ਘ੍ਰਾਣਂ ਸੁਖਂ ਸੁਗਨ੍ਧੇਨ ਕਰ੍ਣਜਂ ਸ਼੍ਰਵਣੇਨ ਚ । ਸ੍ਤ੍ਰੀਸੁਖਂ ਤੁ ਸ੍ਤ੍ਰਿਯਾ ਨੂਨਂ ਪੁਤ੍ਰੋऽਹਂ ਕਿਂ ਕਰੋਮਿ ਤੇ
ਨੱਕ ਨੂੰ ਸੁਗੰਧ ਨਾਲ ਸੁਖ ਮਿਲਦਾ ਹੈ, ਕੰਨ ਨੂੰ ਸੁਣਨ ਨਾਲ; ਔਰਤ ਦਾ ਸੁਖ ਔਰਤ ਨਾਲ ਹੀ ਹੁੰਦਾ ਹੈ—ਮੈਂ ਤੇਰਾ ਪੁੱਤਰ ਹੋ ਕੇ ਤੇਰੇ ਲਈ ਕੀ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹਾਂ?
ਅਜੀਗਰ੍ਤੇਨ ਪੁਤ੍ਰੋऽਪਿ ਹਰਿਸ਼੍ਚਨ੍ਦ੍ਰਾਯ ਭੂਭੁਜੇ । ਪਸ਼ੁਕਾਮਾਯ ਯਜ੍ਞਾਰ੍ਥੇ ਦਤ੍ਤੋ ਮੌਲ੍ਯੇਨ ਸਰ੍ਵਥਾ
ਅਜੀਗਰਤ ਨੇ ਆਪਣੇ ਪੁੱਤ ਨੂੰ ਹਰੀਚੰਦ੍ਰ ਨੂੰ ਪਸ਼ੂਆਂ ਲਈ ਤੇ ਯਜਨ ਲਈ, ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਮੁੱਲ 'ਤੇ ਦੇ ਦਿੱਤਾ ਸੀ।
ਸੁਖਾਨਾਂ ਸਾਧਨਂ ਦ੍ਰਵ੍ਯਂ ਧਨਾਤ੍ਸੁਖਸਮੁਚ੍ਚਯਃ । ਧਨਮਰ੍ਜਯ ਲੋਭਸ਼੍ਚੇਤ੍ਪੁਤ੍ਰੋऽਹਂ ਕਿਂ ਕਰੋਮ੍ਯਹਮ੍
ਸੁਖਾਂ ਦਾ ਸਾਧਨ ਧਨ ਹੈ, ਤੇ ਧਨ ਨਾਲ ਹੀ ਸੁਖ ਮਿਲਦੇ ਹਨ; ਜੇ ਲੋਭ ਕਰਕੇ ਧਨ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹੈਂ, ਤਾਂ ਮੈਂ ਤੇਰਾ ਪੁੱਤਰ ਹੋ ਕੇ ਕੀ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹਾਂ?
ਮਾਂ ਪ੍ਰਬੋਧਯ ਬੁਦ੍ਧ੍ਯਾ ਤ੍ਵਂ ਦੈਵਜ੍ਞੋऽਸਿ ਮਹਾਮਤੇ । ਯਥਾ ਮੁਚ੍ਯੇਯਮਤ੍ਯਨ੍ਤਂ ਗਰ੍ਭਵਾਸਭਯਾਨ੍ਮੁਨੇ
ਤੂੰ ਆਪਣੀ ਬੁੱਧੀ ਨਾਲ ਮੈਨੂੰ ਸਮਝਾ, ਕਿਉਂਕਿ ਤੂੰ ਭਾਗ ਦੇ ਗਿਆਨ ਵਾਲਾ ਹੈਂ, ਵੱਡੇ ਗਿਆਨ ਵਾਲੇ; ਤਾਂ ਕਿ ਮੈਂ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਗਰਭ ਦੇ ਡਰ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੋ ਜਾਵਾਂ, ਮੁਨੀ।
