ਦੇਵਪੂਜ੍ਯਾ ਮਹੋਤ੍ਸਾਹਾ ਕਾਲਰੂਪਾ ਮਹਾਨਨਾ । ਵਸਤੇ ਕਰ੍ਮਫਲਦਾ ਕਾਨ੍ਤਾਰਗ੍ਰਹਣੇਸ਼੍ਵਰੀ
ਉਹ ਦੇਵਤਿਆਂ ਵਲੋਂ ਪੂਜੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਵੱਡੀ ਉਤਸ਼ਾਹੀ ਹੈ, ਕਾਲ ਦਾ ਰੂਪ ਹੈ, ਵਿਸ਼ਾਲ ਚਿਹਰਾ ਵਾਲੀ ਹੈ; ਕਰਮਾਂ ਦੇ ਫਲ ਦੇਣ ਵਾਲੀ ਤੇ ਜੰਗਲ-ਪਹਾੜ ਦੀ ਮਾਲਕਣ ਵਜੋਂ ਵੱਸਦੀ ਹੈ।
ਕਰਾਲਦੇਹਾ ਕਾਲਾਙ੍ਗੀ ਕਾਮਕੋਟਿਪ੍ਰਵਰ੍ਤਿਨੀ । ਇਤ੍ਯੇਤੈਰ੍ਨਾਮਭਿਃ ਪੂਜ੍ਯਾ ਦੇਵੀ ਸਰ੍ਵਸੁਰੇਸ਼੍ਵਰੀ
ਉਸਦਾ ਰੂਪ ਡਰਾਉਣਾ ਹੈ, ਸਰੀਰ ਕਾਲਾ ਹੈ, ਤੇ ਅਣਗਿਣਤ ਇੱਛਾਵਾਂ ਅਨੁਸਾਰ ਕੰਮ ਕਰਦੀ ਹੈ; ਇਹਨਾਂ ਨਾਵਾਂ ਨਾਲ, ਉਹ ਸਭ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੀ ਮਾਲਕਣ ਦੇਵੀ ਪੂਜੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਏਵਂ ਕੁਮੁਦਰੂਢੋ ਯੋ ਨਾਮ੍ਨਾ ਸ਼ਤਬਲੋ ਵਟਃ । ਤਤ੍ਸ੍ਕਨ੍ਧੇਭ੍ਯੋऽਧੋਮੁਖਾਸ਼੍ਚ ਨਦਾਃ ਕੁਮੁਦਮੂਰ੍ਧਤਃ
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਸ਼ਤਬਲਾ ਨਾਂਕਾ ਵਟ ਰੁੱਖ, ਜਿਸ ਉੱਤੇ ਕਮੁਦ ਚੜ੍ਹਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਉਸ ਦੀਆਂ ਟਾਹਣੀਆਂ ਤੋਂ ਕਮੁਦ ਪਹਾੜ ਦੀ ਚੋਟੀ ਤੋਂ ਨਦੀਆਂ ਹੇਠਾਂ ਵਗਦੀਆਂ ਹਨ।
ਪਯੋਦਧਿਮਧੁਘृਤਗੁਡਾਨ੍ਨਾਦ੍ਯਮ੍ਬਰਾਦਿਭਿਃ । ਸ਼ਯ੍ਯਾਸਨਾਦ੍ਯਾਭਰਣੈਃ ਸਰ੍ਵੇ ਕਾਮਦੁਘਾਸ਼੍ਚ ਤੇ
ਦੁੱਧ, ਮਧੂ, ਘਿਉ, ਗੁੜ, ਭੋਜਨ, ਕਪੜੇ ਆਦਿਕ, ਵਿਛੌਣੇ, ਆਸਨ ਤੇ ਗਹਿਣੇ—ਇਹ ਸਭ ਉਨ੍ਹਾਂ ਲਈ ਮਨਚਾਹੇ ਫਲ ਦੇਣ ਵਾਲੇ ਹਨ।
