ਪੁਲਕਾਙ੍ਕਿਤਸਰ੍ਵਾਙ੍ਗੈਰ੍ਬਾष੍ਪਰੁਦ੍ਧਾਕ੍ਸ਼ਿਨਿਃਸ੍ਵਨਃ । ਨृਤ੍ਯਗੀਤਾਦਿਘੋषੇਣ ਤੋषਯੇਨ੍ਮਾਂ ਮੁਹੁਰ੍ਮੁਹੁਃ
ਜਿਸ ਦੇ ਸਰੀਰ ਦੇ ਹਰ ਅੰਗ ਉੱਤੇ ਰੋਮਾਂ ਦੇ ਖੜੇ ਹੋਣ, ਅੱਖਾਂ ਵਿੱਚ ਹੰਝੂਆਂ ਨਾਲ ਅਵਾਜ਼ ਰੁਕ ਜਾਵੇ, ਉਹ ਨੱਚਣ-ਗਾਉਣ ਆਦਿ ਦੀ ਧੁਨ ਨਾਲ ਬਾਰ-ਬਾਰ ਮੈਨੂੰ ਖੁਸ਼ ਕਰੇ।
ਵੇਦਪਾਰਾਯਣੈਸ਼੍ਚੈਵ ਪੁਰਾਣੈਃ ਸਕਲੈਰਪਿ । ਪ੍ਰਤਿਪਾਦ੍ਯਾ ਯਤੋऽਹਂ ਵੈ ਤਸ੍ਮਾਤ੍ਤੈਸ੍ਤੋषਯੇਤ੍ਤੁ ਮਾਮ੍
ਵੇਦਾਂ ਅਤੇ ਪੁਰਾਣਾਂ ਦੀ ਪਾਠ ਨਾਲ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਰਾਹੀਂ ਮੈਂ ਸਥਾਪਿਤ ਹਾਂ, ਉਹ ਮੈਨੂੰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਰਾਹੀਂ ਪ੍ਰਸੰਨ ਕਰੇ।
ਨਿਜਂ ਸਰ੍ਵਸ੍ਵਮਪਿ ਮੇ ਸਦੇਹਂ ਨਿਤ੍ਯਸ਼ੋऽਰ੍ਪਯੇਤ੍ । ਨਿਤ੍ਯਹੋਮਂ ਤਤਃ ਕੁਰ੍ਯਾਦ੍ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਾਂਸ਼੍ਚ ਸੁਵਾਸਿਨੀਃ
ਆਪਣਾ ਸਾਰਾ ਧਨ-ਦੌਲਤ ਅਤੇ ਆਪਣਾ ਸਰੀਰ ਵੀ ਸਦਾ ਮੇਰੇ ਅਰਪਣ ਕਰੇ; ਫਿਰ ਰੋਜ਼ ਹਵਨ ਕਰੇ, ਅਤੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਤੇ ਸੁਭਾਗਨੀਆਂ ਦੀ ਇਜ਼ਤ ਕਰੇ।
ਬਟੁਕਾਨ੍ਪਾਮਰਾਨਨ੍ਯਾਨ੍ਦੇਵੀਬੁਦ੍ਧ੍ਯਾ ਤੁ ਭੋਜਯੇਤ੍ । ਨਤ੍ਵਾ ਪੁਨਃ ਸ੍ਵਹृਦਯੇ ਵ੍ਯੁਤ੍ਕ੍ਰਮੇਣ ਵਿਸਰ੍ਜਯੇਤ੍
ਬਚਿਆਂ, ਆਮ ਲੋਕਾਂ ਅਤੇ ਹੋਰਾਂ ਨੂੰ ਵੀ ਦੇਵੀ ਸਮਝ ਕੇ ਖਾਣਾ ਖਵਾਏ; ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਕੇ, ਠੀਕ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਆਪਣੇ ਮਨ ਤੋਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਵਿਦਾ ਕਰੇ।
ਸਰ੍ਵਂ ਹृਲ੍ਲੇਖਯਾ ਕੁਰ੍ਯਾਤ੍ ਪੂਜਨਂ ਮਮ ਸੁਬ੍ਰਤ । ਹृਲ੍ਲੇਖਾ ਸਰ੍ਵਮਨ੍ਤ੍ਰਾਣਾਂ ਨਾਯਿਕਾ ਪਰਮਾ ਸ੍ਮृਤਾ
