ਤਤ੍ਰ ਵੇਦਾਵਿਰੁਦ੍ਧਾਂਸ਼ੋऽਪ੍ਯੁਕ੍ਤ ਏਵ ਕ੍ਵਚਿਤ੍ਕ੍ਵਚਿਤ੍ । ਵੈਦਿਕੈਸ੍ਤਦ੍ਗ੍ਰਹੇ ਦੇषੋ ਨ ਭਵਤ੍ਯੇਵ ਕਰ੍ਹਿਚਿਤ੍
ਉਸ ਵਿੱਚ ਜਿੱਥੇ-ਜਿੱਥੇ ਵੇਦ ਦੇ ਵਿਰੁੱਧ ਨਹੀਂ, ਉਹ ਉਥੇ ਦੱਸਿਆ ਗਿਆ ਹੈ; ਤੇ ਵੇਦਕ ਮਰਯਾਦਾ ਵਾਲਿਆਂ ਲਈ ਉਹ ਮੰਨਣ ਵਿੱਚ ਕਦੇ ਕੋਈ ਖਾਮੀ ਨਹੀਂ।
ਸਰ੍ਵਥਾ ਵੇਦਭਿਨ੍ਨਾਰ੍ਥੇ ਨਾਧਿਕਾਰੀ ਦ੍ਵਿਜੋ ਭਵੇਤ੍ । ਵੇਦਾਧਿਕਾਰਹੀਨਸ੍ਤੁ ਭਵੇਤ੍ਤਤ੍ਰਾਧਿਕਾਰਵਾਨ੍
ਹਰ ਹਾਲਤ ਵਿੱਚ, ਦੂਜੀ ਜਨਮ ਵਾਲਾ ਵੇਦ ਦੇ ਵਿਰੁੱਧ ਮਾਮਲਿਆਂ ਵਿੱਚ ਅਧਿਕਾਰੀ ਨਹੀਂ; ਪਰ ਜਿਸ ਨੂੰ ਵੇਦ ਦਾ ਅਧਿਕਾਰ ਨਹੀਂ, ਉਹ ਉਥੇ ਅਧਿਕਾਰੀ ਹੈ।
ਤਸ੍ਮਾਤ੍ਸਰ੍ਵਪ੍ਰਯਤ੍ਨੇਨ ਵੈਦਿਕੋ ਵੇਦਮਾਸ਼੍ਰਯੇਤ੍ । ਧਰ੍ਮੇਣ ਸਹਿਤਂ ਜ੍ਞਾਨਂ ਪਰਂ ਬ੍ਰਹ੍ਮ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਯੇਤ੍
ਇਸ ਲਈ, ਪੂਰੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਨਾਲ ਵੇਦਕ ਮਨੁੱਖ ਨੂੰ ਵੇਦ ਦਾ ਆਸਰਾ ਲੈਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ; ਧਰਮ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ ਗਿਆਨ ਉੱਚਾ ਬ੍ਰਹਮ ਪਰਗਟ ਕਰਦਾ ਹੈ।
ਸਰ੍ਵੈषਣਾਃ ਪਰਿਤ੍ਯਜ੍ਯ ਮਾਮੇਵ ਸ਼ਰਣਂ ਗਤਾਃ । ਸਰ੍ਵਭੂਤਦਯਾਵਨ੍ਤੋ ਮਾਨਾਹਙ੍ਕਾਰਵਰ੍ਜਿਤਾਃ
ਸਭ ਇੱਛਾਵਾਂ ਛੱਡ ਕੇ, ਸਿਰਫ ਮੇਰਾ ਆਸਰਾ ਲੈ ਕੇ, ਸਭ ਜੀਵਾਂ ਉੱਤੇ ਦਇਆ ਕਰਦੇ ਹੋਏ, ਮਾਨ ਤੇ ਅਹੰਕਾਰ ਤੋਂ ਰਹਿਤ—
ਮਚ੍ਚਿਤ੍ਤਾ ਮਦ੍ਗਤਪ੍ਰਾਣਾ ਮਤ੍ਸ੍ਥਾਨਕਥਨੇ ਰਤਾਃ । ਸਂਨ੍ਯਾਸਿਨੋ ਵਨਸ੍ਥਾਸ਼੍ਚ ਗृਹਸ੍ਥਾ ਬ੍ਰਹ੍ਮਚਾਰਿਣਃ
ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਮਨ ਮੇਰੇ ਵਿਚ ਲੀਨ ਹਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਜਿੰਦ ਮੇਰੇ ਲਈ ਸਮਰਪਿਤ ਹੈ, ਜੋ ਮੇਰੇ ਥਾਂ ਦੀ ਗੱਲ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਖੁਸ਼ੀ ਮਹਿਸੂਸ ਕਰਦੇ ਹਨ — ਚਾਹੇ ਉਹ ਸੰਨਿਆਸੀ ਹੋਣ, ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਰਹਿਣ ਵਾਲੇ, ਘਰ-ਗ੍ਰਹਸਤੀ ਜਾਂ ਵਿਦਿਆਰਥੀ —
ਉਪਾਸਨ੍ਤੇ ਸਦਾ ਭਕ੍ਤ੍ਯਾ ਯੋਗਮੈਸ਼੍ਵਰਸਞ੍ਜ੍ਞਿਤਮ੍ । ਤੇषਾਂ ਨਿਤ੍ਯਾਭਿਯੁਕ੍ਤਾਨਾਮਹਮਜ੍ਞਾਨਜਂ ਤਮਃ
ਉਹ ਹਮੇਸ਼ਾ ਭਗਤੀ ਨਾਲ ਮੇਰੀ ਉਪਾਸਨਾ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਮੈਨੂੰ ਜੋਗ ਅਤੇ ਇਸ਼ਵਰੀ ਸ਼ਕਤੀ ਦਾ ਸਰੂਪ ਸਮਝਦੇ ਹਨ। ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਮਨ ਮੇਰੇ ਨਾਲ ਸਦਾ ਜੁੜਿਆ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ, ਮੈਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਅਗਿਆਨ ਤੋਂ ਪੈਦਾ ਹੋਏ ਹਨੇਰੇ ਨੂੰ ਦੂਰ ਕਰ ਦਿੰਦੀ ਹਾਂ।
ਜ੍ਞਾਨਸੂਰ੍ਯਪ੍ਰਕਾਸ਼ੇਨ ਨਾਸ਼ਯਾਮਿ ਨ ਸਂਸ਼ਯਃ । ਇਤ੍ਥਂ ਵੈਦਿਕਪੂਜਾਯਾਃ ਪ੍ਰਥਮਾਯਾ ਨਗਾਧਿਪ
ਜਾਣ ਦੇ ਸੂਰਜ ਦੀ ਚਮਕ ਨਾਲ ਮੈਂ ਉਸ ਹਨੇਰੇ ਨੂੰ ਨਸ਼ਟ ਕਰ ਦਿੰਦੀ ਹਾਂ — ਇਸ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਸ਼ੱਕ ਨਹੀਂ। ਐ ਨਗਰ ਦੇ ਰਾਜਾ, ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪਹਿਲੀ ਵੈਦਿਕ ਪੂਜਾ ਦੀ ਮੂਲ ਭਾਵਨਾ ਸੰਖੇਪ ਵਿੱਚ ਦੱਸ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਹੈ।
ਸ੍ਵਰੂਪਮੁਕ੍ਤਂ ਸਂਕ੍ਸ਼ੇਪਾਦ੍ ਦ੍ਵਿਤੀਯਾਯਾ ਅਥੋ ਬ੍ਰੁਵੇ । ਮੂਰ੍ਤੌ ਵਾ ਸ੍ਥਣ੍ਡਿਲੇ ਵਾਪਿ ਤਥਾ ਸੂਰ੍ਯੇਨ੍ਦੁਮਣ੍ਡਲੇ
