ਅਰੁਣੋਦਸਵਰ੍ਣੇਨ ਅਰੁਣੋਦਾ ਪ੍ਰਵਰ੍ਤਤੇ । ਨਦੀ ਰਮ੍ਯਜਲਾ ਦੇਵਦੈਤ੍ਯਰਾਜਪ੍ਰਪੂਜਿਤਾ
ਉਗਦੇ ਸੂਰਜ ਦੀ ਰੰਗਤ ਵਾਲੀ, ਅਰੁਣੋਦਾ ਨਦੀ ਵਗਣ ਲੱਗਦੀ ਹੈ; ਉਸ ਦਾ ਪਾਣੀ ਸੋਹਣਾ ਹੈ, ਦੇਵਤੇ, ਦੈਤ ਤੇ ਰਾਜੇ ਉਸ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਦੇ ਹਨ।
ਅਰੁਣਾਖ੍ਯਾ ਮਹਾਰਾਜ ਵਰ੍ਤਤੇ ਪਾਪਹਾਰਿਣੀ । ਪੂਜਯਨ੍ਤਿ ਚ ਤਾਂ ਦੇਵੀਂ ਸਰ੍ਵਕਾਮਫਲਪ੍ਰਦਾਮ੍
ਹੇ ਮਹਾਰਾਜ, ਅਰੁਣਾ ਨਾਮ ਦੀ ਨਦੀ ਹੈ, ਜੋ ਪਾਪ ਨਾਸ ਕਰਦੀ ਹੈ; ਇੱਥੇ ਉਹ ਦੇਵੀ ਪੂਜੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਜੋ ਸਭ ਇੱਛਾਵਾਂ ਪੂਰੀ ਕਰਦੀ ਹੈ।
ਨਾਨੋਪਹਾਰਬਲਿਭਿਃ ਕਲ੍ਮषਘ੍ਨ੍ਯਭਯਪ੍ਰਦਾਮ੍ । ਤਸ੍ਯਾਃ ਕृਪਾਵਲੋਕੇਨ ਕ੍ਸ਼ੇਮਾਰੋਗ੍ਯਂ ਵ੍ਰਜਨ੍ਤਿ ਤੇ
ਵੱਖ-ਵੱਖ ਭੇਟਾਂ ਤੇ ਬਲੀ ਦੇਣ ਨਾਲ, ਉਹ ਪਾਪ ਮਿਟਾ ਕੇ ਨਿਡਰਤਾ ਦਿੰਦੀ ਹੈ; ਉਸ ਦੀ ਦਇਆ ਭਰੀ ਨਜ਼ਰ ਨਾਲ ਲੋਕ ਸੁਖ ਤੇ ਸਿਹਤ ਪਾ ਲੈਂਦੇ ਹਨ।
ਆਦ੍ਯਾ ਮਾਯਾਤੁਲਾਨਨ੍ਤਾ ਪੁष੍ਟਿਰੀਸ਼੍ਵਰਮਾਲਿਨੀ । ਦੁष੍ਟਨਾਸ਼ਕਰੀ ਕਾਨ੍ਤਿਦਾਯਿਨੀਤਿ ਸ੍ਮृਤਾ ਭੁਵਿ
ਉਹ ਧਰਤੀ 'ਤੇ ਆਦਿ, ਮਾਇਆ ਵਾਂਗ ਅਣਗਣੀ, ਅੰਤਹੀਣ, ਪੋਸ਼ਣ ਦੇਣ ਵਾਲੀ, ਸਰਤਾਜ, ਦੁਸ਼ਟਾਂ ਦਾ ਨਾਸ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਤੇ ਚਮਕ ਦੇਣ ਵਾਲੀ ਦੇਵੀ ਵਜੋਂ ਜਾਣੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਅਸ੍ਯਾਃ ਪੂਜਾਪ੍ਰਭਾਵੇਣ ਜਾਮ੍ਬੂਨਦਮੁਦਾਵਹਤ੍
ਉਸ ਦੀ ਪੂਜਾ ਦੀ ਸ਼ਕਤੀ ਨਾਲ, ਸੋਨੇ ਦੀ ਨਦੀ ਪ੍ਰਗਟ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।