ਹੇ ਸੁਭਰਤ, ਮੇਰੀ ਪੂਜਾ ਹਮੇਸ਼ਾ ਹ੍ਰਿੱਲੇਖਾ ਨਾਲ ਕਰੀ ਜਾਵੇ; ਹ੍ਰਿੱਲੇਖਾ ਸਾਰੇ ਮੰਤ੍ਰਾਂ ਦੀ ਮੁੱਖ ਮੰਨੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਹृਲ੍ਲੇਖਾਦਰ੍ਪਣੇ ਨਿਤ੍ਯਮਹਂ ਤਤ੍ਪ੍ਰਤਿਬਿਮ੍ਬਿਤਾ । ਤਸ੍ਮਾਦ੍ਹृਲ੍ਲੇਖਯਾ ਦਤ੍ਤਂ ਸਰ੍ਵਮਨ੍ਤ੍ਰੈਃ ਸਮਰ੍ਪਿਤਮ੍
ਮੈਂ ਹਮੇਸ਼ਾ ਹ੍ਰਿੱਲੇਖਾ ਦੇ ਦਰਪਣ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਤੀਬਿੰਬਿਤ ਰਹਿੰਦੀ ਹਾਂ; ਇਸ ਲਈ, ਜੋ ਕੁਝ ਵੀ ਹ੍ਰਿੱਲੇਖਾ ਨਾਲ, ਸਾਰੇ ਮੰਤ੍ਰਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ਅਰਪਣ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਸਵੀਕਾਰ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
ਗੁਰੁਂ ਸਮ੍ਪੂਜ੍ਯ ਭੂषਾਦ੍ਯੈਃ ਕृਤਕृਤ੍ਯਤ੍ਵਮਾਵਹੇਤ੍ । ਯ ਏਵਂ ਪੂਜਯੇਦ੍ਦੇਵੀਂ ਸ਼੍ਰੀਮਦ੍ਭੁਵਨਸੁਨ੍ਦਰੀਮ੍
ਗੁਰੂ ਦੀ ਪੂਜਾ ਗਹਣਿਆਂ ਆਦਿ ਨਾਲ ਕਰਕੇ, ਮਨੁੱਖ ਆਪਣਾ ਮਨੋਰਥ ਪੂਰਾ ਕਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ; ਜੋ ਕੋਈ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਭੁਵਨਸੁੰਦਰੀ ਦੇਵੀ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰੇ—
ਨ ਤਸ੍ਯ ਦੁਰ੍ਲਭਂ ਕਿਞ੍ਚਿਤ੍ਕਦਾਚਿਤ੍ਕ੍ਵਚਿਦਸ੍ਤਿ ਹਿ । ਦੇਹਾਨ੍ਤੇ ਤੁ ਮਣਿਦ੍ਵੀਪਂ ਮਮ ਯਾਤ੍ਯੇਵ ਸਰ੍ਵਥਾ
ਉਸ ਲਈ ਕਦੇ ਵੀ, ਕਿਸੇ ਵੀ ਥਾਂ ਤੇ, ਕੁਝ ਵੀ ਮੁਸ਼ਕਲ ਨਹੀਂ ਰਹਿੰਦਾ; ਸਰੀਰ ਦੇ ਅੰਤ 'ਤੇ ਉਹ ਮੇਰੇ ਮਣੀਦਵੀਪ ਨੂੰ ਜਾ ਪਹੁੰਚਦਾ ਹੈ।
ਜ੍ਞੇਯੋ ਦੇਵੀਸ੍ਵਰੂਪੋऽਸੌ ਦੇਵਾ ਨਿਤ੍ਯਂ ਨਮਨ੍ਤਿ ਤਮ੍ । ਇਤਿ ਤੇ ਕਥਿਤਂ ਰਾਜਨ੍ ਮਹਾਦੇਵ੍ਯਾਃ ਪ੍ਰਪੂਜਨਮ੍
