ਰਤਿਰ੍ਭੂਤਿਸ੍ਤਥਾ ਬੁਦ੍ਧਿਰ੍ਮਤਿਃ ਕੀਰ੍ਤਿਃ ਸ੍ਮृਤਿਰ੍ਧृਤਿਃ । ਸ਼੍ਰਦ੍ਧਾ ਮੇਧਾ ਸ੍ਵਧਾ ਸ੍ਵਾਹਾ ਕ੍ਸ਼ੁਧਾ ਨਿਦ੍ਰਾ ਦਯਾ ਗਤਿਃ
ਪਿਆਰ, ਸੁਖ, ਬੁੱਧੀ, ਸੋਚ, ਇਜ਼ਤ, ਯਾਦ, ਹੌਸਲਾ, ਵਿਸ਼ਵਾਸ, ਸਮਝ, ਸਵਧਾ, ਸਵਾਹਾ, ਭੁੱਖ, ਨੀਂਦ, ਦਇਆ ਤੇ ਚਲਣ—
ਤੁष੍ਟਿਃ ਪੁष੍ਟਿਃ ਕ੍ਸ਼ਮਾ ਲਜ੍ਜਾ ਜृਮ੍ਭਾ ਤਨ੍ਦ੍ਰਾ ਚ ਸ਼ਕ੍ਤਯਃ । ਸਂਸ੍ਥਿਤਾਃ ਸਰ੍ਵਤਃ ਪਾਰ੍ਸ਼੍ਵੇ ਮਹਾਦੇਵ੍ਯਾਃ ਪृਥਕ੍ਪृਥਕ੍
ਸੰਤੋਖ, ਤੰਦਰੁਸਤੀ, ਮਾਫੀ, ਲਾਜ, ਅੰਗੜਾਈ, ਸੁਸਤਾਪਣ—ਇਹ ਸਾਰੀਆਂ ਸ਼ਕਤੀਆਂ ਮਹਾਂਦੇਵੀ ਦੇ ਚਾਰ ਪਾਸੇ, ਵੱਖ-ਵੱਖ ਖੜੀਆਂ ਸਨ।
ਵਰਾਯੁਧਧਰਾਃ ਸਰ੍ਵਾ ਨਾਨਾਭੂषਣਭੂषਿਤਾਃ । ਮਨ੍ਦਾਰਮਾਲਾਕੁਲਿਤਾ ਮੁਕ੍ਤਾਹਾਰਵਿਰਾਜਿਤਾਃ
ਸਭ ਨੇ ਵਧੀਆ ਹਥਿਆਰ ਫੜੇ ਹੋਏ, ਵੱਖ-ਵੱਖ ਗਹਣਿਆਂ ਨਾਲ ਸਜੀ ਹੋਈ, ਮੰਦਾਰ ਦੇ ਫੁੱਲਾਂ ਦੀਆਂ ਮਾਲਾਵਾਂ ਪਹਿਨੀਆਂ ਹੋਈਆਂ, ਮੋਤੀ ਦੀਆਂ ਹਾਰਾਂ ਨਾਲ ਚਮਕ ਰਹੀਆਂ।
ਤਾਂ ਦृष੍ਟ੍ਵਾ ਤਾਸ਼੍ਚ ਸਂਵੀਕ੍ਸ਼੍ਯ ਤਸ੍ਮਿਨ੍ਨੇਕਾਰ੍ਣਵੇ ਜਲੇ । ਵਿਸ੍ਮਯਾਵਿष੍ਟਹृਦਯਃ ਸਮ੍ਬਭੂਵ ਜਨਾਰ੍ਦਨਃ
ਉਸ ਨੂੰ ਤੇ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਉਸ ਇਕੱਲੇ ਸਮੁੰਦਰ ਦੇ ਪਾਣੀ ਵਿੱਚ ਵੇਖ ਕੇ, ਜਨਾਰਦਨ ਦਾ ਦਿਲ ਹੈਰਾਨੀ ਨਾਲ ਭਰ ਗਿਆ।
ਚਿਨ੍ਤਯਾਮਾਸ ਸਰ੍ਵਾਤ੍ਮਾ ਦृष੍ਟਮਾਯੋऽਤਿਵਿਸ੍ਮਿਤਃ । ਕੁਤੋ ਭੂਤਾਃ ਸ੍ਤ੍ਰਿਯਃ ਸਰ੍ਵਾਃ ਕੁਤੋऽਹਂ ਵਟਤਲ੍ਪਗਃ
ਸਭ ਦਾ ਆਤਮਾ, ਇਹ ਅਚੰਭਾ ਵੇਖ ਕੇ, ਬਹੁਤ ਹੈਰਾਨ ਹੋਇਆ ਤੇ ਸੋਚਣ ਲੱਗਾ: ਇਹ ਸਾਰੀਆਂ ਔਰਤਾਂ ਕਿੱਥੋਂ ਆਈਆਂ? ਤੇ ਮੈਂ ਵਟ ਦੇ ਪੱਤੇ ਉੱਤੇ ਕਿਵੇਂ ਲੇਟਿਆ ਹੋਇਆ ਹਾਂ?