ਭੁਵਨਕੋਸ਼ਵਰ੍ਣਨੇऽਰੁਣੋਦਾਦਿਨਦੀਨਾਂ ਨਿਸਰ੍ਗਸ੍ਥਾਨਵਰ੍ਣਨਮ੍ ਸ਼੍ਰੀਨਾਰਾਯਣ ਉਵਾਚ ਅਰੁਣੋਦਾ ਨਦੀ ਯਾ ਤੁ ਮਯਾ ਪ੍ਰੋਕ੍ਤਾ ਚ ਨਾਰਦ । ਮਨ੍ਦਰਾਨ੍ਨਿਪਤਨ੍ਤੀ ਸਾ ਪੂਰ੍ਵੇਣੇਲਾਵृਤਂ ਪ੍ਲਵੇਤ੍
ਭੁਵਨ ਦੇ ਆਵਰਨ ਅਤੇ ਅਰੁਣੋਦਾ ਆਦਿ ਨਦੀਆਂ ਦੇ ਕੁਦਰਤੀ ਥਾਵਾਂ ਦਾ ਵਰਣਨ। ਸ੍ਰੀ ਨਾਰਾਇਣ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਹੇ ਨਾਰਦ, ਅਰੁਣੋਦਾ ਨਦੀ, ਜਿਸ ਦਾ ਮੈਂ ਜ਼ਿਕਰ ਕੀਤਾ ਸੀ, ਮੰਦਰ ਪਹਾੜ ਤੋਂ ਉਤਰੀ ਹੈ ਤੇ ਪੂਰਬ ਵੱਲ ਇਲਾਵ੍ਰਿਤ ਨੂੰ ਘੇਰਦੀ ਹੈ।
ਯਜ੍ਜੋषਣਾਦ੍ਭਵਾਨ੍ਯਾਸ਼੍ਚਾਨੁਚਰੀਣਾਂ ਸ੍ਤ੍ਰਿਯਾਮਪਿ । ਯਕ੍ਸ਼ਗਨ੍ਧਰ੍ਵਪਤ੍ਨੀਨਾਂ ਦੇਹਗਨ੍ਧਵਹੋऽਨਿਲਃ
ਭਵਾਨੀ ਦੀਆਂ ਸਹਾਇਕ ਸਤੀਆਂ, ਯਕਸ਼ ਤੇ ਗੰਧਰਵਾਂ ਦੀਆਂ ਪਤਨੀਆਂ ਦੇ ਸਰੀਰ ਦੀ ਖੁਸ਼ਬੂ ਲੈ ਕੇ ਹਵਾ ਚਾਰ ਪਾਸੇ ਫੈਲ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਵਾਸਯਤ੍ਯਭਿਤੋ ਭੂਮਿਂ ਦਸ਼ਯੋਜਨਸਂਖ੍ਯਯਾ । ਏਵਂ ਜਮ੍ਬੂਫਲਾਨਾਂ ਚ ਤੁਙ੍ਗਦੇਸ਼ਨਿਪਾਤਨਾਤ੍
ਉਹ ਹਵਾ ਦਸ ਯੋਜਨ ਤੱਕ ਧਰਤੀ ਨੂੰ ਮਹਕਾ ਦਿੰਦੀ ਹੈ; ਇੱਥੇ ਹੀ ਉੱਚੇ ਸਥਾਨ 'ਤੇ ਜਾਮੁਨ ਦੇ ਫਲ ਡਿੱਗਣ ਨਾਲ—
ਵਿਸ਼ੀਰ੍ਯਤਾਮਨਸ੍ਥੀਨਾਂ ਕੁਞ੍ਜਰਾਙ੍ਗਪ੍ਰਮਾਣਿਨਾਮ੍ । ਰਸੇਨ ਚ ਨਦੀ ਜਮ੍ਬੂਨਾਮ੍ਨੀ ਮੇਰ੍ਵਾਖ੍ਯਮਨ੍ਦਰਾਤ੍
ਜਦ ਉਹ ਫਲ, ਹਾਥੀ ਦੇ ਅੰਗ ਵਾਂਗ ਵੱਡੇ, ਟੁੱਟਦੇ ਹਨ, ਉਹਨਾਂ ਦਾ ਰਸ ਨਦੀ ਬਣ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਦਾ ਨਾਮ ਜਾਮੁਨ ਹੈ, ਜੋ ਮੇਰੂ, ਮੰਦਰ ਵੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤੋਂ ਨਿਕਲਦੀ ਹੈ।
ਪਤਨ੍ਤੀ ਭੂਮਿਭਾਗੇ ਚ ਦਕ੍ਸ਼ਿਣੇਲਾਵृਤਂ ਗਤਾ । ਦੇਵੀ ਜਮ੍ਬੂਫਲਾਸ੍ਵਾਦਤੁष੍ਟਾ ਜਮ੍ਬ੍ਵਾਦਿਨੀ ਸ੍ਮृਤਾ