ਦੁਰ੍ਲਭਂ ਮਾਨੁषਂ ਜਨ੍ਮ ਕਰ੍ਮਭੂਮਾਵਿਹਾਨਘ । ਤਤ੍ਰਾਪਿ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਤ੍ਵਂ ਵੈ ਦੁਰ੍ਲਭਂ ਚੋਤ੍ਤਮੇ ਕੁਲੇ
ਇਸ ਕਰਮ ਦੇ ਸੰਸਾਰ ਵਿੱਚ ਮਨੁੱਖਾ ਜਨਮ ਮਿਲਣਾ ਬਹੁਤ ਔਖਾ ਹੈ, ਪਾਪ ਰਹਿਤ ਜੀ; ਤੇ ਮਨੁੱਖਾਂ ਵਿੱਚ ਵੀ, ਚੰਗੇ ਘਰ ਵਿੱਚ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਹੋ ਕੇ ਜਨਮ ਲੈਣਾ ਵਾਕਈ ਵਿਰਲਾ ਹੈ।
ਬਦ੍ਧੋऽਹਮਿਤਿ ਮੇ ਬੁਦ੍ਧਿਰ੍ਨਾਪਸਰ੍ਪਤਿ ਚਿਤ੍ਤਤਃ । ਸਂਸਾਰਵਾਸਨਾਜਾਲੇ ਨਿਵਿष੍ਟਾ ਵृਦ੍ਧਿਗਾਮਿਨੀ
ਮੈਂ ਬੰਨ੍ਹਿਆ ਹੋਇਆ ਹਾਂ—ਇਹ ਸੋਚ ਮੇਰੇ ਮਨ ਤੋਂ ਨਹੀਂ ਜਾਂਦੀ; ਇਹ ਸੰਸਾਰਕ ਇੱਛਾਵਾਂ ਦੀ ਜਾਲ ਵਿੱਚ ਪੱਕੀ ਹੋ ਕੇ ਵਧਦੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਸੂਤ ਉਵਾਚ ਇਤ੍ਯੁਕ੍ਤਸ੍ਤੁ ਤਦਾ ਵ੍ਯਾਸਃ ਪੁਤ੍ਰੇਣਾਮਿਤਬੁਦ੍ਧਿਨਾ । ਪ੍ਰਤ੍ਯੁਵਾਚ ਸ਼ੁਕਂ ਸ਼ਾਨ੍ਤਂ ਚਤੁਰ੍ਥਾਸ਼੍ਰਮਮਾਨਸਮ੍
ਸੂਤ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਆਪਣੇ ਬੇਅੰਤ ਬੁੱਧੀ ਵਾਲੇ ਪੁੱਤਰ ਵੱਲੋਂ ਪੁੱਛੇ ਗਏ ਪ੍ਰਸ਼ਨ ਤੇ, ਵਿਆਸ ਨੇ ਸ਼ਾਂਤ ਤੇ ਚੌਥੇ ਆਸ਼੍ਰਮ ਵਿੱਚ ਲੱਗੇ ਸ਼ੁਕ ਨੂੰ ਉੱਤਰ ਦਿੱਤਾ।
ਵ੍ਯਾਸ ਉਵਾਚ ਪਠ ਪੁਤ੍ਰ ਮਹਾਭਾਗ ਮਯਾ ਭਾਗਵਤਂ ਕृਤਮ੍ । ਸ਼ੁਭਂ ਨ ਚਾਤਿਵਿਸ੍ਤੀਰ੍ਣਂ ਪੁਰਾਣਂ ਬ੍ਰਹ੍ਮਸਮ੍ਮਿਤਮ੍