ਉਤ੍ਤਰੇਣੇਲਾਵृਤਂ ਤੇ ਪ੍ਲਾਵਯਨ੍ਤਿ ਸਮਨ੍ਤਤਃ । ਮੀਨਾਕ੍ਸ਼ੀ ਤਤ੍ਤਲੇ ਦੇਵੀ ਦੇਵਾਸੁਰਨਿषੇਵਿਤਾ
ਉੱਤਰੀ ਪਾਸੇ, ਉਹ ਧਾਰਾਂ ਇਲਾਵ੍ਰਿਤ ਖੇਤਰ ਨੂੰ ਚਾਰੀਂ ਪਾਸਿਆਂ ਵਗ ਕੇ ਭਰ ਦਿੰਦੀਆਂ ਹਨ; ਉਸ ਦੀ ਸਤ੍ਹਾ ਉੱਤੇ, ਮੀਨਾਕਸ਼ੀ ਦੇਵੀ ਨੂੰ ਦੇਵਤੇ ਤੇ ਦੈਤਿਆ ਪੂਜਦੇ ਹਨ।
ਨੀਲਾਮ੍ਬਰਾ ਰੌਦ੍ਰਮੁਖੀ ਨੀਲਾਲਕਯੁਤਾ ਚ ਸਾ । ਨਾਕਿਨਾਂ ਦੇਵਸਂਘਾਨਾਂ ਫਲਦਾ ਵਰਦਾ ਚ ਸਾ
ਉਹ ਨੀਲੇ ਵਸਤ੍ਰ ਪਾਈ ਹੋਈ ਹੈ, ਉਸਦਾ ਚਿਹਰਾ ਡਰਾਉਣਾ ਹੈ, ਤੇ ਨੀਲੇ ਵਾਲਾਂ ਨਾਲ ਸਜੀ ਹੋਈ ਹੈ; ਉਹ ਅਕਾਸ਼ ਵਾਸੀਆਂ ਤੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਗੁੱਟਾਂ ਨੂੰ ਫਲ ਤੇ ਵਰ ਦਿੰਦੀ ਹੈ।
ਅਤਿਮਾਨ੍ਯਾਤਿਪੂਜ੍ਯਾ ਚ ਮਤ੍ਤਮਾਤਙ੍ਗਗਾਮਿਨੀ । ਮਦਨੋਨ੍ਮਾਦਿਨੀ ਮਾਨਪ੍ਰਿਯਾ ਮਾਨਪ੍ਰਿਯਾਨ੍ਤਰਾ
ਉਹ ਬਹੁਤ ਆਦਰਯੋਗ ਤੇ ਪੂਜਣਯੋਗ ਹੈ, ਮਸਤ ਹਾਥੀ ਵਾਂਗ ਤੁਰਦੀ ਹੈ; ਪ੍ਰੇਮ ਨਾਲ ਮਸਤ ਕਰਦੀ ਹੈ, ਆਦਰ ਨੂੰ ਪਸੰਦ ਕਰਦੀ ਹੈ, ਤੇ ਜਿਹੜੇ ਆਦਰ ਨੂੰ ਪਿਆਰ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਚਾਹੁੰਦੀ ਹੈ।
ਮਾਰਵੇਗਧਰਾ ਮਾਰਪੂਜਿਤਾ ਮਾਰਮਾਦਿਨੀ । ਮਯੂਰਵਰਸ਼ੋਭਾਢ੍ਯਾ ਸ਼ਿਖਿਵਾਹਨਗਰ੍ਭਭੂਃ
ਉਹ ਕਾਮਦੇਵ ਦੀ ਤਾਕਤ ਰੱਖਦੀ ਹੈ, ਉਸ ਵਲੋਂ ਪੂਜੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਤੇ ਉਸਨੂੰ ਖੁਸ਼ ਕਰਦੀ ਹੈ; ਮੋਰ ਦੀ ਸੋਭਾ ਨਾਲ ਸਜੀ ਹੋਈ ਹੈ ਤੇ ਮੋਰ ਵਾਹਨ ਦੀ ਮਾਂ ਹੈ।