ਅਸ੍ਮਿਨ੍ਨੇਕਾਰ੍ਣਵੇ ਘੋਰੇ ਨ੍ਯਗ੍ਰੋਧਃ ਕਥਮੁਤ੍ਥਿਤਃ । ਕੇਨਾਹਂ ਸ੍ਥਾਪਿਤੋऽਸ੍ਮ੍ਯਤ੍ਰ ਸ਼ਿਸ਼ੁਂ ਕृਤ੍ਵਾ ਸ਼ੁਭਾਕृਤਿਮ੍
ਇਸ ਡਰਾਉਣੇ, ਇਕੱਲੇ ਸਮੁੰਦਰ ਵਿੱਚ, ਇਹ ਵਟ ਦਾ ਰੁੱਖ ਕਿਵੇਂ ਉੱਗਿਆ? ਕਿਸ ਨੇ ਮੈਨੂੰ ਇੱਥੇ ਰੱਖਿਆ, ਮੈਨੂੰ ਸੁਭਾਅ ਵਾਲਾ ਬੱਚਾ ਬਣਾਇਆ?
ਮਮੇਯਂ ਜਨਨੀ ਨੋ ਵਾ ਮਾਯਾ ਵਾ ਕਾਪਿ ਦੁਰ੍ਘਟਾ । ਦਰ੍ਸ਼ਨਂ ਕੇਨਚਿਤ੍ਤ੍ਵਦ੍ਯ ਦਤ੍ਤਂ ਵਾ ਕੇਨ ਹੇਤੁਨਾ
ਕੀ ਇਹ ਮੇਰੀ ਮਾਂ ਹੈ ਜਾਂ ਨਹੀਂ? ਜਾਂ ਇਹ ਕੋਈ ਅਜੋਕੇ ਮਾਇਆ ਹੈ? ਇਹ ਦਰਸ਼ਨ ਅੱਜ ਕਿਸ ਨੇ ਦਿੱਤਾ, ਤੇ ਕਿਸ ਕਾਰਨ ਦਿੱਤਾ?
ਕਿਂ ਮਯਾ ਚਾਤ੍ਰ ਵਕ੍ਤਵ੍ਯਂ ਗਨ੍ਤਵ੍ਯਂ ਵਾ ਨ ਵਾ ਕ੍ਵਚਿਤ੍ । ਮੌਨਮਾਸ੍ਥਾਯ ਤਿष੍ਠੇਯਂ ਬਾਲਭਾਵਾਦਤਨ੍ਦ੍ਰਿਤਃ
ਮੈਂ ਇੱਥੇ ਕੀ ਕਹਿਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ? ਜਾਂ ਕਿਤੇ ਜਾਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ ਜਾਂ ਨਹੀਂ? ਜਾਂ ਚੁੱਪ ਰਹਿਣਾ, ਬਚਪਨ ਵਾਲੀ ਹਾਲਤ ਵਿੱਚ, ਚੋਖਾ ਤੇ ਸੁਚੇਤ ਰਹਿਣਾ?