ਵਿਆਸ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਪੜ੍ਹ, ਪੁੱਤਰ, ਵੱਡੇ ਭਾਗ ਵਾਲੇ, ਮੇਰੇ ਦੁਆਰਾ ਬਣਾਇਆ ਭਾਗਵਤ; ਇਹ ਸ਼ੁਭ ਹੈ, ਜ਼ਿਆਦਾ ਲੰਬਾ ਨਹੀਂ, ਤੇ ਪੁਰਾਣਾ ਜੋ ਬ੍ਰਹਮ ਦੇ ਸਮਾਨ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਸ੍ਕਨ੍ਧਾ ਦ੍ਵਾਦਸ਼ ਤਤ੍ਰੈਵ ਪਞ੍ਚਲਕ੍ਸ਼ਣਸਂਯੁਤਮ੍ । ਸਰ੍ਵੇषਾਂ ਚ ਪੁਰਾਣਾਨਾਂ ਭੂषਣਂ ਮਮ ਸਮ੍ਮਤਮ੍
ਇਸ ਵਿੱਚ ਬਾਰਾਂ ਸਕੰਧ ਹਨ ਤੇ ਪੰਜ ਲਕੜੀਆਂ ਦੇ ਲਕੜੇ ਹਨ; ਸਾਰੇ ਪੁਰਾਣਿਆਂ ਵਿੱਚ, ਇਹ ਮੇਰੇ ਲਈ ਗਹਿਣਾ ਹੈ।
ਸਦਸਜ੍ਜ੍ਞਾਨਵਿਜ੍ਞਾਨਂ ਸ਼੍ਰੁਤਮਾਤ੍ਰੇਣ ਜਾਯਤੇ । ਯੇਨ ਭਾਗਵਤੇਨੇਹ ਤਤ੍ਪਠ ਤ੍ਵਂ ਮਹਾਮਤੇ
ਸਿਰਫ਼ ਭਾਗਵਤ ਸੁਣਨ ਨਾਲ ਹੀ ਸੱਚ-ਝੂਠ ਦਾ ਗਿਆਨ ਤੇ ਸਮਝ ਪੈਦਾ ਹੁੰਦੀ ਹੈ; ਇਸ ਲਈ, ਵੱਡੇ ਗਿਆਨ ਵਾਲੇ, ਇਸ ਨੂੰ ਪੜ੍ਹ।
ਵਟਪਤ੍ਰਸ਼ਯਾਨਾਯ ਵਿष੍ਣਵੇ ਬਾਲਰੂਪਿਣੇ । ਕੇਨਾਸ੍ਮਿ ਬਾਲਭਾਵੇਨ ਨਿਰ੍ਮਿਤੋऽਹਂ ਚਿਦਾਤ੍ਮਨਾ
ਵਟ ਦੇ ਪੱਤੇ 'ਤੇ ਲੈਟੇ ਹੋਏ, ਬਾਲ ਰੂਪ ਵਾਲੇ ਵਿਸ਼ਨੂੰ ਨੂੰ; ਮੈਂ ਜੋ ਚਿੱਤ-ਸਵਰੂਪ ਹਾਂ, ਮੈਨੂੰ ਬਚਪਨ ਵਾਲੀ ਹਾਲਤ ਵਿੱਚ ਕਿਸ ਨੇ ਬਣਾਇਆ?
ਕਿਮਰ੍ਥਂ ਕੇਨ ਦ੍ਰਵ੍ਯੇਣ ਕਥਂ ਜਾਨਾਮਿ ਚਾਖਿਲਮ੍ । ਇਤ੍ਯੇਵਂ ਚਿਨ੍ਤ੍ਯਮਾਨਾਯ ਮੁਕੁਨ੍ਦਾਯ ਮਹਾਤ੍ਮਨੇ
ਕਿਸ ਲਈ, ਕਿਸ ਦੇ ਦੁਆਰਾ, ਤੇ ਕਿਹੜੇ ਸਾਧਨ ਨਾਲ ਮੈਂ ਇਹ ਸਭ ਜਾਣਦਾ ਹਾਂ? ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸੋਚਦੇ ਹੋਏ, ਮੁਕੁੰਦ, ਵੱਡੇ ਆਤਮਾ ਨੂੰ—
ਸ਼੍ਲੋਕਾਰ੍ਧੇਨ ਤਯਾ ਪ੍ਰੋਕ੍ਤਂ ਭਗਵਤ੍ਯਾਖਿਲਾਰ੍ਥਦਮ੍ । ਸਰ੍ਵਂ ਖਲ੍ਵਿਦਮੇਵਾਹਂ ਨਾਨ੍ਯਦਸ੍ਤਿ ਸਨਾਤਨਮ੍