ਇਹੀ ਦੇਵੀ ਦਾ ਸਵਰੂਪ ਜਾਣੋ; ਦੇਵਤੇ ਹਮੇਸ਼ਾ ਉਸ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਹੇ ਰਾਜਨ, ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਮਹਾਦੇਵੀ ਦੀ ਪੂਜਾ ਦੱਸ ਦਿੱਤੀ ਹੈ।
ਵਿਮृਸ਼੍ਯੈਤਦਸ਼ੇषੇਣਾਪ੍ਯਧਿਕਾਰਾਨੁਰੂਪਤਃ । ਕੁਰੁ ਮੇ ਪੂਜਨਂ ਤੇਨ ਕृਤਾਰ੍ਥਸ੍ਤ੍ਵਂ ਭਵਿष੍ਯਸਿ
ਇਹ ਸਾਰਾ ਆਪਣੇ ਅਧਿਕਾਰ ਅਨੁਸਾਰ ਸੋਚ ਕੇ, ਮੇਰੀ ਪੂਜਾ ਉਸ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਕਰ; ਇਸ ਰਾਹੀਂ ਤੂੰ ਮਨੋਰਥ ਪੂਰਾ ਕਰ ਲਵੇਂਗਾ।
ਇਦਂ ਤੁ ਗੀਤਾਸ਼ਾਸ੍ਤ੍ਰਂ ਮੇ ਨਾਸ਼ਿष੍ਯਾਯ ਵਦੇਤ੍ ਕ੍ਵਚਿਤ੍ । ਨਾਭਕ੍ਤਾਯ ਪ੍ਰਦਾਤਵ੍ਯਂ ਨ ਧੂਰ੍ਤਾਯ ਚ ਦੁਰ੍ਹृਦੇ
ਮੇਰਾ ਇਹ ਗੀਤ-ਸ਼ਾਸਤਰ ਕਦੇ ਵੀ ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਲਈ ਨਹੀਂ ਬੋਲਣਾ ਚਾਹੀਦਾ; ਨਾ ਹੀ ਭਗਤੀ ਤੋਂ ਰਹਿਤ, ਚਲਾਕ ਜਾਂ ਮੰਦੇ ਮਨ ਵਾਲੇ ਨੂੰ ਦੇਣਾ ਚਾਹੀਦਾ।
ਏਤਤ੍ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਨਂ ਮਾਤੁਰੁਦ੍ਘਾਟਨਮੁਰੋਜਯੋਃ । ਤਸ੍ਮਾਦਵਸ਼੍ਯਂ ਯਤ੍ਨੇਨ ਗੋਪਨੀਯਮਿਦਂ ਸਦਾ
ਇਸ ਦਾ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਨ ਮਾਤਾ ਦੇ ਉਰਜਾ ਦੀ ਖੋਲ੍ਹ ਹੈ; ਇਸ ਲਈ, ਇਹ ਹਮੇਸ਼ਾ ਧਿਆਨ ਨਾਲ ਲੁਕਾਇਆ ਜਾਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
ਦੇਯਂ ਭਕ੍ਤਾਯ ਸ਼ਿष੍ਯਾਯ ਜ੍ਯੇष੍ਠਪੁਤ੍ਰਾਯ ਚੈਵ ਹਿ । ਸੁਸ਼ੀਲਾਯ ਸੁਵੇषਾਯ ਦੇਵੀਭਕ੍ਤਿਯੁਤਾਯ ਚ
