ਈਸ਼ਾਨ: ਸਰ੍ਵਰੁਦ੍ਰਾਣਾਮੀਸ਼੍ਵਰਾਨ੍ਤਕਰਃ ਪ੍ਰਭੂਃ । ਜਾਤੋ ਲੋਕੇਸ਼ਵਨ੍ਦ੍ਯੋऽਸੌ ਸਰ੍ਵਦੇਵਾਧਿਪਾਲਕਃ
ਈਸ਼ਾਨ, ਸਾਰੇ ਰੁਦਰਾਂ ਦਾ ਸੁਆਮੀ, ਸੁਆਮੀਆਂ ਦਾ ਨਾਸ ਕਰਨ ਵਾਲਾ, ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਹੈ। ਉਹ ਜਨਮਿਆ, ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਰਾਜਿਆਂ ਵਲੋਂ ਸਨਮਾਨਿਤ, ਸਾਰੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੀ ਰਖਵਾਲੀ ਕਰਦਾ ਹੈ।
ਨਮਸ੍ਤੁਭ੍ਯਂ ਭਗਵਤੇ ਜਗਦੀਸ਼ਾਯ ਕੁਰ੍ਮਹੇ । ਯਸ੍ਥਾਂਸ਼ਭਾਗਾਃ ਸਰ੍ਵੇ ਹਿ ਜਾਤਾ ਦੇਵਾਃ ਸਹਸ੍ਰਸ਼ਃ
ਅਸੀਂ ਤੈਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਦੇ ਹਾਂ, ਭਗਵਾਨ, ਜਗਤ ਦੇ ਸੁਆਮੀ, ਜਿਸ ਤੋਂ ਸਾਰੇ ਦੇਵਤਾ ਤੇਰੀ ਸ਼ਕਤੀ ਦੇ ਹਿੱਸੇ ਵਜੋਂ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਵਿੱਚ ਜਨਮ ਲਏ।
ਨਾਰਦ ਉਵਾਚ ਏਵ ਸ੍ਤੁਤੋ ਵਿਸ਼੍ਵਸृਜਾ ਭਗਵਾਨਾਦਿਪੂਰੁष: । ਲੀਲਾਵਲੋਕਮਾਤ੍ਰੇਣਾਪ੍ਯਨੁਗ੍ਰਹਮਵਾਸृਜਤ੍
ਨਾਰਦ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਜਦੋਂ ਵਿਸ਼ਵ ਦੇ ਰਚਨਹਾਰ ਨੇ ਭਗਵਾਨ ਆਦਿ ਪੁਰਖ ਦੀ ਸਤਿ ਕਰੀ, ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੀ ਲੀਲਾ ਦੀ ਇੱਕ ਨਜ਼ਰ ਨਾਲ ਹੀ ਕਿਰਪਾ ਕਰ ਦਿੱਤੀ।
ਤਤ੍ਰੈਵਾਭ੍ਯਾਗਤਂ ਦੈਤ੍ਯਂ ਹਿਰਣ੍ਯਾਕ੍ਸ਼ਂ ਮਹਾਸੁਰਮ੍ । ਰੁਨ੍ਧਾਨਮਧ੍ਵਨੋ ਭੀਮਂ ਗਦਯਾਤਾਡਯਦ੍ਧਰਿ:
ਉਥੇ, ਮਹਾਨ ਦੈਤ ਹਿਰਣਿਆਕਸ਼ ਆਇਆ ਤੇ ਰਸਤਾ ਰੋਕ ਰਿਹਾ ਸੀ; ਹਰੀ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਗਦਾ ਨਾਲ ਵੱਜ ਦਿੱਤਾ।