ਭਗਵਤੀ ਨੇ ਅੱਧੇ ਸ਼ਲੋਕ ਵਿੱਚ ਸਭ ਅਰਥ ਦੱਸ ਦਿੱਤਾ: 'ਇਹ ਸਭ ਕੁਝ ਸਿਰਫ਼ ਮੈਂ ਹੀ ਹਾਂ; ਹੋਰ ਕੋਈ ਸਦਾ ਰਹਿਣ ਵਾਲਾ ਨਹੀਂ ਹੈ।'
ਤਦ੍ਵਚੋ ਵਿष੍ਣੁਨਾ ਪੂਰ੍ਵਂ ਸਂਵਿਜ੍ਞਾਤਂ ਮਨਸ੍ਯਪਿ । ਕੇਨੋਕ੍ਤਾ ਵਾਗਿਯਂ ਸਤ੍ਯਾ ਚਿਨ੍ਤਯਾਮਾਸ ਚੇਤਸਾ
ਇਹ ਬਚਨ ਪਹਿਲਾਂ ਵਿਸ਼ਨੂੰ ਨੇ ਆਪਣੇ ਮਨ ਵਿੱਚ ਸਮਝਿਆ ਸੀ; ਉਸ ਨੇ ਸੋਚਿਆ, 'ਇਹ ਸੱਚੀ ਗੱਲ ਕਿਸ ਨੇ ਕਹੀ?' ਤੇ ਮਨ ਵਿੱਚ ਵਿਚਾਰ ਕੀਤਾ।
ਕਥਂ ਵੇਦ੍ਮਿ ਪ੍ਰਵਕ੍ਤਾਰਂ ਸ੍ਤ੍ਰੀਪੁਂਸੌ ਵਾ ਨਪੁਂਸਕਮ੍ । ਇਤਿ ਚਿਨ੍ਤਾਪ੍ਰਪਨ੍ਨੇਨ ਧृਤਂ ਭਾਗਵਤਂ ਹृਦਿ
ਕਿਵੇਂ ਮੈਂ ਜਾਣ ਸਕਦਾ ਹਾਂ ਕਿ ਭਾਗਵਤ ਸੁਣਾਉਣ ਵਾਲਾ ਕੌਣ ਹੋਵੇਗਾ—ਇੱਕ ਔਰਤ, ਮਰਦ ਜਾਂ ਕੋਈ ਹੋਰ? ਐਸੇ ਸੋਚਾਂ ਵਿੱਚ ਡੁੱਬ ਕੇ, ਭਾਗਵਤ ਆਪਣੇ ਦਿਲ ਵਿੱਚ ਰੱਖਿਆ।
ਪੁਨਃ ਪੁਨਃ ਕृਤੋਚ੍ਚਾਰਸ੍ਤਸ੍ਮਿਨੇਵਾਸ੍ਤਚੇਤਸਾ । ਵਟਪਤ੍ਰੇ ਸ਼ਯਾਨਃ ਸਨ੍ਨਭੂਚ੍ਚਿਨ੍ਤਾਸਮਨ੍ਵਿਤਃ
ਉਹ ਵਾਰ-ਵਾਰ ਉਸੀ ਚੀਜ਼ ਉੱਤੇ ਧਿਆਨ ਲਾ ਕੇ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਸ਼ਬਦਾਂ ਨੂੰ ਉਚਾਰਦਾ ਰਿਹਾ; ਵਟ ਦੇ ਪੱਤੇ ਉੱਤੇ ਲੇਟਿਆ ਹੋਇਆ, ਚਿੰਤਾ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ।
ਤਦਾ ਸ਼ਾਨ੍ਤਾ ਭਗਵਤੀ ਪ੍ਰਾਦੁਰਾਸ ਚਤੁਰ੍ਭੁਜਾ । ਸ਼ਙ੍ਖਚਕ੍ਰਗਦਾਪਦ੍ਮਵਰਾਯੁਧਧਰਾ ਸ਼ਿਵਾ
ਉਸ ਵੇਲੇ, ਸ਼ਾਂਤ ਮਹਾਂਦੇਵੀ ਚਾਰ ਭੁਜਾ ਵਾਲੀ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋਈ, ਜਿਸ ਦੇ ਹੱਥ ਵਿੱਚ ਸ਼ੰਖ, ਚਕਰ, ਗਦਾ ਤੇ ਕਮਲ ਸੀ, ਪਵਿੱਤਰ ਤੇ ਸ਼ੁਭ ਹਥਿਆਰਾਂ ਨਾਲ ਸਜੀ ਹੋਈ।