ਧਰਤੀ 'ਤੇ ਡਿੱਗ ਕੇ, ਉਹ ਦੱਖਣ ਵੱਲ ਇਲਾਵ੍ਰਿਤ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚਦੀ ਹੈ; ਜਾਮੁਨ ਦੇ ਫਲਾਂ ਦੇ ਸੁਆਦ ਨਾਲ ਖੁਸ਼ ਹੋਈ ਦੇਵੀ, ਜਾਮਵਾਦਿਨੀ ਵਜੋਂ ਜਾਣੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਤਤ੍ਰਤ੍ਯਾਨਾਂ ਚ ਲੋਕਾਨਾਂ ਦੇਵਨਾਗਰ੍षਿਰਕ੍ਸ਼ਸਾਮ੍ । ਪੂਜਨੀਯਪਦਾ ਮਾਨ੍ਯਾ ਸਰ੍ਵਭੂਤਦਯਾਕਰੀ
ਉਥੋਂ ਦੇ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ, ਉਹ ਦੇਵੀ ਦੇਵਤਿਆਂ, ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਤੇ ਦੈਤਿਆਂ ਵਲੋਂ ਸਤਿਕਾਰ ਜੋਗ ਹੈ; ਉਸਦੀ ਥਾਂ ਪੂਜਣ ਯੋਗ ਤੇ ਆਦਰਯੋਗ ਮੰਨੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਤੇ ਉਹ ਸਾਰੇ ਜੀਵਾਂ ਉੱਤੇ ਦਇਆ ਵਾਲੀ ਹੈ।
ਪਾਵਨੀ ਪਾਪਿਨਾਂ ਰੋਗਨਾਸ਼ਿਨੀ ਸ੍ਮਰਤਾਮਪਿ । ਕੀਰ੍ਤਿਤਾ ਵਿਘ੍ਨਸਂਹਰ੍ਤ੍ਰੀ ਮਾਨਨੀਯਾ ਦਿਵੌਕਸਾਮ੍
ਉਹ ਪਾਪੀਆਂ ਨੂੰ ਵੀ ਪਵਿੱਤਰ ਕਰਦੀ ਹੈ, ਜੋ ਉਸਨੂੰ ਯਾਦ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਰੋਗ ਦੂਰ ਕਰਦੀ ਹੈ; ਜਦੋਂ ਉਸ ਦੀ ਵਡਿਆਈ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਉਹ ਰੁਕਾਵਟਾਂ ਹਟਾ ਦਿੰਦੀ ਹੈ ਤੇ ਅਕਾਸ਼ ਵਾਸੀਆਂ ਵਲੋਂ ਆਦਰ ਪਾਉਂਦੀ ਹੈ।
ਕੋਕਿਲਾਕ੍ਸ਼ੀ ਕਾਮਕਲਾ ਕਰੁਣਾ ਕਾਮਪੂਜਿਤਾ । ਕਠੋਰਵਿਗ੍ਰਹਾ ਧਨ੍ਯਾ ਨਾਕਿਮਾਨ੍ਯਾ ਗਭਸ੍ਤਿਨੀ
ਉਸ ਦੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਕੋਇਲ ਵਾਂਗ ਹਨ, ਉਹ ਇੱਛਾ ਦੀ ਮੂਰਤੀ ਹੈ, ਦਿਲੋਂ ਦਇਆਵਾਨ ਹੈ, ਤੇ ਮਨਚਾਹੀਆਂ ਮੰਗਾਂ ਪੂਰੀ ਕਰਨ ਲਈ ਪੂਜੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ; ਉਸਦਾ ਰੂਪ ਕੜਕ ਹੈ, ਉਹ ਭਾਗਾਂ ਵਾਲੀ ਹੈ, ਅਕਾਸ਼ ਵਾਸੀਆਂ ਵਲੋਂ ਆਦਰਯੋਗ ਹੈ ਤੇ ਚਮਕਦੀ ਹੈ।