ਤਦ੍ਰਕ੍ਤਪਙ੍ਕਦਿਗ੍ਧਾਙ੍ਗੋ ਭਗਵਾਨਾਦਿਪੂਰੁषਃ । ਉਦ੍ਧृਤ੍ਯ ਧਰਣੀਂ ਦੇਵੋ ਦਂष੍ਟ੍ਰਯਾ ਲੀਲਯਾਪ੍ਸੁ ਤਾਮ੍
ਭਗਵਾਨ ਆਦਿ ਪੁਰਖ, ਜਿਸ ਦੇ ਸਰੀਰ 'ਤੇ ਖੂਨ ਤੇ ਮਿੱਟੀ ਲੱਗੀ ਹੋਈ ਸੀ, ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੀ ਦੰਦ ਨਾਲ ਤੇ ਆਸਾਨੀ ਨਾਲ ਧਰਤੀ ਨੂੰ ਪਾਣੀ ਵਿੱਚੋਂ ਉੱਠਾ ਲਿਆ।
ਨਿਵੇਸ਼੍ਯ ਲੋਕਨਾਥੇਸ਼ੋ ਜਗਾਮ ਸ੍ਥਾਨਮਾਤ੍ਮਨਃ । ਏਤਦ੍ਭਗਵਤਸ਼੍ਚਿਤ੍ਰਂ ਧਰਣ੍ਯੁਦ੍ਧਰਣਂ ਪਰਮ੍
ਧਰਤੀ ਨੂੰ ਥਾਂ 'ਤੇ ਰੱਖ ਕੇ, ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਸੁਆਮੀ ਆਪਣੇ ਸਥਾਨ ਨੂੰ ਚਲਾ ਗਿਆ। ਇਹ ਭਗਵਾਨ ਦੀ ਵੱਡੀ ਲੀਲਾ, ਧਰਤੀ ਨੂੰ ਉੱਠਾਉਣ ਵਾਲਾ ਚਮਤਕਾਰ ਹੈ।
ਸ਼ृਣੂਯਾਦ੍ਯ: ਪੁਮਾਨ੍ ਯਸ਼੍ਚ ਪਠੇਚ੍ਚਰਿਤਮੁਤ੍ਤਮਮ੍ । ਸਰ੍ਵਪਾਪਵਿਨਿਰ੍ਮੁਕ੍ਤੋ ਵੈष੍ਣਵੀਂ ਗਤਿਮਾਪ੍ਨੁਯਾਤ੍
ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਅੱਜ ਇਹ ਉੱਤਮ ਕਥਾ ਸੁਣਦਾ ਜਾਂ ਪੜ੍ਹਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਸਾਰੇ ਪਾਪਾਂ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਤੇ ਵਿਸ਼ਨੂ ਦੀ ਮਾਰਗ ਨੂੰ ਪਾ ਲੈਂਦਾ ਹੈ।
ਭੁਵਨਕੋਸ਼ਵਿਸ੍ਤਾਰੇ ਸ੍ਵਾਯਮ੍ਭੁਵਮਨੁਵਂਸ਼ਕੀਰ੍ਤਨਮ੍ ਸ਼੍ਰੀਨਾਰਾਯਣ ਉਵਾਚ ਮਹੀਂ ਦੇਵ: ਪ੍ਰਤਿष੍ਠਾਪ੍ਯ ਯਥਾਸ੍ਥਾਨੇ ਚ ਨਾਰਦ । ਵੈਕੁਣ੍ਠਲੋਕਮਗਮਦ੍ ਬ੍ਰਹ੍ਮੋਵਾਚ ਸ੍ਵਮਾਤ੍ਮਜਮ੍