ਹੁਣ ਮੈਂ ਦੂਜੀ ਪੂਜਾ ਦੀ ਗੱਲ ਕਰਦੀ ਹਾਂ: ਚਾਹੇ ਮੂਰਤੀ ਵਿੱਚ, ਚੌਕੀ ਉੱਤੇ, ਸੂਰਜ ਜਾਂ ਚੰਦ ਦੇ ਗੋਲ ਵਿੱਚ,
ਜਲੇऽਥਵਾ ਬਾਣਲਿਙ੍ਗੇ ਯਨ੍ਤ੍ਰੇ ਵਾਪਿ ਮਹਾਪਟੇ । ਤਥਾ ਸ਼੍ਰੀਹृਦਯਾਮ੍ਭੋਜੇ ਧ੍ਯਾਤ੍ਵਾ ਦੇਵੀਂ ਪਰਾਤ੍ਪਰਾਮ੍
ਜਲ ਵਿੱਚ, ਬਾਣ-ਲਿੰਗ ਵਿੱਚ, ਯੰਤਰ ਵਿੱਚ ਜਾਂ ਵੱਡੇ ਕਪੜੇ ਉੱਤੇ, ਅਤੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਹੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਹਿਰਦੇ ਦੇ ਕਮਲ ਵਿੱਚ, ਪਰਮ ਪਰਾਤਪਰਾ ਦੇਵੀ ਦਾ ਧਿਆਨ ਕਰਦੇ ਹੋਏ,
ਸਗੁਣਾਂ ਕਰੁਣਾਪੂਰ੍ਣਾਂ ਤਰੁਣੀਮਰੁਣਾਰੁਣਾਮ੍ । ਸੌਨ੍ਦਰ੍ਯਸਾਰਸੀਮਾਂ ਤਾਂ ਸਰ੍ਵਾਵਯਵਸੁਨ੍ਦਰੀਮ੍
ਉਸ ਨੂੰ ਗੁਣਾਂ ਵਾਲੀ, ਦਇਆ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ, ਨੌਜਵਾਨ ਤੇ ਲਾਲ-ਚਮਕਦਾਰ, ਸੋਹਣੇਪਨ ਦੀ ਹੱਦ, ਹਰ ਅੰਗ ਵਿਚ ਸੁੰਦਰ ਸਮਝ ਕੇ,
ਸ਼ृਙ੍ਗਾਰਰਸਸਮ੍ਪੂਰ੍ਣਾਂ ਸਦਾ ਭਕ੍ਤਾਰ੍ਤਿਕਾਤਰਾਮ੍ । ਪ੍ਰਸਾਦਸੁਮੁਖੀਮਮ੍ਬਾਂ ਚਨ੍ਦ੍ਰਖਣ੍ਡਸ਼ਿਖਣ੍ਡਿਨੀਮ੍
ਪ੍ਰੇਮ ਰਸ ਨਾਲ ਭਰੀ ਹੋਈ, ਸਦਾ ਭਗਤਾਂ ਦੀ ਪੀੜ ਨੂੰ ਦੂਰ ਕਰਨ ਲਈ ਤਤਪਰ, ਪ੍ਰਸੰਨ ਚਿਹਰੇ ਵਾਲੀ, ਚੰਦ ਦੀ ਕਿਰਣ ਨਾਲ ਸਜੀ ਹੋਈ ਮਾਂ,
ਪਾਸ਼ਾਙ੍ਕੁਸ਼ਵਰਾਭੀਤਿਧਰਾਮਾਨਨ੍ਦਰੂਪਿਣੀਮ੍ । ਪੂਜਯੇਦੁਪਚਾਰੈਸ਼੍ਚ ਯਥਾਵਿਤ੍ਤਾਨੁਸਾਰਤਃ
ਪਾਸ, ਅੰਕੁਸ਼, ਵਰ ਅਤੇ ਨਿਡਰਤਾ ਦੀ ਮੂਰਤੀ, ਆਨੰਦ ਦਾ ਸਰੂਪ, ਉਸ ਦੀ ਪੂਜਾ ਆਪਣੇ ਸਮਰਥ ਅਨੁਸਾਰ ਸਮਾਗਰੀ ਨਾਲ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ।
ਯਾਵਦਾਨ੍ਤਰਪੂਜਾਯਾਮਧਿਕਾਰੋ ਭਵੇਨ੍ਨ ਹਿ । ਤਾਵਦ੍ਬਾਹ੍ਯਾਮਿਮਾਂ ਪੂਜਾਂ ਸ਼੍ਰਯੇਜ੍ਜਾਤੇ ਤੁ ਤਾਂ ਤ੍ਯਜੇਤ੍