ਇਹ ਭਗਤ, ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਜਾਂ ਵੱਡੇ ਪੁੱਤਰ ਨੂੰ ਦੇਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ; ਚੰਗੀ ਚਾਲ-ਚਲਣ ਵਾਲੇ, ਸੋਹਣੇ ਵਸਤ੍ਰ ਪਹਿਨਣ ਵਾਲੇ ਅਤੇ ਦੇਵੀ ਭਗਤੀ ਵਾਲੇ ਨੂੰ।
ਸ਼੍ਰਾਦ੍ਧਕਾਲੇ ਪਠੇਦੇਤਦ੍ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਾਨਾਮ੍ ਸਮੀਪਤਃ । ਤृਪ੍ਤਾਸ੍ਤਤ੍ਪਿਤਰਃ ਸਰ੍ਵੇ ਪ੍ਰਯਾਨ੍ਤਿ ਪਰਮਂ ਪਦਮ੍
ਸ੍ਰਾਧ ਦੇ ਸਮੇਂ, ਇਹ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਪੜ੍ਹਿਆ ਜਾਵੇ; ਸਾਰੇ ਪਿਤਰ ਤ੍ਰਿਪਤ ਹੋ ਕੇ ਉੱਚਾ ਦਰਜਾ ਪਾ ਲੈਂਦੇ ਹਨ।
ਵ੍ਯਾਸ ਉਵਾਚ ਇਤ੍ਯੁਕ੍ਤ੍ਵਾ ਸਾ ਭਗਵਤੀ ਤਤ੍ਰੈਵਾਨ੍ਤਰਧੀਯਤ । ਦੇਵਾਸ਼੍ਚ ਮੁਦਿਤਾਃ ਸਰ੍ਵੇ ਦੇਵੀਦਰ੍ਸ਼ਨਤੋऽਭਵਨ੍
ਵਿਆਸ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕਹਿ ਕੇ, ਭਗਵਤੀ ਉਥੇ ਹੀ ਅਦ੍ਰਿਸ਼ ਹੋ ਗਈ; ਅਤੇ ਸਾਰੇ ਦੇਵਤੇ ਦੇਵੀ ਦੇ ਦਰਸ਼ਨ ਕਰਕੇ ਖੁਸ਼ ਹੋ ਗਏ।
ਤਤੋ ਹਿਮਾਲਯੇ ਜਜ੍ਞੇ ਦੇਵੀ ਹੈਮਵਤੀ ਤੁ ਸਾ । ਯਾ ਗੌਰੀਤਿ ਪ੍ਰਸਿਦ੍ਧਾਸੀਦ੍ਦਤ੍ਤਾ ਸਾ ਸ਼ਙ੍ਕਰਾਯ ਚ
ਫਿਰ ਹਿਮਾਲਿਆਂ ਵਿੱਚ, ਉਹ ਦੇਵੀ ਹਿਮਾਵਤ ਦੀ ਧੀ ਵਜੋਂ ਜਨਮ ਲੈਈ; ਉਹ ਗੌਰੀ ਨਾਂ ਨਾਲ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੋਈ ਅਤੇ ਸ਼ੰਕਰ ਨੂੰ ਦਿੱਤੀ ਗਈ।
ਤਤਃ ਸ੍ਕਨ੍ਦਃ ਸਮੁਦ੍ਭੂਤਸ੍ਤਾਰਕਸ੍ਤੇਨ ਪਾਤਿਤਃ । ਸਮੁਦ੍ਰਮਨ੍ਥਨੇ ਪੂਰ੍ਵਂ ਰਤ੍ਨਾਨ੍ਯਾਸੁਰ੍ਨਰਾਧਿਪ
ਫਿਰ ਸਕੰਦ ਦਾ ਜਨਮ ਹੋਇਆ, ਉਸ ਨੇ ਤਾਰਕ ਨੂੰ ਮਾਰ ਦਿੱਤਾ; ਪਹਿਲਾਂ ਸਮੁੰਦਰ ਮਥਨ ਸਮੇਂ, ਰਤਨ ਮਨੁੱਖਾਂ ਦੇ ਰਾਜਾ ਨੂੰ ਦਿੱਤੇ ਗਏ।
ਤਤ੍ਰ ਦੇਵੈਃ ਸ੍ਤੁਤਾ ਦੇਵੀ ਲਕ੍ਸ਼੍ਮੀਪ੍ਰਾਪ੍ਤ੍ਯਰ੍ਥਮਾਦਰਾਤ੍ । ਤੇषਾਮਨੁਗ੍ਰਹਾਰ੍ਥਾਯ ਨਿਰ੍ਗਤਾ ਤੁ ਰਮਾ ਤਤਃ
ਉਥੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੇ ਦੇਵੀ ਦੀ ਲਕਸ਼ਮੀ ਪ੍ਰਾਪਤੀ ਲਈ ਸਤਿਕਾਰ ਨਾਲ ਸਤੁਤੀ ਕੀਤੀ; ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਭਲਾਈ ਲਈ, ਰਮਾ ਉਥੋਂ ਨਿਕਲ ਆਈ।
ਵੈਕੁਣ੍ਠਾਯ ਸੁਰੈਰ੍ਦਤ੍ਤਾ ਤੇਨ ਤਸ੍ਯ ਸ਼ਮੋऽਭਵਤ੍ । ਇਤਿ ਤੇ ਕਥਿਤਂ ਰਾਜਨ੍ ਦੇਵੀਮਾਹਾਤ੍ਮ੍ਯਮੁਤ੍ਤਮਮ੍
ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਵੈਕੁੰਠ ਦਿੱਤਾ, ਇਸ ਕਰਕੇ ਉਸ ਨੂੰ ਮਨ ਦੀ ਸ਼ਾਂਤੀ ਮਿਲ ਗਈ। ਰਾਜਨ, ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਮੈਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਦੇਵੀ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚੀ ਮਹਿਮਾ ਦੱਸ ਦਿੱਤੀ ਹੈ।
ਗੌਰੀਲਕ੍ਸ਼੍ਮ੍ਯੋਃ ਸਮੁਦ੍ਭੂਤਿਵਿषਯਂ ਸਰ੍ਵਕਾਮਦਮ੍ । ਨ ਵਾਚ੍ਯਂ ਤ੍ਵੇਤਦਨ੍ਯਸ੍ਮੈ ਰਹਸ੍ਯਂ ਕਥਿਤਂ ਯਤਃ
ਗੌਰੀ ਤੇ ਲਕਸ਼ਮੀ ਦੀ ਉਤਪਤੀ ਦੀ ਇਹ ਕਥਾ ਸਭ ਇੱਛਾਵਾਂ ਪੂਰੀ ਕਰਦੀ ਹੈ; ਇਹ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਦੱਸਣੀ, ਕਿਉਂਕਿ ਇਹ ਗੁਪਤ ਰਾਜ ਹੈ ਜੋ ਤੁਹਾਨੂੰ ਹੀ ਦੱਸਿਆ ਗਿਆ ਹੈ।
ਗੀਤਾ ਰਹਸ੍ਯਭੂਤੇਯਂ ਗੋਪਨੀਯਾ ਪ੍ਰਯਤ੍ਨਤਃ । ਸਰ੍ਵਮੁਕ੍ਤਂ ਸ੍ਮਸੇਨ ਯਤ੍ਪृष੍ਟਂ ਤਤ੍ਤ੍ਵਯਾਨਘ । ਪਵਿਤ੍ਰਂ ਪਾਵਨਂ ਦਿਵ੍ਯਂ ਕਿਂ ਭੂਯਃ ਸ਼੍ਰੋਤੁਮਿਚ੍ਛਸਿ
ਇਹ ਗੀਤ ਬਹੁਤ ਹੀ ਗੁਪਤ ਹੈ, ਇਸ ਨੂੰ ਸਾਵਧਾਨੀ ਨਾਲ ਸੰਭਾਲ ਕੇ ਰੱਖੋ। ਜੋ ਕੁਝ ਤੁਸੀਂ ਪੁੱਛਿਆ, ਉਹ ਸਾਰਾ ਪਵਿੱਤਰ, ਪਵਿਤ੍ਰ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਤੇ ਦਿਵਿਆ ਦੱਸ ਦਿੱਤਾ। ਹੁਣ ਤੁਸੀਂ ਹੋਰ ਕੀ ਸੁਣਨਾ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹੋ?