ਵ੍ਯਾਸੋਪਦੇਸ਼ਵਰ੍ਣਨਮ੍ ਦृष੍ਟ੍ਵਾ ਤਂ ਵਿਸ੍ਮਿਤਂ ਦੇਵਂ ਸ਼ਯਾਨਂ ਵਟਪਤ੍ਰਕੇ । ਉਵਾਚ ਸਸ੍ਮਿਤਂ ਵਾਕ੍ਯਂ ਵਿष੍ਣੋ ਕਿਂ ਵਿਸ੍ਮਿਤੋ ਹ੍ਯਸਿ
ਵਿਆਸ ਦੀ ਸਿੱਖਿਆ ਦਾ ਵਰਣਨ: ਉਸ ਹੈਰਾਨ ਦੇਵਤਾ ਨੂੰ ਵਟ ਦੇ ਪੱਤੇ ਉੱਤੇ ਲੇਟਿਆ ਵੇਖ ਕੇ, ਉਹ ਮੁਸਕਰਾ ਕੇ ਬੋਲੀ: 'ਵਿਸ਼ਨੂੰ, ਤੂੰ ਕਿਉਂ ਹੈਰਾਨ ਹੋਇਆ ਹੈ?'
ਮਹਾਸ਼ਕ੍ਤ੍ਯਾਃ ਪ੍ਰਭਾਵੇਣ ਤ੍ਵਂ ਮਾਂ ਵਿਸ੍ਮृਤਵਾਨ੍ਪੁਰਾ । ਪ੍ਰਭਵੇ ਪ੍ਰਲਯੇ ਜਾਤੇ ਭੂਤ੍ਵਾ ਭੂਤ੍ਵਾ ਪੁਨਃ ਪੁਨਃ
ਮਹਾਂਸ਼ਕਤੀ ਦੀ ਸ਼ਕਤਿ ਨਾਲ, ਤੂੰ ਪਹਿਲਾਂ ਮੈਨੂੰ ਭੁੱਲ ਗਿਆ ਸੀ; ਜਦੋਂ ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਤੇ ਪ੍ਰਲੈ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਤੂੰ ਵਾਰ-ਵਾਰ ਜਨਮ ਲੈਂਦਾ ਹੈ।
ਨਿਰ੍ਗੁਣਾ ਸਾ ਪਰਾ ਸ਼ਕ੍ਤਿਃ ਸਗੁਣਸ੍ਤ੍ਵਂ ਤਥਾਪ੍ਯਹਮ੍ । ਸਾਤ੍ਤ੍ਵਿਕੀ ਕਿਲ ਯਾ ਸ਼ਕ੍ਤਿਸ੍ਤਾਂ ਸ਼ਕ੍ਤਿਂ ਵਿਦ੍ਧਿ ਮਾਮਿਕਾਮ੍
ਉਹ ਪਰਮ ਸ਼ਕਤਿ ਨਿਰਗੁਣ ਹੈ; ਤੂੰ ਗੁਣਾਂ ਵਾਲਾ ਹੈ, ਤੇ ਮੈਂ ਵੀ। ਜੋ ਸਾਤਵਿਕ ਸ਼ਕਤਿ ਹੈ, ਉਸ ਨੂੰ ਮੇਰੀ ਆਪਣੀ ਸ਼ਕਤਿ ਜਾਣ।
ਤ੍ਵਨ੍ਨਾਭਿਕਮਲਾਦ੍ਬ੍ਰਹ੍ਮਾ ਭਵਿष੍ਯਤਿ ਪ੍ਰਜਾਪਤਿਃ । ਸ ਕਰ੍ਤਾ ਸਰ੍ਵਲੋਕਸ੍ਯ ਰਜੋਗੁਣਸਮਨ੍ਵਿਤਃ
ਤੇਰੇ ਨਾਭੀ ਦੇ ਕਮਲ ਤੋਂ, ਬ੍ਰਹਮਾ ਪੈਦਾ ਹੋਵੇਗਾ, ਜੋ ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਦਾ ਮਾਲਕ ਹੋਵੇਗਾ; ਉਹ ਸਾਰੇ ਲੋਕਾਂ ਦਾ ਰਚਨਹਾਰ ਹੋਵੇਗਾ, ਰਜੋ ਗੁਣ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ।
ਸ ਤਦਾ ਤਪ ਆਸ੍ਥਾਯ ਪ੍ਰਾਪ੍ਯ ਸ਼ਕ੍ਤਿਮਨੁਤ੍ਤਮਾਮ੍ । ਰਜਸਾ ਰਕ੍ਤਵਰ੍ਣਞ੍ਚ ਕਰਿष੍ਯਤਿ ਜਗਤ੍ਤ੍ਰਯਮ੍