ਏਭਿਰ੍ਨਾਮਪਦੈਃ ਕਾਮਂ ਜਪਨੀਯਾ ਸਦਾ ਨृਣਾਮ੍ । ਜਮ੍ਬੂਨਦੀਰੋਧਸੋਰ੍ਯਾ ਮृਤ੍ਤਿਕਾਤੀਰਵਰ੍ਤਿਨੀ
ਇਹਨਾਂ ਨਾਵਾਂ ਤੇ ਗੁਣਾਂ ਨਾਲ, ਉਹ ਹਮੇਸ਼ਾ ਮਨੁੱਖਾਂ ਵਲੋਂ ਜਪਣ ਯੋਗ ਹੈ; ਉਹ ਜੰਬੂ ਨਦੀ ਦੇ ਕੰਢੇ, ਮਿੱਟੀ ਵਾਲੇ ਟੀਲੇ ਉੱਤੇ ਵੱਸਦੀ ਹੈ।
ਜਮ੍ਬੂਰਸੇਨਾਨੁਵਿਦ੍ਧ੍ਯਮਾਨਾ ਵਾਯ੍ਵਰ੍ਕਯੋਗਤਃ । ਵਿਦ੍ਯਾਧਰਾਮਰਸ੍ਤ੍ਰੀਣਾਂ ਭੂषਣਂ ਵਿਵਿਧਂ ਮਹਤ੍
ਜੰਬੂ ਦੀ ਫੌਜ ਵਲੋਂ ਛੇਦੀ ਹੋਈ, ਹਵਾ ਤੇ ਸੂਰਜ ਦੇ ਮਿਲਾਪ ਨਾਲ, ਵਿਦਿਆਧਰਾਂ ਤੇ ਦੇਵੀਆਂ ਦੀਆਂ ਔਰਤਾਂ ਲਈ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਸੋਹਣੇ ਗਹਿਣੇ ਬਣਦੇ ਹਨ।
ਜਾਮ੍ਬੂਨਦਂ ਸੁਵਰ੍ਣਂ ਚ ਪ੍ਰੋਕ੍ਤਂ ਦੇਵਵਿਨਿਰ੍ਮਿਤਮ੍ । ਯਤ੍ਸੁਵਰ੍ਣਂ ਚ ਵਿਬੁਧਾ ਯੋषਿਦ੍ਭਿਃ ਕਾਮੁਕਾਃ ਸਦਾ
ਜੰਬੂਨਦੀ ਸੋਨਾ, ਜੋ ਦੇਵਤਿਆਂ ਵਲੋਂ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਤੇ ਉਹ ਸੋਨਾ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਅਕਾਸ਼ ਵਾਸੀਆਂ ਦੀਆਂ ਔਰਤਾਂ ਸਦਾ ਸੋਹਣੇ ਗਹਿਣੇ ਪਾਉਂਦੀਆਂ ਹਨ।
ਮੁਕੁਟਂ ਕਟਿਸੂਤ੍ਰਂ ਚ ਕੇਯੂਰਾਦੀਨ੍ਪ੍ਰਕੁਰ੍ਵਤੇ । ਮਹਾਕਦਮ੍ਬਃ ਸਮ੍ਪ੍ਰੋਕ੍ਤਃ ਸੁਪਾਰ੍ਸ਼੍ਵਗਿਰਿਸਂਸ੍ਥਿਤਃ
ਉਹਨਾਂ ਨਾਲ ਮੁਕੁਟ, ਕਮਰਬੰਦ, ਬਾਂਹ ਫੁੱਲ ਤੇ ਹੋਰ ਗਹਿਣੇ ਬਣਾਏ ਜਾਂਦੇ ਹਨ; ਮਹਾਂ ਕਦੰਬ ਰੁੱਖ ਸੁਪਾਰਸ਼ਵ ਪਹਾੜ ਉੱਤੇ ਵੱਸਦਾ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਤਸ੍ਯ ਕੋਟਰਦੇਸ਼ੇਭ੍ਯਃ ਪਞ੍ਚ ਧਾਰਾਸ਼੍ਚ ਯਾਃ ਸ੍ਮृਤਾਃ । ਸੁਪਾਰ੍ਸ਼੍ਵਗਿਰਿਮੂਰ੍ਧ੍ਨੀਹ ਪਤਨ੍ਤ੍ਯੇਤਾ ਭੁਵਂ ਗਤਾਃ