ਏਭਿਰ੍ਨਾਮਪਦੈਰ੍ਵਨ੍ਦ੍ਯਾ ਦੇਵੀ ਸਾ ਮੀਨਲੋਚਨਾ । ਜਪਤਾਂ ਸ੍ਮਰਤਾਂ ਮਾਨਦਾਤ੍ਰੀ ਚੇਸ਼੍ਵਰਸਙ੍ਗਿਨੀ
ਇਹਨਾਂ ਨਾਮਾਂ ਤੇ ਬਚਨਾਂ ਨਾਲ ਉਹ ਮੀਨ-ਅੱਖਾਂ ਵਾਲੀ ਮਾਤਾ ਦੀ ਸਿਫ਼ਤ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ। ਜੋ ਇਹਨਾਂ ਨਾਮਾਂ ਨੂੰ ਜਪਦਾ ਤੇ ਯਾਦ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਮਾਤਾ ਉਸਨੂੰ ਇੱਜ਼ਤ ਬਖ਼ਸ਼ਦੀ ਹੈ, ਉਹ ਪ੍ਰਭੂ ਦੀ ਪਿਆਰੀ ਹੈ।
ਤੇषਾਂ ਨਦਾਨਾਂ ਪਾਨੀਯਪਾਨਾਨੁਗਤਚੇਤਸਾਮ੍ । ਪ੍ਰਜਾਨਾਂ ਨ ਕਦਾਚਿਤ੍ਸ੍ਯਾਦ੍ਵਲੀਪਲਿਤਲਕ੍ਸ਼ਣਮ੍
ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਮਨ ਇਹਨਾਂ ਦਰਿਆਵਾਂ ਦੇ ਪਾਣੀ ਪੀਣ ਵੱਲ ਲੱਗੇ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ, ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਸਰੀਰ ਉੱਤੇ ਕਦੇ ਵੀ ਝੁਰੀਆਂ ਜਾਂ ਚਿੱਟੇ ਵਾਲ ਨਹੀਂ ਆਉਂਦੇ।
ਕ੍ਲਮਸ੍ਵੇਦਾਦਿਦੌਰ੍ਗਨ੍ਧ੍ਯਂ ਜਰਾਮਯਮृਤਿਭ੍ਰਮਾਃ । ਸ਼ੀਤੋष੍ਣਵਾਤਵੈਵਰ੍ਣ੍ਯਮੁਖੋਪਪ੍ਲਵਸਂਚਯਾਃ
ਥਕਾਵਟ, ਪਸੀਨੇ ਆਦਿ ਦੀਆਂ ਮਾੜੀਆਂ ਵਾਸਾਂ, ਬੁਢਾਪਾ, ਰੋਗ, ਮੌਤ ਦੇ ਭਰਮ, ਠੰਡ, ਗਰਮੀ ਜਾਂ ਹਵਾ ਨਾਲ ਰੰਗ ਬਦਲਣਾ, ਮੂੰਹ ਦੀਆਂ ਬਿਮਾਰੀਆਂ—
ਨਾਪਦਸ਼੍ਚੈਵ ਜਾਯਨ੍ਤੇ ਯਾਵਜ੍ਜੀਵਂ ਸੁਖਂ ਭਵੇਤ੍ । ਨੈਰਨ੍ਤਰ੍ਯੇਣ ਤਤ੍ਸ੍ਯਾਦ੍ਵੈ ਸੁਖਂ ਨਿਰਤਿਸ਼ਾਯਕਮ੍