ਭੁਵਨ ਕੋਸ਼ ਦੀ ਵਿਸ਼ਾਲਤਾ ਤੇ ਸਵਾਇੰਭੂ ਮਨੂ ਦੀ ਵੰਸ਼ ਦੀ ਕਥਾ। ਸ਼੍ਰੀ ਨਾਰਾਇਣ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਧਰਤੀ ਨੂੰ ਉਸ ਦੀ ਥਾਂ 'ਤੇ ਟਿਕਾ ਕੇ, ਨਾਰਦ, ਭਗਵਾਨ ਵੈਕੁੰਠ ਲੋਕ ਨੂੰ ਚਲਾ ਗਿਆ। ਬ੍ਰਹਮਾ ਨੇ ਆਪਣੇ ਪੁੱਤਰ ਨੂੰ ਬੋਲਿਆ।
ਸ੍ਵਾਯਮ੍ਭੂਵ ਮਹਾਬਾਹੋ ਪੁਤ੍ਰ ਤੇਜਸ੍ਵਿਨਾਂਵਰ । ਸ੍ਥਾਨੇ ਮਹੀਮਯੇ ਤਿष੍ਠ ਪ੍ਰਜਾਃ ਸृਜ ਯਥੋਚਿਤਮ੍
ਹੇ ਮਹਾਬਲੀ ਸਵਾਯੰਭੂਵ, ਤੂੰ ਚਮਕਦੇ ਪੁੱਤਰਾਂ ਵਿਚੋਂ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਹੈਂ। ਧਰਤੀ 'ਤੇ ਆਪਣੀ ਠਿਕਾਣੀ 'ਤੇ ਟਿਕ ਕੇ, ਜਿਵੇਂ ਠੀਕ ਹੋਵੇ, ਜੀਵਾਂ ਦੀ ਰਚਨਾ ਕਰ।
ਦੇਸ਼ਕਾਲਵਿਭਾਗੇਨ ਯਜ੍ਞੇਸ਼ਂ ਪੁਰੁषਂ ਯਜ । ਉਚ੍ਚਾਵਚਪਦਾਰ੍ਥੈਸ਼੍ਚ ਯਜ੍ਞਸਾਧਨਕੈਰ੍ਵਿਭੋ
ਸਥਾਨ ਤੇ ਸਮੇਂ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਯਜਨ ਦੇ ਪ੍ਰਭੂ, ਪਰਮ ਪੁਰਖ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰ। ਵੱਡੇ-ਛੋਟੇ ਚੜ੍ਹਾਵਿਆਂ ਅਤੇ ਯਜਨ ਲਈ ਜਿਹੜੇ ਸਾਧਨ ਦੱਸੇ ਗਏ ਹਨ, ਉਹਨਾਂ ਨਾਲ ਸੇਵਾ ਕਰ।
ਧਰ੍ਮਮਾਚਰ ਸ਼ਾਸ੍ਤ੍ਰੋਕ੍ਤਂ ਵਰ੍ਣਾਸ਼੍ਰਮਨਿਬਨ੍ਧਨਮ੍ । ਏਤੇਨ ਕ੍ਰਮਯੋਗੇਨ ਪ੍ਰਜਾਵृਦ੍ਧਿਰ੍ਭਵਿष੍ਯਤਿ
ਧਰਮ ਨੂੰ, ਜਿਵੇਂ ਸ਼ਾਸਤਰਾਂ ਵਿਚ ਦੱਸਿਆ ਗਿਆ ਹੈ, ਵਰਣ ਤੇ ਆਸ਼੍ਰਮ ਦੀ ਵਿਵਸਥਾ ਅਨੁਸਾਰ ਅਮਲ ਕਰ। ਇਸ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਜੀਵਾਂ ਦੀ ਵਾਧੂ ਹੋਵੇਗੀ।
ਪੁਤ੍ਰਾਨੁਤ੍ਪਾਦ੍ਯ ਗੁਣਤਃ ਕੀਰ੍ਤ੍ਯਾ ਕਾਨ੍ਤ੍ਯਾਤ੍ਮਰੂਪਿਣਃ । ਵਿਦ੍ਯਾਵਿਨਯਸਮ੍ਪਨ੍ਨਾਨ੍ ਸਦਾਚਾਰਵਤਾਂ ਵਰਾਨ੍