ਭੁਵਨਕੋਸ਼ਪ੍ਰਸਙ੍ਗੇ ਦੇਵ੍ਯਾ ਮਨਵੇ ਵਰਦਾਨਵਰ੍ਣਨਮ੍ ਜਨਮੇਜਯ ਉਵਾਚ ਸੂਰ੍ਯਚਨ੍ਦ੍ਰਾਨ੍ਵਯੋਤ੍ਥਾਨਾਂ ਨृਪਾਣਾਂ ਸਤ੍ਕਥਾਸ਼੍ਰਿਤਮ੍ । ਚਰਿਤਂ ਭਵਤਾ ਪ੍ਰੋਕ੍ਤਂ ਸ਼੍ਰੁਤਂ ਤਦਮृਤਾਸ੍ਪਦਮ੍
ਜਨਮੇਜਯ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਸੂਰਜ ਤੇ ਚੰਦ ਦੀ ਵੰਸ਼ ਵਿੱਚ ਜਨਮੇ ਰਾਜਿਆਂ ਦੇ ਚੰਗੇ ਕੰਮ, ਜੋ ਤੁਸੀਂ ਦੱਸੇ, ਮੈਂ ਸੁਣ ਲਏ ਹਨ—ਇਹ ਅਮਰਤਾ ਦਾ ਸਰੋਤ ਹਨ।
ਅਧੁਨਾ ਸ਼੍ਰੋਤੁਮਿਚ੍ਛਾਮਿ ਸਾ ਦੇਵੀ ਜਗਦਮ੍ਬਿਕਾ । ਮਨ੍ਵਨ੍ਤਰੇषੁ ਸਰ੍ਵੇषੁ ਯਦ੍ਯਦ੍ਰੂਪੇਣ ਪੂਜ੍ਯਤੇ
ਹੁਣ ਮੈਂ ਸੁਣਨਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹਾਂ ਕਿ ਉਹ ਜਗਤ ਮਾਤਾ ਦੇਵੀ, ਮਨਵੰਤਰਾ ਦੇ ਹਰ ਸਮੇਂ ਵਿੱਚ, ਕਿਸ-ਕਿਸ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਪੂਜੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਯਸ੍ਮਿਨ੍ਯਸ੍ਮਿਂਸ਼੍ਚ ਵੈ ਸ੍ਥਾਨੇ ਯੇਨ ਯੇਨ ਚ ਕਰ੍ਮਣਾ । (ਸ਼ਰੀਰੇਣ ਚ ਦੇਵੇਸ਼ੀ ਪੂਜਨੀਯਾ ਫਲਪ੍ਰਦਾ । ਯੇਨੈਵ ਮਨ੍ਤ੍ਰਬੀਜੇਨ ਯਤ੍ਰ ਯਤ੍ਰ ਚ ਪੂਜ੍ਯਤੇ
ਕਿਹੜੀ ਥਾਂ ਤੇ, ਕਿਹੜੇ ਕੰਮ ਨਾਲ, ਕਿਹੜੇ ਸਰੀਰ ਨਾਲ, ਦੇਵੀ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ ਜੋ ਫਲ ਦਿੰਦੀ ਹੈ, ਤੇ ਕਿਹੜਾ ਮੰਤ੍ਰ ਬੀਜ ਵਰਤਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜਿੱਥੇ-ਜਿੱਥੇ ਉਹ ਪੂਜੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ—
ਯੇਨ ਧ੍ਯਾਨੇਨ ਤਤ੍ਸੂਕ੍ਸ਼੍ਮੇ ਸ੍ਵਰੂਪੇ ਸ੍ਯਾਨ੍ਮਤੇਰ੍ਗਤਿਃ । ਤਤ੍ਸਰ੍ਵਂ ਵਦ ਵਿਪ੍ਰਰ੍षੇ ਯੇਨ ਸ਼੍ਰੇਯੋऽਹਮਾਪ੍ਨੁਯਾਮ੍
ਕਿਹੜੇ ਧਿਆਨ ਨਾਲ, ਉਸ ਦੇ ਸੁਖਮ ਰੂਪ ਵਿੱਚ, ਮਨ ਆਪਣਾ ਲਕੜਾ ਪਾਉਂਦਾ ਹੈ? ਇਹ ਸਾਰਾ ਦੱਸੋ, ਵੈਦਕ ਰਿਸ਼ੀ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਮੈਂ ਚੰਗੀ ਵਸਤੂ ਹਾਸਲ ਕਰ ਸਕਾਂ।