—ਇਹਨਾਂ ਵਿਚੋਂ ਕੋਈ ਵੀ ਮੁਸੀਬਤ ਨਹੀਂ ਆਉਂਦੀ, ਤੇ ਜਿੱਤਨਾ ਜੀਵਨ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ, ਸੁੱਖ ਹੀ ਸੁੱਖ ਮਿਲਦਾ ਹੈ। ਜਦ ਤੱਕ ਇਹ ਚਲਦਾ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਸੁੱਖ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
ਤਤ ਊਰ੍ਧ੍ਵਂ ਪ੍ਰਵਕ੍ਸ਼੍ਯਾਮਿ ਸਨ੍ਨਿਵੇਸ਼ਂ ਚ ਤਦ੍ਗਿਰੇਃ । ਸੁਵਰ੍ਣਮਯਨਾਮ੍ਨੋ ਵੈ ਸੁਮੇਰੋਃ ਪਰ੍ਵਤਾਃ ਪृਥਕ੍
ਹੁਣ ਮੈਂ ਉਸ ਪਹਾੜ ਦੀ ਬਣਤਰ ਤੇ ਸੁਵਰਨ-ਨਾਮ ਵਾਲੇ ਸੁਮੇਰੁ ਦੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਪਹਾੜਾਂ ਬਾਰੇ ਦੱਸਾਂਗਾ।
ਗਿਰਯੋ ਵਿਂਸ਼ਤਿਪਰਾਃ ਕਰ੍ਣਿਕਾਯਾ ਇਵੇਹ ਤੇ । ਕੇਸਰੀਭੂਯ ਸਰ੍ਵੇऽਪਿ ਮੇਰੋਰ੍ਮੂਲਵਿਭਾਗਕੇ
ਉਥੇ ਵੀਹ ਪਹਾੜ ਹਨ, ਜੋ ਕਮਲ ਦੇ ਗੁੱਟ ਵਾਂਗ ਚਾਰ ਪਾਸੇ ਖੜੇ ਹਨ। ਇਹ ਸਾਰੇ ਸੁਮੇਰੁ ਦੇ ਚਰਨਾਂ 'ਚ ਕੇਸਰੀਆਂ ਵਾਂਗ ਖੜੇ ਹਨ।
ਪਰਿਤਸ਼੍ਚੋਪਕ੍ਲृਪ੍ਤਾਸ੍ਤੇ ਤੇषਾਂ ਨਾਮਾਨਿ ਸ਼ृਣ੍ਵਤਃ । ਕੁਰਙ੍ਗਃ ਕੁਰਗਸ਼੍ਚੈਵ ਕੁਸੁਮ੍ਭੋऽਥੋ ਵਿਕਙ੍ਕਤਃ
ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਨਾਂ, ਜੋ ਚਾਰ ਪਾਸੇ ਲੱਗੇ ਹੋਏ ਹਨ, ਸੁਣ: ਕੁਰੰਗ, ਕੁਰਗ, ਕੁਸੁੰਭ ਤੇ ਵਿਕੰਕਟ।
ਤ੍ਰਿਕੂਟਃ ਸ਼ਿਸ਼ਿਰਸ਼੍ਚੈਵ ਪਤਙ੍ਗੋ ਰੁਚਕਸ੍ਤਥਾ । ਨਿषਧਸ਼੍ਚ ਸ਼ਿਨੀਵਾਸਃ ਕਪਿਲਃ ਸ਼ਙ੍ਖ ਏਵ ਚ
ਤ੍ਰਿਕੂਟ, ਸ਼ੀਸ਼ਿਰ, ਪਤੰਗ, ਰੁਚਕ, ਨਿਸ਼ਧ, ਸ਼ਿਨੀਵਾਸ, ਕਪਿਲ ਤੇ ਸ਼ੰਖ ਵੀ ਹਨ।
ਵੈਦੂਰ੍ਯਸ਼੍ਚਾਰੁਧਿਸ਼੍ਚੈਵ ਹਂਸੋ ऋषਭ ਏਵ ਚ । ਨਾਗਃ ਕਾਲਞ੍ਜਰਸ਼੍ਚੈਵ ਨਾਰਦਸ਼੍ਚੇਤਿ ਵਿਂਸ਼ਤਿਃ