ਉਹ ਸਮੇਂ, ਤਪੱਸਿਆ ਕਰਕੇ ਅਤੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਸ਼ਕਤੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਕੇ, ਰਜੋਗੁਣ ਨਾਲ ਲਾਲ ਰੰਗ ਧਾਰ ਲਏਗਾ ਅਤੇ ਤਿੰਨੋ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਰਚਨਾ ਕਰੇਗਾ।
ਸਗੁਣਾਨ੍ਪਞ੍ਚਭੂਤਾਂਸ਼੍ਚ ਸਮੁਤ੍ਪਾਦ੍ਯ ਮਹਾਮਤਿਃ । ਇਨ੍ਦ੍ਰਿਯਾਣੀਨ੍ਦ੍ਰਿਯੇਸ਼ਾਂਸ਼੍ਚ ਮਨਃਪੂਰ੍ਵਾਨ੍ਸਮਨ੍ਤਤਃ
ਉਹ ਮਹਾਨ ਬੁੱਧੀ ਵਾਲਾ, ਗੁਣ ਤੇ ਪੰਜ ਤੱਤ, ਇੰਦ੍ਰੀਆਂ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਦੇਵਤੇ ਅਤੇ ਮਨ ਨੂੰ ਢੰਗ ਨਾਲ ਹਰ ਥਾਂ ਉਤਪੰਨ ਕਰੇਗਾ।
ਕਰਿष੍ਯਤਿ ਤਤਃ ਸਰ੍ਗਂ ਤੇਨ ਕਰ੍ਤਾ ਸ ਉਚ੍ਯਤੇ । ਵਿਸ਼੍ਵਸ੍ਯਾਸ੍ਯ ਮਹਾਭਾਗ ਤ੍ਵਂ ਵੈ ਪਾਲਯਿਤਾ ਤਥਾ
ਫਿਰ ਉਹ ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਦੀ ਰਚਨਾ ਪੂਰੀ ਕਰੇਗਾ, ਇਸ ਲਈ ਉਸ ਨੂੰ ਰਚਨਹਾਰ ਆਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਹੇ ਸੁਭਾਗੇ, ਤੂੰ ਹੀ ਇਸ ਜਗਤ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਹੈਂ।
ਤਦ੍ਭੁਵੋਰ੍ਮਧ੍ਯਦੇਸ਼ਾਚ੍ਚ ਕ੍ਰੋਧਾਦ੍ਰੁਦ੍ਰੋ ਭਵਿष੍ਯਤਿ । ਤਪਃ ਕृਤ੍ਵਾ ਮਹਾਘੋਰਂ ਪ੍ਰਾਪ੍ਯ ਸ਼ਕ੍ਤਿਂ ਤੁ ਤਾਮਸੀਮ੍
ਫਿਰ ਧਰਤੀ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰਲੇ ਹਿੱਸੇ ਤੋਂ, ਕ੍ਰੋਧ ਨਾਲ ਰੁਦ੍ਰ ਜੰਮਣਗੇ; ਉਹ ਡਰਾਉਣੀ ਤਪੱਸਿਆ ਕਰਕੇ ਅਤੇ ਤਾਮਸੀ ਸ਼ਕਤੀ ਹਾਸਲ ਕਰ ਲੈਣਗੇ।
ਕਲ੍ਪਾਨ੍ਤੇ ਸੋऽਪਿ ਸਂਹਰ੍ਤਾ ਭਵਿष੍ਯਤਿ ਮਹਾਮਤੇ । ਤੇਨਾਹਂ ਤ੍ਵਾਮੁਪਾਯਾਤਾ ਸਾਤ੍ਤ੍ਵਿਕੀਂ ਤ੍ਵਮਵੇਹਿ ਮਾਮ੍