ਉਸ ਰੁੱਖ ਦੀਆਂ ਖੋਹਾਂ ਵਿਚੋਂ ਪੰਜ ਧਾਰਾਂ ਨਿਕਲਦੀਆਂ ਹਨ, ਜੋ ਸੁਪਾਰਸ਼ਵ ਪਹਾੜ ਦੀ ਚੋਟੀ ਤੋਂ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਡਿੱਗਦੀਆਂ ਹਨ।
ਮਧੁਧਾਰਾਃ ਪਞ੍ਚ ਤਾਸ੍ਤੁ ਪਸ਼੍ਚਿਮੇਲਾਵृਤਂ ਪ੍ਲੁਤਾਃ । ਯਾਸ਼੍ਚੋਪਭੁਜ੍ਯਮਾਨਾਨਾਂ ਦੇਵਾਨਾਂ ਮੁਖਗਨ੍ਧਭृਤ੍
ਉਹ ਪੰਜ ਮਧੂ ਦੀਆਂ ਧਾਰਾਂ ਪੱਛਮ ਵੱਲ ਵਗਦੀਆਂ ਹਨ ਤੇ ਹਰ ਪਾਸੇ ਫੈਲ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ; ਜਿਹੜੇ ਦੇਵਤੇ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਚੱਖਦੇ ਹਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਮੂੰਹ ਮਿੱਠੇ ਸੁਗੰਧੀ ਵਾਲੇ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
ਵਾਯੁਃ ਸਮਨ੍ਤਤੋऽਗਚ੍ਛਞ੍ਛਤਯੋਜਨਵਾਸਨਃ । ਧਾਰੇਸ਼੍ਵਰੀ ਮਹਾਦੇਵੀ ਭਕ੍ਤਾਨਾਂ ਕਾਰ੍ਯਕਾਰਿਣੀ
ਹਵਾ ਹਰ ਪਾਸੇ ਚੱਲਦੀ ਹੈ, ਤੇ ਸੌ ਯੋਜਨ ਤੱਕ ਸੁਗੰਧ ਲੈ ਜਾਂਦੀ ਹੈ; ਧਾਰਾਂ ਦੀ ਮਾਲਕ ਮਹਾਂਦੇਵੀ ਆਪਣੇ ਭਗਤਾਂ ਦੀਆਂ ਇੱਛਾਵਾਂ ਪੂਰੀ ਕਰਦੀ ਹੈ।
ਦੇਵਪੂਜ੍ਯਾ ਮਹੋਤ੍ਸਾਹਾ ਕਾਲਰੂਪਾ ਮਹਾਨਨਾ । ਵਸਤੇ ਕਰ੍ਮਫਲਦਾ ਕਾਨ੍ਤਾਰਗ੍ਰਹਣੇਸ਼੍ਵਰੀ
ਉਹ ਦੇਵਤਿਆਂ ਵਲੋਂ ਪੂਜੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਵੱਡੀ ਉਤਸ਼ਾਹੀ ਹੈ, ਕਾਲ ਦਾ ਰੂਪ ਹੈ, ਵਿਸ਼ਾਲ ਚਿਹਰਾ ਵਾਲੀ ਹੈ; ਕਰਮਾਂ ਦੇ ਫਲ ਦੇਣ ਵਾਲੀ ਤੇ ਜੰਗਲ-ਪਹਾੜ ਦੀ ਮਾਲਕਣ ਵਜੋਂ ਵੱਸਦੀ ਹੈ।
ਕਰਾਲਦੇਹਾ ਕਾਲਾਙ੍ਗੀ ਕਾਮਕੋਟਿਪ੍ਰਵਰ੍ਤਿਨੀ । ਇਤ੍ਯੇਤੈਰ੍ਨਾਮਭਿਃ ਪੂਜ੍ਯਾ ਦੇਵੀ ਸਰ੍ਵਸੁਰੇਸ਼੍ਵਰੀ