ਗੁਣ, ਕੀਰਤੀ, ਸੋਭਾ ਤੇ ਆਤਮ-ਸੰਯਮ ਵਾਲੇ ਪੁੱਤਰ ਪੈਦਾ ਕਰ। ਉਹ ਵਿਦਿਆ ਤੇ ਨਮਰਤਾ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਹੋਣ, ਅਤੇ ਚੰਗੀ ਚਾਲ-ਚਲਣ ਵਿਚ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਹੋਣ।
ਕਨ੍ਯਾਸ਼੍ਚ ਦਤ੍ਤ੍ਵਾ ਗੁਣਵਦ੍ਯਸ਼ੋਵਦ੍ਭ੍ਯਃ ਸਮਾਹਿਤਃ । ਮਨ: ਸਮ੍ਯਕ੍ ਸਮਾਧਾਯ ਪ੍ਰਧਾਨਪੁਰੁषੇ ਪਰੇ
ਤੇ, ਆਪਣਾ ਮਨ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਇਕਾਗਰ ਕਰਕੇ, ਆਪਣੀਆਂ ਧੀਆਂ ਗੁਣਵਾਨ ਤੇ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਪੁਰਸ਼ਾਂ ਨੂੰ ਦੇ। ਫਿਰ ਆਪਣਾ ਮਨ ਪਰਮ ਪੁਰਖ, ਮੁੱਖ ਪ੍ਰਭੂ 'ਤੇ ਟਿਕਾ।
ਭਕ੍ਤਿਸਾਧਨਯੋਗੇਨ ਭਗਵਤ੍ਪਰਿਚਰ੍ਯਯਾ । ਗਤਿਮਿष੍ਟਾਂ ਸਦਾ ਵਨ੍ਦ੍ਯਾਂ ਯੋਗਿਨਾਂ ਗਮਿਤਾ ਭਵਾਨ੍
ਭਗਤੀ ਦੇ ਸਾਧਨ ਅਤੇ ਭਗਵਾਨ ਦੀ ਸੇਵਾ ਰਾਹੀਂ, ਤੂੰ ਉਹ ਮੰਨ ਚਾਹੀ ਹੋਈ ਅਵਸਥਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰੇਂਗਾ, ਜੋ ਯੋਗੀਆਂ ਵਲੋਂ ਸਦਾ ਆਦਰਯੋਗ ਹੈ।
ਇਤ੍ਯਾਸ਼੍ਵਾਸ੍ਯ ਮਨੁਂ ਪੁਤ੍ਰ ਪਦ੍ਮਯੋਨਿਃ ਪ੍ਰਜਾਪਤਿ: । ਪ੍ਰਜਾਸਰ੍ਗੇ ਨਿਯਮ੍ਯਾਮੁਂ ਸ੍ਵਧਾਮ ਪ੍ਰਤ੍ਯਪਦ੍ਯਤ
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਆਪਣੇ ਪੁੱਤਰ ਮਨੂ ਨੂੰ ਹੌਸਲਾ ਦੇ ਕੇ, ਪਦਮ-ਜਨਮ ਪ੍ਰਜਾਪਤੀ ਨੇ ਜੀਵਾਂ ਦੀ ਰਚਨਾ ਦੀ ਹਦਾਇਤ ਦੇਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਆਪਣੀ ਵਾਸਤਵਿਕ ਥਾਂ 'ਤੇ ਪਰਤ ਗਿਆ।
ਪ੍ਰਜਾਃ ਸृਜਤ ਪੁਤ੍ਰੇਤਿ ਪਿਤੁਰਾਜ੍ਞਾਂ ਸਮਾਦਧਤ੍ । ਸ੍ਵਾਯਮ੍ਭੁਵਃ ਪ੍ਰਜਾਸਰ੍ਗਮਕਰੋਤ੍ਪृਥਿਵੀਪਤਿਃ
ਪਿਤਾ ਦੀ ਆਗਿਆ ਮੰਨ ਕੇ, ਜੀਵਾਂ ਦੀ ਰਚਨਾ ਕਰਨ ਲਈ, ਸਵਾਯੰਭੂਵ, ਧਰਤੀ ਦੇ ਰਾਜਾ ਨੇ ਜੀਵਾਂ ਦੀ ਸਿਰਜਣਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤੀ।