ਜਦ ਤੱਕ ਅੰਦਰੂਨੀ ਪੂਜਾ ਦਾ ਅਧਿਕਾਰ ਨਹੀਂ ਮਿਲਦਾ, ਤਦ ਤੱਕ ਇਹ ਬਾਹਰੀ ਪੂਜਾ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ; ਜਦ ਅੰਦਰੂਨੀ ਪੂਜਾ ਦਾ ਅਧਿਕਾਰ ਮਿਲ ਜਾਵੇ, ਤਾਂ ਬਾਹਰੀ ਪੂਜਾ ਛੱਡ ਦੇਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ।
ਆਭ੍ਯਨ੍ਤਰਾ ਤੁ ਯਾ ਪੂਜਾ ਸਾ ਤੁ ਸਂਵਿਲ੍ਲਯਃ ਸ੍ਮृਤਃ । ਸਂਵਿਦੇਵ ਪਰਂ ਰੂਪਮੁਪਾਧਿਰਹਿਤਂ ਮਮ
ਅੰਦਰੂਨੀ ਪੂਜਾ ਨੂੰ ਚੇਤਨਾ ਦੇ ਮਿਲਾਪ ਵਜੋਂ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਚੇਤਨਾ ਹੀ ਮੇਰਾ ਸਰਵੋਚ ਸਰੂਪ ਹੈ, ਜੋ ਕਿਸੇ ਵੀ ਗੁਣ ਤੋਂ ਰਹਿਤ ਹੈ।
ਅਤਃ ਸਂਵਿਦਿ ਮਦ੍ਰੂਪੇ ਚੇਤਃ ਸ੍ਥਾਪ੍ਯਂ ਨਿਰਾਸ਼੍ਰਯਮ੍ । ਸਂਵਿਦ੍ਰੂਪਾਤਿਰਿਕ੍ਤਂ ਤੁ ਮਿਥ੍ਯਾ ਮਾਯਾਮਯਂ ਜਗਤ੍
ਇਸ ਕਰਕੇ ਮਨ ਨੂੰ ਮੇਰੇ ਚੇਤਨਾ-ਸਰੂਪ ਵਿੱਚ, ਬਿਨਾ ਕਿਸੇ ਆਸਰੇ ਦੇ, ਟਿਕਾਉਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ; ਚੇਤਨਾ ਦੇ ਸਰੂਪ ਤੋਂ ਵੱਖਰਾ ਜੋ ਕੁਝ ਹੈ, ਉਹ ਝੂਠਾ ਹੈ, ਮਾਇਆ ਦਾ ਜਗਤ ਹੈ।
ਅਤਃ ਸਂਸਾਰਨਾਸ਼ਾਯ ਸਾਕ੍ਸ਼ਿਣੀਮਾਤ੍ਮਰੂਪਿਣੀਮ੍ । ਭਾਵਯੇਨ੍ਨਿਰ੍ਮਨਸ੍ਕੇਨ ਯੋਗਯੁਕ੍ਤੇਨ ਚੇਤਸਾ
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਨਾਸ ਲਈ, ਮਨ ਨੂੰ ਵਿਖਰੇ ਹੋਏ ਵਿਚਾਰਾਂ ਤੋਂ ਰਹਿਤ ਅਤੇ ਜੋਗ ਨਾਲ ਜੁੜਿਆ ਹੋਇਆ ਰੱਖ ਕੇ, ਸाक्षੀ ਸਰੂਪ, ਆਪ ਹੀ ਬਣੀ ਹੋਈ ਮਾਤਾ ਦਾ ਧਿਆਨ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
ਅਤਃ ਪਰਂ ਬਾਹ੍ਯਪੂਜਾਵਿਸ੍ਤਾਰਃ ਕਥ੍ਯਤੇ ਮਯਾ । ਸਾਵਧਾਨੇਨ ਮਨਸਾ ਸ਼ृਣੁ ਪਰ੍ਵਤਸਤ੍ਤਮ
ਹੁਣ ਮੈਂ ਬਾਹਰੀ ਪੂਜਾ ਦਾ ਵਿਸਥਾਰ ਨਾਲ ਵਰਣਨ ਕਰਾਂਗੀ; ਐ ਪਹਾੜਾਂ ਦੇ ਸਰਵੋਤਮ, ਮਨ ਲਾ ਕੇ ਸੁਣ।
ਦੇਵੀਗੀਤਾਯਾਂ ਬਾਹ੍ਯਪੂਜਾਵਿਧਿਵਰ੍ਣਨਮ੍ ਸ਼੍ਰੀ ਦੇਵ੍ਯੁਵਾਚ ਪ੍ਰਾਤਰੁਤ੍ਥਾਯ ਸ਼ਿਰਸਿ ਸਂਸ੍ਮਰੇਤ੍ਪਦ੍ਮਮੁਜ੍ਜ੍ਵਲਮ੍ । ਕਰ੍ਪੂਰਾਭਂ ਸ੍ਮਰੇਤ੍ਤਤ੍ਰ ਸ਼੍ਰੀਗੁਰੁਂ ਨਿਜਰੂਪਿਣਮ੍
