇ ਸ਼ਾਲਮਲੀ ਰੁੱਖ ਹੈ, ਜੋ ਪਲਕਸ਼ ਰੁੱਖ ਦੇ ਬਰਾਬਰ ਮਸ਼ਹੂਰ ਹੈ।
ਸ੍ਥਾਨਂ ਤਤ੍ਪਕ੍ਸ਼ਿਰਾਜਸ੍ਯ ਗਰੁਡਸ੍ਯ ਮਹਾਤ੍ਮਨਃ । ਤਸ੍ਯ ਦ੍ਵੀਪਸ੍ਯ ਨਾਥੋ ਹਿ ਯਜ੍ਞਬਾਹੁਃ ਪ੍ਰਿਯਵ੍ਰਤਾਤ੍
ਇਹ ਥਾਂ ਪੰਛੀਆਂ ਦੇ ਰਾਜਾ ਮਹਾਨ ਗਰੁੜ ਦਾ ਨਿਵਾਸ ਹੈ; ਉਸ ਦੀਪ ਦਾ ਮਾਲਕ ਯਜਨਬਾਹੁ ਹੈ, ਜੋ ਪ੍ਰਿਯਵ੍ਰਤ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਹੈ।
ਜਾਤਃ ਸ ਏਵ ਸਪ੍ਤਭ੍ਯਃ ਸ੍ਵਪੁਤ੍ਰੇਭ੍ਯੋ ਦਦੌ ਧਰਾਮ੍ । ਤਦ੍ਵਰ੍षਾਣਾਂ ਚ ਨਾਮਾਨਿ ਕਥਿਤਾਨਿ ਨਿਬੋਧਤ
ਉਹ ਇੱਥੇ ਜਨਮਿਆ ਤੇ ਆਪਣੀ ਧਰਤੀ ਆਪਣੇ ਸੱਤ ਪੁੱਤਰਾਂ ਨੂੰ ਦਿੱਤੀ; ਹੁਣ ਉਹਨਾਂ ਖੇਤਰਾਂ ਦੇ ਨਾਮ ਸੁਣੋ।
ਸੁਰੋਚਨਂ ਸੌਮਨਸ੍ਯਂ ਰਮਣਂ ਦੇਵਵਰ੍षਕਮ੍ । ਪਾਰਿਭਦ੍ਰੇ ਤਥਾ ਚਾਪ੍ਯਾਯਨਂ ਵਿਜ੍ਞਾਤਨਾਮਕਮ੍
ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਨਾਮ ਹਨ: ਸੁਰੋਚਨ, ਸੌਮਨਸ, ਰਮਣ, ਦੇਵਵਰਸ਼ਕ, ਪਾਰਿਭਦ੍ਰ, ਅਪਿਆਨ ਤੇ ਵਿਜ਼ਨਾਤਨਾਮ।