ਭੁਵਨਕੋਸ਼ਵਿषਯੇ ਪ੍ਰਿਯਵ੍ਰਤਵਂਸ਼ਵਰ੍ਣਨਮ੍ ਸ਼੍ਰੀਨਾਰਾਯਣ ਉਵਾਚ ਮਨੋਃ ਸ੍ਵਾਯਮ੍ਭੁਵਸ੍ਯਾਸੀਜ੍ਜ੍ਯੇष੍ਠਃ ਪੁਤ੍ਰਃ ਪ੍ਰਿਯਵ੍ਰਤਃ । ਪਿਤੁਃ ਸੇਵਾਪਰੋ ਨਿਤ੍ਯਂ ਸਤ੍ਯਧਰ੍ਮਪਰਾਯਣਃ
ਭੁਵਨ-ਗੋਲ ਦੇ ਵਿਸ਼ੇ 'ਤੇ, ਪ੍ਰਿਯਵ੍ਰਤ ਵੰਸ਼ ਦਾ ਵਰਣਨ ਹੈ। ਸ਼੍ਰੀ ਨਾਰਾਯਣ ਜੀ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ: ਮਨੂ ਸਵਾਯੰਭੂਵ ਦਾ ਵੱਡਾ ਪੁੱਤਰ ਪ੍ਰਿਯਵ੍ਰਤ ਸੀ, ਜੋ ਹਮੇਸ਼ਾ ਪਿਤਾ ਦੀ ਸੇਵਾ ਵਿਚ ਲੱਗਾ ਰਹਿੰਦਾ ਸੀ, ਤੇ ਸੱਚ ਤੇ ਧਰਮ ਵਿਚ ਅਡੋਲ ਸੀ।
ਪ੍ਰਜਾਪਤੇਰ੍ਦੁਹਿਤਰਂ ਸੁਰੂਪਾਂ ਵਿਸ਼੍ਵਕਰ੍ਮਣਃ । ਬਰ੍ਹਿष੍ਮਤੀਂ ਚੋਪਯੇਮੇ ਸਮਾਨਾਂ ਸ਼ੀਲਕਰ੍ਮਭਿਃ
ਉਸ ਨੇ ਪ੍ਰਜਾਪਤੀ ਵਿਸ਼ਵਕਰਮਾ ਦੀ ਸੁੰਦਰ ਧੀ ਬਰਹਿਸ਼ਮਤੀ ਨਾਲ ਵਿਆਹ ਕੀਤਾ, ਜੋ ਉਸ ਦੇ ਚਾਲ-ਚਲਣ ਤੇ ਕਰਮਾਂ ਵਿਚ ਬਰਾਬਰ ਸੀ।
ਤਸ੍ਯਾਂ ਪੁਤ੍ਰਾਨ੍ਦਸ਼ ਗੁਣੈਰਨ੍ਵਿਤਾਨ੍ਭਾਵਿਤਾਤ੍ਮਨਃ । ਜਨਯਾਮਾਸ ਕਨ੍ਯਾਂ ਚੋਰ੍ਜਸ੍ਵਤੀਂ ਚ ਯਵੀਯਸੀਮ੍
ਉਸ ਤੋਂ, ਉਸ ਨੇ ਦਸ ਪੁੱਤਰ ਪੈਦਾ ਕੀਤੇ, ਜੋ ਗੁਣਾਂ ਤੇ ਉੱਚ ਮਨ ਵਾਲੇ ਸਨ, ਅਤੇ ਇੱਕ ਸਭ ਤੋਂ ਛੋਟੀ ਧੀ ਉਰਜਸਵਤੀ ਪੈਦਾ ਕੀਤੀ।
ਆਗ੍ਨੀਧ੍ਰਸ਼੍ਚੇਧ੍ਮਜਿਹ੍ਵਸ਼੍ਚ ਯਜ੍ਞਬਾਹੁਸ੍ਤृਤੀਯਕਃ । ਮਹਾਵੀਰਸ਼੍ਚਤੁਰ੍ਥਸ੍ਤੁ ਪਞ੍ਚਮੋ ਰੁਕ੍ਮਸ਼ੁਕ੍ਰਕਃ
ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਨਾਮ ਹਨ: ਅਗਨੀਧ੍ਰ, ਚੇਧਮਜਿਹਵਾ, ਤੀਜਾ ਯਜਨਬਾਹੁ, ਚੌਥਾ ਮਹਾਵੀਰ, ਤੇ ਪੰਜਵਾਂ ਰੁਕਮਸ਼ੁਕ੍ਰ।
ਘृਤਪृष੍ਠਸ਼੍ਚ ਸਵਨੋ ਮੇਧਾਤਿਥਿਰਥਾष੍ਟਮਃ । ਵੀਤਿਹੋਤ੍ਰਃ ਕਵਿਸ਼੍ਚੇਤਿ ਦਸ਼ੈਤੇ ਵਹ੍ਨਿਨਾਮਕਾਃ