ਵ੍ਯਾਸ ਉਵਾਚ ਸ਼ृਣੁ ਰਾਜਨ੍ ਪ੍ਰਵਕ੍ਸ਼੍ਯਾਮਿ ਦੇਵ੍ਯਾਰਾਧਨਮੁਤ੍ਤਮਮ੍ । ਯਤ੍ਕृਤੇਨ ਸ਼੍ਰੁਤੇਨਾਪਿ ਨਰਃ ਸ਼੍ਰੇਯੋऽਤ੍ਰ ਵਿਨ੍ਦਤੇ
ਵਿਆਸ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਸੁਣੋ ਰਾਜਨ, ਮੈਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਦੇਵੀ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚੀ ਪੂਜਾ ਦੱਸਾਂਗਾ; ਜਿਸ ਨੂੰ ਕਰਕੇ ਜਾਂ ਸੁਣ ਕੇ ਵੀ, ਮਨੁੱਖ ਇੱਥੇ ਸਭ ਤੋਂ ਚੰਗਾ ਫਲ ਪਾਉਂਦਾ ਹੈ।
ਏਵਮੇਤਨ੍ਨਾਰਦੇਨ ਪृष੍ਟੋ ਨਾਰਾਯਣਃ ਪੁਰਾ । ਤਸ੍ਮੈ ਯਦੁਕ੍ਤਵਾਨ੍ਦੇਵੋ ਯੋਗਚਰ੍ਯਾਪ੍ਰਵਰ੍ਤਕਃ
ਇਹੀ ਗੱਲ ਨਾਰਦ ਨੇ ਪਹਿਲਾਂ ਨਾਰਾਇਣ ਨੂੰ ਪੁੱਛੀ ਸੀ; ਤੇ ਉਸ ਨੂੰ, ਜੋ ਯੋਗ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਹੈ, ਪ੍ਰਭੂ ਨੇ ਉੱਤਰ ਦਿੱਤਾ।
ਏਕਦਾ ਨਾਰਦਃ ਸ਼੍ਰੀਮਾਨ੍ਪਰ੍ਯਟਨ੍ਪृਥਿਵੀਮਿਮਾਮ੍ । ਨਾਰਾਯਣਾਸ਼੍ਰਮਂ ਪ੍ਰਾਪ੍ਤੋ ਗਤਖੇਦਸ਼੍ਚ ਤਸ੍ਥਿਵਾਨ੍
ਇੱਕ ਵਾਰ, ਮਹਾਨ ਨਾਰਦ, ਧਰਤੀ 'ਤੇ ਘੁੰਮਦੇ ਹੋਏ, ਨਾਰਾਇਣ ਦੇ ਆਸ਼ਰਮ ਵਿੱਚ ਪਹੁੰਚਿਆ ਤੇ ਥਕਾਵਟ ਦੂਰ ਹੋਣ ਤੇ ਉੱਥੇ ਖੜਾ ਹੋ ਗਿਆ।
ਤਸ੍ਮੈ ਯੋਗਾਤ੍ਮਨੇ ਨਤ੍ਵਾ ਬ੍ਰਹ੍ਮਦੇਵਤਨੂਦ੍ਭਵਃ । ਪਰ੍ਯਪृਚ੍ਛਦਿਮਂ ਚਾਰ੍ਥਂ ਯਤ੍ਪृष੍ਟੋ ਭਵਤਾਨਘ
ਯੋਗ ਦੇ ਆਤਮਾ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਕੇ, ਬ੍ਰਹਮਾ ਦੇ ਸਰੀਰ ਤੋਂ ਜਨਮੇ ਨਾਰਦ ਨੇ, ਉਹੀ ਸਵਾਲ ਪੁੱਛਿਆ ਜੋ ਤੁਸੀਂ ਪੁੱਛਿਆ ਹੈ, ਪਾਪ ਰਹਿਤ।
ਨਾਰਦ ਉਵਾਚ ਦੇਵਦੇਵ ਮਹਾਦੇਵ ਪੁਰਾਣਪੁਰੁषੋਤ੍ਤਮ । ਜਗਦਾਧਾਰ ਸਰ੍ਵਜ੍ਞ ਸ਼੍ਲਾਘਨੀਯੋਰੁਸਦ੍ਗੁਣ
ਨਾਰਦ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਦੇਵਾਂ ਦੇ ਦੇਵ, ਮਹਾਂਦੇਵ, ਪੁਰਾਣਿਆਂ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚੇ, ਜਗਤ ਦਾ ਆਧਾਰ, ਸਭ ਕੁਝ ਜਾਣਨ ਵਾਲਾ, ਤੇ ਤੇਰੇ ਵੱਡੇ ਗੁਣਾਂ ਦੀ ਸਭ ਵਧਾਈ ਕਰਦੇ ਹਨ—