ਦੇਵੀਗੀਤਾ ਵਿੱਚ ਬਾਹਰੀ ਪੂਜਾ ਦੀ ਵਿਧੀ ਦਾ ਵਰਣਨ। ਸ਼੍ਰੀ ਦੇਵੀ ਨੇ فرمایا: ਸਵੇਰੇ ਉਠ ਕੇ, ਸਿਰ ਉੱਤੇ ਚਮਕਦੇ ਕਮਲ ਦਾ ਸਿਮਰਨ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਉਥੇ ਆਪਣੇ ਸੱਚੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ, ਕਪੂਰ ਵਾਂਗ ਚਮਕਦੇ, ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਦਾ ਸਿਮਰਨ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
ਸੁਪ੍ਰਸਨ੍ਨਂ ਲਸਦ੍ਭੂषਾਭੂषਿਤਂ ਸ਼ਕ੍ਤਿਸਂਯੁਤਮ੍ । ਨਮਸ੍ਕृਤ੍ਯ ਤਤੋ ਦੇਵੀਂ ਕੁਣ੍ਡਲੀਂ ਸਂਸ੍ਮਰੇਦ੍ਬੁਧਃ
ਉਸ ਨੂੰ ਪ੍ਰਸੰਨ, ਚਮਕਦਾਰ ਗਹਣਿਆਂ ਨਾਲ ਸਜਿਆ ਹੋਇਆ, ਸ਼ਕਤੀ ਨਾਲ ਜੋੜਿਆ ਹੋਇਆ ਸਮਝੋ; ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਕੇ, ਗਿਆਨਵਾਨ ਮਨੁੱਖ ਫਿਰ ਕੁੰਡਲਿਨੀ ਦੇਵੀ ਦਾ ਸਿਮਰਨ ਕਰੇ।
ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਮਾਨਾਂ ਪ੍ਰਥਮੇ ਪ੍ਰਯਾਣੇ ਪ੍ਰਤਿਪ੍ਰਯਾਣੇऽਪ੍ਯਮृਤਾਯਮਾਨਾਮ੍ । ਅਨ੍ਤਃ ਪਦਵ੍ਯਾਮਨੁਸਞ੍ਚਰਨ੍ਤੀ- ਮਾਨਨ੍ਦਰੂਪਾਮਬਲਾਂ ਪ੍ਰਪਦ੍ਯੇ
ਜਦ ਪਹਿਲੀ ਚਲਣ ਤੇ ਚਮਕਦੀ ਹੈ, ਅਤੇ ਵਾਪਸੀ ਤੇ ਵੀ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਵਾਂਗ ਵਹਿੰਦੀ ਹੈ, ਅੰਦਰੂਨੀ ਰਾਹ 'ਤੇ ਚੱਲਦੀ ਹੋਈ, ਮੈਂ ਆਨੰਦਮਈ, ਨੌਜਵਾਨ ਸਰੂਪ ਵਾਲੀ ਦੇਵੀ ਦੀ ਸ਼ਰਨ ਲੈਂਦਾ ਹਾਂ।
ਧ੍ਯਾਤ੍ਵੈਵਂ ਤਚ੍ਛਿਖਾਮਧ੍ਯੇ ਸਚ੍ਚਿਦਾਨਨ੍ਦਰੂਪਿਣੀਮ੍ । ਮਾਂ ਧ੍ਯਾਯੇਦਥ ਸ਼ੌਚਾਦਿਕ੍ਰਿਯਾਃ ਸਰ੍ਵਾਃ ਸਮਾਪਯੇਤ੍