ਦਿਵ੍ਯਾਮ੍ਬਰਧਰਾ ਦੇਵੀ ਦਿਵ੍ਯਭੂषਣਭੂषਿਤਾ । ਸਂਯੁਤਾ ਸਦृਸ਼ੀਭਿਸ਼੍ਚ ਸਖੀਭਿਃ ਸ੍ਵਵਿਭੂਤਿਭਿਃ
ਦੇਵੀ ਨੇ ਅਸਮਾਨੀ ਵਸਤ੍ਰ ਪਹਿਨੇ ਹੋਏ, ਅਸਮਾਨੀ ਗਹਣਿਆਂ ਨਾਲ ਸਜੀ ਹੋਈ, ਆਪਣੇ ਹੀ ਜਿਹੇ ਸਖੀਆਂ ਨਾਲ ਘਿਰੀ ਹੋਈ, ਆਪਣੀ ਹੀ ਸ਼ਕਤੀ ਨਾਲ ਚਮਕ ਰਹੀ ਸੀ।
ਪ੍ਰਾਦੁਰ੍ਬਭੂਵ ਤਸ੍ਯਾਗ੍ਰੇ ਵਿष੍ਣੋਰਮਿਤਤੇਜਸਃ । ਮਨ੍ਦਹਾਸ੍ਯਂ ਪ੍ਰਯੁਞ੍ਜਾਨਾ ਮਹਾਲਕ੍ਸ਼੍ਮੀਃ ਸ਼ੁਭਾਨਨਾ
ਉਹ ਮਹਾਂਲਕਸ਼ਮੀ, ਸੁਭਾਅ ਵਾਲੀ, ਹੌਲੇ ਹੌਲੇ ਮੁਸਕਰਾਉਂਦੀ, ਵਿਸ਼ਨੂੰ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ, ਜਿਸ ਦੀ ਜੋਤਿ ਅਣਗਣ ਹੈ, ਪ੍ਰਗਟ ਹੋ ਗਈ।
ਸੂਤ ਉਵਾਚ ਤਾਂ ਤਥਾ ਸਂਸ੍ਥਿਤਾਂ ਦृष੍ਟ੍ਵਾ ਹृਦਯੇ ਕਮਲੇਕ੍ਸ਼ਣਃ । ਵਿਸ੍ਮਿਤਃ ਸਲਿਲੇ ਤਸ੍ਮਿਨ੍ਨਿਰਾਧਾਰਾ ਮਨੋਰਮਾਮ੍
ਸੂਤ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਉਸ ਨੂੰ ਐਸੇ ਖੜਾ ਦੇਖ ਕੇ, ਕਮਲ-ਅੱਖਾਂ ਵਾਲਾ, ਜਿਸ ਦਾ ਦਿਲ ਮੋਹਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਉਸ ਪਾਣੀ ਵਿੱਚ, ਬਿਨਾ ਕਿਸੇ ਆਸਰੇ, ਹੈਰਾਨ ਤੇ ਅਚੰਭਿਤ ਹੋ ਗਿਆ।
ਰਤਿਰ੍ਭੂਤਿਸ੍ਤਥਾ ਬੁਦ੍ਧਿਰ੍ਮਤਿਃ ਕੀਰ੍ਤਿਃ ਸ੍ਮृਤਿਰ੍ਧृਤਿਃ । ਸ਼੍ਰਦ੍ਧਾ ਮੇਧਾ ਸ੍ਵਧਾ ਸ੍ਵਾਹਾ ਕ੍ਸ਼ੁਧਾ ਨਿਦ੍ਰਾ ਦਯਾ ਗਤਿਃ
ਪਿਆਰ, ਸੁਖ, ਬੁੱਧੀ, ਸੋਚ, ਇਜ਼ਤ, ਯਾਦ, ਹੌਸਲਾ, ਵਿਸ਼ਵਾਸ, ਸਮਝ, ਸਵਧਾ, ਸਵਾਹਾ, ਭੁੱਖ, ਨੀਂਦ, ਦਇਆ ਤੇ ਚਲਣ—