ਕਲਪ ਦੇ ਅੰਤ ਤੇ, ਹੇ ਮਹਾਨ ਬੁੱਧੀ ਵਾਲੇ, ਉਹ ਵੀ ਸੰਸਾਰ ਦਾ ਸੰਹਾਰ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਬਣ ਜਾਵੇਗਾ। ਇਸ ਲਈ ਮੈਂ ਤੇਰੇ ਕੋਲ ਆਈ ਹਾਂ; ਮੈਨੂੰ ਸੱਤਵਗੁਣੀ ਜਾਣ।
ਸ੍ਥਾਸ੍ਯੇऽਹਂ ਤ੍ਵਤ੍ਸਮੀਪਸ੍ਥਾ ਸਦਾਹਂ ਮਧੁਸੂਦਨ । ਹृਦਯੇ ਤੇ ਕृਤਾਵਾਸਾ ਭਵਾਮਿ ਸਤਤਂ ਕਿਲ
ਹੇ ਮਧੁਸੂਦਨ, ਮੈਂ ਹਮੇਸ਼ਾ ਤੇਰੇ ਕੋਲ ਰਹਾਂਗੀ; ਤੇਰੇ ਦਿਲ ਵਿੱਚ ਸਦਾ ਵਾਸ ਕਰਾਂਗੀ।
ਵਿष੍ਣੁਰੁਵਾਚ ਸ਼੍ਲੋਕਸ੍ਯਾਰ੍ਧਂ ਮਯਾ ਪੂਰ੍ਵਂ ਸ਼੍ਰੁਤਂ ਦੇਵਿ ਸ੍ਫੁਟਾਕ੍ਸ਼ਰਮ੍ । ਤਤ੍ਕੇਨੋਕ੍ਤਂ ਵਰਾਰੋਹੇ ਰਹਸ੍ਯਂ ਪਰਮਂ ਸ਼ਿਵਮ੍
ਵਿਸ਼ਣੂ ਨੇ ਆਖਿਆ: ਹੇ ਦੇਵੀ, ਮੈਂ ਪਹਿਲਾਂ ਇਸ ਸ਼ਲੋਕ ਦਾ ਅੱਧਾ ਭਾਗ ਸਾਫ਼-ਸਾਫ਼ ਸੁਣਿਆ ਸੀ; ਇਹ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਤੇ ਮੰਗਲਮਈ ਭੇਦ ਕਿਸ ਨੇ ਦੱਸਿਆ ਸੀ, ਹੇ ਸੋਹਣੀ ਵਾਲੀ?
ਤਨ੍ਮੇ ਬ੍ਰੂਹਿ ਵਰਾਰੋਹੇ ਸਂਸ਼ਯੋऽਯਂ ਵਰਾਨਨੇ । ਨਿਰ੍ਧਨੋ ਹਿ ਯਥਾ ਦ੍ਰਵ੍ਯਂ ਤਤ੍ਸ੍ਮਰਾਮਿ ਪੁਨਃ ਪੁਨਃ
ਹੇ ਸੋਹਣੀ ਮੂੰਹ ਵਾਲੀ, ਇਹ ਮੈਨੂੰ ਦੱਸ, ਮੇਰੇ ਮਨ ਵਿੱਚ ਸੰਦੇਹ ਹੈ। ਜਿਵੇਂ ਗਰੀਬ ਵਾਰ-ਵਾਰ ਧਨ ਨੂੰ ਯਾਦ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਮੈਂ ਵੀ ਇਸ ਗੱਲ ਨੂੰ ਵਾਰ-ਵਾਰ ਯਾਦ ਕਰਦਾ ਹਾਂ।
ਵ੍ਯਾਸ ਉਵਾਚ ਵਿष੍ਣੋਸ੍ਤਦ੍ਵਚਨਂ ਸ਼੍ਰੁਤ੍ਵਾ ਮਹਾਲਕ੍ਸ਼੍ਮੀਃ ਸ੍ਮਿਤਾਨਨਾ । ਉਵਾਚ ਪਰਯਾ ਪ੍ਰੀਤ੍ਯਾ ਵਚਨਂ ਚਾਰੁਹਾਸਿਨੀ
ਵਿਆਸ ਨੇ ਆਖਿਆ: ਵਿਸ਼ਣੂ ਦੇ ਬਚਨ ਸੁਣ ਕੇ, ਮਹਾਲਕਸ਼ਮੀ ਹੱਸਦੀ ਹੋਈ, ਵੱਡੇ ਪਿਆਰ ਨਾਲ ਮਿੱਠੇ ਬਚਨ ਆਖਣ ਲੱਗੀ।