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਉਸ ਦੀ ਚੋਟੀ ਵਿਚ, ਸਤ-ਚਿਤ-ਆਨੰਦ ਸਰੂਪ ਦਾ ਧਿਆਨ ਕਰਕੇ, ਫਿਰ ਮੇਰਾ ਧਿਆਨ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਸਾਰੇ ਸ਼ੁਚਿਤਾ ਆਦਿ ਕੰਮ ਪੂਰੇ ਕਰਨੇ ਚਾਹੀਦੇ ਹਨ।
ਅਗ੍ਨਿਹੋਤ੍ਰਂ ਤਤੋ ਹੂਤ੍ਵਾ ਮਤ੍ਪ੍ਰੀਤ੍ਯਰ੍ਥਂ ਦ੍ਵਿਜੋਤ੍ਤਮਃ । ਹੋਮਾਨ੍ਤੇ ਸ੍ਵਾਸਨੇ ਸ੍ਥਿਤ੍ਵਾ ਪੂਜਾਸਙ੍ਕਲ੍ਪਮਾਚਰੇਤ੍
ਫਿਰ, ਮੇਰੀ ਪ੍ਰੀਤੀ ਲਈ ਅਗਨਿ-ਹੋਤਰ ਕਰਕੇ, ਦੋਵਾਂ ਜਨਮਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਸਰਵੋਤਮ, ਹੋਮ ਦੇ ਅੰਤ ਤੇ ਆਪਣੇ ਆਸਨ 'ਤੇ ਬੈਠ ਕੇ, ਪੂਜਾ ਦਾ ਸੰਕਲਪ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
ਭੂਤਸ਼ੁਦ੍ਧਿਂ ਪੁਰਾ ਕृਤ੍ਵਾ ਮਾਤृਕਾਨ੍ਯਾਸਮੇਵ ਚ । ਹृਲ੍ਲੇਖਾਮਾਤृਕਾਨ੍ਯਾਸਂ ਨਿਤ੍ਯਮੇਵ ਸਮਾਚਰੇਤ੍
ਪਹਿਲਾਂ ਪੰਜ ਤੱਤਾਂ ਦੀ ਸ਼ੁੱਧੀ ਕਰਕੇ, ਮਾਤ੍ਰਿਕਾ ਅੱਖਰਾਂ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਕਰੋ। ਹਮੇਸ਼ਾ ਹ੍ਰਿੱਲੇਖਾ ਮਾਤ੍ਰਿਕਾ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਵੀ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ।
ਮੂਲਾਧਾਰੇ ਹਕਾਰਂ ਚ ਹृਦਯੇ ਚ ਰਕਾਰਕਮ੍ । ਭ੍ਰੂਮਧ੍ਯੇ ਤਦ੍ਵਦੀਕਾਰਂ ਹ੍ਰੀਙ੍ਕਾਰਂ ਮਸ੍ਤਕੇ ਨ੍ਯਸੇਤ੍
ਮੂਲਾਧਾਰ ਵਿਚ 'ਹ' ਅੱਖਰ, ਹਿਰਦੇ ਵਿਚ 'ਰ', ਭ੍ਰੂ ਮੱਧ ਵਿਚ 'ਈ', ਅਤੇ ਮਸਤਕ ਉੱਤੇ 'ਹ੍ਰੀੰ' ਅੱਖਰ ਸਥਾਪਿਤ ਕਰੋ।
ਤਤ੍ਤਨ੍ਮਨ੍ਤ੍ਰੋਦਿਤਾਨਨ੍ਯਾਨ੍ਨ੍ਯਾਸਾਨ੍ਸਰ੍ਵਾਨ੍ਸਮਾਚਰੇਤ੍ । ਕਲ੍ਪਯੇਤ੍ਸ੍ਵਾਤ੍ਮਨੋ ਦੇਹੇ ਪੀਠਂ ਧਰ੍ਮਾਦਿਭਿਃ ਪੁਨਃ
ਜੋ ਮੰਤ੍ਰਾਂ ਨਾਲ ਸਿਖਾਏ ਹੋਏ ਹੋਰ ਨਿਆਸ ਹਨ, ਉਹ ਵੀ ਕਰੋ। ਫਿਰ ਆਪਣੇ ਸਰੀਰ ਵਿਚ ਧਰਮ ਆਦਿ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨਾਲ ਪੀਠ ਸਥਾਪਿਤ ਕਰੋ।