ਤੁष੍ਟਿਃ ਪੁष੍ਟਿਃ ਕ੍ਸ਼ਮਾ ਲਜ੍ਜਾ ਜृਮ੍ਭਾ ਤਨ੍ਦ੍ਰਾ ਚ ਸ਼ਕ੍ਤਯਃ । ਸਂਸ੍ਥਿਤਾਃ ਸਰ੍ਵਤਃ ਪਾਰ੍ਸ਼੍ਵੇ ਮਹਾਦੇਵ੍ਯਾਃ ਪृਥਕ੍ਪृਥਕ੍
ਸੰਤੋਖ, ਤੰਦਰੁਸਤੀ, ਮਾਫੀ, ਲਾਜ, ਅੰਗੜਾਈ, ਸੁਸਤਾਪਣ—ਇਹ ਸਾਰੀਆਂ ਸ਼ਕਤੀਆਂ ਮਹਾਂਦੇਵੀ ਦੇ ਚਾਰ ਪਾਸੇ, ਵੱਖ-ਵੱਖ ਖੜੀਆਂ ਸਨ।
ਵਰਾਯੁਧਧਰਾਃ ਸਰ੍ਵਾ ਨਾਨਾਭੂषਣਭੂषਿਤਾਃ । ਮਨ੍ਦਾਰਮਾਲਾਕੁਲਿਤਾ ਮੁਕ੍ਤਾਹਾਰਵਿਰਾਜਿਤਾਃ
ਸਭ ਨੇ ਵਧੀਆ ਹਥਿਆਰ ਫੜੇ ਹੋਏ, ਵੱਖ-ਵੱਖ ਗਹਣਿਆਂ ਨਾਲ ਸਜੀ ਹੋਈ, ਮੰਦਾਰ ਦੇ ਫੁੱਲਾਂ ਦੀਆਂ ਮਾਲਾਵਾਂ ਪਹਿਨੀਆਂ ਹੋਈਆਂ, ਮੋਤੀ ਦੀਆਂ ਹਾਰਾਂ ਨਾਲ ਚਮਕ ਰਹੀਆਂ।
ਤਾਂ ਦृष੍ਟ੍ਵਾ ਤਾਸ਼੍ਚ ਸਂਵੀਕ੍ਸ਼੍ਯ ਤਸ੍ਮਿਨ੍ਨੇਕਾਰ੍ਣਵੇ ਜਲੇ । ਵਿਸ੍ਮਯਾਵਿष੍ਟਹृਦਯਃ ਸਮ੍ਬਭੂਵ ਜਨਾਰ੍ਦਨਃ
ਉਸ ਨੂੰ ਤੇ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਉਸ ਇਕੱਲੇ ਸਮੁੰਦਰ ਦੇ ਪਾਣੀ ਵਿੱਚ ਵੇਖ ਕੇ, ਜਨਾਰਦਨ ਦਾ ਦਿਲ ਹੈਰਾਨੀ ਨਾਲ ਭਰ ਗਿਆ।
ਚਿਨ੍ਤਯਾਮਾਸ ਸਰ੍ਵਾਤ੍ਮਾ ਦृष੍ਟਮਾਯੋऽਤਿਵਿਸ੍ਮਿਤਃ । ਕੁਤੋ ਭੂਤਾਃ ਸ੍ਤ੍ਰਿਯਃ ਸਰ੍ਵਾਃ ਕੁਤੋऽਹਂ ਵਟਤਲ੍ਪਗਃ
ਸਭ ਦਾ ਆਤਮਾ, ਇਹ ਅਚੰਭਾ ਵੇਖ ਕੇ, ਬਹੁਤ ਹੈਰਾਨ ਹੋਇਆ ਤੇ ਸੋਚਣ ਲੱਗਾ: ਇਹ ਸਾਰੀਆਂ ਔਰਤਾਂ ਕਿੱਥੋਂ ਆਈਆਂ? ਤੇ ਮੈਂ ਵਟ ਦੇ ਪੱਤੇ ਉੱਤੇ ਕਿਵੇਂ ਲੇਟਿਆ ਹੋਇਆ ਹਾਂ?
ਅਸ੍ਮਿਨ੍ਨੇਕਾਰ੍ਣਵੇ ਘੋਰੇ ਨ੍ਯਗ੍ਰੋਧਃ ਕਥਮੁਤ੍ਥਿਤਃ । ਕੇਨਾਹਂ ਸ੍ਥਾਪਿਤੋऽਸ੍ਮ੍ਯਤ੍ਰ ਸ਼ਿਸ਼ੁਂ ਕृਤ੍ਵਾ ਸ਼ੁਭਾਕृਤਿਮ੍
ਇਸ ਡਰਾਉਣੇ, ਇਕੱਲੇ ਸਮੁੰਦਰ ਵਿੱਚ, ਇਹ ਵਟ ਦਾ ਰੁੱਖ ਕਿਵੇਂ ਉੱਗਿਆ? ਕਿਸ ਨੇ ਮੈਨੂੰ ਇੱਥੇ ਰੱਖਿਆ, ਮੈਨੂੰ ਸੁਭਾਅ ਵਾਲਾ ਬੱਚਾ ਬਣਾਇਆ?