ਘ੍ਰਿਤਪ੍ਰਿਸ਼ਠ, ਸਵਨ, ਅਠਵਾਂ ਮੇਧਾਤਿਥਿ, ਵੀਤਿਹੋਤ੍ਰ ਤੇ ਕਵੀ—ਇਹ ਦਸੇ ਵਹਿਨੀ ਨਾਮ ਵਾਲੇ ਪੁੱਤਰ ਹਨ।
ਏਤੇषਾਂ ਦਸ਼ਪੁਤ੍ਰਾਣਾਂ ਤ੍ਰਯੋऽਪ੍ਯਾਸਨ੍ਵਿਰਾਗਿਣਃ । ਕਵਿਸ਼੍ਚ ਸਵਨਸ਼੍ਚੈਵ ਮਹਾਵੀਰ ਇਤਿ ਤ੍ਰਯਃ
ਇਨ੍ਹਾਂ ਦਸ ਪੁੱਤਰਾਂ ਵਿਚੋਂ ਤਿੰਨ ਵਿਰਾਗੀ ਸਨ: ਕਵੀ, ਸਵਨ ਤੇ ਮਹਾਵੀਰ—ਇਹ ਤਿੰਨ।
ਆਤ੍ਮਵਿਦ੍ਯਾਪਰਿष੍ਣਾਤਾਃ ਸਰ੍ਵੇ ਤੇ ਹ੍ਯੂਰ੍ਧ੍ਵਰੇਤਸਃ । ਆਸ਼੍ਰਮੇ ਪਰਹਂਸਾਖ੍ਯੇ ਨਿਃਸ੍ਪृਹਾ ਹ੍ਯਭਵਨ੍ਮੁਦਾਃ
ਉਹ ਸਾਰੇ ਆਤਮ-ਵਿਦਿਆ ਵਿਚ ਨਿਪੁੰਨ, ਉੱਚ ਰੇਤ ਵਾਲੇ, ਤੇ ਪਰਮਹੰਸ ਆਸ਼੍ਰਮ ਵਿਚ ਨਿਸ਼ਕਾਮ ਹੋ ਕੇ ਖੁਸ਼ੀ ਨਾਲ ਰਹਿੰਦੇ ਸਨ।
ਅਪਰਸ੍ਯਾਂ ਚ ਜਾਯਾਯਾਂ ਤ੍ਰਯਃ ਪੁਤ੍ਰਾਸ਼੍ਚ ਜਜ੍ਞਿਰੇ । ਉਤ੍ਤਮਸ੍ਤਾਮਸਸ਼੍ਚੈਵ ਰੈਵਤਸ਼੍ਚੇਤਿ ਵਿਸ਼੍ਰੁਤਾਃ
ਇੱਕ ਹੋਰ ਪਤਨੀ ਤੋਂ ਤਿੰਨ ਪੁੱਤਰ ਪੈਦਾ ਹੋਏ: ਉੱਤਮ, ਤਾਮਸ ਤੇ ਰੈਵਤ—ਇਹ ਸਭ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹਨ।
ਮਨ੍ਵਨ੍ਤਰਾਧਿਪਤਯ ਏਤੇ ਪੁਤ੍ਰਾ ਮਹੌਜਸਃ । ਪ੍ਰਿਯਵ੍ਰਤਃ ਸ ਰਾਜੇਨ੍ਦ੍ਰੋ ਬੁਭੁਜੇ ਜਗਤੀਮਿਮਾਮ੍
ਇਹ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਪੁੱਤਰ ਮਨਵੰਤਰਾ ਦੇ ਰਾਜਾ ਬਣੇ; ਪ੍ਰਿਯਵ੍ਰਤ, ਉਹ ਰਾਜਾ, ਇਸ ਸੰਸਾਰ ਦੀ ਰਾਜਗਦੀ ਦਾ ਆਨੰਦ ਲਿਆ।
ਏਕਾਦਸ਼ਾਰ੍ਬੁਦਾਬ੍ਦਾਨਾਮਵ੍ਯਾਹਤਬਲੇਨ੍ਦ੍ਰਿਯਃ । ਯਦਾ ਸੂਰ੍ਯਃ ਪृਥਿਵ੍ਯਾਸ਼੍ਚ ਵਿਭਾਗੇ ਪ੍ਰਥਮੇऽਤਪਤ੍
ਇਕਾਦਸ਼ ਅਰਬੁਦ ਸਾਲਾਂ ਲਈ, ਜਿਸ ਵੇਲੇ ਧਰਤੀ 'ਤੇ ਪਹਿਲੀ ਵੰਡ ਵਿਚ ਸੂਰਜ ਨੇ ਚਮਕਿਆ, ਉਸ ਸਮੇਂ ਉਹ ਅਟੱਲ ਤਾਕਤ ਤੇ ਇੰਦ੍ਰੀਆਂ ਨਾਲ ਰਾਜ ਕਰਦਾ ਰਿਹਾ।