ਤਤੋ ਧ੍ਯਾਯੇਨ੍ਮਹਾਦੇਵੀਂ ਪ੍ਰਾਣਾਯਾਮੈਰ੍ਵਿਜृਮ੍ਭਿਤੇ । ਹृਦਮ੍ਭੋਜੇ ਮਮ ਸ੍ਥਾਨੇ ਪਞ੍ਚਪ੍ਰੇਤਾਸਨੇ ਬੁਧਃ
ਪ੍ਰਾਣਾਯਾਮ ਨਾਲ ਸਾਸਾਂ ਨੂੰ ਫੈਲਾਕੇ, ਗਿਆਨੀ ਮਨੁੱਖ ਆਪਣੇ ਹਿਰਦੇ ਦੇ ਕਮਲ ਵਿਚ, ਪੰਜ ਪ੍ਰੇਤਾਂ ਦੇ ਆਸਨ ਉੱਤੇ, ਮੇਰੇ ਥਾਂ ਤੇ ਵੱਡੀ ਦੇਵੀ ਦਾ ਧਿਆਨ ਕਰੇ।
ਬ੍ਰਹ੍ਮਾ ਵਿष੍ਣੁਸ਼੍ਚ ਰੁਦ੍ਰਸ਼੍ਚ ਈਸ਼੍ਵਰਸ਼੍ਚ ਸਦਾਸ਼ਿਵਃ । ਏਤੇ ਪਞ੍ਚ ਮਹਾਪ੍ਰੇਤਾਃ ਪਾਦਮੂਲੇ ਮਮ ਸ੍ਥਿਤਾਃ
ਬ੍ਰਹਮਾ, ਵਿਸ਼ਨੁ, ਰੁਦ੍ਰ, ਈਸ਼ਵਰ ਅਤੇ ਸਦਾ ਸ਼ਿਵ—ਇਹ ਪੰਜ ਵੱਡੇ ਪ੍ਰੇਤ ਮੇਰੇ ਪੈਰਾਂ ਹੇਠਾਂ ਖੜੇ ਹਨ।
ਪਞ੍ਚਭੂਤਾਤ੍ਮਕਾ ਹ੍ਯੇਤੇ ਪਞ੍ਚਾਵਸ੍ਥਾਤ੍ਮਕਾ ਅਪਿ । ਅਹਂ ਤ੍ਵਵ੍ਯਕ੍ਤਚਿਦ੍ਰੂਪਾ ਤਦਤੀਤਾਸ੍ਤਿ ਸਰ੍ਵਥਾ
ਇਹ ਪੰਜ ਭੂਤਾਂ ਤੋਂ ਬਣੇ ਹਨ ਅਤੇ ਪੰਜ ਅਵਸਥਾਵਾਂ ਨੂੰ ਧਾਰਨ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਪਰ ਮੈਂ ਅਵਿਆਕਤ ਚੇਤਨਾ ਵਾਲੀ ਹਾਂ, ਜੋ ਹਰ ਵੇਲੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਤੋਂ ਪਰੇ ਹੈ।
ਤਤੋ ਵਿष੍ਟਰਤਾਂ ਯਾਤਾਃ ਸ਼ਕ੍ਤਿਤਨ੍ਤ੍ਰੇषੁ ਸਰ੍ਵਦਾ । ਧ੍ਯਾਤ੍ਵੈਵਂ ਮਾਨਸੈਰ੍ਭੋਗੈਃ ਪੂਜਯੇਨ੍ਮਾਂ ਜਪੇਦਪਿ
ਸ਼ਕਤੀ ਤੰਤ੍ਰਾਂ ਵਿਚ ਵਿਆਪਕਤਾ ਪਾ ਕੇ, ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਧਿਆਨ ਕਰਕੇ, ਮਨ ਦੀ ਭਾਵਨਾ ਨਾਲ ਮੇਰੀ ਪੂਜਾ ਕਰੋ ਅਤੇ ਮੇਰਾ ਮੰਤ੍ਰ ਜਪੋ।
ਜਪਂ ਸਮਰ੍ਪ੍ਯ ਸ਼੍ਰੀਦੇਵ੍ਯੈ ਤਤੋऽਰ੍ਘ੍ਯਸ੍ਥਾਪਨਂ ਚਰੇਤ੍ । ਪਾਤ੍ਰਾਸਾਦਨਕਂ ਕृਤ੍ਵਾ ਪੂਜਾਦ੍ਰਵ੍ਯਾਣਿ ਸ਼ੋਧਯੇਤ੍
ਜਪ ਸ਼੍ਰੀ ਦੇਵੀ ਨੂੰ ਸਮਰਪਿਤ ਕਰਕੇ, ਫਿਰ ਅਰਘਿਆ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਕਰੋ। ਪਾਤਰ ਤਿਆਰ ਕਰਕੇ, ਪੂਜਾ ਸਮੱਗਰੀ ਨੂੰ ਸ਼ੁੱਧ ਕਰੋ।