ਮਹਾਲਕ੍ਸ਼੍ਮੀਰੁਵਾਚ ਸ਼ृਣੁ ਸ਼ੌਰੇ ਵਚੋ ਮਹ੍ਯਂ ਸਗੁਣਾਹਂ ਚਤੁਰ੍ਭੁਜਾ । ਮਾਂ ਜਾਨਾਸਿ ਨ ਜਾਨਾਸਿ ਨਿਰ੍ਗੁਣਾਂ ਸਗੁਣਾਲਯਾਮ੍
ਮਹਾਲਕਸ਼ਮੀ ਨੇ ਆਖਿਆ: ਹੇ ਸ਼ੌਰੀ, ਮੇਰੀ ਗੱਲ ਸੁਣ। ਮੈਂ ਗੁਣਾਂ ਵਾਲੀ ਤੇ ਚਾਰ ਬਾਂਹਾਂ ਵਾਲੀ ਹਾਂ; ਤੂੰ ਮੈਨੂੰ ਜਾਣਦਾ ਹੈਂ, ਪਰ ਨਿਰਗੁਣ ਤੇ ਸਾਰੇ ਗੁਣਾਂ ਦੀ ਮੂਲ ਮੈਨੂੰ ਨਹੀਂ ਜਾਣਦਾ।
ਤ੍ਵਂ ਜਾਨੀਹਿ ਮਹਾਭਾਗ ਤਯਾ ਤਤ੍ਪ੍ਰਕਟੀਕृਤਮ੍ । ਪੁਣ੍ਯਂ ਭਾਗਵਤਂ ਵਿਦ੍ਧਿ ਵੇਦਸਾਰਂ ਸ਼ੁਭਾਵਹਮ੍
ਹੇ ਸੁਭਾਗੇ, ਜਾਣ ਲੈ ਕਿ ਇਹ ਉਸ ਨੇ ਪ੍ਰਗਟ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਭਾਗਵਤ ਨੂੰ ਪਵਿੱਤਰ, ਵੇਦਾਂ ਦਾ ਨਿੱਕਸ ਤੇ ਮੰਗਲ ਦਾਇਕ ਸਮਝ।
ਕृਪਾਂ ਚ ਮਹਤੀਂ ਮਨ੍ਯੇ ਦੇਵ੍ਯਾਃ ਸ਼ਤ੍ਰੁਨਿषੂਦਨ । ਯਯਾ ਪ੍ਰੋਕ੍ਤਂ ਪਰਂ ਗੁਹ੍ਯਂ ਹਿਤਾਯ ਤਵ ਸੁਵ੍ਰਤ
ਹੇ ਸ਼ਤ੍ਰੂ ਨਾਸ ਕਰਨ ਵਾਲੇ, ਮੈਂ ਮਾਤਾ ਦੀ ਵੱਡੀ ਦਇਆ ਮੰਨਦਾ ਹਾਂ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਇਹ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਭੇਦ ਤੇਰੇ ਲਾਭ ਲਈ ਦੱਸਿਆ ਗਿਆ।
ਰਕ੍ਸ਼ਣੀਯਂ ਸਦਾ ਚਿਤ੍ਤੇ ਨ ਵਿਸ੍ਮਾਰ੍ਯਂ ਕਦਾਚਨ । ਸਾਰਂ ਹਿ ਸਰ੍ਵਸ਼ਾਸ੍ਤ੍ਰਾਣਾਂ ਮਹਾਵਿਦ੍ਯਾਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤਮ੍
ਇਸ ਨੂੰ ਹਮੇਸ਼ਾ ਦਿਲ ਵਿੱਚ ਸੰਭਾਲ ਕੇ ਰੱਖਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ, ਕਦੇ ਵੀ ਭੁੱਲਣਾ ਨਹੀਂ ਚਾਹੀਦਾ; ਇਹ ਸਾਰੇ ਸ਼ਾਸਤਰਾਂ ਦਾ ਮੂਲ ਹੈ, ਮਹਾਂ ਗਿਆਨ ਵਜੋਂ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋਇਆ।