ਉਸਦਾ ਰੂਪ ਡਰਾਉਣਾ ਹੈ, ਸਰੀਰ ਕਾਲਾ ਹੈ, ਤੇ ਅਣਗਿਣਤ ਇੱਛਾਵਾਂ ਅਨੁਸਾਰ ਕੰਮ ਕਰਦੀ ਹੈ; ਇਹਨਾਂ ਨਾਵਾਂ ਨਾਲ, ਉਹ ਸਭ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੀ ਮਾਲਕਣ ਦੇਵੀ ਪੂਜੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਏਵਂ ਕੁਮੁਦਰੂਢੋ ਯੋ ਨਾਮ੍ਨਾ ਸ਼ਤਬਲੋ ਵਟਃ । ਤਤ੍ਸ੍ਕਨ੍ਧੇਭ੍ਯੋऽਧੋਮੁਖਾਸ਼੍ਚ ਨਦਾਃ ਕੁਮੁਦਮੂਰ੍ਧਤਃ
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਸ਼ਤਬਲਾ ਨਾਂਕਾ ਵਟ ਰੁੱਖ, ਜਿਸ ਉੱਤੇ ਕਮੁਦ ਚੜ੍ਹਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਉਸ ਦੀਆਂ ਟਾਹਣੀਆਂ ਤੋਂ ਕਮੁਦ ਪਹਾੜ ਦੀ ਚੋਟੀ ਤੋਂ ਨਦੀਆਂ ਹੇਠਾਂ ਵਗਦੀਆਂ ਹਨ।
ਪਯੋਦਧਿਮਧੁਘृਤਗੁਡਾਨ੍ਨਾਦ੍ਯਮ੍ਬਰਾਦਿਭਿਃ । ਸ਼ਯ੍ਯਾਸਨਾਦ੍ਯਾਭਰਣੈਃ ਸਰ੍ਵੇ ਕਾਮਦੁਘਾਸ਼੍ਚ ਤੇ
ਦੁੱਧ, ਮਧੂ, ਘਿਉ, ਗੁੜ, ਭੋਜਨ, ਕਪੜੇ ਆਦਿਕ, ਵਿਛੌਣੇ, ਆਸਨ ਤੇ ਗਹਿਣੇ—ਇਹ ਸਭ ਉਨ੍ਹਾਂ ਲਈ ਮਨਚਾਹੇ ਫਲ ਦੇਣ ਵਾਲੇ ਹਨ।
ਉਤ੍ਤਰੇਣੇਲਾਵृਤਂ ਤੇ ਪ੍ਲਾਵਯਨ੍ਤਿ ਸਮਨ੍ਤਤਃ । ਮੀਨਾਕ੍ਸ਼ੀ ਤਤ੍ਤਲੇ ਦੇਵੀ ਦੇਵਾਸੁਰਨਿषੇਵਿਤਾ
ਉੱਤਰੀ ਪਾਸੇ, ਉਹ ਧਾਰਾਂ ਇਲਾਵ੍ਰਿਤ ਖੇਤਰ ਨੂੰ ਚਾਰੀਂ ਪਾਸਿਆਂ ਵਗ ਕੇ ਭਰ ਦਿੰਦੀਆਂ ਹਨ; ਉਸ ਦੀ ਸਤ੍ਹਾ ਉੱਤੇ, ਮੀਨਾਕਸ਼ੀ ਦੇਵੀ ਨੂੰ ਦੇਵਤੇ ਤੇ ਦੈਤਿਆ ਪੂਜਦੇ ਹਨ।
ਨੀਲਾਮ੍ਬਰਾ ਰੌਦ੍ਰਮੁਖੀ ਨੀਲਾਲਕਯੁਤਾ ਚ ਸਾ । ਨਾਕਿਨਾਂ ਦੇਵਸਂਘਾਨਾਂ ਫਲਦਾ ਵਰਦਾ ਚ ਸਾ
ਉਹ ਨੀਲੇ ਵਸਤ੍ਰ ਪਾਈ ਹੋਈ ਹੈ, ਉਸਦਾ ਚਿਹਰਾ ਡਰਾਉਣਾ ਹੈ, ਤੇ ਨੀਲੇ ਵਾਲਾਂ ਨਾਲ ਸਜੀ ਹੋਈ ਹੈ; ਉਹ ਅਕਾਸ਼ ਵਾਸੀਆਂ ਤੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਗੁੱਟਾਂ ਨੂੰ ਫਲ ਤੇ ਵਰ ਦਿੰਦੀ ਹੈ।