ਮਮੇਯਂ ਜਨਨੀ ਨੋ ਵਾ ਮਾਯਾ ਵਾ ਕਾਪਿ ਦੁਰ੍ਘਟਾ । ਦਰ੍ਸ਼ਨਂ ਕੇਨਚਿਤ੍ਤ੍ਵਦ੍ਯ ਦਤ੍ਤਂ ਵਾ ਕੇਨ ਹੇਤੁਨਾ
ਕੀ ਇਹ ਮੇਰੀ ਮਾਂ ਹੈ ਜਾਂ ਨਹੀਂ? ਜਾਂ ਇਹ ਕੋਈ ਅਜੋਕੇ ਮਾਇਆ ਹੈ? ਇਹ ਦਰਸ਼ਨ ਅੱਜ ਕਿਸ ਨੇ ਦਿੱਤਾ, ਤੇ ਕਿਸ ਕਾਰਨ ਦਿੱਤਾ?
ਕਿਂ ਮਯਾ ਚਾਤ੍ਰ ਵਕ੍ਤਵ੍ਯਂ ਗਨ੍ਤਵ੍ਯਂ ਵਾ ਨ ਵਾ ਕ੍ਵਚਿਤ੍ । ਮੌਨਮਾਸ੍ਥਾਯ ਤਿष੍ਠੇਯਂ ਬਾਲਭਾਵਾਦਤਨ੍ਦ੍ਰਿਤਃ
ਮੈਂ ਇੱਥੇ ਕੀ ਕਹਿਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ? ਜਾਂ ਕਿਤੇ ਜਾਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ ਜਾਂ ਨਹੀਂ? ਜਾਂ ਚੁੱਪ ਰਹਿਣਾ, ਬਚਪਨ ਵਾਲੀ ਹਾਲਤ ਵਿੱਚ, ਚੋਖਾ ਤੇ ਸੁਚੇਤ ਰਹਿਣਾ?
ਵ੍ਯਾਸੋਪਦੇਸ਼ਵਰ੍ਣਨਮ੍ ਦृष੍ਟ੍ਵਾ ਤਂ ਵਿਸ੍ਮਿਤਂ ਦੇਵਂ ਸ਼ਯਾਨਂ ਵਟਪਤ੍ਰਕੇ । ਉਵਾਚ ਸਸ੍ਮਿਤਂ ਵਾਕ੍ਯਂ ਵਿष੍ਣੋ ਕਿਂ ਵਿਸ੍ਮਿਤੋ ਹ੍ਯਸਿ
ਵਿਆਸ ਦੀ ਸਿੱਖਿਆ ਦਾ ਵਰਣਨ: ਉਸ ਹੈਰਾਨ ਦੇਵਤਾ ਨੂੰ ਵਟ ਦੇ ਪੱਤੇ ਉੱਤੇ ਲੇਟਿਆ ਵੇਖ ਕੇ, ਉਹ ਮੁਸਕਰਾ ਕੇ ਬੋਲੀ: 'ਵਿਸ਼ਨੂੰ, ਤੂੰ ਕਿਉਂ ਹੈਰਾਨ ਹੋਇਆ ਹੈ?'
ਮਹਾਸ਼ਕ੍ਤ੍ਯਾਃ ਪ੍ਰਭਾਵੇਣ ਤ੍ਵਂ ਮਾਂ ਵਿਸ੍ਮृਤਵਾਨ੍ਪੁਰਾ । ਪ੍ਰਭਵੇ ਪ੍ਰਲਯੇ ਜਾਤੇ ਭੂਤ੍ਵਾ ਭੂਤ੍ਵਾ ਪੁਨਃ ਪੁਨਃ
ਮਹਾਂਸ਼ਕਤੀ ਦੀ ਸ਼ਕਤਿ ਨਾਲ, ਤੂੰ ਪਹਿਲਾਂ ਮੈਨੂੰ ਭੁੱਲ ਗਿਆ ਸੀ; ਜਦੋਂ ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਤੇ ਪ੍ਰਲੈ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਤੂੰ ਵਾਰ-ਵਾਰ ਜਨਮ ਲੈਂਦਾ ਹੈ।