ਨਾਤਃ ਪਰਂ ਵੇਦਿਤਵ੍ਯਂ ਵਰ੍ਤਤੇ ਭੁਵਨਤ੍ਰਯੇ । ਪ੍ਰਿਯੋऽਸਿ ਖਲੁ ਦੇਵ੍ਯਾਸ੍ਤ੍ਵਂ ਤੇਨ ਤੇ ਵ੍ਯਾਹृਤਂ ਵਚਃ
ਇਸ ਤੋਂ ਵੱਧ ਤਿੰਨੋ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਹੋਰ ਕੁਝ ਜਾਣਨ ਯੋਗ ਨਹੀਂ; ਤੂੰ ਮਾਤਾ ਨੂੰ ਪਿਆਰਾ ਹੈਂ, ਇਸ ਲਈ ਇਹ ਬਚਨ ਤੇਰੇ ਲਈ ਆਖੇ ਗਏ।
ਵ੍ਯਾਸ ਉਵਾਚ ਇਤਿ ਸ਼੍ਰੁਤ੍ਵਾ ਵਚੋ ਦੇਵ੍ਯਾ ਮਹਾਲਕ੍ਸ਼੍ਯਾਸ਼੍ਚਤੁਰ੍ਭੁਜਃ । ਦਧਾਰ ਹृਦਯੇ ਨਿਤ੍ਯਂ ਮਤ੍ਵਾ ਮਨ੍ਤ੍ਰਮਨੁਤ੍ਤਮਮ੍
ਵਿਆਸ ਨੇ ਆਖਿਆ: ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਚਾਰ ਬਾਂਹਾਂ ਵਾਲੀ ਮਹਾਲਕਸ਼ਮੀ ਦੇ ਬਚਨ ਸੁਣ ਕੇ, ਉਸ ਨੇ ਉਹ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚਾ ਮੰਤਰ ਹਮੇਸ਼ਾ ਆਪਣੇ ਦਿਲ ਵਿੱਚ ਰੱਖ ਲਿਆ।
ਕਾਲੇਨ ਕਿਯਤਾ ਤਤ੍ਰ ਤਨ੍ਨਾਭਿਕਮਲੋਦ੍ਭਵਃ । ਬ੍ਰਹ੍ਮਾ ਦੈਤ੍ਯਭਯਾਤ੍ਤ੍ਰਸ੍ਤੋ ਜਗਾਮ ਸ਼ਰਣਂ ਹਰੇਃ
ਕੁਝ ਸਮੇਂ ਬਾਅਦ, ਨਾਭੀ ਦੇ ਕਮਲ ਤੋਂ ਜੰਮੇ ਬ੍ਰਹਮਾ, ਦੈਤਿਆਂ ਦੇ ਡਰ ਨਾਲ ਘਬਰਾਇਆ ਹੋਇਆ, ਹਰੀ ਦੇ ਚਰਨਾਂ ਵਿੱਚ ਸ਼ਰਨ ਲੈਣ ਆਇਆ।
ਤਤਃ ਕृਤ੍ਵਾ ਮਹਾਯੁਦ੍ਧਂ ਹਤ੍ਵਾ ਤੌ ਮਧੁਕੈਟਭੌ । ਜਜਾਪ ਭਗਵਾਨ੍ਵਿष੍ਣੁਃ ਸ਼੍ਲੋਕਾਰ੍ਧਂ ਵਿਸ਼ਦਾਕ੍ਸ਼ਰਮ੍
ਫਿਰ, ਵੱਡਾ ਯੁੱਧ ਕਰਕੇ ਅਤੇ ਮਧੁ ਤੇ ਕੈਟਭ ਨੂੰ ਮਾਰ ਕੇ, ਭਗਵਾਨ ਵਿਸ਼ਣੂ ਨੇ ਸ਼ਲੋਕ ਦਾ ਅੱਧਾ ਹਿੱਸਾ ਸਾਫ਼-ਸਾਫ਼ ਜਪਿਆ।
ਜਪਨ੍ਤਂ ਵਾਸੁਦੇਵਂ ਚ ਦृष੍ਟ੍ਵਾ ਦੇਵਃ ਪ੍ਰਜਾਪਤਿਃ । ਪਪ੍ਰਚ੍ਛ ਪਰਮਪ੍ਰੀਤਃ ਕਞ੍ਜਜਃ ਕਮਲਾਪਤਿਮ੍
ਵਾਸੁਦੇਵ ਨੂੰ ਜਪ ਕਰਦੇ ਵੇਖ ਕੇ, ਪ੍ਰਜਾਪਤੀ ਦੇਵਤਾ, ਖੁਸ਼ ਹੋ ਕੇ, ਕਮਲ ਤੋਂ ਜੰਮੇ ਹੋਏ ਨੂੰ, ਲਕਸ਼ਮੀ ਦੇ ਪਤੀ ਨੂੰ ਪੁੱਛਣ ਲੱਗਾ।