ਵੈਦੂਰਿਆ, ਆਰੁਧਿ, ਹੰਸ, ਰਿਸ਼ਭ, ਨਾਗ, ਕਾਲੰਜਰ ਤੇ ਨਾਰਦ—ਇਹ ਸਾਰੇ ਮਿਲਾ ਕੇ ਵੀਹ ਪਹਾੜ ਹਨ।
ਭੁਵਨਕੋਸ਼ਵਰ੍ਣਨੇ ਪਰ੍ਵਤਨਦੀਵਰ੍षਾਦਿਵਰ੍ਣਨਮ੍ ਸ਼੍ਰੀਨਾਰਾਯਣ ਉਵਾਚ ਗਿਰੀ ਮੇਰੁਂ ਚ ਪੂਰ੍ਵੇਣ ਦ੍ਵੌ ਚਾष੍ਟਾਦਸ਼ਯੋਜਨੈਃ । ਸਹਸ੍ਰੈਰਾਯਤੌ ਚੋਦਗ੍ਦ੍ਵਿਸਹਸ੍ਰਂ ਪृਥੂਚ੍ਚਕੌ
ਸ਼੍ਰੀ ਨਾਰਾਇਣ ਜੀ ਨੇ ਆਖਿਆ: ਸੁਮੇਰੁ ਪਹਾੜ ਦੇ ਪੂਰਬ ਵੱਲ ਦੋ ਵੱਡੇ ਪਹਾੜ ਹਨ, ਹਰ ਇੱਕ ਅਠਾਰਾਂ ਹਜ਼ਾਰ ਜੋਜਨ ਲੰਬੇ ਤੇ ਦੋ ਹਜ਼ਾਰ ਜੋਜਨ ਚੌੜੇ ਤੇ ਉੱਚੇ ਹਨ।
ਜਠਰੋ ਦੇਵਕੂਟਸ਼੍ਚ ਤਾਵੇਤੌ ਗਿਰਿਵਰ੍ਯਕੌ । ਮੇਰੋਃ ਪਸ਼੍ਚਿਮਤੋऽਦ੍ਰੀ ਦ੍ਵੌ ਪਵਮਾਨਸ੍ਤਥਾਪਰਃ
ਇਹ ਦੋ ਮਹਾਨ ਪਹਾੜ ਜਠਰ ਤੇ ਦੇਵਕੂਟ ਹਨ। ਸੁਮੇਰੁ ਦੇ ਪੱਛਮ ਵੱਲ ਹੋਰ ਦੋ ਪਹਾੜ ਹਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਪਵਮਾਨ ਹੈ।
ਪਾਰਿਯਾਤ੍ਰਸ਼੍ਚ ਤੌ ਤਾਵਦ੍ਵਿਖ੍ਯਾਤੌ ਤੁਙ੍ਗਵਿਸ੍ਤਰੌ । ਮੇਰੋਰ੍ਦਕ੍ਸ਼ਿਣਤਃ ਖ੍ਯਾਤੌ ਕੈਲਾਸਕਰਵੀਰਕੌ
ਪਾਰਿਯਾਤ੍ਰ—ਇਹ ਦੋਵੇਂ ਪਹਾੜ ਪੱਛਮ ਵੱਲ ਹਨ, ਦੋਵੇਂ ਉੱਚੇ ਤੇ ਚੌੜੇ ਹਨ। ਸੁਮੇਰੁ ਦੇ ਦੱਖਣ ਵੱਲ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਕੈਲਾਸ ਤੇ ਕਰਵੀਰ ਪਹਾੜ ਹਨ।
ਪ੍ਰਾਗਾਯਤੌ ਪੂਰ੍ਵਵृਤ੍ਤੌ ਮਹਾਪਰ੍ਵਤਰਾਜਕੌ । ਏਵਂ ਚੋਤ੍ਤਰਤੋ ਮੇਰੋਸ੍ਤ੍ਰਿਸ਼ृਙ੍ਗਮਕਰੌ ਗਿਰੀ
ਇਹ ਦੋਵੇਂ ਪਹਾੜ ਇਕੋ ਜਿਹੇ ਉੱਚੇ ਤੇ ਗੋਲ ਆਕਾਰ ਵਾਲੇ ਹਨ, ਵੱਡੇ ਪਹਾੜਾਂ ਦੇ ਰਾਜੇ ਹਨ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਾਂਗ ਹੀ ਸੁਮੇਰੁ ਦੇ ਉੱਤਰ ਵੱਲ ਤ੍ਰਿਸ਼੍ਰਿੰਗ ਤੇ ਮਕਰਾ ਪਹਾੜ ਹਨ।