ਅਤਿਮਾਨ੍ਯਾਤਿਪੂਜ੍ਯਾ ਚ ਮਤ੍ਤਮਾਤਙ੍ਗਗਾਮਿਨੀ । ਮਦਨੋਨ੍ਮਾਦਿਨੀ ਮਾਨਪ੍ਰਿਯਾ ਮਾਨਪ੍ਰਿਯਾਨ੍ਤਰਾ
ਉਹ ਬਹੁਤ ਆਦਰਯੋਗ ਤੇ ਪੂਜਣਯੋਗ ਹੈ, ਮਸਤ ਹਾਥੀ ਵਾਂਗ ਤੁਰਦੀ ਹੈ; ਪ੍ਰੇਮ ਨਾਲ ਮਸਤ ਕਰਦੀ ਹੈ, ਆਦਰ ਨੂੰ ਪਸੰਦ ਕਰਦੀ ਹੈ, ਤੇ ਜਿਹੜੇ ਆਦਰ ਨੂੰ ਪਿਆਰ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਚਾਹੁੰਦੀ ਹੈ।
ਮਾਰਵੇਗਧਰਾ ਮਾਰਪੂਜਿਤਾ ਮਾਰਮਾਦਿਨੀ । ਮਯੂਰਵਰਸ਼ੋਭਾਢ੍ਯਾ ਸ਼ਿਖਿਵਾਹਨਗਰ੍ਭਭੂਃ
ਉਹ ਕਾਮਦੇਵ ਦੀ ਤਾਕਤ ਰੱਖਦੀ ਹੈ, ਉਸ ਵਲੋਂ ਪੂਜੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਤੇ ਉਸਨੂੰ ਖੁਸ਼ ਕਰਦੀ ਹੈ; ਮੋਰ ਦੀ ਸੋਭਾ ਨਾਲ ਸਜੀ ਹੋਈ ਹੈ ਤੇ ਮੋਰ ਵਾਹਨ ਦੀ ਮਾਂ ਹੈ।
ਏਭਿਰ੍ਨਾਮਪਦੈਰ੍ਵਨ੍ਦ੍ਯਾ ਦੇਵੀ ਸਾ ਮੀਨਲੋਚਨਾ । ਜਪਤਾਂ ਸ੍ਮਰਤਾਂ ਮਾਨਦਾਤ੍ਰੀ ਚੇਸ਼੍ਵਰਸਙ੍ਗਿਨੀ
ਇਹਨਾਂ ਨਾਮਾਂ ਤੇ ਬਚਨਾਂ ਨਾਲ ਉਹ ਮੀਨ-ਅੱਖਾਂ ਵਾਲੀ ਮਾਤਾ ਦੀ ਸਿਫ਼ਤ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ। ਜੋ ਇਹਨਾਂ ਨਾਮਾਂ ਨੂੰ ਜਪਦਾ ਤੇ ਯਾਦ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਮਾਤਾ ਉਸਨੂੰ ਇੱਜ਼ਤ ਬਖ਼ਸ਼ਦੀ ਹੈ, ਉਹ ਪ੍ਰਭੂ ਦੀ ਪਿਆਰੀ ਹੈ।
ਤੇषਾਂ ਨਦਾਨਾਂ ਪਾਨੀਯਪਾਨਾਨੁਗਤਚੇਤਸਾਮ੍ । ਪ੍ਰਜਾਨਾਂ ਨ ਕਦਾਚਿਤ੍ਸ੍ਯਾਦ੍ਵਲੀਪਲਿਤਲਕ੍ਸ਼ਣਮ੍
ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਮਨ ਇਹਨਾਂ ਦਰਿਆਵਾਂ ਦੇ ਪਾਣੀ ਪੀਣ ਵੱਲ ਲੱਗੇ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ, ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਸਰੀਰ ਉੱਤੇ ਕਦੇ ਵੀ ਝੁਰੀਆਂ ਜਾਂ ਚਿੱਟੇ ਵਾਲ ਨਹੀਂ ਆਉਂਦੇ।