ਭਾਗੇ ਦ੍ਵਿਤੀਯੇ ਤਤ੍ਰਾਸੀਦਨ੍ਧਕਾਰੋਦਯਃ ਕਿਲ । ਏਵਂ ਵ੍ਯਤਿਕਰਂ ਰਾਜਾ ਵਿਲੋਕ੍ਯ ਮਨਸਾ ਚਿਰਮ੍
ਦੂਜੇ ਭਾਗ ਵਿੱਚ ਹਨੇਰਾ ਛਾ ਗਿਆ। ਰਾਜਾ ਨੇ ਇਹ ਅਜੀਬ ਘਟਨਾ ਵੇਖ ਕੇ, ਆਪਣੇ ਮਨ ਵਿੱਚ ਲੰਮਾ ਸੋਚਿਆ।
ਪ੍ਰਸ਼ਾਸ੍ਤਿ ਮਯਿ ਭੂਮ੍ਯਾਂ ਚ ਤਮਃ ਪ੍ਰਾਦੁਰ੍ਭਵੇਤ੍ਕਥਮ੍ । ਏਵਂ ਨਿਵਾਰਯਿष੍ਯਾਮਿ ਭੂਮੌ ਯੋਗਬਲੇਨ ਚ
ਉਸ ਨੇ ਸੋਚਿਆ, 'ਜਦੋਂ ਮੈਂ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਰਾਜ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹਾਂ, ਤਾਂ ਹਨੇਰਾ ਕਿਵੇਂ ਆ ਸਕਦਾ ਹੈ? ਮੈਂ ਆਪਣੇ ਜੋਗ ਦੇ ਬਲ ਨਾਲ ਇਹ ਹਨੇਰਾ ਧਰਤੀ ਤੋਂ ਦੂਰ ਕਰਾਂਗਾ।'
ਏਵਂ ਵ੍ਯਵਸਿਤੋ ਰਾਜਾ ਪੁਤ੍ਰਃ ਸ੍ਵਾਯਮ੍ਭੁਵਸ੍ਯ ਸਃ । ਰਥੇਨਾਦਿਤ੍ਯਵਰ੍ਣੇਨ ਸਪ੍ਤਕृਤ੍ਵਃ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਯਨ੍
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਨਿਸ਼ਚੇ ਕਰਕੇ, ਸ੍ਵਾਯੰਭੂ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਰਾਜਾ ਨੇ, ਸੂਰਜ ਵਾਂਗ ਚਮਕਦੇ ਰਥ ਨਾਲ ਧਰਤੀ ਨੂੰ ਸੱਤ ਵਾਰੀ ਰੌਸ਼ਨ ਕਰ ਦਿੱਤਾ।
ਤਸ੍ਯਾਪਿ ਗਚ੍ਛਤੋ ਰਾਜ੍ਞੋ ਭੂਮੌ ਯਦ੍ਰਥਨੇਮਯਃ । ਪਤਿਤਾਸ੍ਤੇ ਸਮੁਦ੍ਰਾਖ੍ਯਾਂ ਭੇਜਿਰੇ ਲੋਕਹੇਤਵੇ
ਜਦੋਂ ਰਾਜਾ ਰਥ ਚਲਾ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਰਥ ਦੇ ਪਹੀਏ ਜਿੱਥੇ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਲੱਗੇ, ਉਥੇ ਨਿਸ਼ਾਨ ਪਏ। ਉਹ ਨਿਸ਼ਾਨ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਭਲਾਈ ਲਈ ਸਮੁੰਦਰਾਂ ਵਾਂਗ ਮਸ਼ਹੂਰ ਹੋ ਗਏ।