ਏਤੈਸ਼੍ਚਾਦ੍ਰਿਵਰੈਰष੍ਟਸਂਖ੍ਯੈਃ ਪਰਿਵृਤੋ ਗਿਰਿਃ । ਸੁਮੇਰੁਃ ਕਾਞ੍ਚਨਗਿਰਿਃ ਪਰਿਭ੍ਰਾਜਨ੍ ਰਵਿਰ੍ਯਥਾ
ਇਹਨਾਂ ਅੱਠ ਪਹਾੜਾਂ ਨਾਲ ਘਿਰਿਆ ਹੋਇਆ ਸੁਮੇਰੁ ਸੋਨੇ ਵਰਗਾ ਪਹਾੜ, ਸੂਰਜ ਵਾਂਗ ਚਮਕਦਾ ਹੈ।
ਮੇਰੋਰ੍ਮੂਰ੍ਧਨਿ ਧਾਤੁਰ੍ਹਿ ਪੁਰੀ ਪਙ੍ਕਜਜਨ੍ਮਨਃ । ਮਧ੍ਯਤਸ਼੍ਚੋਪਕ੍ਲृਪ੍ਤੇਯਂ ਦਸ਼ਸਾਹਸ੍ਰਯੋਜਨੈਃ
ਸੁਮੇਰੁ ਦੇ ਸਿਰ ਉੱਤੇ ਧਾਤੂ ਦੀ ਨਗਰੀ ਹੈ, ਜੋ ਕਮਲ ਤੋਂ ਜੰਮੀ ਹੈ। ਬਿਲਕੁਲ ਵਿਚਕਾਰ ਇਹ ਨਗਰੀ ਹੈ, ਜਿਸ ਦੀ ਲੰਬਾਈ ਦਸ ਹਜ਼ਾਰ ਜੋਜਨ ਹੈ।
ਸਮਾਨਚਤੁਰਸ੍ਰਾਂ ਚ ਸ਼ਾਤਕੌਮ੍ਭਮਯੀਂ ਪੁਰੀਮ੍ । ਵਰ੍ਣਯਨ੍ਤਿ ਮਹਾਤ੍ਮਾਨਃ ਪਰਾਵਰਵਿਦੋ ਬੁਧਾਃ
ਉਹ ਨਗਰੀ ਚੌਕੋਣ ਤੇ ਸਾਰੇ ਪਾਸਿਆਂ ਇਕੋ ਜਿਹੀ ਸੋਨੇ ਦੀ ਬਣੀ ਹੋਈ ਹੈ, ਜਿਸਦਾ ਵਰਣਨ ਵੱਡੇ ਗਿਆਨੀ ਤੇ ਉੱਚ-ਨੀਵਾਂ ਜਾਣਣ ਵਾਲੇ ਕਰਦੇ ਹਨ।
ਤਾਂ ਪੁਰੀਮਨੁਲੋਕਾਨਾਮष੍ਟਾਨਾਮੀਸ਼ਿषਾਂ ਪਰਾਃ । ਪੁਰ੍ਯਃ ਪ੍ਰਖ੍ਯਾਤਸੌਵਰ੍ਣਰੂਪਾਸ੍ਤਾਸ਼੍ਚ ਯਥਾਦਿਸ਼ਮ੍
ਉਹ ਨਗਰੀ ਅੱਠ ਲੋਕਪਾਲਾਂ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚੀ ਵਸਤੀ ਹੈ। ਇਹ ਨਗਰ, ਜੋ ਸੋਨੇ ਵਰਗੇ ਰੂਪ ਨਾਲ ਮਸ਼ਹੂਰ ਹਨ, ਹਰੇਕ ਆਪਣੀ ਵਾਰੀ ਅਨੁਸਾਰ ਹਨ।
ਯਥਾਰੂਪਂ ਸਾਰ੍ਧਨੇਤ੍ਰਸਹਸ੍ਰਪ੍ਰਮਿਤਾਃ ਕृਤਾਃ । ਮੇਰੋਰ੍ਨਵ ਪੁਰਾਣਿ ਸ੍ਯੁਰ੍ਮਨੋਵਤ੍ਯਮਰਾਵਤੀ
ਹਰੇਕ ਨਗਰ ਆਪਣੀ ਸ਼ਕਲ ਅਨੁਸਾਰ ਇੱਕ ਹਜ਼ਾਰ ਪੰਜ ਸੌ ਜੋਜਨ ਲੰਬਾ ਹੈ। ਸੁਮੇਰੁ ਦੇ ਨੌ ਨਗਰ ਹਨ: ਮਨੋਵਤੀ, ਅਮਰਾਵਤੀ...
ਤੇਜੋਵਤੀ ਸਂਯਮਨੀ ਤਥਾ ਕृष੍ਣਾਙ੍ਗਨਾਪਰਾ । ਸ਼੍ਰਦ੍ਧਾਵਤੀ ਗਨ੍ਧਵਤੀ ਤਥਾ ਚਾਨ੍ਯਾ ਮਹੋਦਯਾ
ਉਥੇ ਤੇਜਵਤੀ, ਸੰਯਮਨੀ, ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਅੰਗਨਾ, ਸ਼ਰਧਾਵਤੀ, ਗੰਧਵਤੀ ਅਤੇ ਮਹੋਦਯਾ ਵੀ ਸਨ।
ਯਸ਼ੋਵਤੀ ਚ ਬ੍ਰਹ੍ਮੇਨ੍ਦ੍ਰਵਹ੍ਨ੍ਯਾਦੀਨਾਂ ਯਥਾਕ੍ਰਮਮ੍ । ਤਤ੍ਰੈਵ ਯਜ੍ਞਲਿਙ੍ਗਸ੍ਯ ਵਿष੍ਣੋਰ੍ਭਗਵਤੋ ਵਿਭੋਃ
ਯਸ਼ੋਵਤੀ ਵੀ, ਬ੍ਰਹਮਾ, ਇੰਦਰ, ਅੱਗ ਅਤੇ ਹੋਰਾਂ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਉਥੇ ਹੀ ਵਿਸ਼ਨੂ ਭਗਵਾਨ ਦੇ ਯਜਨ ਚਿੰਨ੍ਹ ਵੀ ਸੀ।
ਵਾਮਪਾਦਾਙ੍ਗੁष੍ਠਨਖਨਿਰ੍ਭਿਨ੍ਨਸ੍ਯ ਚ ਨਾਰਦ । ਅਣ੍ਡੋਰ੍ਧ੍ਵਭਾਗਰਨ੍ਧ੍ਰਸ੍ਯ ਮਧ੍ਯਾਤ੍ਸਂਵਿਸ਼ਤੀ ਦਿਵਃ
ਹੇ ਨਾਰਦ, ਕੌਸਮਿਕ ਅੰਡੇ ਦੇ ਉਪਰਲੇ ਰੰਧਰ ਵਿਚੋਂ, ਜੋ ਖੱਬੇ ਪੈਰ ਦੇ ਵੱਡੇ ਅੰਗੂਠੇ ਦੀ ਨਖ ਨਾਲ ਛੇਦਿਆ ਗਿਆ ਸੀ,
ਮੂਰ੍ਧਨ੍ਯਵਤਤਾਰੇਯਂ ਗਙ੍ਗਾ ਸਂਵਿਸ਼ਤੀ ਵਿਭੋ । ਲੋਕਾਨਾਮਖਿਲਾਨਾਂ ਚ ਪਾਪਹਾਰਿਜਲਾਕੁਲਾ
ਉਸ ਵਿਚੋਂ ਗੰਗਾ ਪ੍ਰਭੂ ਦੇ ਸਿਰ ਤੋਂ ਵਹੀ, ਅਸਮਾਨ ਵਿਚ ਪਰਵੈ, ਜਿਸ ਦੇ ਪਾਣੀ ਸਾਰੇ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਪਾਪ ਦੂਰ ਕਰਦੇ ਹਨ।